I SA/Wa 358/18

WyrokWSA w Warszawie2018-07-10

Skład orzekający: Gabriela Nowak, Bożena Marciniak, Anna Wesołowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nieważność decyzji komunalizacyjnej może zostać wydana częściowo, gdy część skutków tej decyzji jest nieodwracalna, a część nie, w sytuacji gdy częściowe stwierdzenie nieważności prowadzi do sprzeczności z prawem rzeczowym?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że częściowe stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej, gdy część skutków jest nieodwracalna, a część nie, jest niedopuszczalne, jeśli prowadzi to do sprzeczności z prawem rzeczowym, w szczególności z przepisami dotyczącymi użytkowania wieczystego. W takiej sytuacji, gdy częściowe stwierdzenie nieważności prowadzi do nieprawidłowego stanu prawnego, należy uchylić decyzję organu nadzoru.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdzającej nieważność decyzji Wojewody z 1993 r. komunalizującej nieruchomość. Minister stwierdził nieważność decyzji komunalizacyjnej w części dotyczącej sprzedanych lokali wraz z udziałami w prawie użytkowania wieczystego gruntu, uznając, że w tej części skutki są nieodwracalne, a w pozostałej części stwierdził nieważność decyzji. Skarżący, w tym Gmina G. oraz właściciele lokali, zakwestionowali takie rozstrzygnięcie, wskazując na sprzeczność z prawem rzeczowym.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2017 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2017 r. Zasądził solidarnie od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz K. R., J. R. i B. K. kwotę 731 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zasądził od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz Gminy G. kwotę 896 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie: WSA Bożena Marciniak (spr.) WSA Anna Wesołowska Protokolant referent – stażysta Katarzyna Matecka - Caban po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2018 r. sprawy ze skarg K. R., J. R. i B. K. oraz Gminy G. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji solidarnie na rzecz K. R., J. R. i B. K. kwotę 731 (siedemset trzydzieści jeden) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz Gminy G. kwotę 896 (osiemset dziewięćdziesiąt sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z [...] grudnia 2017 r., nr [...], Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpatrzeniu wniosków Prezydenta Miasta G., P. K., M. A. oraz K. R., J. R., B. K., Z. Z., T. N. i L. C. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z [...] kwietnia 2017 r., nr [...]., w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji złożyli G. G. oraz K. R., J. R. i B. K. Skargi zostały złożone w następującym stanie faktycznym i prawnym; Decyzją z [...] marca 1993 r., znak [...], Wojewoda [...] stwierdził nabycie przez Gminę G. z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów w jednostce ewidencyjnej Obrębie G. uregulowanej w księdze wieczystej [...] zgodnie ze sporządzonym spisem, opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], stanowiącej zabudowaną budynkiem wielorodzinnym działkę nr [...]. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji wystąpiła B. K. Decyzją z [...] kwietnia 2017 r., nr [...], Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził że decyzja Wojewody [...] z [...] marca 1993 r., w części dotyczącej lokalu nr [...], lokalu nr [...], lokalu nr [...], lokalu nr [...], lokalu nr [...], lokalu nr [...], lokalu nr [...] wraz z udziałami przypadającymi właścicielom tych lokali w prawie użytkowania wieczystego gruntu oraz częściach i urządzeniach wspólnych budynku przynależnych tym lokalom, zlokalizowanym w budynku przy ul. [...] w G., położonych na działce aktualnie oznaczonej nr [...] z obrębu [...], została wydana z naruszeniem prawa. W pozostałej części stwierdził nieważność powyższej decyzji Wojewody [...]. Wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją złożyli Prezydent Miasta G., P. K., M. A. oraz K. R., J. R., B. K., Z. Z., T. N. i L. C. Decyzją z [...] grudnia 2017 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy własną decyzję z [...] kwietnia 2017 r., nr [...]. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ nadzoru wskazał, iż istotą przedmiotowego postępowania jest kontrola legalności decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z [...] marca 1993 r. Organ wskazał następnie, iż Skarb Państwa - Prezydent Miasta G. nabył w drodze zasiedzenia własność nieruchomości położonej w G. przy ul. [...] składającej się z zabudowanej działki nr [...] o pow. [...] m2, nr rej. gr. [...] z dniem [...] października 1989 r. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w G. z [...] stycznia 1990 r., sygn. akt. [...]