I SA/Gl 39/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz – Ziętek, Sędziowie WSA Beata Machcińska, Bożena Pindel (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 lipca 2018 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa A s. c. B. W., J. W. w B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Postanowieniem z [...], nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z [...], nr [...], odmawiającego umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego A s.c. B.W., J.W. z siedzibą w B. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] r. Powyższe postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z [...], nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. określił A s.c. B. W., J. W. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za grudzień 2007 r. w kwocie [...] zł. oraz orzekł o wysokości zobowiązania podatkowego w trybie art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, do zapłaty w kwocie [...] zł. Powyższej decyzji został nadany rygor natychmiastowej wykonalności postanowieniem z [...], nr [...]. Postanowieniem z [...], nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. wszczął postępowanie karnoskarbowe przeciwko spółce cywilnej. Jednocześnie postanowieniami z tego samego dnia zdecydował o przedstawieniu zarzutów skarżącym (k. 72-73), przy czym zawiadomienia te zostały odczytane skarżącym 12 maja 2014 r. Zawiadomieniem z 16 grudnia 2013 r., nr [...], Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. poinformował o przerwaniu biegu przedawnienia ww. zobowiązania w związku z wszczęciem postępowania karnoskarbowego. Zawiadomienie to zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu 17 grudnia 2013 r., zaś spółce cywilnej zostało doręczono w dniu 30 grudnia 2013 r. Jednocześnie decyzją z [...], nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z [...]. Skarga od powyższej decyzji została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 9 lipca 2014 r., sygn. akt III SA/Gl 240/14, a wyrok ten stał się prawomocny w skutek oddalenia skargi kasacyjnej spółki cywilnej wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 kwietnia 2016 r., sygn. akt I FSK 1818/14. W dniu [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. wystawił, na podstawie postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności z [...], tytuł wykonawczy o nr [...]. Zawiadomieniem z 10 lutego 2014 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego w B S.A. (zawiadomienie doręczono bankowi 13 lutego 2014 r., zaś przesyłka skierowana do spółki cywilnej po dwukrotnej awizacji w dniu 12 lutego 2014 r i w dniu 20 lutego 2014 r. została zwrócona w dniu 27 lutego 2014 r.). Pismem z 17 lutego 2014 r. B zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w realizacji zawiadomienia z powodu braku środków na koncie. Kolejnym zawiadomieniem, tj. z 14 marca 2014 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego w C S.A. (zawiadomienie doręczono bankowi 20 marca 2014 r., zaś przesyłkę kierowaną do spółki cywilnej doręczono 19 marca 2014 r.). Pismem z 20 marca 2014 r. D zawiadomił organ egzekucyjny o dokonanej blokadzie na koncie oraz o braku środków na koncie. Następnie zawiadomieniem z 18 czerwca 2014 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego w D S.A. (zawiadomienie doręczono bankowi 29 czerwca 2014 r., zaś przesyłkę skierowaną do spółki cywilnej doręczono w dniu 25 czerwca 2014 r.). Pismem z dnia 30 czerwca 2014 r. bank zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w realizacji zawiadomienia z powodu braku środków na koncie. Ostatecznie zawiadomieniem z 22 października 2015 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego w E S.A. (zawiadomienie doręczono bankowi 27 października 2015 r., zaś przesyłkę skierowaną do spółki cywilnej doręczono 23 października 2015 r.). Pismem z 27 października 2015 r. bank zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w realizacji zawiadomienia z powodu braku środków na koncie. Pismem z 13 lipca 2017 r. wspólnicy spółki cywilnej, reprezentowani przez pełnomocnika, wnieśli o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie zobowiązania i uchylenie dokonanych czynności. Postanowieniem z [...] organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. W zażaleniu na powyższe postanowienie wspólnicy spółki cywilnej, reprezentowani przez pełnomocnika, zarzucili organowi naruszenie: - art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego pomimo przedawnienia dochodzonych należności, - art. 70 § 6 pkt 1 O.