I SA/Wr 470/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Henryka Łysikowska, Sędzia WSA Marta Semiczek, , , , po rozpoznaniu w Wydziale I na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi H. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia 22 marca 2017r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę w całości. Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia 22.03.2017 r. (Nr [...]), którym odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia 27.10.2016r. (Nr [...]) określającej H. M. (dalej: Strona, Skarżący, podatnik) zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2015 r. Z akt sprawy wynika, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w L., decyzją z dnia 27.10.2016 r. (Nr [...]) określił Skarżącemu wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2015 r. w kwocie 28.674,00zł. Przedmiotowa decyzja została odebrana osobiście przez podatnika w siedzibie organu I instancji w dniu 27.10.2016 r. Odwołanie od wyżej wymienionej decyzji zostało sporządzone w dniu 07.11.2016 r. przez pełnomocnika Strony i przekazane pocztą na adres Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. w dniu 26.11.2016 r. (data stempla pocztowego na kopercie). Po otrzymaniu odwołania Dyrektor Izby Skarbowej we W. skierował do Strony oraz pełnomocnika pismo z dnia 22.12.2016r. dotyczące przekazania pełnomocnictwa na formularzu PPS-1 oraz wskazania adresu elektronicznego pełnomocnika na platformie e-PUAP zgodnie z dyspozycja przepisu art. 138c § 1 Ordynacji podatkowej. W dniu 12.01.2017r. Dyrektor Izby Skarbowej we W. otrzymał odpowiedź od pełnomocnika Strony wraz z pełnomocnictwem szczególnym na formularzu PPS-1. Po analizie akt sprawy organ odwoławczy stwierdził, że przedmiotowe odwołanie zostało złożone po upływie terminu do dokonania tej czynności, przewidzianego w przepisie art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Ustawowy 14-dniowy termin do złożenia odwołania upłynął bowiem z dniem 10.11.2016r., natomiast odwołanie zostało nadane w dniu 26.11.2016r. W związku z tym Dyrektor Izby Skarbowej we W., postanowieniem z dnia 16.01.2017r. (Nr [...]), stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania a decyzja organu podatkowego pierwszej instancji stała się ostateczna. Przedmiotowe postanowienie zostało odebrane przez pełnomocnika Strony w dniu 25.01.2017r. Pismem z dnia 24.02.2017r. podatnik złożył skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej we W. z 16.01.2017r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania . W skardze tej zawarł również wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Odpowiedź na skargę podatnika z wnioskiem o jej oddalenie została przekazana wraz z aktami sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w dniu 22.03.2017r. Natomiast zaskarżonym postanowieniem z 22.03.2017r. (Nr [...]) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej we W. rozpatrzył odmownie wniosek Strony (zawarty w skardze a dotyczący przywrócenia terminu do wniesienia odwołania). W ocenie tego organu nie było uzasadnionych podstaw do przywrócenia żądanego terminu. Postanowienie to zostało odebrane przez podatnika w dniu 24.03.2017r. Podatnik złożył skargę na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W.. W skardze podatnik zwrócił się z prośbą o ponowne rozpatrzenie jego sprawy i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia 27.10.2016r. (Nr [...]) określającej mu zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2015 r. W uzasadnieniu skargi Skarżący opisał przebieg niewłaściwego prowadzenia jego sprawy przez wybranego pełnomocnika - radcę prawnego M. .T, z której winy nie został dotrzymany termin procesowy do złożenia odwołania. Podkreślił, że uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nie nastąpiło z jego winy. Zlecając prowadzenie swojej sprawy profesjonalnemu pełnomocnikowi -osobie cieszącej się zaufaniem publicznym - był przekonany, że będzie ona właściwie prowadzona oraz że zostaną dochowane wszelkie przewidziane przepisami terminy procesowe do wnoszenia odpowiednich środków zaskarżenia. Tymczasem pełnomocnik nie złożyła odwołania w terminie, nie poinformowała go o tym fakcie a na monity z jego strony przekazała w formie sms-a wiadomość w dniu 21.02.2017r. o treści: "w Pana sprawie jeszcze nie mamy decyzji". Wskazał również, iż z uwagi na brak kontaktu z pełnomocnikiem, dopiero w dniu 24 lutego 2017 r., podczas zapoznawania się z aktami sprawy dot. zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych dowiedział się, iż odwołanie w tej sprawie zostało złożone po terminie. M. Podatnik podkreślił, iż nie miał żadnego wpływu na dotrzymanie terminu do wniesienia odwołania, ponieważ korespondencja pochodziła od