VIII SA/Wa 126/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Nawrot, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca), Protokolant Starszy referent Magdalena Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2018 r. w Radomiu sprawy ze skargi R. Spółdzielni Mieszkaniowej im. [...] w R. na pismo Ministerstwa Energii - Departament Funduszy Europejskich z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] [...] w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie realizacji projektu oddala skargę. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga [...] Spółdzielni Mieszkaniowej im. [...] w R. na informację Ministerstwa Energii znak [...] z [...] stycznia 2018 r. dotyczącą rozstrzygnięcia protestu w przedmiocie oceny wniosku o dofinansowanie projektu. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy: W dniu [...] października 2016 r. [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa im. [...] w R. (dalej: wnioskodawca, skarżąca, spółdzielnia, beneficjent) złożyła do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (dalej także: NFOŚiGW, organ I instancji, Instytucja Organizująca Konkurs –IOK), jako instytucji wdrażającej (IW), wniosek nr [...] o dofinansowanie dla projektu pn. "Działania energooszczędne i termomodernizacyjne w zasobach [...] Spółdzielni Mieszkaniowej im. [...] w R.". Przedmiotowy wniosek został złożony w ramach konkursu zamkniętego nr [...], przeprowadzanego w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014-2020, Oś Priorytetowa I Zmniejszenie emisyjności gospodarki, Działanie 1.3 Wspieranie efektywności energetycznej w budynkach, Poddziałanie 1.3.2. Wspieranie efektywności energetycznej w sektorze mieszkaniowym. Pismem znak: [...] z [...] stycznia 2017 r. NFOŚiGW poinformował beneficjenta, że złożony wniosek o dofinansowanie został oceniony pozytywnie pod względem kryteriów formalnych i skierowany do kolejnego etapu oceny (merytorycznej I i II stopnia). Spółdzielnia na wezwanie organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2017 r. uzupełniła wniosek pod kątem wymogów oceny merytorycznej I stopnia. Następnie pismem znak: [...] z [...] czerwca 2017 r. organ I instancji poinformował spółdzielnię, że złożony projekt wymaga uzupełnienia w zakresie kryteriów merytorycznych II stopnia, tj.: Kryterium 2. Poprawność analizy finansowej i ekonomicznej; Kryterium 5. Gotowość organizacyjno-instytucjonalna projektu w obszarze zawierania umów; Kryterium 6. Wykonalność finansowa projektu; Kryterium 7. Pomoc publiczna oraz Kryterium 12. Zdolność do adaptacji do zmian klimatu i reagowania na ryzyko powodziowe. W odniesieniu do każdego z tych kryteriów organ I instancji wskazał beneficjentowi, jakie kwestie wymagają wyjaśnienia oraz jakie dokumenty należy złożyć w celu uzupełnienia wniosku. Podał przy tym, iż wnioskodawca winien mieć na względzie, aby w trakcie wprowadzania ww. uzupełnień odpowiednio skorygować i doprowadzić do spójności wniosek o dofinansowanie oraz wszystkie załączniki. Jednocześnie wskazał, iż uzupełnienie i dostarczenie poprawionego oryginału i wersji elektronicznej wniosku winno nastąpić w terminie 10 dni od wezwania. W odpowiedzi na powyższe wezwanie spółdzielnia w piśmie z [...] lipca 2017 r. przedstawiła skorygowane dokumenty (wraz z załącznikami), odpowiedzi na uwagi NFOŚiGW oraz listę szczegółowo odnoszącą się do poszczególnych punktów z uwag dotyczących poszczególnych kryteriów. Pismem znak: [...] z [...] listopada 2017 r. NFOŚiGW poinformował wnioskodawcę o negatywnym wyniku oceny wniosku o dofinansowanie z powodu niespełnienia kryteriów oceny merytorycznej II stopnia, tj. kryteriów nr 1, 2, 6 i 9. Wskazał, iż warunkiem pozytywnej oceny w oparciu o kryteria merytoryczne było uzyskanie przez wniosek co najmniej 30% maksymalnej liczby punktów możliwych do uzyskania (minimum punktowego wynoszącego 16,2 pkt) oraz pozytywny wynik oceny merytorycznej II stopnia. Wszystkie projekty, które nie osiągnęły minimum punktowego oraz projekty, które nie spełniają choćby jednego kryterium merytorycznego lI stopnia otrzymują ocenę negatywną i nie są umieszczane na liście rankingowej. W wyniku oceny merytorycznej I stopnia projekt został oceniony pozytywnie w zakresie spełnienia kryteriów merytorycznych i otrzymał 22 punkty. Uzasadniając przedmiotowe rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał, że projekt został oceniony negatywnie w ramach kryterium nr 1 (Kompletność dokumentacji aplikacyjnej: wniosku i załączników), ponieważ dostarczony zaktualizowany wniosek wraz z uzupełnieniami nadal w niewystarczający lub błędny sposób odnosi się do najistotniejszych zagadnień w obszarze analizy finansowej. Wniosek i załączniki charakteryzują się bardzo niską jakością merytoryczną materiału w zakresie prognoz, nie dając praktycznie żadnej możliwości potwierdzenia zdolności wnioskodawcy do zapewnienia wykonalności i trwałości finansowej projektu jak i wnioskodawcy. W odniesieniu do kryterium nr 2 (Poprawność analizy finansowej i ekonomicznej) wskazał, że przedstawione obliczenia wskaźników efektywności finansowej obarczone są błędami w zakresie ustalania czynnika dyskontującego w poszczególnych latach okresu odniesienia oraz uwzględniają inne od wykazanych w audycie energetycznym wartości oszczędności kosztów. W odniesieniu do kryterium nr 6 (Wykonalność finansowa projektu) organ I instancji podał, że pomimo zgłoszonych uwag, nadal najistotniejsze pozycje sprawozdań finansowych wpisane zostały bez żadnego analitycznego uzasadnienia, ani wskazania źródła pochodzenia zmian, zwiększeń lub zmniejszeń istotnych pozycji bilansu, przychodów i kosztów w RZiS (rachunku zysków i strat), a tym samym wynikowo w rachunku przepływów pieniężnych. Wnioskodawca w sposób dowolny i nieuzasadniony potwierdzonymi danymi kształtuje w prognozie bilansu poziom zadłużenia długoterminowego, krótkoterminowego oraz rozliczeń międzyokresowych pasywów, bez wyjaśnień i stosownej korelacji z odpowiednimi pozycjami w rachunku przepływów. Stworzono w ten sposób model obrazujący jedynie teoretyczną możliwość zachowania płynności, dostosowany do wykazywanych (i to w niepełnym zakresie) wydatków finansowych. Wyjaśnienia i prezentacje założeń do danych w dostarczonym załączniku nr 4 do wniosku: nie wyjaśniają i nie uzasadniają przyjętych projekcji finansowych. Taki nieudokumentowany i nieuprawdopodobniony sposób kształtowania prognoz finansowych nie może zostać zaakceptowany. Głównym mankamentem wniosku i załączników jest brak jednoznacznego potwierdzenia możliwości zapewnienia przez beneficjenta wkładu własnego oraz możliwości zwrotu (spłaty) zobowiązań już zaciągniętych oraz tych związanych z realizacją projektu. Projekcje finansowe spółdzielni nie uwzględniają i nie uwidaczniają skutków obciążeń finansowych z tytułu zaciągnięcia i spłaty wskazywanej do współfinansowania projektu pożyczki z WFOŚiGW oraz nie uwidaczniają posiadanego zadłużenia długoterminowego z tytułu kredytu i pożyczki na termomodernizację. Pomimo zgłoszonych uwag i nadesłanych uzupełnień, materiał nadal nie spełnia podstawowych wymogów kwalifikujących się do wydania pozytywnej oceny w zakresie finansowym. Środki własne przeznaczone na realizację przedsięwzięcia według wnioskodawcy mają pochodzić z pożyczki inwestycyjnej z WFOŚiGW w kwocie [...] tys. zł. Jako potwierdzenie powyższego przedstawiono jedynie kopię złożonego w maju 2017 r. wniosku do WFOŚiGW w W.. Poinformowano o trwającej ocenie formalnej, dosyłaniu uzupełnień i oczekiwaniu pozytywnej decyzji, przy równoczesnym braku jakiegokolwiek stanowiska WFOŚ odnoszącego się do tej kwestii. Stwierdzono, że nie jest to wystarczające potwierdzenie i gwarancja posiadania środków. We wcześniejszej wersji wniosku spółdzielnia w ramach środków własnych wskazywała na dotychczasowe środki pieniężne w wysokości ok. [...] mln. zł oraz możliwość finansowania środkami pochodzącymi z windykacji zaległości, niemniej jednak źródła te nie są w pełni wystarczające, ani pewne (windykacja) do zagwarantowania wkładu własnego. Nadto przedstawione przez wnioskodawcę obliczenia wskazują na teoretyczne spełnienie wymogu uzyskania wskaźnika WPOD (wskaźnik pokrycia obsługi długu) powyżej wartości 1,2. Jednak, wobec stwierdzonego w innych obszarach oceny braku wiarygodności oraz niekompletności w ujęciu m.in. wymaganych zobowiązań finansowych w przedstawionych prognozach finansowych (rachunek zysków i strat, bilans i rachunek przepływów pieniężnych), nie można zaakceptować zaprezentowanych przez wnioskodawcę wyników jego prognozowanej sytuacji finansowej, ze szczególnym uwzględnieniem wskaźników płynności. W zakresie kryterium nr 9 (Trwałość projektu) NFOŚiGW podał, że stwierdzone we wniosku błędy i zgłaszane zastrzeżenia nie pozwalają na uznanie, iż prognozowana sytuacja finansowa wnioskodawcy, w kontekście możliwości zapewnienia jak i obsługi zobowiązań zwrotnych, nie zagraża możliwości wdrożenia projektu i zachowania trwałości finansowej, ze szczególnym uwzględnieniem zwrotu środków. Udzielenie dofinansowania, szczególnie zwrotnego, obarczone jest zbyt dużym stopniem ryzyka co do możliwości jego zwrotu. Wątpliwości i ryzyko nie zostały zminimalizowane po przedstawieniu przez spółdzielnię uzupełnień do wniosku. Wnioskodawca wymienił szeroki katalog dopuszczonych prawem zabezpieczeń jako proponowane formy, bez konkretnego wskazania, udokumentowania oraz urealnienia możliwości ich ustanowienia. Przy stwierdzonym poziomie ryzyka, w przypadku omawianego wniosku, akceptowalną formą zabezpieczenia mogłaby być gwarancja bankowa, której możliwość otrzymania wnioskodawca nie był w stanie potwierdzić. W proteście złożonym na powołane rozstrzygnięcie skarżąca wniosła o przywrócenie wniosku do dalszej oceny oraz uwzględnienie wskazanych w proteście uwag, szczególnie dotyczących punktacji wniosku. Skarżąca podniosła, że wskazane w piśmie z [...] listopada 2017 r. przyczyny odrzucenia wniosku są sprzeczne z zapisami Regulaminu Konkursu, przyjętymi zasadami postępowania, każącymi wskazać w trakcie oceny wniosku powody odrzucenia. Powody takie nie zostały wskazane w trakcie oceny wniosku, uniemożliwiając spółdzielni odniesienie się do przyczyn jego odrzucenia, udzielenia wyjaśnień lub przedłożenia uzupełnień. Nadto w trakcie oceny została naliczona zaniżona liczba punktów. Skarżąca wskazała, iż wniosek po złożeniu przez spółdzielnię wyjaśnień i uzupełnień przy ocenie pod kątem kryteriów formalnych oraz pod kątem kryteriów merytorycznych I stopnia, został skierowany do oceny merytorycznej II stopnia, tym samym wszelkie uwagi skierowane do spółdzielni podczas oceny formalnej i merytorycznej I stopnia musiały zostać