. Następnie prawomocnym postanowieniem z [...] października 2002 r., sygn. akt. [...], Sąd Rejonowy w G. Wydział [...] [...] w postępowaniu o wznowienie ww. postępowania w sprawie zasiedzenia zmienił w pkt 1 zaskarżone postanowienie i oddalił wniosek o zasiedzenie. Organ wskazał, iż wobec powyższego, w dniu [...] maja 1990 r. skomunalizowana nieruchomość nie stanowiła własności państwowej (ogólnonarodowej), stanowiła bowiem własność osoby fizycznej. Nie podlegała zatem nabyciu przez Gminę G. na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.). Z tego powodu, w ocenie organu, decyzja komunalizacyjna została wydana z rażącym naruszeniem art. 5 ust. 1 pkt 1 ww., co wypełnia przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Organ wskazał ponadto, iż w budynku przy ul. [...] w G. sprzedano [...] lokali mieszkalnych (nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]) wraz z udziałami przypadającymi właścicielom tych lokali w prawie użytkowania wieczystego gruntu oraz częściach i urządzeniach wspólnych budynku przynależnych tym lokalom. Zatem, następstwem decyzji komunalizacyjnej stała się zmiana podmiotów uprawnionych do rozporządzania częścią skomunalizowanej nieruchomości. Zbycie przez Gminę G. na rzecz osób trzecich [...] lokali mieszkalnych wraz z odpowiednim udziałem w częściach wspólnych budynku i innych urządzeń, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli poszczególnych lokali i z takim samym udziałem w prawie użytkowania wieczystego gruntu wywołało skutek prawny w sferze prawa cywilnego. Organ podkreślił, że skutek ten nie podlega uchyleniu czy zniesieniu aktem administracyjnym bowiem organ nadzoru, ani żaden inny organ administracji nie ma umocowania ustawowego, aby swoim działaniem cofnąć lub znieść ten skutek. Oznacza to, iż kontrolowana decyzja komunalizacyjna w zakresie dotyczącym [...] lokali mieszkalnych wraz z odpowiednim udziałem w częściach wspólnych budynku i innych urządzeń, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli poszczególnych lokali i z takim samym udziałem w prawie użytkowania wieczystego gruntu wywołała nieodwracalne skutki prawne. Organ odniósł się ponadto do podnoszonych przez strony kwestii dotyczących udziałów w prawie wieczystego użytkowania właścicieli lokali mieszkalnych nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]. W ocenie Ministra, istotnie nie jest możliwe ustanowienie użytkowania wieczystego na gruntach, których Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego jest współwłaścicielem z osobą fizyczną lub prawną. Jednakże, w odniesieniu do niniejszej sprawy wskazanie to nie ma zastosowania, albowiem użytkowanie wieczyste wykreowane zostało w innym stanie prawnym nieruchomości. W dacie ustanawiania użytkowania wieczystego właścicielem nieruchomości była wyłącznie Gmina G. Ponadto organ zauważył, że organy orzekające w sprawach komunalizacji nie są powołane do rozstrzygania ewentualnych sporów występujących na tle stosunków cywilnoprawnych pomiędzy osobami fizycznymi a Skarbem Państwa bądź gminą. Rozpoznanie takich spraw następuje na podstawie art. 2 § 1 i 3 kodeksu postępowania cywilnego przez sądy powszechne. Organ nie podzielił również zarzutu wadliwego zastosowania w niniejszej sprawie trybu stwierdzenia nieważności. Wyjaśnił, iż weryfikacja stanowiska sądu powszechnego ze skutkiem ex tunc może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji zależnej od tego stanowiska (postanowienia sądu). Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji złożyli Gmina G. oraz K. R., J. R. i B. K.. W skardze Gminy [...] zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: 1) przepisów postępowania, a to: a) art. 6 kpa w związku z art. 232 § 1 Kodeksu cywilnego poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, a to bezzasadnego pominięcia faktu, iż organy administracji związane są przepisami nie tylko prawa administracyjnego, ale również cywilnego; b) art. 7 w związku z art. 77 ustawy kpa poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, a to wadliwą ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i błąd w ustaleniach faktycznych w zakresie, w jakim organ uznał, że sytuacja poszczególnych lokali w nieruchomości zlokalizowanej przy ul. [...] w G. pozwala na wydanie decyzji częściowo uchylającej decyzję komunalizacyjną, a częściowo stwierdzającą jej wydanie z naruszeniem prawa; c) art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 i 2 kpa poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, a to pominięcie okoliczności, iż organ ponownie rozpatrujący sprawę może wydać rozstrzygnięcie odmienne niż decyzja stanowiąca przedmiot ponownego