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w sprawie doszło do zawieszenia biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za grudzień 2007 r. oraz - art. 70 § 8 O.p. w zw. z art. 64 ust. 2 Konstytucji poprzez jego zastosowanie pomimo niezgodności z Konstytucją. Wnieśli o uchylenie postanowienia organu egzekucyjnego i umorzenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu pełnomocnik wskazał, że z treści art. 70 § 6 pkt 1 O.p. wynika, iż wszczęcie postępowania karnoskarbowego w sprawie nie jest momentem zawieszenia biegu terminu przedawnienia, albowiem następuje ono w momencie ogłoszenia postanowienia o przedstawieniu zarzutów, lub w momencie zawiadomienia podatnika o wszczęciu postępowania karnoskarbowego. Pełnomocnik wskazał, że zawieszenie biegu przedawnienia w niniejszej sprawie nie nastąpiło w dniu 4 grudnia 2013 r., albowiem w tym dniu jedynie wszczęto postępowanie karnoskarbowe, o którym podatnik nie został zawiadomiony. Wskazując na orzecznictwo sądów administracyjnych pełnomocnik zwrócił uwagę, że w art. 70 § 6 pkt 1 O.p. mowa jest o poinformowaniu podatnika, a zatem istotna jest wiedza o toczącym się postępowaniu karnoskarbowym. Podkreślił, że wspólnicy spółki cywilnej dowiedzieli się o toczącym postępowaniu karnoskarbowym dopiero w dniu 12 maja 2014 r., tj. w dniu kiedy ogłoszono im zarzuty. Tymczasem termin przedawnienia przedmiotowego zobowiązania podatkowego upłynął w dniu 31 grudnia 2013 r. Na dowód powyższego załączył odpisy postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...], sygn. akt [...] orzekające o umorzeniu postępowania przeciwko wspólnikom spółki cywilnej z powodu przedawnienia karalności czynu oraz utrzymujące je w mocy postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] , sygn. akt [...] wnosząc o przeprowadzenie dowodu z tych postanowień. Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że w sprawie wystawienie tytułu wykonawczego w dniu [...] i przystąpienie do jego realizacji poprzez zastosowanie środków egzekucyjnych wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 1 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 11201 ze zm.[obecnie Dz. U. z 2018 r., poz. 1314]; dalej "u.p.e.a."), w postaci egzekucji z pieniędzy i zajęcia rachunków bankowych przerwało bieg terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm. [obecnie Dz. U. z 2018 r., poz. 800]; dalej "O.p."). Jednocześnie podkreślił, że w dacie dokonania czynności egzekucyjnych, wbrew twierdzeniom pełnomocnika, nie doszło do przedawnienia egzekwowanych zaległości podatkowych, albowiem nastąpiło zawieszenie biegu przedawnienia wskutek wydania postanowienia z dnia [...]., sygn.. akt [...] o wszczęciu dochodzenia w sprawie przeciwko spółce cywilnej o przestępstwo skarbowe określone w art. 56 K.k.s. Organ podkreślił, że z uwagi na treść art. 70 § 1 O.p. zobowiązanie spółki cywilnej uległoby przedawnieniu w dniu 1 stycznia 2014 r., jednakże zawiadomienie z dnia 16 grudnia 2013 r. informujące o zawieszeniu biegu przedawnienia (z dniem 4 grudnia 2013 r.) spółka cywilna otrzymała w dniu 30 grudnia 2013 r., zaś jej pełnomocnik w dniu 17 grudnia 2013 r. W ocenie organu odwoławczego pomimo faktu doręczenia powyższego zawiadomienia spółce cywilnej 30 grudnia 2013 r. spółka ta miała wiedzę o toczącym się postępowaniu karnoskarbowym, albowiem już 22 listopada 2013 r. doręczono spółce cywilnej pierwsze wezwanie w sprawie karnoskarbowej. Ponadto organ podkreślił, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia trwałoby do dnia 28 października 2014 r. na co wskazuje adnotacja Sądu Okręgowego w K. o wpisie w tym dniu. Tym samym dokonane czynności egzekucyjnych w okresie zawieszenia biegu przedawnienia, a zatem w dniu 10 lutego 2014 r., 14 marca 2014 r., 18 czerwca 2014 r. oraz w dniu 22 października 2015 r., przerwały, w ocenie organu odwoławczego, bieg terminu na okres kolejnych 5 lat, co powoduje, że bieg ten zakończy się w dniu 25 listopada 