uznane za w pełni wyjaśnione i satysfakcjonujące. Zgodnie z zapisami Regulaminu Konkursu, spółdzielnia nie była informowana o wyniku ponownej oceny, a w analizie wniosku nie ma śladu po jej powtórnym przeprowadzeniu. Kwestionowanie ich przy II etapie oceny skutkującej negatywnym rezultatem jest niezgodne z zapisami Regulaminu Konkursu. W odniesieniu do Kryterium nr 1 – Kompletność dokumentacji aplikacyjnej wniosku i załączników – spółdzielnia wskazała, iż w piśmie z [...] czerwca 2017 r., wzywającym do uzupełnień w zakresie kryteriów oceny merytorycznej II stopnia, nie znalazła się uwaga dotycząca tego kryterium, tym samym wniosek nie mógł być poprawiony w tym zakresie i nie może zostać odrzucony na podstawie oceny tego kryterium. Podniosła, iż w piśmie z [...] listopada 2017 r. także nie wskazano żadnych konkretnych braków związanych z tym kryterium. Wskazano tylko, że wniosek w niewystarczający lub błędny sposób odnosi się do analizy finansowej, nie wskazując żadnego błędu, ani też brakującej dokumentacji. Tymczasem spółdzielnia przedstawiła wszystkie wyjaśnienia żądane podczas oceny merytorycznej II stopnia, w tym dokumenty obrazujące sytuację finansową spółdzielni za okres ostatnich 3 lat. Przedłożono także analizę finansową spółdzielni wraz z przyjętymi założeniami, które w pełni obrazują finansowe zbilansowanie projektu. Założenia stanowiły Załącznik nr 4 do wniosku – "Założenia przyjęte do analizy finansowej i projekcji finansowych w modelu obliczeniowym". W ww. dokumentach wskazano w sposób jednoznaczny, że wnioskodawca ma zabezpieczony z nawiązką udział środków własnych spółdzielni w projekcie w kwocie [...] zł w okresie 5 lat realizacji zadania. Na tę kwotę składają się m.in. środki pochodzące z Funduszu Remontowego Zasobów Mieszkaniowych. Do rozpoczęcia prac energooszczędnych są one naliczane na każdym budynku w wysokości 1,30 zł/1 m2. Po zrealizowaniu działań termomodernizacyjnych na budynku Fundusz jest podnoszony do wysokości uzależnionej od całkowitych kosztów przedsięwzięcia, po uwzględnieniu posiadanych przez dany budynek kwot na Funduszu Remontowym. Najniższa stawka w spółdzielni wynosi 1,60 zł/1m2, najwyższa 3,54 zł/1 m2. Przyjęte stawki na Funduszu są utrzymywane na poziomie wystarczającym do spłaty zobowiązań zaciągniętych na dany budynek. Spółdzielnia dysponuje powierzchnią mieszkalną wynoszącą 231.916,66 m2. Powierzchnia 73 budynków, które weszły do projektu to 198.565,16 m2. Pozycja ta wymnożona przez 5 lat realizacji zadania daje kwotę [...] zł przy niezmienionej stawce 1,30 zł/1 m2. Przy stawce zwiększonej do minimalnie podniesionej z dotychczas naliczonych po realizacji zadania to kwota [...] zł. W ww. założeniach, stanowiących Załącznik nr 4 do wniosku, wyliczona na okres opracowania dokumentacji i realizacji zadania kwota szacunkowa wynosi [...] zł. Kwota ta wyliczona jest na koniec 2015 r., ale za względu na bardzo długi czas rozpatrywania wniosku, okres naliczania ulega przesunięciu. W oświadczeniu o zbilansowaniu środków, załączonym do wniosku, podano środki z Funduszu Remontowego służące zbilansowaniu udziału własnego spółdzielni na kwotę [...] zł (bez okresu przygotowania dokumentacji). Według symulacji, sporządzonej z uwzględnieniem aktualnego kalendarza, czyli rozpoczęcie prac od 2018 r., wpłaty na Fundusz Remontowy wyniosłyby w okresie realizacji prac, tj. do roku 2022 - [...] zł, a w okresie obowiązywania pożyczki - [...] zł. Kwota ta ulega pewnemu zróżnicowaniu ze względu na zmiany w realizacji prac na poszczególnych budynkach. Aby w zamierzonym czasie osiągnąć efekt, wnioskodawca planuje zwiększenie liczby termomodernizowanych budynków w poszczególnych latach, co spowoduje wcześniejsze naliczanie zwiększonej stawki Funduszu na budynkach po zakończonej termomodernizacji. Poza Funduszem Remontowym, do którego w trakcie oceny negatywnej nie ustosunkowano się w żadnym aspekcie, wnioskodawca wskazał jako zbilansowanie środków własnych m.in. kwoty: [...] zł (pismo z Banku z informacją o udzieleniu promesy bankowej na pokrycie podatku VAT) oraz [...] zł (środki własne znajdujące się na koncie spółdzielni na dzień złożenia wniosku). Spółdzielnia poinformowała także (deklarując przeznaczenie niżej wymienionych środków na działania energooszczędne w zasobach spółdzielni) o: - prowadzonej z wielkim sukcesem windykacji zaległości, powstałych podczas funkcjonowania poprzednich władz spółdzielni, z której to windykacji zakłada się uzyskanie co najmniej 1 mln zł rocznie przez najbliższe 5 lat, co pozwoli spółdzielni uzyskać co najmniej kwotę 5 mln zł, - przewidywanych do uzyskania umorzeń pożyczki z WFOŚiGW oraz premii termomodernizacyjnej [...] na kwotę ponad 0,5 mln zł, - przeznaczeniu uzyskanych w wyniku termomodernizacji oszczędności za ciepło i energię elektryczną na realizację kolejnych działań energooszczędnych w kwocie [...] zł brutto rocznie, - wystąpieniu do WFOŚiGW o pożyczkę pozwalającą zbilansować finansowanie działań energooszczędnych na warunkach preferencyjnych w kwocie [...] tys. zł. We wniosku zaproponowano, aby pożyczkę zaciągnąć na maksymalny okres wskazany w Konkursie, tj. 19 lat (ze względu na zablokowanie formuł nie można było wpisać lat 20, bo pierwszym rokiem był przewidziany rok 2016.). Naliczenia 14 lat Funduszu Remontowego tylko przy minimalnej stawce 1,60 zł/m2 dają kwotę [...] zł; w załączniku nr 2 do protestu - przy uwzględnieniu okresu 20 lat – to ponad 73 mln zł. Tym samym spółdzielnia udokumentowała, że posiada zdolność do zaciągnięcia i spłaty preferencyjnej pożyczki, o jaką wnioskowała, wynoszącą [...] zł brutto, w tym zawierającą koszty kwalifikowane w kwocie [...] zł oraz niekwalifikowane w kwocie [...] zł, podatek VAT w wysokości [...] zł zawarty w kosztach niekwalifikowanych, przy uwzględnieniu kwoty naliczonych odsetek, które za okres 20 lat wynoszą [...] zł. Ponadto wnioskodawca może płatności VAT regulować zaciągniętym kredytem bankowym, nadto VAT ze względu na specyfikę działania jest częściowo odliczany. Środki mające służyć spłacie zaciągniętych zobowiązań zostaną także powiększone o oszczędności uzyskane w wyniku realizacji działań energooszczędnych, które - zgodnie z dokumentami przedstawionymi we wniosku - nie są zwracane, tylko przeksięgowywane na realizację kolejnych tego rodzaju działań. W odniesieniu do Kryterium nr 2 - Poprawność analizy finansowej i ekonomicznej – spółdzielnia wskazała, że w piśmie NFOŚiGW z [...] czerwca 2017 r., wzywającym do uzupełnień w zakresie kryteriów oceny merytorycznej II stopnia, w kryterium tym nie występowały uwagi dotyczące nieprawidłowości obliczania wskaźników efektywności finansowej w zakresie ustalania czynnika dyskontującego w poszczególnych latach okresu odniesienia, a tym samym wniosek nie mógł być poprawiony w tym zakresie i nie może zostać odrzucony na podstawie tego kryterium oceny. Podała, iż w poprawionej wersji analizy zastosowano tę samą metodykę naliczania i prezentowania czynnika dyskontującego. Przyjęta metodyka liczenia, która wcześniej przy ocenie formalnej oraz merytorycznej I i II stopnia nie była kwestionowana, jest zgodna z ogólnie stosowanymi formułami wyliczania współczynnika dyskonta dla danej wysokości stopy procentowej. Oszczędności kosztów wykazane w analizie finansowej zgodne są z kosztami prezentowanymi w kalkulatorze obliczenia dofinansowania. Wskazała, iż w piśmie z [...] czerwca 2017 r. nie znalazła się uwaga, iż niezbędne jest przedstawienie metodyki wyliczenia wartości procentowych dla korzyści z tytułu efektywności energetycznej, a jedynie jej zastosowanie, co zostało wykonane w wyliczeniach dofinansowania. Niezrozumiałe jest zatem kwestionowanie w trakcie oceny kompletności uzupełnień, gdy wezwano do jej zastosowania, a nie żądano przedstawienia metodyki. Wartości oszczędności na kosztach eksploatacyjnych są spójne z załącznikiem nr 9, stąd uwaga jest niezasadna. Skarżąca wskazała dalej, że kwota oszczędności kosztów w załączniku nr 7.2 w wysokości [...] zł została przyjęta z załącznika nr 9, zwanym metodyką sporządzania audytów energetycznych w zakresie głębokiej kompleksowej modernizacji energetycznej budynków, finansowanych w ramach POIiŚ 2014 – 2020, Poddziałanie 1.3.2 z Tabeli nr 8 - arkusz obliczeniowy wskaźników ekonomicznych. Wartość [...] tys. zł, wskazana w udostępnionej przez NFOŚiGW liście sprawdzającej oceny merytorycznej II stopnia (obszar: analiza finansowo-ekonomiczna, w tym analiza kosztów i korzyści) w załączniku nr 7.2 oraz w analizie finansowo ekonomicznej, nie występuje, stąd uwaga jest błędna lub niezrozumiała. Ponadto okres odniesienia został przyjęty do 2027 r, a nie jak błędnie wskazano do 2025 r., stąd uwaga również jest niezasadna. Jednocześnie skarżąca podała, iż w piśmie z [...] czerwca 2017 r. wzywającym do uzupełnień w zakresie kryteriów oceny merytorycznej II stopnia w zakresie Kryterium nr 2 znalazło się 15 punktów z uwagami, jednak żaden z tych punktów, nie wskazywał zarzutów przedstawionych w piśmie z [...] listopada 2017 r. Tym samym spółdzielnia nie miała możliwości odniesienia się do wyżej opisanych zarzutów. W odniesieniu do Kryterium nr 6 - Wykonalność finansowa projektu beneficjent wyjaśnił, iż uwagi podniesione przez organ I instancji w piśmie z [...] czerwca 2017 r. do projekcji sprawozdań finansowych zostały uwzględnione przez ich uzupełnienie o: - projekcje finansowe w modelu obliczeniowym, które oparto o wybrane wskaźniki makroekonomiczne (inflacja, wynagrodzenie) zgodne z dokumentem "Warianty rozwoju gospodarczego Polski" w wersji z [...] sierpnia 2015 r.; - formuły obliczeniowe, w przypadku danych historycznych (załączone sprawozdania finansowe za lata ubiegłe) i szacunkowych, wpisano je bez stosowania formuł obliczeniowych; - wpływ dotacji uwzględniono tylko w działalności finansowej, skorygowano pozycję "inne korekty"; - odpisy na Fundusz Remontowy, koszty funkcjonowania, struktura przychodów i kosztów oraz struktura należności i zobowiązań opisana została w dodatkowym dokumencie; - prognozę szacunkowego poziomu Funduszu Remontowego w latach prognozy oraz strukturę przychodów spółdzielni; - strukturę rozliczeń międzyokresowych (biernych i czynnych) w załączonym dodatkowym dokumencie, - dokumenty finansowe za 2016 r., dodatkowo uzupełniono w Generatorze Wniosków dokumenty finansowe za lata 2013-2015; - do wniosku załączono tabele amortyzacyjne; - w projekcjach finansowych spółdzielni nie uwzględniono obciążeń finansowych z tytułu zaciągnięcia i spłaty pożyczki z WFOŚiGW, ponieważ samo złożenie wniosku nie może być przesłanką do uwzględniania tego zdarzenia w projekcjach finansowych. Warunki przyznania pożyczki znane będą bowiem