rozpatrzenia pomimo braku nowych okoliczności, a jedynie na podstawie stwierdzenia sprzeczności z prawem analizowanej decyzji; d) art. 138 § 1 pkt 1 i 2 kpa poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, a to utrzymanie w mocy decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] grudnia 2017 r. w sytuacji, w której organ powinien był zaskarżoną decyzję uchylić w części i w tym zakresie orzec odmiennie; e) art. 156 § 2 kpa poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, a to przyjęcie że jedynie co do części decyzji Wojewody [...] z [...] marca 1993 r. zaszedł stan nieodwracalności skutków prawnych, co miało wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do niezasadnego utrzymania w mocy decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] kwietnia 2017 r. 2) przepisów prawa materialnego, a to: a) art. 232 § 1 Kodeksu cywilnego poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, a to utrzymanie w mocy decyzji, która doprowadziła do sprzecznego z przepisami prawa stanu przysługiwania uczestnikom prawa użytkowania wieczystego na nieruchomości, w której udział we własności przysługuje osobie fizycznej; b) art. 25 ust. 2 w zw. art. 23 ust. 1 pkt. 7 i art. 24 ust 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez ich niezastosowanie, a to przyjęcie że nieruchomości, na których ustanowiono użytkowanie wieczyste mogą stać się przedmiotem własności podmiotu innego niż Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub ich związki. Wskazując na powyższe naruszenia skarżąca Gmina wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie organowi sprawy do ponownego rozpoznania. W obszernym uzasadnieniu skargi Gmina przedstawiła argumentację na poparcie podniesionych w niej zarzutów. W skardze K. R., J. R. i B. K. zaskarżonej decyzji zarzucono istotne naruszenie prawa, w tym regulacji proceduralnych poprzez niedostateczne rozważenie wszystkich zarzutów i wniosków wskazanych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - nie dokonanie wszechstronnej kontroli odwoławczej decyzji organu I instancji, w efekcie czego doszło do niezasadnego utrzymania w mocy decyzji organu I instancji, co stanowi naruszenie art. 138 § 1 pkt. 1 kpa. W szczególności zaskarżonej decyzji zarzucono mające wpływ na treść rozstrzygnięcia naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, to jest: 1) przepisów dotyczących stwierdzenia nieważności decyzji tj. art. 156 § 1 pkt. 2 kpa, 156 § 2 kpa i 158 § 1 i 2 kpa, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w realiach niniejszej sprawy i wydanie nieprawidłowej decyzji, w sytuacji braku podstaw do procedowania w tym trybie, względnie niezastosowanie art. 158 § 2 kpa w stosunku do całej decyzji komunalizacyjnej; 2) alternatywnie poprzez niezastosowanie procedury wznowieniowej tj. art. 145 § 1 pkt 8 kpa i art. 146 § 1 kpa i w efekcie nie orzeczenie o odmowie wznowienia; 3) niewłaściwe prowadzenie postępowania, między innymi, poprzez uniemożliwienie stronom wypowiedzenia się w trybie art. 10 § 1 kpa przed wydaniem decyzji organu I instancji. Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania wobec jego bezprzedmiotowości; względnie uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji; alternatywnie, z daleko idącej ostrożności wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie, że decyzja Wojewody [...] z [...] marca 1993 r. została wydana w całości z naruszeniem prawa. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący przedstawili argumentację na poparcie podniesionych w niej zarzutów. W odpowiedzi na skargi Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o ich oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.), dalej "ppsa", badając legalność zaskarżonego aktu sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skargi zasługują na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione w nich zarzuty okazały się zasadne. W rozpoznawanej sprawie kontroli Sądu podlegała decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję tego samego organu stwierdzającą w pkt 1, iż decyzja komunalizacyjna, w części dotyczącej lokalu nr [...], lokalu nr [...], lokalu nr [...], lokalu nr [...], lokalu nr [...], lokalu nr [...], lokalu nr [...] wraz z udziałami przypadającymi właścicielom tych lokali w prawie użytkowania wieczystego gruntu oraz częściach i urządzeniach wspólnych budynku przynależnych tym lokalom, zlokalizowanym w budynku przy ul. [...] w G., położonych na działce aktualnie oznaczonej nr [...] z obrębu [...], została wydana z naruszeniem prawa, a w pkt 2 stwierdzającą nieważność decyzji komunalizacyjnej w pozostałej części. Zaskarżona decyzja podjęta została po przeprowadzeniu postępowania