2020 r. Skuteczność tych działań powoduje, że wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. i uchylenie dokonanych czynności nie zasługiwały na uwzględnienie. Ostatecznie organ wskazał, że bez wpływu na wymagalność egzekwowanego obowiązku pozostaje kwestia zabezpieczenia tego zobowiązania poprzez ustanowienie zastawu skarbowego, a także hipoteki przymusowej. W skardze wspólnicy spółki cywilnej (reprezentowani przez adwokata) zarzucili rozstrzygnięciu organu odwoławczego naruszenie: - art. 59 § 1 u.p.e.a. poprzez odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego pomimo przedawnienia dochodzonych należności, - art. 70 § 6 pkt 1 O.p. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w sprawie doszło do zawieszenia biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za grudzień 2007 r. - art. 70c O.p. poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że zawiadomienie o zawieszeniu biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego w przypadku o jakim mowa w art. 70 § 6 pkt 1 O.p., jest zawiadomieniem o wszczęciu postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe doręczanym podatnikowi w ramach toczącego się postępowania karnoskarbowego, o którym mowa w tym przepisie. Tym samym pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i postanowienia go poprzedzającego i zasądzenie kosztów postępowania. Jednocześnie wniósł o przeprowadzenie dowodu z postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia [...], sygn. akt [...] orzekające o umorzeniu postępowania przeciwko wspólnikom spółki cywilnej z powodu przedawnienia karalności czynu oraz utrzymujące je w mocy postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] , sygn. akt [...] na okoliczność braku zawiadomienia podatnika przed terminem biegu przedawnienia o toczącym się postępowaniu karnoskarbowym. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik powtórzył argumentację zawartą w zażaleniu, jak również zakwestionował możliwość zawieszenie biegu terminu przedawnienia na skutek wykonania zawiadomienia o tym zawieszeniu na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 O.p. Zdaniem pełnomocnika zawiadomienie to informuje jedynie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia, nie zaś o wszczęciu postępowania karnoskarbowego. Ponadto zdaniem pełnomocnika z uwagi na powyższą okoliczność zastosowanie środka egzekucyjnego i powołanie przepisu art. 70 § 4 u.p.e.a. nie wywołało żadnych skutków prawnych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Rozpoznając sprawę w trybie uproszczonym Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej P.p.s.a.) – podlegało postanowienie odmawiające skarżącym umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego w dniu [...]. Skarżący podnieśli zarzut naruszenia art. 70 § 6 pkt 1 i art. 70c O.p. w związku z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. wskazując, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia nie nastąpiło w dniu 4 grudnia 2013 r., bowiem w tym dniu jedynie wszczęto postępowanie karnoskarbowe, o którym podatnik nie został zawiadomiony. Wspólnicy spółki cywilnej dowiedzieli się o toczącym postępowaniu karnoskarbowym dopiero w dniu 12 maja 2014 r., tj. w dniu kiedy ogłoszono im zarzuty. Natomiast termin przedawnienia zobowiązania podatkowego upłynął w dniu 31 grudnia 2013 r. Akcentowali również, że postępowanie karnoskarbowe zostało umorzone z uwagi na przedawnienie karalności czynu. Organ w toku sprawy uzasadniał zarówno skuteczne zawieszenie biegu terminu przedawnienia (art. 70 § 1 pkt 6 w związku z art. 70c O.p.) jak i jego przerwanie (art. 70 § 4 O.p.). Wszczęte przeciwko skarżącym postępowanie dotyczyło egzekucji zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za grudzień 2007 r., co do którego została wydana decyzja przez Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach w dniu [...] utrzymująca w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z [...]