dopiero po zakończeniu negocjacji oraz podpisaniu umowy. Stanowisko takie jest zbieżne z oceną NFOŚiGW, który najpierw zarzucał, że nie uwzględniono obciążeń finansowych z tytułu zaciągnięcia i spłaty pożyczki z WFOŚiGW, a następnie stwierdził, że złożenie wniosku do WFOŚiGW nie jest wystarczającym potwierdzeniem i gwarancją posiadania środków. Oznacza to, że powyższe oceny wzajemnie się wykIuczają, nie są więc jednolitą wykładnią przepisów. W zależności od potrzeb przywoływana jest ta wersja, która jest korzystniejsza dla tezy, będącej podstawą negatywnej oceny. Skarżąca zaprzeczyła, że spółdzielnia przedstawiła tylko "teoretyczną możliwość zachowania płynności", bowiem taka możliwość jest oparta na sprawozdaniach finansowych spółdzielni składanych do urzędu skarbowego i co rok weryfikowanych przez uprawnionych biegłych. Ustanawiany jest także Fundusz Remontowy, służący pokryciu wydatków związanych m.in. z termomodernizacją zasobów spółdzielni. Nie ma teoretycznej możliwości pokrycia wkładu własnego czy zabezpieczeń, ponieważ obie te pozycje pokrywane są bądź z zaciąganych zobowiązań, bądź ze środków własnych wnioskodawcy, pochodzących w znaczącej części z Funduszu Remontowego. Zmiany w pozycjach bilansu, RZiS oraz w rachunku przepływów pieniężnych, podyktowane były uwagami z pisma z [...] czerwca 2017 r. i wszystkie zostały szczegółowo opisane w piśmie przewodnim do organu I instancji, dotyczącym odpowiedzi na uwagi w zakresie kryteriów oceny merytorycznej II stopnia. Nie istnieje zatem podstawa do odrzucenia wniosku na podstawie ww. Kryterium oceny. Zdaniem beneficjenta, stawianie zarzutów odnośnie do braku uwzględnienia w analizach pożyczek z WFOŚiGW czy z Banku [...] w J. (na podstawie wydania przez bank opinii) nie jest uzasadnione, ponieważ oceniający sam twierdzi, że wniosek czy też opinia nie jest tożsama z uzyskaniem środków. Uzyskanie zaś środków przed podpisaniem umowy z POIiŚ pociąga za sobą znaczące koszty, szczególnie w świetle opóźnień w rozpatrywaniu wniosku. Ponadto nakłady inwestycyjne w rachunku przepływów od początku były prezentowane brutto i w trakcie wcześniejszych ocen (pozytywnych) nie powodowało uwag. W dalszej części protestu beneficjent podał, iż w trakcie oceny wniosku przez NFOŚiGW organ ten nie posiadał żadnego stanowiska WFOŚiGW co do złożonego wniosku o pożyczkę, który nadal jest rozpatrywany. Procedura rozpatrywania wniosków nie przewiduje żadnego wydawania stanowisk ubiegającym się o dofinansowanie beneficjentom. Takie stanowisko wydaje w momencie przyznania środków, wzywając do podpisania umowy na dofinansowanie. Spółdzielnia nie ma wpływu na długość oceny składanych do WFOŚiGW wniosków. Nie mając przyznanego dofinansowania z WFOŚiGW, spółdzielnia wskazała jako udział środków własnych m.in. znajdujące się na koncie środki własne, wynoszące na dzień [...] listopada 2017 r. [...] zł, co potwierdza stały trend ich utrzymywania na minimalnym poziomie kilku milionów złotych. Podkreśliła, iż środki te znacząco zostały uszczuplone w związku z koniecznością zapewnienia środków własnych dla termomodernizacji 6 budynków, realizowanych w oparciu o umowy zawarte z kontrahentami w 2016 r., z których wydatki (w tym środki własne) ponoszone były w latach 2016-2017. Wskazała także, iż przysługiwać jej będzie częściowe umorzenie zaciągniętej pożyczki w WFOŚiGW w kwocie [...] zł w momencie, gdy zostaną spełnione warunki umowne, w tym spłata 50% pożyczki. Przewidywana kwota umorzenia to [...] zł. Ponieważ jest to działanie przyszłe, nie w pełni zależne od spółdzielni, pożytki te nie są wykazywane w niniejszym zestawieniu. Podobnie kwestia kształtuje się z kolejnymi 3 budynkami, których termomodernizacja została zrealizowana ze środków ustawy termomodernizacyjnej z kredytu z [...] Bank [...] w wysokości [...] zł, w tym premia z Banku [...] w kwocie [...] zł oraz środków własnych, sfinansowanych z Funduszu Remontowego Zasobów Mieszkaniowych. Spółdzielnia przedstawiła możliwość przeznaczenia na środki własne całości środków pochodzących z windykacji zadłużonych lokali, którą to wprowadzono w 2014 r., uzyskując z tego tytułu kwotę [...] zł za lata: 2015 - październik 2017. Wpływy z tego tytułu stale znacząco rosną, czego dowodem są choćby zawarte i zrealizowane w postaci wpłat w 2016 r. ugody z dłużnikami na kwotę [...] zł oraz przyznane sądownie prawo do sprzedaży mieszkań, które obecnie są przez Komornika przygotowywane do licytacji, bądź licytowane. W 2017 r. ściągalność należności oraz wpłaty dłużników za okres tylko do 31 sierpnia 2017 r. wyniosły już [...] zł, a przewidywane wpłaty z licytacji powinny osiągnąć kwotę [...] zł. Minimalne roczne przychody z tego tytułu wynoszą ponad [...] mln zł, co daje kwotę ponad [...] mln zł za okres realizacji. Twarda polityka spółdzielni w tym zakresie sprawiła, że obecne zadłużenie jest incydentalne, co pozwala opracowywać nie "teoretyczne" wskaźniki pozyskiwania finansowania, a realne plany finansowe, poparte pozyskiwaniem wpłat. Jako środki własne wskazano przede wszystkim możliwość ich zbilansowania opartą o Fundusz Remontowy Zasobów Mieszkaniowych, który wykazany został na okres realizacji zadania (5 lat) w kwocie przekraczającej [...] mln zł. Załączono także informację z banku o przyznaniu linii kredytowej w wysokości ok. [...] mln zł kredytu obrotowego na zabezpieczenie płatności podatku VAT. Skarżąca zauważyła, że w ocenie negatywnej wniosku Kryterium nr 6, pkt 3, ppkt 2 brak jest jakiegokolwiek odniesienia do środków własnych spółdzielni, pochodzących z Funduszu Remontowego, a w okresie realizacji zadania ma on zabezpieczać w dużej części środki własne spółdzielni. Pismo z oceną negatywną wniosku wskazuje, że wnioskodawca posiada teoretyczną – czyli wyliczalną zdolność do wykonalności finansowej projektu. Uznano jednakże, że jest ona trudno wykonalna, pomimo że spółdzielnia wskazała znacząco wyższy udział środków własnych niż jest wymagany i wyższą niż zwyczajowo wymaganą wysokość zabezpieczeń dla zobowiązań zwrotnych, tj. łącznie około [...] zł. Skarżąca podniosła, iż oświadczenie z [...] lipca 2017 r. miało formę zaproponowania zabezpieczeń wyższych niż wymagany weksel in-blanco. Na szkoleniu dla wnioskodawców konkursu w NFOŚiGW potwierdzone zostało, że wystarczającą formą zabezpieczenia jest weksel in-blanco i ewentualnie cesja do rachunku wpłat na Fundusz Remontowy. Zabezpieczenie w pozostałych formach jest możliwe do ewentualnego uzgodnienia z organem I instancji przed podpisaniem umowy. Podała, iż oprócz weksla in-blanco zaproponowała zabezpieczenie w formie lokat, hipoteki na lokalach użytkowych, nieruchomościach zabudowanych i niezabudowanych. Zabezpieczeniem mogłaby być cesja należności z wynajmu lokali użytkowych, Fundusz Remontowy, cesja praw z polisy ubezpieczeniowej, a w brakującej części gwarancje bankowe. Skarżąca podniosła, iż przedstawione wyliczenia wskazują jednoznacznie na spełnienie wymogu uzyskania wskaźnika pokrycia obsługi długu powyżej wartości 1,2 w każdym roku prognozy. Nie zgodziła się z twierdzeniem o braku wiarygodności i niekompletności w ujęciu m.in. wymaganych zobowiązań finansowych w sytuacji, gdy zarzuca się jej, że nie uwzględniono obciążeń finansowych z tytułu zaciągnięcia i spłaty pożyczki z WFOŚiGW, żeby następnie stwierdzić, że fakt złożenia wniosku o pożyczkę nie stanowi potwierdzenia i gwarancji posiadanych środków. Uważa, że subiektywne odczucia wskazujące na brak zbilansowania finansowania oraz niewystarczające zabezpieczenia, mimo ich wskazania przez spółdzielnię w wystarczającej, a nawet nadmiernej ilości, nie uwzględniają informacji przedstawionych w dostarczonych dokumentach. Powinny one zostać przedyskutowane w trakcie negocjacji przed podpisaniem umowy, bądź być przedmiotem dodatkowych zapytań, ale nie mogą być podstawą odrzucenia wniosku. Subiektywność uwag oceniającego potwierdza fakt, iż w trakcie oceny negatywnej nie odniesiono się w żaden sposób do środków wskazanych na Funduszu Remontowym. Kwestionowanie wskaźników płynności nie jest uzasadnione w sytuacji, gdy na wymagane zabezpieczenie około [...] mln zł zobowiązań zwrotnych oraz ok. [...] mln zł odsetek spółdzielnia legitymuje się: - kwotą [...] zł z tytułu wyceny nieruchomości; - kwotą [...] mln zł wpływów z Funduszu Remontowego; - około [...] mln zł zwrotu podatku VAT; - około [...] mln zł z tytułu windykacji oraz ponad [...] mln zł oszczędności z tytułu realizacji działań energooszczędnych. Przy czym w powyższym nie uwzględniono umorzeń z tytułu premii termomodernizacyjnej czy umorzenia pożyczki z WFOŚiG. Ponadto opracowano symulację źródeł finansowania dla 3 wybranych budynków, obrazującą wysokość wpłat oraz nadwyżek finansowych z tytułu Funduszu Remontowego. Konieczność zaciągania pożyczki z WFOSiGW jest w tej sytuacji zbyteczna, gdyż wnioskodawca środki z pożyczki WFOŚiGW planuje wykorzystać tylko wtedy, gdy podczas negocjacji wynegocjuje korzystniejsze od dostępnych dla przeciętnych beneficjentów warunki, bądź jeśli warunki dofinansowania z POIiŚ okażą się na tyle niesatysfakcjonujące, że skorzysta wówczas wyłącznie z pożyczki WFOŚiGW wraz z umorzeniem, z którego nie może skorzystać, sięgając po środki z POIiŚ. Tym samym, zdaniem beneficjenta, nie istnieją podstawy do odrzucenia wniosku na podstawie Kryterium oceny nr 6. W odniesieniu do Kryterium nr 9 – Trwałość projektu – skarżąca wskazała, iż w piśmie NFOŚiGW, wzywającym do uzupełnień w zakresie kryteriów oceny merytorycznej II stopnia, nie znalazła się uwaga dotycząca Kryterium nr 9, tym samym wniosek nie mógł być poprawiony w tym zakresie i nie powinien zostać odrzucony na podstawie ww. kryterium oceny. W piśmie informującym o negatywnej ocenie wniosku nie wskazano żadnych konkretnych błędów we wniosku w zakresie Kryterium nr 9. Oceniono, że stwierdzone we wniosku błędy i zgłaszane zastrzeżenia nie pozwalają na stwierdzenie, że prognozowana sytuacja finansowa wnioskodawcy nie zagraża możliwości wdrożenia projektu, zachowania trwałości finansowej. Beneficjent podał w tym zakresie, że wraz z wnioskiem dostarczono dokumenty obrazujące sytuację finansową spółdzielni za okres ostatnich 3 lat, po analizie których w sposób jednoznaczny można stwierdzić, iż dane wskazane we wniosku są rzetelne i wykonalne oraz zabezpieczają z nawiązką zarówno udział środków własnych spółdzielni w projekcie, jak i gwarantują spłatę zaciągniętych ze środków POIiŚ zobowiązań zwrotnych z funkcjonującego w spółdzielni Funduszu Remontowego, który nawet przy najniższej stawce naliczanej dla budynków po termomodernizacji może przez okres 10 lat po zakończeniu realizacji zadania pozwolić na spokojną spłatę zaciągniętych w ramach POliS zobowiązań zwrotnych. Środki mające służyć spłacie zaciągniętych zobowiązań powiększone także zostaną o oszczędności uzyskane w wyniku realizacji działań energooszczędnych, które zgodnie z dokumentami przedstawionymi we wniosku, są przeksięgowywane na realizację kolejnych działań. Ponadto, wbrew twierdzeniom organu I instancji, spółdzielnia zminimalizowała ryzyko, gdyż przedstawiła dokumenty świadczące o wyższym niż wymagany poziomie zabezpieczeń. Uważa, że ocena finansowa nie została oparta na przepisach regulujących funkcjonowanie spółdzielni mieszkaniowych, gdzie ustanawiany jest Fundusz Remontowy służący pokryciu wydatków związanych m. in. z termomodernizacją zasobów spółdzielni. W ocenie merytorycznej II stopnia nie żądano przedstawienia zabezpieczeń wyłącznie w formie gwarancji bankowej, dlatego spółdzielnia do powyższego odnieść się nie mogła. Spełniła natomiast zalecenia zawarte w ocenie merytorycznej, wskazała zabezpieczenia oraz określiła ich wartość. Zaznaczyła, iż do chwili obecnej NFOŚiGW nigdy nie żądał zabezpieczenia dotacji w formie gwarancji bankowej, a jedynie w formie zabezpieczenia wekslem własnym na okres realizacji zadania. Inne zabezpieczenia (poza wekslem) odnosiły się wyłącznie do środków zwrotnego finansowania, w tym konkretnym przypadku pożyczki zwrotnej, o którą spółdzielnia wystąpiła w kwocie ok. [...] mln zł. Skoro więc uwagi podniesione w ocenie negatywnej wniosku nie zostały wcześniej wnioskodawcy przekazane, nie mógł się on do nich odnieść. Dlatego na tej podstawie nie można wniosku ocenić negatywnie. Pismem znak: [...] z [...] stycznia 2018 r. Ministerstwo Energii (dalej: ME, organ odwoławczy) poinformowało wnioskodawcę, że złożony protest został uznany za niezasadny i nie podlega uwzględnieniu. Uzasadniając rozstrzygnięcie ME podało, że uwaga porządkowa zawarta w punkcie 6 pisma organu I instancji z [...] czerwca 2017 r. nie ma charakteru informacji wyczerpującej. Wezwanie do poprawy/uzupełnień powinno wyraźnie i wprost identyfikować przyczynę braku spełnienia przez projekt konkretnego kryterium, a wyznaczony nim zakres zmian powinien umożliwić wnioskodawcy wprowadzanie takich poprawek i uzupełnień w pierwotnie złożonej wersji dokumentacji aplikacyjnej, dzięki którym możliwa będzie ocena projektu przez pryzmat wszystkich kryteriów wyboru. W odniesieniu do zarzutu protestu, iż w piśmie wzywającym do uzupełnień nie znalazła się uwaga dotycząca Kryterium nr 1, tym samym wniosek nie mógł być poprawiony w tym zakresie, organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z § 3 ust. 12 Regulaminu prac Komisji Oceny Projektów Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014 - 2020 Oś Priorytetowa I Zmniejszenie emisyjności gospodarki, Działanie 1.3 Wspieranie efektywności energetycznej w budynkach, Poddziałanie 1.3.2 Wspieranie efektywności energetycznej w sektorze mieszkaniowym Konkurs zamknięty nr [...] (zwany dalej: Regulaminem Konkursu), każdy oceniający jest zobowiązany do przedstawienia wyczerpującej informacji, przygotowanej jako wkład do pisma do wnioskodawcy, zawierającej szczegółowe wskazania w zakresie braków formalnych oraz uzupełnienia lub poprawy wniosku o dofinansowanie. Zdaniem organu odwoławczego, NFOŚiGW nie wykazał braku spełnienia przez dokumentację aplikacyjną kwestii, która jest istotą przedmiotowego kryterium, a więc braku spójności informacji zawartych we wniosku o dofinansowanie oraz w załącznikach do wniosku. Tym samym ME uznało protest w zakresie Kryterium nr 1. W odniesieniu do zarzutu protestu w zakresie negatywnej oceny Kryterium nr 2 (Poprawność analizy finansowej i ekonomicznej) ME uznało, iż w trakcie autokontroli oceny protestu organ I instancji stwierdził, że negatywna ocena tego Kryterium była nieprawidłowa i uznał je za spełnione. W odniesieniu do zarzutu protestu w zakresie negatywnej oceny Kryterium nr 6 (Wykonalność finansowa projektu) ME podało, że w trakcie autokontroli oceny protestu organ I instancji potwierdził jego negatywną ocenę. Jako trzy główne powody negatywnej oceny Kryterium nr 6 wskazano: - niewłaściwe sporządzenie projekcji finansowych w modelu finansowym, - brak potwierdzenia posiadania środków na wkład własny w projekcie, - wątpliwości odnośnie do osiągnięcia wymaganych poziomów przez podstawowe wskaźniki finansowe (np. WPOD, płynność, saldo przepływów). Według argumentów protestu, projekcje finansowe zostały sporządzone prawidłowo oraz przedstawiono potwierdzone źródła finansowania projektu i wyliczono prawidłowe wskaźniki. Zdaniem organu odwoławczego, w prognozach finansowych dotyczących źródeł finansowania projektu występują braki. Wnioskodawca stwierdził w proteście, że oceniający wniosek nie może wymagać, aby środki, o które dopiero ubiega się spółdzielnia w FOŚiGW, były wykazywane w prognozach finansowych, skoro NFOSiGW nie uznaje dysponowania tymi środkami przez wnioskodawcę. Fakt, iż wnioskodawca złożył wniosek do WFOŚiGW nie stanowi potwierdzenia dysponowania środkami od tego podmiotu. Dopiero podpisanie umowy z WFOŚiGW przesądza o przyznaniu dofinansowania. Jednak w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braków wnioskodawca jako źródło środków własnych w dalszym ciągu wykazał potencjalną pożyczkę pochodzącą z WFOŚiGW. Stwierdził, iż ocenie w zakresie dysponowania środkami własnymi podlegają źródła, co do których istnieje faktyczna zdolność do ich wykorzystania. Pożyczka z WFOŚiGW ma w tej sytuacji charakter deklaratywny, a nie faktyczny. Ponadto spółdzielnia, jako finansowanie podatku VAT, wskazała kredyt z P.-[...] Banku [...] w J.. Kredyt ten również nie został uwzględniony w modelu finansowym. Zarówno pożyczka, jak i kredyt powinny być wykazane w przepływach środków pieniężnych z działalności finansowej i zobowiązaniach w bilansie. Jako jedno ze źródeł środków własnych wnioskodawca wskazał przychody z windykacji zaległych należności oraz przychody z licytacji i przetargów z zadłużonych nieruchomości. Tego typu przychody nie mogą być uznane za stabilne źródło środków własnych. Może mieć ono jedynie charakter komplementarny. W proteście wnioskodawca podał, że kolejnym źródłem środków będą oszczędności kosztów z tytułu zmniejszenia zużycia energii cieplnej i elektrycznej w kwocie [...] zł. Jednakże wartość ta nie znajduje odzwierciedlenia w prognozach finansowych rachunku zysków i strat. Roczne koszty zużycia materiałów i energii nie ulegają poważniejszym zmianom i kształtują się w okresie 2016 - 2026 na poziomie od [...] zł do [...] zł. Według protestu, przedstawione przez spółdzielnię obliczenia spełniają wymóg uzyskania wskaźnika WPOD powyżej wartości 1,2. Zdaniem organu odwoławczego, organ I instancji właściwie ocenił, iż niekompletność danych w ujęciu wymaganych zobowiązań finansowych w przedstawianych prognozach (rachunek zysków i strat, bilans, rachunek przepływów pieniężnych) powoduje, iż wyniki prognozowanej sytuacji finansowej, ze szczególnym uwzględnieniem płynności finansowej reprezentowanej m.in. przez WPOD, nie osiągną wymaganego poziomu. Ponadto rozliczanie dotacji w bilansie oraz rachunku zysków i strat jest niespójne. W bilansie rozliczanie dotacji rozpoczyna się w 2017 r., a w rachunku zysków i strat w 2026 r. W wezwaniu do uzupełnienia wniosku beneficjent został poproszony o tabelaryczne zestawienie w modelu obliczeniowym prezentującym szczegółowe dane faktycznie charakteryzujące potencjał, sposób tworzenia, odtwarzania oraz wykorzystywania rok do roku (w latach prognozy) Funduszu Remontowego spółdzielni. Wnioskodawca nie przesłał powyższych zestawień, uczynił to dopiero na etapie złożenia protestu. Z tego względu informacje te nie mogą być wzięte pod uwagę z uwagi na fakt, iż stanowiłoby to niedozwolone uzupełnienie wniosku (poza wyznaczonym terminem dla danego etapu oceny). Odnosząc się do zarzutu protestu w zakresie negatywnej oceny Kryterium nr 9 (Trwałość projektu) dotyczącym braku wezwania w trakcie oceny merytorycznej do uzupełnień w ramach niniejszego kryterium, co uniemożliwiło mu poprawę dokumentacji w przedmiotowym zakresie, ME stwierdziło, iż analogicznie, jak w przypadku Kryterium nr 1, organ I instancji nie umożliwił wnioskodawcy właściwej poprawy wniosku o dofinansowanie. Tym samym ME uznało protest w zakresie przedmiotowego kryterium. W konsekwencji organ odwoławczy podał, iż protest uznany został w zakresie kryteriów merytorycznych II stopnia nr: 1, 2 i 9, jednocześnie odrzucono protest w zakresie Kryterium nr 6. W skardze złożonej na powołane rozstrzygnięcie do sądu administracyjnego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skargi podała, że organ I instancji w ramach autokontroli podjętej oceny wniosku na skutek wniesionego protestu, uznając zasadność protestu w zakresie oceny Kryterium nr 2, odstąpił od negatywnej oceny tego kryterium. ME uznała powyższe, co stanowi jednocześnie potwierdzenie, iż dołączone do wniosku i przeprowadzone przez skarżącą analizy finansowe i ekonomiczne wykonane zostały prawidłowo i zgodnie ze stanem faktycznym oraz są kompletne. Podkreśliła, iż analizy, którym organ I instancji zarzucił błędne opracowanie oraz niekompletność w Kryterium nr 6 (Wykonalność finansowa projektu), są sporządzone na podstawie tych samych danych i na tej samej zasadzie, co analizy oceniane w ramach Kryterium nr 2. Jeśli część opracowań wykonanych w oparciu o te same dane jest uznana za poprawne, a część za wykonane błędnie, to kwestionowane rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest niespójne i niewykonalne, jako wzajemnie się wykluczające. Wskazała, iż - zgodnie z oświadczeniem z [...] lipca 2017 r. - wykazała posiadanie źródeł finansowania jako środki własne pochodzące z Funduszu Remontowego. Środki te wykazane zostały w załączniku "Założenia przyjęte do analizy finansowej i projekcji finansowych w modelu obliczeniowym" w kwocie przekraczającej środki wymagane do zbilansowania projektu. Organ I instancji nie odniósł się do środków pochodzących z Funduszu Remontowego w ogóle, twierdząc - niezgodnie ze stanem faktycznym - że środki wskazane do zbilansowania pochodzić będą z pożyczki WFOŚiGW, kredytu bankowego oraz windykacji zaległości, powstałych podczas funkcjonowania poprzedniego Zarządu [...]SM, nieprowadzącego windykacji. W ww. oświadczeniu wnioskodawca jednoznacznie stwierdził, że środki własne to środki pochodzące z Funduszu Remontowego, na który - niezwłocznie po podpisaniu umowy na preferencyjne dofinansowanie - wpłacane będą podwyższone wpłaty na Fundusz Remontowy z budynków poddawanych termomodernizacji. Inne środki, które zostały wskazane przez skarżącą, miały zostać wykorzystane wyłącznie, jeśli będzie to korzystniejsze