nieważnościowego, w którym organ nadzoru bada, czy decyzja ostateczna (tu: decyzja komunalizacyjna z [...] marca 1993 r.) została wydana z kwalifikowanymi wadami, o których mowa w art. 156 § 1 kpa, a w szczególności, czy zachodzi przesłanka z art. 156 § 1 punkt 2 kpa (wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa). W przypadku ustalenia przesłanek nieważnościowych organ ma obowiązek stwierdzić nieważność decyzji, chyba że zachodzi sytuacja, o której mowa w art. 156 § 2 kpa. Stosownie zaś do tego ostatniego przepisu, nie stwierdza się nieważności decyzji m.in. wówczas, gdy wywołała ona nieodwracalne skutki prawne. W takiej sytuacji organ zobowiązany jest, na podstawie art. 158 § 2 kpa, do wydania rozstrzygnięcia, w którym stwierdza wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazuje okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji. Odstąpienie od stwierdzenia nieważności decyzji i ograniczenie się do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa oznacza pozostawienie w obrocie prawnym wadliwej decyzji i prowadzi do utrzymania skutków prawnych, które decyzja ta wywołała. W orzecznictwie sądów administracyjnych słusznie przyjmuje się, iż z nieodwracalnością skutków prawnych mamy do czynienia w sytuacji, gdy organ administracji we własnym zakresie nie może usunąć skutków prawnych decyzji z uwagi na brak przepisów dających organowi podstawę do podjęcia aktów lub czynności cofających, znoszących lub odwracających skutki prawne wywołane przez decyzję administracyjną dotkniętą wadą nieważności (por. wyrok NSA z 21 marca 2012 r., I OSK 428/11, Lex nr 1264801, wyrok WSA w Warszawie z dnia 6 listopada 2013 r., I SA/Wa 425/13, Lex nr 1410295, wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2015 r., I SA/Wa 106/15, Lex nr 1730487). W rozpoznawanej sprawie organ stwierdził wydanie decyzji komunalizacyjnej z naruszeniem prawa w części dotyczącej sprzedanych lokali wraz z udziałami przypadającymi właścicielom tych lokali w prawie użytkowania wieczystego gruntu oraz częściach i urządzeniach wspólnych budynku przynależnych tym lokalom uznając, iż w tej części zaistniały nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 kpa. W pozostałej części organ nadzoru stwierdził nieważność decyzji komunalizacyjnej. Z takim rozstrzygnięciem organu nadzoru nie zgodzili się skarżący podnosząc, iż przyjęte przez organ rozwiązanie powoduje powstanie na nieruchomości stanu prawnego sprzecznego z istotą prawa użytkowania wieczystego i nieprzewidzianego przez obowiązujące przepisy prawa. Powyższe stanowisko skarżących należy podzielić. W ocenie Sądu, okoliczność sprzedaży lokali wraz z udziałami przypadającymi właścicielom tych lokali w prawie użytkowania wieczystego gruntu oraz częściach i urządzeniach wspólnych budynku przynależnych tym lokalom powoduje bowiem powstanie na nieruchomości przy ul. [...] w G. takiego stanu prawnego, w którym częściowe stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej byłoby sprzeczne z obowiązującym porządkiem prawnym. W niniejszej sprawie bezsporne pozostaje, iż położona w G. przy ul. [...] nieruchomość, oznaczona aktualnie jako działka nr [...], zabudowana jest budynkiem wielorodzinnym, w którym część lokali mieszkalnych została zbyta na rzecz osób fizycznych wraz ze związanymi z własnością tych lokali udziałami w prawie użytkowania wieczystego gruntu. Z istoty prawa użytkowania wieczystego wynika zaś, że może ono istnieć wyłącznie na gruncie stanowiącym własność jednostki samorządu terytorialnego lub ich związków bądź Skarbu Państwa, o czym stanowi w sposób nie budzący wątpliwości art. 232 Kodeksu cywilnego. Z tego powodu, prawo własności nieruchomości gruntowej oddanej w użytkowanie wieczyste, co do zasady, nie może być przedmiotem obrotu, za wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 32 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r., poz. 2147), a więc sprzedaży gruntu jego użytkownikowi wieczystemu, czy też przenoszenia własności takiego gruntu między Skarbem Państwa a jednostkami samorządu terytorialnego oraz między różnymi jednostkami samorządu terytorialnego. A contrario, w zgodzie z tymi przepisami nie jest możliwie przeniesienie własności tej nieruchomości w drodze czynności prawnej czy też aktu administracyjnego na rzecz innych niż wymienione w nich podmioty. Nie jest zatem także prawnie dopuszczalne zbywanie własności ułamkowej części gruntu zabudowanego budynkiem wielorodzinnym - jeżeli grunt ten stanowi przedmiot współużytkowania wieczystego związanego z własnością uprzednio wyodrębnionych lokali. Współużytkowanie wieczyste związane z własnością lokali, choć ograniczone jest do odpowiedniego udziału wyrażonego