pełnomocnika. Całą zatem winę za zaistniałą sytuację ponosi - w ocenie Strony - pełnomocnik. Podatnik wskazał ponadto, że w związku z nierzetelnym wykonaniem obowiązków przez radcę prawnego M. .T odwołał udzielone jej pełnomocnictwo szczególne oraz wystąpił ze skargą do Prezesa Krajowej Rady Radców Prawnych w Warszawie o wdrożenie dochodzenia w sprawie niewłaściwego prowadzenia jego sprawy przez Kancelarię Radcy Prawnego Pani M. T.. Pisma te zostały dołączone do skargi. Końcowo Skarżący wskazał, że dysponuje interpretacją indywidualną wydaną na jego wniosek w dniu 21.04.2016r. przez Dyrektora Izby Skarbowej w P. nr [...], z której wynika, że otrzymane w 2015 r. świadczenie w związku z rozwiązaniem umowy o pracę nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej we W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga zasługuje na oddalenie. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz.1066; dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonego postanowienia z przepisami prawa. Na podstawie art.134 § 1 p.p.s.a. Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie zaś z art. 119 pkt 3 p.p.s.a, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wyżej wymienionych ustaw, Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym i uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we W. z dnia 22.03.2017 r. (Nr [...]), którym odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia 27.10.2016r. (Nr [...]), określającej Skarżącemu zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2015 r. Na wstępie przypomnieć należy, iż kwestia przywrócenia terminu została uregulowana w art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2016 r., poz. 1948 ze zm.; dalej: O.p.). Zgodnie z § 1 tego przepisu, w razie uchybienia terminowi należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie to nastąpiło bez jego winy. W myśl natomiast § 2 - podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. O przywróceniu zaś terminu do wniesienia odwołania postanawia ostatecznie, stosownie do przepisu art. 163 § 2 O.p., organ właściwy do rozpatrzenia odwołania. Zgodnie z powyższymi regulacjami, o przywróceniu terminu do dokonania czynności procesowej decyduje zatem łączne spełnienie czterech przesłanek, a mianowicie: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu (1); wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (2); jednocześnie z wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin (3); we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu oraz powstaną ujemne dla strony skutki w zakresie postępowania (4). W tym miejscu wskazać należy, że ocena tej okoliczności winna zostać dokonana w świetle ochrony praw strony a przede wszystkim zapewnienia jej gwarantowanej tak normami konstytucyjnymi, jak i przepisami prawa międzynarodowego podwójnej gwarancji ochrony praw jednostki na drodze prawa do procesu i prawa do sądu w postępowaniu administracyjnym (por. art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej w brzmieniu nadanym Traktatem Lizbońskim, art. 41 ust. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej). Należy pamiętać, że w postępowaniu w przedmiocie przywrócenia terminu przepisy art. 162 § 1 O.p. obciążają stronę ubiegającą się o przywrócenie terminu, ciężarem wykazania, że nie ponosi ona winy w uchybieniu terminowi. Przy czym brak winy nie musi być udowodniony, lecz jedynie uprawdopodobniony. Uwzględniając dorobek judykatury i literatury przypomnieć należy, że uprawdopodobnienie jest niewątpliwie środkiem zastępczym dowodu, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność twierdzenia o jakimś fakcie. W odróżnieniu od udowodnienia, uprawdopodobnienie nie musi uczynić określonego faktu pewnym. Zasadnie przyjmuje się, że uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu dla podjęcia czynności procesowej w postępowaniu administracyjnym ma na celu stworzenie w świadomości organu orzekającego przekonania o prawdopodobieństwie, wiarygodności wskazywanych przez stronę okoliczności. W odniesieniu do owego uprawdopodobnienia trafnie w orzecznictwie podkreśla się, że brak jest podstaw prawnych by przyjąć, iż "organ oprócz oceny okoliczności wskazanych przez wnioskodawcę winien z urzędu wyjaśniać powody naruszenia terminu i poszukiwać przyczyn uzasadniających wniosek o przywrócenie terminu" (wyrok NSA z dnia 21 marca 2012 r., sygn.. akt II GSK 278/11; LEX nr 1137932). Jednak podkreślenia wymaga przy tym, że to do organu orzekającego, a nie do strony należy ocena, czy nastąpiło uprawdopodobnienie uzasadniające uwzględnienie wniosku, względnie, czy jest ono wystarczające. Skoro art. 162 § 1 O.p. jako konieczną przesłankę przywrócenia terminu określa brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że