dla Projektu, o czym skarżąca informowała w złożonym oświadczeniu. Powyższe było powodem nieujęcia w analizach finansowych tych środków, pokazujących, iż sytuacja wnioskodawcy jest korzystna finansowo, ale ich wykorzystanie do realizacji projektu nie jest niezbędne, tym bardziej, że nie zostały podpisane formalne umowy, przyznające je wnioskodawcy. Z powyższego wynikała również decyzja o niepodpisywaniu np. umowy na kredyt, która pociągała za sobą określone koszty w sytuacji, gdy ocena wniosku przez organ I instancji przesuwała się o kilka miesięcy, co skutkowało tym, że zamiast środków z kredytu, możliwe będzie zgromadzenie np. środków z windykacji, które były w trakcie sukcesywnego pozyskiwania. Tym samym, w ocenie beneficjenta, zarzut niewłaściwego sporządzenia projekcji finansowych w modelu finansowym nie ma zastosowania, podobnie jak i nie występują braki w prognozach finansowych dotyczących źródeł finasowania projektu. Skarżąca podniosła, iż organ I instancji nie odniósł się także do kwestii zapewnienia środków własnych pochodzących z Funduszu Remontowego, pomijając wskazanie tych środków jako udziału środków własnych przez spółdzielnię i podając w negatywnej ocenie wniosku, dotyczącej Kryterium nr 6, że "we wcześniejszej wersji wniosku, spółdzielnia w ramach środków własnych wskazywała na dotychczasowe środki pieniężne w wysokości ok. 8 mln zł oraz możliwość finansowania środkami pochodzącymi z windykacji zaległości, niemniej jednak należy uznać, iż te źródła nie są w pełni wystarczające", co wskazywało, iż są to jedyne wskazane przez skarżącą środki własne, co jest niezgodne w świetle złożonego oświadczenia, w którym wnioskodawca wskazał środki z Funduszu Remontowego, jako środki własne. Zdaniem skarżącej, w ślad za niezgodną ze stanem faktycznym informacją organu I instancji, ME przyjęło, że wnioskodawca nie przesłał żądanych dokumentów, wskazujących wysokość zabezpieczeń dotacji i pożyczki. Informacja o wysokości posiadanych zabezpieczeń została tymczasem przekazana do organu I instancji w kolejnym oświadczeniu z [...] lipca 2017 r., z którego wynika, że dodatkowym zabezpieczeniem przyznanego dofinansowania będą: hipoteka, cesja należności z wynajmu lokali, fundusz remontowy, zabezpieczenie na lokatach, gwarancie ubezpieczeniowe, gwarancie bankowe, cesja praw z polisy ubezpieczeniowej, weksel in blanco, co łącznie stanowi kwotę około [...] zł. Kolejną kwestią niezgodną ze stanem faktycznym jest twierdzenie organu I instancji, iż spółdzielnia - pomimo wezwania - nie wskazała wysokości posiadanych zabezpieczeń, gdy tymczasem w przytoczonym wyżej oświadczeniu z [...] lipca 2017 r. wraz z wyjaśnieniami i uzupełnieniami po ocenie merytorycznej II stopnia skarżąca umieściła informacje o rodzaju posiadanych zabezpieczeń oraz ogólnej kwocie na jaką będą opiewać. Nie podano wartości poszczególnych zabezpieczeń, ponieważ organ I instancji nie żądał tego w wezwaniu do uzupełnień, a poza tym skarżąca przeprowadzała właśnie wycenę podstawowych zabezpieczeń, tj. aktualnej na ten okres wyceny posiadanych hipotek. Nie jest także zgodne ze stanem faktycznym twierdzenie organu I instancji, iż spółdzielnia nie dostarczyła informacji dotyczących Funduszu Remontowego, do których dostarczenia została zobowiązana po ocenie merytorycznej II stopnia. Takie dane zostały przygotowane przez wnioskodawcę i dosłane wraz z materiałami [...] lipca 2017 r., a nie - jak twierdzi ME - dopiero na etapie złożenia protestu. Podniosła, iż kompletność dokumentacji poświadcza sam organ I instancji w negatywnej ocenie wniosku stwierdzając, iż wystawia negatywną opinię w ramach Kryterium nr 6 z powodu teoretycznego potwierdzenia sfinansowania projektu i nie wskazując żadnych braków w dokumentacji, tylko kwestionując jej poprawność w zakresie analiz finansowych, od czego przy ponownej ocenie Kryterium nr 2 odstąpiła. Skarżąca podała dalej, iż negatywna ocena odnośnie do osiągnięcia wymaganych poziomów przez podstawowe wskaźniki finansowe (np. WPOD, płynność, saldo przepływów) jest nieuzasadniona, szczególnie w świetle wycofania się organu I instancji z negatywnej oceny Kryterium nr 2, czyli potwierdzenia, iż wszelkie analizy finansowe i ekonomiczne zostały wykonane prawidłowo. Zgodnie z wyjaśnieniami przedstawionymi w proteście, uwagi zgłoszone w piśmie z [...] czerwca 2017 r. do projekcji sprawozdań finansowych zostały uwzględnione i w projekcje uzupełniono o: 1) projekcje finansowe w modelu obliczeniowym, które oparto o wybrane wskaźniki makroekonomiczne (inflacja, wynagrodzenie) zgodne z dokumentem "Warianty rozwoju gospodarczego Polski" w wersji z 11 sierpnia 2015 r.; 2) formuły obliczeniowe. W przypadku danych historycznych (załączono sprawozdania finansowe za lata ubiegłe) i szacunkowych wpisano je bez stosowania formuł obliczeniowych. Nie zostało to zakwestionowane podczas oceny merytorycznej I stopnia, więc wnioskodawca uznał, że dokumenty są sporządzone prawidłowo, a formuły użyto właściwie; 3) zgodnie z sugestią oceniających wpływ dotacji uwzględniono tylko w działalności finansowej (skorygowano pozycję "inne korekty"); 4) odpisy na Fundusz Remontowy, koszty funkcjonowania, struktura przychodów i kosztów, struktura należności i zobowiązań opisana została w dodatkowym dokumencie; 5) prognozę szacunkowego poziomu Funduszu Remontowego w latach prognozy oraz o strukturę przychodów spółdzielni; 6) załączono strukturę rozliczeń międzyokresowych (biernych i czynnych) w załączonym dodatkowym dokumencie; 7) dokumenty finansowe za 2016 r. Dodatkowo uzupełniono w Generatorze Wniosków dokumenty finansowe za lata 2013-2015; 8) do wniosku załączono tabele amortyzacyjne; 9) w projekcjach finansowych spółdzielni nie uwzględniono obciążeń finansowych z tytułu zaciągnięcia i spłaty pożyczki z WFOŚiGW, ponieważ samo złożenie wniosku nie może być przesłanką do uwzględniania tego zdarzenia w projekcjach finansowych. Warunki przyznania pożyczki znane będą bowiem dopiero po zakończeniu negocjacji oraz podpisaniu umowy. Stanowisko takie jest zbieżne z oceną NFOŚiGW stwierdzającą, że złożenie wniosku nie jest wystarczającym potwierdzeniem i gwarancją posiadania środków. Ponadto w opinii ME, zarówno pożyczka z WFOŚiGW, jak i kredyt z Banku Spółdzielczego w J. powinny być wykazane w przepływach środków pieniężnych z działalności finansowej i zobowiązaniach w bilansie. Zdaniem skarżącej, nieprzyznane środki nie mogą być uwzględniane w projekcjach, a zarazem nie mogą stanowić zobowiązań bilansowych. Wykazane środki własne spółdzielni były wskazane w wysokości całkowicie wystarczającej zarówno na pokrycie udziału własnego, jak i zabezpieczeń. ME stwierdziła, że przychody z windykacji zaległych należności oraz przychody z licytacji i przetargów zadłużonych nieruchomości nie mogą być uznane za stabilne źródło środków własnych. Może mieć ono jedynie charakter komplementarny. Skarżąca zgadza się z tym stanowiskiem, dlatego nie ujęła tych danych w analizie. Spółdzielnia wskazała pochodzenie środków własnych z Funduszu Remontowego, który z niewskazanych wnioskodawcy przez organ I instancji przyczyn nie wydał się wystarczającym źródłem. Ponieważ organ I instancji od pierwszej oceny sygnalizował, iż projekt ze względu na wielkość budzi jej obawy, stąd wnioskodawca przedstawiał informacje, mające wskazać jeszcze inne źródła finasowania jego działalności, stanowiące dodatkowe zabezpieczenie finansowe dla projektu. Za nieuprawnione uznała stanowisko ME, że wartość oszczędności kosztów z tytułu zmniejszenia zużycia energii cieplnej i elektrycznej nie znajduje odzwierciedlenia w prognozach finansowych rachunku zysków i strat. Skarżąca posługując się oficjalnymi "Założeniami polityki energetycznej Państwa do roku 2030" prawidłowo przyjęła, że ceny energii będą wzrastać. Nie wzrośnie więc obciążenie spółdzielni z tego tytułu, ale nie należy zakładać, iż wzrosną kwotowe oszczędności, ponieważ zostaną one skonsumowane przez wzrastające ceny ciepła i energii elektrycznej. Podała, że zużycie energii wykazywane jest w pozycji kosztowej "zużycie materiałów i energii", gdzie materiały stanowią istotną część składową kosztów, więc nie można zakładać, że oszczędności z tytułu termomodernizacji wprost przełożą się na spadek kosztów, z racji kosztów związanych z serwisowaniem zrealizowanych prac termomodernizacyjnych. ME za organem I instancji uznało, iż niekompletność danych w ujęciu wymaganych zobowiązań finansowych w przedstawianych prognozach (rachunek zysków i strat, bilans, rachunek przepływów pieniężnych) powoduje, iż wyniki prognozowanej sytuacji finansowej, ze szczególnym uwzględnieniem płynności finansowej reprezentowanej m.in. przez WPOD, nie osiągną wymaganego poziomu. Skarżąca uważa natomiast, iż w zobowiązaniach finansowych w przedstawionych projekcjach finansowych zostały wykazane środki uznane za pewne, a w związku z tym, wyliczone na ich podstawie wskaźniki są wiarygodne. Uwaga jest więc niezasadna, szczególnie w świetle decyzji o cofnięciu negatywnej oceny Kryterium nr 2, czyli uznaniu, iż analizy finansowe i ekonomiczne zostały przeprowadzone prawidłowo. Wszelkie brakujące oraz dodatkowe dokumenty wraz z niezbędnymi wyjaśnieniami zostały dostarczone zgodnie z pismem z [...] lipca 2017 r. w odpowiedzi na przesłane uwagi merytoryczne II stopnia z [...] czerwca 2017 r. Na polecenie weryfikatora, dla każdego roku został wyliczony wskaźnik WPOD w załączniku do Studium Wykonalności pod nazwą "Analiza [...]SM", w zakładce "Analiza trwałości". Obliczone wskaźniki dla każdego roku wykazały wartości powyżej minimalnej 1,2, czyli zakładany poziom osiągnęły. Odnosząc się do twierdzenia ME, iż rozliczanie dotacji w bilansie oraz rachunku zysków i strat jest niespójne, beneficjent stwierdził, iż rozliczanie dotacji rozpoczyna się w 2023 r. W rachunku zysków i strat w latach 2023 - 2025 dane te nie zostały skopiowane do tabeli, co nie miało żadnego wpływu na wyniki prognoz. Podobnie w bilansie dotacja jest rozliczana od 2023 r., a w 2017 została przyznana, co też zostało uwzględnione w bilansie, natomiast jej rozliczanie zarówno w rachunku, jak i bilansie zaczyna się od 2023 r. Ponieważ w trakcie oceny nie zostało to wskazane przez organ I instancji do poprawy, skarżąca odstąpiła od poprawy powyższego, jako niemającego żadnego wpływu na prognozy finansowe. Spółdzielnia nie zgadza się też z twierdzeniem, iż na wezwanie organu I instancji nie przesłała tabelarycznego zestawienia w modelu obliczeniowym prezentującego szczegółowe dane faktycznie charakteryzujące potencjał, sposób tworzenia, odtwarzania oraz wykorzystywania rok do roku (w latach prognozy) Funduszu Remontowego spółdzielni, a uczyniła to dopiero na etapie złożenia protestu. ME opiera się na błędnie ustalonym stanie faktycznym. Wnioskodawca na etapie uzupełnień do oceny merytorycznej II stopnia, na wyraźne żądanie organu I instancji, przedłożył 10 lipca 2017 r. poprawiony wniosek wraz z załącznikami oraz niezbędnymi wyjaśnieniami, w tym również z częścią finansową. Do załącznika nr 4 Studium Wykonalności- przedstawiono założenia analiz finansowych, uwzględniające tabelaryczne zestawienie odpisów z Funduszu Remontowego. Potwierdzeniem powyższego jest wersja elektroniczna wniosku uzupełniona na platformie, posiadająca dane dotyczące Funduszu Remontowego. Sposób tworzenia i odtwarzania Funduszu Remontowego został szczegółowo przedstawiony organowi I instancji. Wszelkie dodatkowe wyjaśnienia na każde wezwanie jednostki, dotyczące funkcjonowania Spółdzielni w tym zakresie, również zostały złożone. Wnioskodawca został poproszony o przedstawienie ww. zestawienia dopiero na etapie oceny merytorycznej II stopnia i ustosunkował się do tej prośby przy składaniu uzupełnień w ramach danego etapu oceny. Tabela obrazująca wpływy z Funduszu Remontowego nie została jednak rozpatrzona, uniemożliwiając tym samym wnioskodawcy uzupełnienie informacji w tym zakresie. Z tego też powodu ww. zestawienie zostało dołączone ponownie do protestu i powinno zostać uwzględnione przy ponownej weryfikacji wniosku. Tymczasem organ I instancji w piśmie przesłanym do spółdzielni po złożeniu protestu ponownie stwierdził, że nie otrzymał informacji dotyczących Funduszu Remontowego, co nie jest zgodne ze stanem faktycznym. W związku z powyższym, zdaniem skarżącej, ocena wniosku przeprowadzona została w sposób naruszający prawo, tj. z naruszeniem zasad przejrzystości, rzetelności w przeprowadzeniu wyboru projektów do dofinansowania, określonych w art. 37 ust. 1 ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014 – 2020 (tzw. ustawy wdrożeniowej) oraz z rażącym naruszeniem zasad przejrzystości, rzetelności, bezstronności i jawności przeprowadzenia konkursu, z zapewnieniem równego traktowania wnioskodawców, wyartykułowanych w § 3 ust. 6 Regulaminu Konkursu, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik negatywnej oceny wniosku o dofinansowanie. Skarżąca ponadto podniosła, że Instytucja Wdrażająca, przedkładając złożony przez wnioskodawcę protest do Instytucji Pośredniczącej, podała w piśmie przewodnim informacje niezgodne ze stanem faktycznym. W odpowiedzi na skargę Minister Energii (dalej: Minister, Instytucja Pośrednicząca - IP) wniósł o jej oddalenie wskazując, że za wersję ostateczną wniosku o dofinansowanie przyjęto dokumentację aplikacyjną, jaką wnioskodawca przesłał zgodnie z Regulaminem Konkursu za pomocą Generatora Wniosków w dniu 10 lipca 2017 r. Organ odwoławczy podał, iż dokonuje oceny w zakresie zarzutów wniesionych w proteście na podstawie materiałów dostarczonych przez organ I instancji i nie ma podstaw do podważania wiarygodności tej dokumentacji, bowiem są one generowane automatycznie przez ww. oprogramowanie Generator Wniosków. Nadzór i kontrolę nad systemem teleinformatycznym obsługującym technicznie konkurs posiada i wykonuje IW, w związku z czym weryfikacja poprawności danych odbywa się na poziomie tej instytucji. W odniesieniu do zarzutów skargi Minister wskazał, że niezgodne ze stanem faktycznym jest twierdzenie wnioskodawcy, że dostarczył wymagane przez NFOŚiGW informacje dotyczące Funduszu Remontowego, do których przedstawienia został zobowiązany w ramach oceny merytorycznej II stopnia. Materiały dostarczone w ramach uzupełnień z dnia 10 lipca 2017 r. nie spełniały wymogów z wezwania, a nadto nie stanowiły potwierdzenia realności przyjętych założeń. Szersze zestawienia wnioskodawca dołączył dopiero do protestu. Nie jest to jednak część dokumentacji aplikacyjnej, a w ramach oceny zasadności protestu weryfikowana jest poprawność przeprowadzonej oceny wniosku złożonego w ramach konkursu. W związku z powyższym, organy zasadnie nie analizowały merytorycznie tabel załączonych do protestu i nie wzięły ich pod uwagę przy jego rozpatrywaniu. Niezasadny jest zatem pogląd skarżącej, że w ramach złożonego wniosku wykazała z nawiązką posiadanie źródeł finansowania projektu i złożyła wszelkie dokumenty i wyjaśnienia wymagane w tym zakresie. Za nieuprawnione Minister uznał także stanowisko wnioskodawcy, że mimo wezwania do uzupełnienia wniosku nie przesłał on stosowych dokumentów wskazujących na wysokość zabezpieczeń dotacji i pożyczki, bo zabezpieczenia przyznanego dofinansowania na ogólną kwotę [...] zł przedstawione zostały w oświadczeniu z [...] lipca 2017 r. Wskazał w tym zakresie, że w piśmie z [...] czerwca 2017 r. organ I instancji wezwał wnioskodawcę do przedstawienia propozycji stosownych, dodatkowych zabezpieczeń zwrotu dotacji i spłaty pożyczki oraz określenia ich wartości. Zatem skarżąca była wzywana do przedstawienia poszczególnych wartości zaproponowanych dodatkowych zabezpieczeń zwrotu dotacji i spłaty pożyczki. W odniesieniu do zarzutu dotyczącego negatywnej oceny co do osiągnięcia wymaganych poziomów przez podstawowe wskaźniki finansowe, Minister podał, że ocena Kryterium nr 2 w ramach oceny merytorycznej II stopnia wynika z przyjętych przez wnioskodawcę założeń. Jeśli założenia są wadliwe (w przedmiotowym przypadku dotyczy to kwestii związanych z wkładem własnym i Funduszem Remontowym), wówczas metodyka wyliczeń może być w dalszym ciągu poprawna, jednak uzyskane wartości nie będą odzwierciedlały stanu faktycznego. Zakres oceny dla Kryterium nr 2 nie pokrywa się z zakresem dla Kryterium nr 6. Przedstawione przez skarżącą obliczenia, wskazywały na potencjalną możliwość spełnienia wymogu uzyskania wskaźnika poziomu obsługi zadłużenia (WPOD) powyżej wartości 1,2. Niemniej, wobec stwierdzonego w innych obszarach oceny braku wiarygodności oraz niekompletności w ujęciu m.in.: wymaganych zobowiązań finansowych w przedstawionych prognozach finansowych, nie zaakceptowano zaprezentowanych przez skarżącą we wniosku wyników jej prognozowanej sytuacji finansowej, ze szczególnym uwzględnieniem WPOD. Minister nie uwzględnił też zarzutu dotyczącego niewłaściwej argumentacji, że wartość oszczędności kosztów z tytułu zmniejszenia zużycia energii cieplnej i elektrycznej nie znajduje odzwierciedlenia w prognozach finansowych rachunku zysków i strat. Podał, iż na etapie rozstrzygnięcia protestu wyjaśniono, że wartość oszczędności kosztów z tytułu zmniejszenia zużycia energii cieplnej i elektrycznej w kwocie [...] zł nie wynika z rachunku zysków i strat. Roczne koszty zużycia materiałów i energii nie ulegają poważniejszym zmianom i kształtują się w okresie 2016 - 2026 na poziomie od [...] zł do [...] zł. Podobne stanowisko zajął też organ I instancji. Także w skardze wnioskodawca twierdzi, że zużycie energii wykazywane jest w pozycji kosztowej: zużycie materiałów i energii, gdzie materiały stanowią istotną część składową kosztów. Nie można więc zakładać, że oszczędności z tytułu termomodernizacji wprost przełożą się na spadek kosztów, z racji kosztów związanych z serwisowaniem zrealizowanych prac termomodernizacyjnych. Minister jednak w dalszym ciągu nie dostrzegł źródła zadeklarowanej przez wnioskodawcę kwoty oszczędności w wysokości [...] zł. Odnosząc się do zarzutu, że rozliczanie dotacji zarówno według bilansu oraz rachunku zysków i strat rozpoczyna się w roku 2023 oraz że nie był proszony o korektę dotyczącą tej daty, Minister podał, że podtrzymuje swoją opinię, iż rozliczanie dotacji w bilansie oraz rachunku zysków i strat jest niespójne. W bilansie rozliczanie dotacji rozpoczyna się w 2017 r., a w rachunku zysków i strat w 2026 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Uprawnienie sądu administracyjnego do rozstrzygania w niniejszej sprawie wynika z art. 61 ustawy z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 (Dz.U. z 2017 r., poz. 1460 ze zm., zwanej dalej: ustawą wdrożeniową). W myśl art. 61 ust. 8 ustawy wdrożeniowej, sąd administracyjny dokonuje oceny legalności rozstrzygnięć przewidzianych w systemie realizacji projektu operacyjnego, skoro w przepisach tych przewidziano: 1) uwzględnienie skargi w wypadku stwierdzenia, że: a) ocena projektu została przeprowadzona w sposób naruszający prawo i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik oceny, przekazując jednocześnie sprawę do ponownego rozpatrzenia przez właściwą instytucję, o której mowa w art. 39 ust. 1, b) pozostawienie protestu bez rozpatrzenia było nieuzasadnione, przekazując sprawę do rozpatrzenia przez właściwą instytucję, o której mowa w art. 55 albo art. 39 ust. 1, a także 2) oddalenie skargi w przypadku jej nieuwzględnienia oraz 3) umorzenie postępowania w sprawie, jeżeli jest ono bezprzedmiotowe. Wprowadzając w art. 61 ust. 8 pkt 1 lit. a) ustawy wdrożeniowej kryterium "naruszenia prawa", prawodawca przesądził jednocześnie w art. 50 tej ustawy, że do postępowań w zakresie ubiegania się o dofinansowanie na podstawie ustawy nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, z wyjątkiem przepisów dotyczących wyłączenia pracowników organu, doręczeń i sposobu obliczania terminów (w brzmieniu obowiązującym w dacie przedmiotowego konkursu, tj. w okresie od 30 czerwca 2016 r. do 31 października 2016 r.). Legalność oceny projektu bada się więc pod kątem zgodności z przepisami prawa wspólnotowego i ustaw, ale także postanowień systemu realizacji programu operacyjnego, w tym z Regulaminem Konkursu. W pierwszej kolejności należy wskazać, że kontrola sądu administracyjnego przeprowadzona w powyższym zakresie jest ograniczona, ponieważ powinna zmierzać do oceny, czy argumentacja oceniającego nie jest dowolna, czy mieści się w granicach danej sprawy, czy nie jest oderwana od kryteriów wynikających z Regulaminu Konkursu. Sąd nie jest uprawniony do weryfikacji merytorycznej oceny projektu, dokonanej przez ekspertów, np. przez odmienną ocenę założeń tego projektu i przyznanie określonej liczby punktów ocenianemu projektowi, lecz uprawniony jest do kontroli sporządzonej oceny w kontekście przestrzegania kryteriów tej oceny, takich jak: równość, przejrzystość, bezstronność, niezmienność i rzetelność, wywodzonych z ustawy wdrożeniowej, a także z punktu kompletności tej oceny oraz jasności przyjętych kryteriów (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 13 września 2017 r., sygn. akt I SA/Ol 380/17, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 31 sierpnia 2011 r., sygn. akt I SA/Sz 692/11, oba publ. cbosa). Zgodnie z § 2 pkt 12 Regulaminu Konkursu, Komisja oceny projektów (KOP) złożona z pracowników NFOŚiGW, powołana według obowiązujących w tym zakresie zasad, oceniała przedmiotowy projekt w oparciu o przyjęte dla danego Działania/Poddziałania kryteria wyboru projektów, zatwierdzone przez Komitet Monitorujący POliŚ 2014-2020, obowiązujące na dzień ogłoszenia konkursu. W Poddziałaniu 1.3.2. Wspieranie efektywności energetycznej w sektorze mieszkaniowym projekty zgłoszone do konkursu oceniane były następującymi kryteriami: Horyzontalne kryteria formalne, dodatkowe kryteria formalne, kryteria merytoryczne I stopnia oraz horyzontalne kryteria merytoryczne II stopnia. Ocena kwestionowanego Kryterium nr 6 - Wykonalność finansowa projektu w ramach kontroli merytorycznej II stopnia polegała na ustaleniu, czy sytuacja finansowa potencjalnego beneficjenta nie zagraża realizacji i utrzymaniu rezultatów projektu oraz czy istnieją potwierdzone, wiarygodne źródła współfinansowania projektu, co najmniej w okresie trwałości projektu. ME badało zdolność wnioskodawcy do zrealizowania projektu pod kątem zasobów finansowych oraz kondycji źródeł wspierających finansowanie projektu. Ocena miała charakter "zero-jedynkowy", gdyż kompleksowo określała, czy potencjał wnioskodawcy jest wystarczający do zagwarantowania realizacji projektu pod względem finansowym, czy też nie. Projekt, który po przeprowadzeniu oceny merytorycznej II stopnia nie spełniał przynajmniej jednego kryterium w tej grupie kryteriów, uzyskiwał ocenę negatywną (§ 10 ust. 26 Regulaminu Konkursu). Ocena projektów przeprowadzana była w oparciu o dokumentację, złożoną zgodnie z wykazem, stanowiącym załącznik nr 3 do Regulaminu Konkursu (§ 3 ust. 9 Regulaminu). W punkcie 23 ww. załącznika określono wymagane dokumenty potwierdzające dostępność środków na sfinansowanie projektu: - w przypadku współfinansowania przedsięwzięcia z zewnętrznych źródeł finansowania są to poświadczone kopie promesy udzielenia kredytu (pożyczki) lub umowy kredytu (pożyczki), - w przypadku współfinansowania ze środków własnych niezbędne było udokumentowanie posiadania tych środków. W każdym obszarze oceny w ramach danej grupy kryteriów była możliwość jednokrotnego wezwania wnioskodawcy do złożenia na piśmie wyjaśnień oraz ewentualnego uzupełnienia wniosku o dofinansowanie (§ 10 ust. 12 Regulaminu Konkursu). Skarżąca była wzywana do uzupełnienia wniosku na każdym etapie jego kontroli. W piśmie z dnia [...] czerwca 2017 r. beneficjent został wezwany do uzupełnienia dokumentacji w ramach oceny merytorycznej II stopnia. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca przekazała skorygowane dokumenty wraz z załącznikami pismem z dnia [...] lipca 2017 r., które były przedmiotem oceny KOP. Zgodnie z § 10 ust. 8 Regulaminu Konkursu, ocena projektu pod kątem kryteriów merytorycznych I i II stopnia była prowadzona równolegle, z zachowaniem zasad obowiązujących w ramach oceny merytorycznej I stopnia oraz oceny merytorycznej II stopnia. Dlatego organ I instancji przedstawił skarżącej wynik oceny merytorycznej I i II stopnia w jednym piśmie z dnia [...] listopada 2017 r., które zawierało uzasadnienie oraz pouczenie o prawie, sposobie i terminie złożenia protestu. Na skutek rozpoznania protestu od negatywnej oceny merytorycznej II stopnia w obszarze kryteriów nr 1, 2, 6 i 9, ME (jako Instytucja Pośrednicząca) w procedurze odwoławczej uznało protest w zakresie kryteriów nr 1, 2 i 9, natomiast podtrzymało wystawioną przez NFOŚiGW negatywną ocenę Kryterium nr 6 – Wykonalność finansowa projektu. Sąd podziela negatywną ocenę KOP odnoszącą się do Kryterium nr 6, jak również zgadza się ze stanowiskiem organu odwoławczego, zawartym w zaskarżonej informacji co do nieuznania argumentów protestu w powyższym zakresie. Jak wynika z akt sprawy, Kryterium nr 6 zostało ocenione negatywnie z trzech głównych powodów: 1) niewłaściwie sporządzonych projekcji finansowych w modelu finansowym, 2) braku potwierdzenia środków własnych, 3) wątpliwości odnośnie do osiągnięcia wymaganych poziomów przez podstawowe wskaźniki finansowe (np. WPOD, płynność, saldo przepływów). Organ I instancji ocenił, że uzupełniony wniosek o dofinansowanie w dalszym ciągu nie jest wystarczająco udokumentowany, pomimo zgłoszonych uwag, a więc nie spełnia odpowiednich standardów do jego pozytywnej oceny w zakresie finansowym, a organ odwoławczy podtrzymał tę ocenę. Skarżąca w skardze do sądu administracyjnego zarzuciła nieprawidłową ocenę posiadanych przez wnioskodawcę środków własnych przeznaczonych na realizację projektu, a w szczególności pominięcie przychodów z Funduszu Remontowego, z którego część środków będzie trafiało na planowany do powołania Fundusz Termoizolacyjny. W tym miejscu należy zauważyć, że w przypadku współfinansowania projektu ze środków własnych spółdzielnia powinna udokumentować posiadanie tych środków (załącznik nr 3 do Regulaminu Konkursu, pkt 23), a Kryterium nr 6 w swoim opisie wymaga, aby organ weryfikujący wniosek o dofinansowanie opierał swoją ocenę na istniejących i potwierdzonych (wiarygodnych) źródłach finansowania projektu. W piśmie z [...] czerwca 2017 r spółdzielnia została wezwana, aby istotnie rozszerzyć zakres opisowy we wniosku, jak i prezentacje liczbowe (tabelaryczne) w modelu obliczeniowym o szczegółowe dane charakteryzujące faktyczny potencjał i sposób tworzenia i odtwarzania oraz wykorzystywania rok do roku (również w latach prognozy) Funduszu Remontowego spółdzielni, jego pozycjonowanie w przychodach, wpływ na koszty oraz pozycje bilansu i przepływów pieniężnych spółdzielni. W analizie wnioskodawca miał również uwzględnić jednostkowe składki od lokatorów, metraż lokali, liczbę członków spółdzielni ich strukturę podmiotową (o ile dotyczy), podać i uwzględnić stopień ściągalności należności oraz wywiązywania się z terminowości wpłat. Sąd podziela ocenę organów obu instancji, że materiały dostarczone przez spółdzielnię w ramach uzupełnień [...] lipca 2017 r. nie spełniały powyższych wymogów i nie stanowiły potwierdzenia realności przyjętych założeń. Zawierały bowiem wyłącznie pozycje dotyczące bilansu otwarcia, odpisów/naliczeń, kosztów oraz bilansu zamknięcia Funduszu Remontowego, bez szczegółowych danych charakteryzujących faktyczny potencjał i sposób jego tworzenia. W powyższym materiale, bez podania żadnych wyjaśnień, wykazano wzrost odpisów z [...] zł w 2016 r. do [...] zł w 2017 r., [...] zł w 2018 r. i [...] zł w 2019 r. (zgodnie z opisem ww. dane za lata 2017-2019 określone zostały szacunkowo). Spółdzielnia nie wskazała żadnych podstaw do przedstawionych szacunków, wskazujących na możliwość uzyskania tak dynamicznych przyrostów odpisów, tym samym dane te uznane zostały za niewystarczające dla uprawdopodobnienia zdolności do zbilansowania kosztów z Funduszu Remontowego. IW w piśmie z dnia [...] listopada 2017 r. oceniła, że brak jest jednoznacznego potwierdzenia możliwości zapewnienia przez wnioskodawcę wkładu własnego, którym miały być m.in. środki z Funduszu Remontowego, określone w załączniku nr 4 do uzupełnionego wniosku. W uzasadnieniu negatywnej oceny organ I instancji zauważył, że wyjaśnienia i prezentacje założeń do danych zawartych w ww. załączniku nie wyjaśniają i nie uzasadniają przyjętych projekcji finansowych. Sąd podziela w tym zakresie ocenę organu odwoławczego, że tabelaryczne zestawienie w modelu obliczeniowym prezentującym szczegółowe dane charakteryzujące sposób tworzenia oraz wykorzystywania rok do roku Funduszu Remontowego spółdzielni skarżąca przedstawiła dopiero na etapie składania protestu. Z dokumentacji projektowej załączonej do akt sądowych wynika ewidentnie różnica między tabelą, zawartą w załączniku nr 4 do uzupełnionego wniosku z dnia 10 lipca 2017 r., dotyczącą odpisów i kosztów na Fundusz Remontowy (faktyczne dane z lat 2015-2016) oraz jego szacunkowego wzrostu w latach prognozy (2017-2025) a wykazem wpływów pochodzących z Funduszu Remontowego w okresie realizacji przedsięwzięcia, zawartym w załączniku nr 2 do protestu. Wskazywane w piśmie z dnia [...] czerwca 2017 r. zestawienia dotyczące Funduszu Remontowego, a stanowiące podstawę do analitycznej weryfikacji prognozowanych sald tego Funduszu w kolejnych latach, nie zostały dołączone do uzupełnionego wniosku z 10 lipca 2017 r. Tym samym niezasadny jest zarzut skargi, że skarżąca dostarczyła wymagane informacje dotyczące Funduszu Remontowego w dniu [...] lipca 2017 r. Przedstawiono jedynie zbiorcze kwoty Funduszu Remontowego w kolejnych latach, nie popierając tego żadną kalkulacją, wskazującą na sposób jego tworzenia i wykorzystywania. ME zasadnie więc uznało, że z uwagi na fakt, iż w ramach oceny zasadności protestu weryfikowana jest poprawność przeprowadzonej oceny wniosku złożonego w ramach konkursu, to żadne dodatkowe dokumenty dosłane poza konkursem nie mogą być uwzględnione. Byłoby to sprzeczne z § 10 ust. 12 Regulaminu Konkursu, z którego wynika możliwość tylko jednorazowego uzupełnienia wniosku na każdym z etapów jego oceny. Jednocześnie, zdaniem Sądu, stanowiłoby to również zaprzeczenie zasad przeprowadzania konkursu, zawartych w § 3 ust. 6 jego Regulaminu (przejrzystość, rzetelność, bezstronność, jawność i równe traktowanie wszystkich wnioskodawców). W świetle powyższych uwag, Sąd nie podziela zarzutu skargi, iż Instytucja Wdrażająca nie odniosła się w ogóle do środków pochodzących z Funduszu Remontowego. IW przy ocenie negatywnej omawianego Kryterium nr 6 wskazała na niewystarczające potwierdzenie istnienia źródeł współfinansowania projektu. Skarżąca nie przedstawiła poświadczonej kopii umowy lub promesy udzielenia pożyczki inwestycyjnej z WFOŚiGW w kwocie [...] zł. Takim potwierdzeniem posiadania tych środków nie może być jedynie kopia złożonego wniosku z dnia [...] maja 2017 r. o przyznanie pożyczki, co jednoznacznie wynika z załącznika nr 3 (pkt 23) do Regulaminu Konkursu. Ocenie w zakresie dysponowania środkami własnymi podlegają źródła, co do których istnieje faktyczna, realna, a nie hipotetyczna zdolność do ich wykorzystania w dacie składania wniosku o dofinansowanie. Środki z Funduszu Termomodernizacji spółdzielni wskazywane w oświadczeniu z [...] lipca 2017 r. również obejmują stany przyszłe, które nastąpią na skutek podjętych przez wnioskodawcę działań, nie potwierdzają posiadanych środków na realizację projektu, jak tego wymaga opis Kryterium nr 6 – Wykonalność finansowa projektu. Nie jest też pewnym źródłem finansowania wskazywane przez spółdzielnię w powyższym oświadczeniu przychody z windykacji zaległych należności czynszowych oraz ze sprzedaży zadłużonych mieszkań w drodze licytacji komorniczych i przetargów. Spółdzielnia nie złożyła stosownego zestawienia dotyczącego uwzględnienia w strukturze przychodów wpłat z tytułu czynszu, pomimo wezwania z dnia [...] czerwca 2017 r., w którym wskazano, że powinna w tym zakresie dokonać uzupełnienia dokumentacji w analogiczny sposób, jak z Funduszem Remontowym. Takie zestawienie wnioskodawca dołączył dopiero do protestu, co nie mogło mieć już na tym etapie znaczenia (por. powyższe rozważania Sądu). Jak wynika z uzupełnionej dokumentacji projektowej, wymagana kwota wkładu własnego wynosi [...] zł, natomiast spółdzielnia jako pewne źródło wskazała jedynie środki pieniężne w wysokości ponad [...] mln zł, potwierdzone sprawozdaniami finansowymi za 2016 r. oraz środki na sfinansowanie podatku VAT w kwocie [...] zł, potwierdzone opinią bankową z P.