. Skarga od powyższej decyzji została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 9 lipca 2014 r., sygn. akt III SA/Gl 240/14, natomiast Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 26 kwietnia 2016 r., sygn. akt I FSK 1818/14 oddalił skargę kasacyjną wspólników spółki cywilnej. Zaakcentowania w sprawie wymaga to, że podniesiony przez skarżących zarzut przedawnienia ww. zobowiązania podatkowego był przedmiotem badania zarówno przez Sąd I instancji jak i Naczelny Sąd Administracyjny. NSA w wyroku z 26 kwietnia 2016 r. wskazał: "jeżeli zatem, zgodnie z art. 70 § 1 O.p., zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku, a w odniesieniu do grudnia 2007 r., skoro termin płatności przypadał na 25 stycznia 2008 r., przedawnienie zobowiązania następowało z dniem 31 grudnia 2013 r., oznacza to, że decyzja organu odwoławczego została wydana i doręczona Stronie przed upływem terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 1 O.p. Jeżeli zatem w rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy orzekał w okresie przed zakończeniem biegu przedawnienia, nie ma żadnych podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 70 § 1 w związku z art. 208 § 1 O.p. (...). Nadmienić jedynie należy, że skoro organ odwoławczy w sprawie tej orzekał przed upływem przedawnienia zobowiązania podatkowego za grudzień 2007 r., bezprzedmiotowe są wywody Skarżącego odnoszące się do zabezpieczeń rzeczowych dokonanych przez organy podatkowe na majątku Skarżącego oraz dotyczące zawieszenia biegu terminu przedawnienia z uwagi na wszczęcie postępowania karnego - skarbowego". Ta ocena NSA determinuje rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Zgodnie bowiem z art. 170 P.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu, o której mowa w art. 170 P.p.s.a., wyraża się w tym, że nie tylko sąd wydający rozstrzygnięcie, ale także inne sądy i inne organy państwowe muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu. Moc wiążąca orzeczenia określona w tym przepisie w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może ona już być ponownie badana (wyrok NSA z dnia 11 października 2007 r., sygn. akt I FSK 1358/06, wyrok NSA z dnia 6 marca 2008 r., sygn. akt II OSK 152/07). Ratio legis art. 170 P.p.s.a. polega na tym, że gwarantuje on zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (wyrok NSA z 19 maja 1999 r., sygn. akt IV SA 2543/98; 9 czerwca 2006 r., sygn. akt I OSK 1268/05, akceptowane przez J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz 2012, s. 435; B. Dauter w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, 2011 r., s. 477-477). Skoro moc wiążąca orzeczenia, określona w art. 170 P.p.s.a. oznacza, że organy administracji muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu, to w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana, co oznacza zakaz formułowania nowych ocen prawnych, sprzecznych z dotychczasowym stanowiskiem sądu. Zatem należy powtórzyć za Naczelnym Sądem Administracyjnym, że wywody pełnomocnika skarżących dotyczące zawieszenia biegu terminu przedawnienia z uwagi na wszczęcie postępowania karnoskarbowego są bezprzedmiotowe, bowiem jak wskazano w ww. wyroku doręczenie skarżącym decyzji wymiarowej przed upływem terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 1 O.p., skutkowało koniecznością uznania zarzutu naruszenia tego przepisu za chybione. Zatem powinnością organu było ‒ po nadaniu decyzji organu I instancji rygoru natychmiastowej wykonalności ‒ wydanie tytułu egzekucyjnego i wszczęcie postępowania egzekucyjnego, co też uczynił. Zawiadomieniem z 10 lutego 2014 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego skarżących (zawiadomienie doręczono bankowi 13 lutego 2014 r., zaś skarżącym w trybie doręczenia zastępczego przewidzianego w art. 150 O.p w dniu 27 lutego 2014 r.). Po tej dokonaniu tej czynności egzekucyjnej organ podjął szereg dalszych czynności wskazanych przez organ w uzasadnieniu skarżonego postanowienia zmierzających do wyegzekwowania zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za grudzień 2007 r. W toku tego postępowania nie zaistniały jakiekolwiek okoliczności, które wskazywałyby na konieczność umorzenia toczącego się postępowania egzekucyjnego. Pełnomocnik skarżących podniósł jedynie zarzut naruszenia art. 70 § 6 pkt 1 w związku z art. 70c O.p. W tym stanie sprawy zarzut naruszenia przez organy art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. jest pozbawiony jakichkolwiek podstaw. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.