okolicznością bezsporną jest to, że w sprawie doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia 27.10.2016r. (Nr [...]) określającej Skarżącemu zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2015 r. Z akt rozpatrywanej sprawy wynika, że decyzja ta została odebrana osobiście przez podatnika w dniu 27 października 2017 r., zaś odwołanie od niej zostało sporządzone przez pełnomocnika Strony i przekazane pocztą na adres organu I instancji w dniu 26 listopada 2016 r. (świadczy o tym data stempla pocztowego na kopercie). Skarżący nie kwestionuje przy tym, że nastąpiło uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji, ale podnosi, iż nastąpiło to z przyczyn od niego niezależnych. W niniejszej sprawie nie jest kwestionowany zatem stan faktyczny, natomiast spornym zagadnieniem jest to, czy zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 162 § 1 O.p. oraz czy przesłanki te należy odnosić do Strony czy do jej pełnomocnika. Analizowany przepis art. 162 § 1 O.p. nie wymaga przy tym – co opisano już powyżej - udowodnienia braku winy w uchybieniu terminu, a jedynie jego uprawdopodobnienie. W ocenie Sądu, w postępowaniu dotyczącym przywrócenia terminu, przesłankę braku winy w uchybieniu terminu należy badać w odniesieniu do tego podmiotu, który dopuścił się tego uchybienia, tj. strony, uczestnika postępowania lub pełnomocnika. Jeżeli niezachowanie terminu do dokonania czynności procesowych nastąpiło w wyniku zaniechań strony, to w odniesieniu do niej badane jest spełnienie przesłanki braku winy. Natomiast jeśli uchybienie jest wynikiem zaniechań pełnomocnika, to badane jest to, czy to pełnomocnik uprawdopodobnił swój brak winy w uchybieniu. Ale w istocie zaniechanie pełnomocnika obciąża samą stronę. Strona ponosi bowiem odpowiedzialność za dobór osób, którymi posługuje się przy dokonywaniu czynności procesowych (tak też: NSA w wyroku z dnia 20.09.2012 r., sygn.. I FSK 1531/11; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy zatem zauważyć, iż Skarżący udzielając – w dniu 28 października 2016 r. a zatem dzień po odebraniu decyzji organu I instancji - pełnomocnictwa szczególnego radcy prawnemu – M. T., które upoważniało do działania w jego imieniu przed organem II instancji, samodzielnie zdecydował o sposobie reprezentowania jego interesów przed organem podatkowym. Konsekwencją było to, iż wszelka korespondencja była kierowana i doręczana ustanowionemu pełnomocnikowi. Postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania pełnomocnik odebrała w dniu 25.01.2017 r. Na postanowienie pełnomocnik strony nie złożyła skargi. Skargę złożył zaś sam podatnik - pismem z dnia 24.02.2017 r. W ocenie Sądu, jeżeli strona sama występuje w postępowaniu podatkowym, wówczas ocenia się jej działania lub zaniechania i związaną z tym winę, biorąc pod uwagę zwykły stopień staranności w prowadzeniu własnych spraw. Jednak jeżeli stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik – tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie – wówczas stopień staranności pełnomocnika oceniany jest według wyższych, zaostrzonych kryteriów. W odniesieniu bowiem do profesjonalnych pełnomocników stron należy przyjąć, że osoby te są zobowiązane do szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego zlecenia, a zatem ocena, czy dochowali reguł starannego działania, winna być dokonywana w oparciu o odpowiednio wysokie kryteria. Podwyższona staranność profesjonalistów w zakresie obsługi prawnej oznacza, iż przyczyną uchybienia terminu nie może być zwykły błąd czy niedopatrzenie. W ocenie Sądu w klauzuli "należytej staranności", która jest punktem odniesienia dla oceny braku winy, o którym mowa w art. 162 § 1O.p., zawarta jest odpowiedzialność strony postępowania podatkowego za dobór osób, które reprezentują ją w stosunku do podmiotów zewnętrznych, w tym organów państwowych i doręczycieli pocztowych, bowiem wybór, jak i ustanawianie pełnomocników jest sprawą danej osoby i odpowiedzialności za podejmowane w tym zakresie decyzje nie można przenosić na inne osoby fizyczne lub prawne (tak wyrok NSA z dnia 25 października 2011 r., sygn. akt II FSK 731/10, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie można uznać, w ocenie Sądu, iż skoro Skarżący we właściwy sposób oraz w odpowiednim terminie udzielił pełnomocnictwa i przekazał pełnomocnikowi materiały konieczne do wniesienia środka zaskarżenia, to jest to okoliczność wystarczająca dla przyjęcia, iż dochował należytej staranności, wobec czego istnieją przesłanki do zastosowania trybu z art. 162 § 1 O.p. Gdyby bowiem przyjąć przedstawianą przez Stronę koncepcję baraku winy w wyborze, wówczas w każdej sytuacji strona mogłaby się uwolnić od skutków błędnych działań czy zawinionych zaniechań jej profesjonalnego pełnomocnika. Mając powyższe na względzie nie uznać, że nie doszło w tej sprawie do naruszenia art. 162 § 1 O.p.. W ocenie Sądu słusznie bowiem organ uznał, że w rozpatrywanej sprawie nie została spełniona jedna ze wskazanych w tym przepisie przesłanek, tj. podatnik nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Wskazana przesłanka - uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi - jest bezpośrednio związana ze wskazaniem przyczyny naruszenia terminu. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie (wyrok NSA z dnia 18 października 2012 ., sygn. akt I FSK 2179/11; publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Taką przeszkodą może być siła wyższa, np. powódź, odcięcie od świata na skutek ataku ostrej zimy oraz niektóre zdarzenia losowe, np. przerwy w komunikacji, poważny wypadek samochodowy związany z hospitalizowaniem w ostatnich dniach upływu terminu itp. Zauważyć należy, że uprawdopodobniając brak winy w uchybieniu terminu, osoba zainteresowana musi wskazywać na takie okoliczności, które spowodowały uchybienie terminu, dotyczące jednak tylko tego okresu, w którym miała być dokonana czynność procesowa. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły szczególne okoliczności, które uniemożliwiły złożenie odwołania w terminie, a które usprawiedliwiałyby powód niedotrzymania tego terminu. Przyczyną niezłożenia odwołania w terminie było bowiem nieprawidłowe działanie wyznaczonego przez podatnika profesjonalnego pełnomocnika. Podatnik powierzył prowadzenie swojej sprawy odwoławczej wybranemu przez siebie pełnomocnikowi, który odbierał także w jego imieniu wszelką korespondencję od organu odwoławczego. Jednak fakt nierzetelnego wywiązywania się pełnomocnika z jego obowiązków w zakresie dotyczącym przede wszystkim terminowego działania w imieniu Strony, nie może stanowić podstawy do przywrócenia terminu do rozpatrzenia odwołania. Wybór Strony co do sposobu reprezentowania jej interesów w postępowaniu, w określonych przepisami granicach, jest bowiem autonomiczną decyzją Strony, która sama, według własnego uznania korzysta z przysługujących jej uprawnień procesowych, by następnie ponosić wynikające z tego konsekwencje. Stosunek pełnomocnictwa ze swej natury oparty jest na szczególnym zaufaniu mocodawcy do ustanowionego przez niego zastępcy procesowego i niesie ze sobą to następstwo, że wszelkie działania, czy zaniedbania pełnomocnika odnoszą bezpośredni skutek w sferze praw i obowiązków reprezentowanego. Niewłaściwe wypełnianie tych obowiązków nie może stanowić jednak przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Słusznie, w ocenie Sądu, organ uznał, iż zaniedbania pełnomocnika pozostają bez wpływu na prawidłowość działania organu podatkowego w zakresie wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, jak również nie mogły stanowić podstawy do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Niewłaściwy wybór w zakresie udzielonego pełnomocnictwa nie uprawdopodobnia bowiem braku winy po stronie podatnika w niedotrzymaniu terminu. Powierzenie prowadzenia sprawy temu a nie innemu pełnomocnikowi skutkuje dla podatnika tym, że to on – czyli podatnik - ponosi konsekwencje swojego wyboru. Wskazać jednocześnie należy, iż w ocenie organu tylko niespełnienie tej przesłanki, jaką jest uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, stanowiło podstawę odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Może to oznaczać, iż organ przyjął, iż wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie wynikającym z art. 162 § 2 O.p. a zatem, iż uznał, że przeszkoda uniemożliwiająca złożenie odwołania ustała dopiero w dniu 24 lutego 2017 r. tj. w dniu zapoznania się przez Stronę z aktami sprawy oraz treścią postanowienia z dnia 16.01.2017 r. stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Brak rozważań organu w powyższym aspekcie nie ma jednak istotnego wpływu na wynik sprawy, bowiem organ przyjął na korzyść podatnika, iż terminowo złożył on wniosek o przywrócenie terminu, a poza tym w sprawie i tak nie zaistniała podstawa do pozytywnego załatwienia wniosku podatnika o przywrócenie mu terminu do wniesienia odwołania z uwagi na niespełnienie przesłanki określonej w art. 162 § 2 O.p. Reasumując, należy stwierdzić, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że organ podatkowy prawidłowo dokonał wszelkich możliwych ustaleń i przeanalizował wszystkie istotne okoliczności w kontekście złożonego wniosku i prawidłowo ocenił, iż nie wystąpiła podstawa do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W konsekwencji należy uznać, że brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd skargę oddalił, a to na podstawie art. 151 p.p.s.a.