-[...] Banku [...] w J. z dnia [...] lipca 2017 r. Nie można więc zgodzić się ze skarżącą, że miała zabezpieczony z nawiązką udział środków własnych. Skarżąca w skardze zakwestionowała zarzut zawarty w negatywnej ocenie niewłaściwego sporządzenia projekcji finansowych w modelu finansowym oraz wskazała, iż nie występują braki w prognozach finansowych dotyczących źródeł finansowania projektu. Zdaniem wnioskodawcy, podczas oceny wniosku nie można wymagać, aby środki, o które ubiega się w WFOŚiGW oraz w Banku [...] w J., wykazywane były w przepływach środków pieniężnych z działalności finansowej i zobowiązaniach w bilansie. Jednocześnie w skardze skarżąca wskazała, że wykazane środki własne spółdzielni były całkowicie wystarczające na pokrycie udziału własnego, jak i zabezpieczeń. Zdaniem Sądu, powyższe stanowisko skarżącej jest jedynie polemiką z oceną organów orzekających w tej sprawie, nacechowaną subiektywnym przeświadczeniem o możliwości wygospodarowania z własnej działalności wymaganej kwoty wkładu własnego. Takie stanowisko spółdzielni powinno być w konkursie udowodnione, wykazane, aby nie budziło wątpliwości interpretacyjnych. Wniosek o dofinansowanie musi zawierać takie dokumenty, dane i wyliczenia, które wykażą jednoznacznie istnienie wiarygodnych i potwierdzonych źródeł współfinansowania projektu (vide: opis Kryterium nr 6). Skarżąca, uzupełniając wniosek w trakcie oceny merytorycznej II stopnia, powinna mieć na uwadze, iż ta ocena w obszarze każdego kryterium jest zero-jedynkowa, dlatego należało dokładnie i przekonywująco wykazać swoją sytuację finansową, aby oceniający nie miał wątpliwości, czy nie zagraża ona realizacji i utrzymaniu rezultatów projektu. Sąd podziela ocenę organu I instancji, jak i ME co do tego, że zarówno pożyczka z WFOŚiGW, jak i kredyt z Banku [...] w J. jako wskazane we wniosku źródła środków własnych powinny być wykazane w przepływach środków pieniężnych z działalności finansowej i zobowiązaniach w bilansie. Tymczasem projekcje finansowe spółdzielni nie uwzględniają i nie uwidaczniają skutków obciążeń finansowych z tytułu zaciągnięcia i spłaty wskazywanej do współfinansowania projektu pożyczki z WFOŚiGW oraz nie uwidaczniają posiadanego zadłużenia długoterminowego z tytułu kredytu i pożyczki na termomodernizację. Z powyższych ocen wynika, że wszystkie planowane źródła finansowania powinny być umieszczone w prognozach finansowych, co wpływa na przejrzystość i uwiarygodnienie istnienia tych źródeł. Jeśli chodzi o pożyczkę bankową, to do uzupełnionego wniosku skarżąca dołączyła opinię z Banku [...] w J. z [...] lipca 2017 r., ale nie uwzględniła tego źródła finasowania w modelu finansowym (pomimo zawartych uwag w tym zakresie w wezwaniu z dnia [...] czerwca 2017 r.). Natomiast jeśli skarżąca uznała, że nie musi przedstawiać pożyczki w modelu finansowym, ponieważ nie dotyczy to środków nieprzyznanych, to nie powinna jej jednocześnie deklarować jako źródła finansowania nakładów inwestycyjnych. Niezasadny jest też zarzut skarżącej, że ME w wyniku rozpoznania protestu nie uznał kolejnego źródła środków własnych w postaci oszczędności kosztów z tytułu zmniejszenia zużycia energii cieplnej i elektrycznej w kwocie [...] zł. z uwagi na okoliczność, że wartość ta nie znalazła odzwierciedlenia w prognozach finansowych rachunków zysków i start. Zdaniem Sądu, świadczy to o nieprecyzyjnym udokumentowaniu wniosku, co prowadzi do braku wiarygodności wskazywanego przez skarżącą źródła finansowania. Skarżąca w skardze zarzuciła NFOŚiGW nieprawidłową ocenę przesłanego w uzupełnionym wniosku oświadczenia z [...] lipca 2017 r. dotyczącego dodatkowych zabezpieczeń przyszłego dofinansowania, wskazującego na ogólną kwotę zabezpieczeń w wysokości około [...] zł. Zdaniem skarżącej, nie podała wartości poszczególnych zabezpieczeń, ponieważ w wezwaniu z [...] czerwca 2017 r. nie było takiego żądania. Zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ w zakresie Kryterium nr 6 w piśmie z dnia [...] czerwca 2017 r. wystosowano do beneficjenta uwagę, iż należy przedstawić propozycje stosownych, dodatkowych zabezpieczeń zwrotu dotacji i spłaty pożyczki oraz określić ich wartość, ponieważ złożona propozycja weksla własnego jest niewystarczająca. Skarżąca w powyższym oświadczeniu wskazała na 8 dodatkowych zabezpieczeń: hipotekę, cesję należności z wynajmu lokali, fundusz remontowy, zabezpieczenie na lokatach, gwarancje ubezpieczeniowe, gwarancje bankowe, cesję praw z polisy ubezpieczeniowej oraz weksel in blanco. Nie określiła jednak, zgodnie z wezwaniem, wartości wskazywanych zabezpieczeń, a podanie ogólnie kwoty w przybliżeniu na około [...] zł nie wyczerpuje wymogu prawidłowego udokumentowania wniosku. W odniesieniu do zarzutu skargi co do niespójności i niewykonalności rozstrzygnięcia dotyczącego oceny negatywnej projektu z uwagi na pozytywną ocenę Kryterium nr 2 – Poprawność analizy finansowej i ekonomicznej i negatywną ocenę Kryterium nr 6 – Wykonalność finansowa projektu w sytuacji, gdy w obu ocenianych kryteriach analizy są sporządzone na podstawie tych samych danych i na tej samej zasadzie, należy zgodzić się ze stanowiskiem Ministra, zawartym w odpowiedzi na skargę, że zakres oceny dla Kryterium nr 2 nie pokrywa się z zakresem dla Kryterium nr 6. W ramach oceny merytorycznej II stopnia Kryterium nr 2 sprawdzana jest zgodność z Wytycznymi w zakresie zagadnień związanych z przygotowaniem projektów inwestycyjnych, w tym projektów generujących dochód i projektów hybrydowych na lata 2014-2020 (gdy mają zastosowanie). Spełnienie tego kryterium, zdaniem Sądu, nie przesądza jednocześnie spełnienia Kryterium nr 6, w którym badano czy sytuacja finansowa beneficjenta nie zagraża realizacji i utrzymaniu rezultatów projektu oraz czy istnieją wiarygodne i potwierdzone źródła współfinansowania projektu. Jak wskazano wyżej, brak dokładności uzupełnienia wniosku, w szczególności w zakresie potwierdzenia możliwości zagwarantowania wkładu własnego, wpłynął na negatywną ocenę Kryterium nr 6. Jak wynika z odpowiedzi na skargę, wartości wskaźników, badane w trakcie oceny Kryterium nr 6, oparte są o prognozy sprawozdań finansowych dla wnioskodawcy z projektem, a nie o przepływy finansowe dla projektu, jak to ma miejsce przy ocenie Kryterium nr 2. Przedstawione przez skarżącą obliczenia wskazywały na potencjalną możliwość spełnienia wymogu uzyskania wskaźnika poziomu obsługi zadłużenia (WPOD) powyżej wartości 1,2. Niemniej jednak, wobec stwierdzonego w innych obszarach oceny braku wiarygodności oraz niekompletności w ujęciu m.in. wymaganych zobowiązań finansowych w przedstawionych prognozach finansowych, nie zaakceptowano zaprezentowanych przez skarżącą we wniosku wyników jej prognozowanej sytuacji finansowej, ze szczególnym uwzględnieniem WPOD. Wnioskodawca powinien spełniać dokładnie wszystkie wymogi kryteriów konkursu, jeśli chce pozyskać finansowe środki publiczne. To na beneficjencie przystępującym do konkursu ciąży obowiązek rzetelnego i wyczerpującego przygotowania wniosku z uwzględnieniem znanych mu kryteriów oceny wszystkich zgłoszonych do konkursu projektów (por. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2017 r., sygn. akt II GSK 60/17, publ. Lex nr 2232354, wyrok NSA z dnia 9 sierpnia 2011 r., sygn. akt II GSK 1500/11, publ. cbosa). Poza tym należy pamiętać, że postępowanie konkursowe cechuje daleko idące sformalizowanie, które ma na celu zdyscyplinowanie wnioskodawców, zachowanie ich wysokiej staranności tak, aby w konsekwencji doszło do ułatwienia wyłonienia zwycięzcy konkursu i szybkiego załatwienia sprawy, co z kolei wiąże się z koniecznością terminowego rozdysponowania środków finansowych (por. wyrok NSA z dnia 24 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 1028/17, publ. Lex nr 2308603). Dokonując oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia skargi. IOK przeprowadziła ocenę przedmiotowego wniosku o dofinansowanie zgodnie z Regulaminem Konkursu, tj. w sposób przejrzysty, rzetelny i bezstronny oraz zapewniła wnioskodawcom równy dostęp do informacji o warunkach i sposobie wyboru projektów do dofinansowania. Tym samym w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia § 3 ust. 6 Regulaminu Konkursu oraz art. 37 ust. 1 ustawy wdrożeniowej w sposób, w jaki przedstawiono to na gruncie zarzutów zawartych w skardze. Przedmiotowy projekt podlegał ocenie pod względem spełnienia kryteriów wyboru projektów (art. 37 ust. 2 ww. ustawy). Skarżąca miała możliwość uzupełnienia wniosku o dofinansowanie na etapie oceny merytorycznej II stopnia, z czego skorzystała, ale w sposób niedokładny, niekompletny i niewystarczający, co wpłynęło na ocenę wiarygodności finansowej beneficjenta w aspekcie realizacji i utrzymania rezultatów projektu. W konsekwencji uzupełniony wniosek nie potwierdził zdolności wnioskodawcy do zapewnienia wykonalności finansowej projektu, co skutkowało negatywną oceną Kryterium nr 6. Ocena przedmiotowego wniosku dokonana przez ekspertów NFOŚiGW nie była dowolna, a obowiązujące przepisy nie przewidują wymagań odnośnie do formy czy stopnia szczegółowości oceny. Ocena Kryterium nr 6, zdaniem Sądu, była czytelna, jasna i konkretna, oparta na analizie dokumentacji dołączonej do uzupełnionego wniosku skarżącej. Uzasadnienie oceny projektu w zakresie kwestionowanego Kryterium nr 6 było rzetelne i poddawało się weryfikacji sądowej. Wszelkie wątpliwości i zarzuty skarżącej wobec oceny projektu według tego Kryterium są wynikiem subiektywnej oceny spółdzielni jej możliwości finansowych w odniesieniu do spełnienia warunków przedmiotowego konkursu. Mając powyższe na uwadze, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa procesowego lub materialnego, które mogło mieć wpływ na kontrolowany wynik oceny. Tym samym podzielił trafność dokonanej przez organ odwoławczy oceny złożonego przez skarżącą protestu, a w konsekwencji oceny projektu w toku niniejszego postępowania konkursowego. Dlatego na podstawie art. 61 ust. 8 pkt 2 ustawy wdrożeniowej Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.