ułamkiem, jest bowiem prawem dotyczącym nieruchomości gruntowej w rozumieniu art. 46 in principio Kodeksu cywilnego, a więc części powierzchni ziemskiej stanowiącej przedmiot odrębnej własności (tu stanowiącej własność Gminy [...] działki nr [...]), a nie fizycznie wydzielonej jej części. Powstanie zatem w takich uwarunkowaniach prawnych prawa własności do ułamkowej części tej nieruchomości na rzecz osób trzecich, podobnie jak powstanie tej własności na rzecz niektórych ze współużytkowników wieczystych, prowadzi nieuchronnie do sytuacji, w której ten sam grunt stanowi zarazem przedmiot współwłasności współwłaścicieli (jednostki samorządu terytorialnego i B. K.) oraz współużytkowania wieczystego właścicieli lokali, co jest prawnie niedopuszczalne (por. uzasadnienie do uchwały Sądu Najwyższego z 28 września 1995 r., III CZP 127/95, OSNC 1996/1/12 oraz wyrok Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2002 r., II CKN 382/99, Lex nr 54441). To z kolei powadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja stwierdzająca - w części dotyczącej lokali sprzedanych wraz ze związanymi z własnością tych lokali udziałami w prawie użytkowania wieczystego gruntu - wydanie decyzji komunalizacyjnej z naruszeniem prawa, a w pozostałej części nieważność decyzji komunalizacyjnej ukształtowałaby na przedmiotowej nieruchomości stosunki prawnorzeczowe z naruszeniem art. 232 Kodeksu cywilnego oraz art. 32 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Nieuwzględnienie przez organy nadzoru opisanych powyżej uwarunkowań prawnych doprowadziło do nieprawidłowego przyjęcia, iż jedynie co do części decyzji komunalizacyjnej, tj. części dotyczącej lokali sprzedanych wraz z udziałami przypadającymi właścicielom tych lokali w prawie użytkowania wieczystego gruntu wystąpił stan nieodwracalności skutków prawnych. Tym samym trafny okazał się zarzut skarżących, iż wydając zaskarżone decyzje organy nadzoru naruszyły art. 156 § 2 kpa, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego, konieczne stało się uchylenie rozstrzygnięć organów obu instancji na zasadzie art. 145 § 1 lit. a) i c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd nie podzielił natomiast stanowiska K. R., J. R. i B. K., iż w niniejszej sprawie właściwy jest tryb wznowienia postępowania, a nie tryb stwierdzenia nieważności. W ocenie Sądu, na co prawidłowo zwrócił uwagę organ nadzoru, wyeliminowanie z obrotu postanowienia sądu powszechnego o zasiedzeniu spowodowało stan, w którym Skarb Państwa nigdy nie był właścicielem skomunalizowanej nieruchomości. Z art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. wynika zaś, iż wnioskowane do skomunalizowania mienie musiało stanowić w dacie [...] maja 1990 r. własność Skarbu Państwa i należeć do jednego z podmiotów wymienionych w ww. przepisie. Niespełnienie powyższego warunku skutkuje wydaniem decyzji komunalizacyjnej z rażącym naruszeniem art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. W konsekwencji, zastosowany w niniejszej sprawie tryb nieważnościowy jest prawidłowy. Sąd nie podzielił również podniesionego w skardze K. R., J. R. i B. K. zarzutu naruszenia art. 10 § 1 kpa poprzez uniemożliwienie stronom wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji w I instancji. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, iż aby zarzut ograniczenia stronie prawa czynnego udziału w postępowaniu był skuteczny strona musi wykazać, że zaistniałe uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. To na stronie stawającej spoczywa bowiem ciężar wykazania związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania a wynikiem sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 lutego 2011 r., I OSK 575/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stawiając zaś powołany zarzut skarżący takich okoliczności nie wykazali. Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 lit. a) i c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.), orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania na rzecz K. R., J. R. i B. K. (pkt 2 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800, ze zm.). O kosztach postępowania na rzecz Gminy [...] (pkt 3 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804). Wysokość zasądzonego zwrotu kosztów obejmuje uiszczony przez skarżącą Gminę wpis od skargi w wysokości 200 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości [...] zł oraz koszt dojazdu pełnomocnika do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w wysokości [...] złotych za przejazd pociągiem [...] klasą na trasie G. – W. – G. w obie strony według załączonych do spisu kosztów biletów kolejowych.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło