V SA/Wa 3351/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: - Małgorzata Leśniewska - po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia ... października 2016 r. nr ... w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie. Wyrokiem z dnia 21 listopada 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę skarżącego K. B.na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia (...) października 2016 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Po doręczeniu odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, skarżący, w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i dwiema córkami. Skarżący posiada gospodarstwo rolne, maszyny rolnicze, inwentarz żywy 19 sztuk krów; nieruchomość rolna wynosi 25 ha, w tym 22 ha łąk i 3 ha zboża. Jako wartościowe przedmioty skarżący wskazał ciągnik rolniczy o wartości 25 000 zł. Łączny dochód małżonków został przez skarżącego określony na kwotę 51 000 zł (45 000 zł dochód z gospodarstwa rolnego, 6 000 zł świadczenie wychowawcze), natomiast z zobowiązań skarżący wymienił spłatę rat kredytów w wysokości 15 000 zł rocznie, utrzymanie rodziny 25 000 zł (jedzenie, książki, opłaty w szkole), opał na zimę, prąd, woda, gaz, podatki - 11 000 zł. Z uwagi, iż oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy było niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, skarżący został wezwany, stosownie do treści przepisu 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej "p.p.s.a.") do złożenia dodatkowych dokumentów źródłowych oraz stosownych oświadczeń. W odpowiedzi na powyższe do akt sprawy skarżący złożył oświadczenie, że wszystkie dochody i wydatki jakie podał we wniosku o przyznanie prawa pomocy były szacowane w skali całego roku oraz złożył harmonogram spłat rat kredytów. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny (pkt 2). Natomiast w art. 252 § 1 p.p.s.a. zostało wskazane, że wniosek osoby fizycznej o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, jak również dane o stanie rodzinnym. W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego – art. 255 p.p.s.a. W niniejszej sprawie skarżący został wezwany do przedstawienia dodatkowych dokumentów źródłowych oraz złożenia stosownych oświadczeń, jednakże wezwanie nie zostało w pełni wykonane. Skarżący nie przedstawił żadnego wyciągu z rachunku bankowego, nie złożył też oświadczenia o braku posiadania rachunku bankowego czy to przez siebie, czy przez żonę. Natomiast z akt sprawy wynika, że wpis od skargi został przez skarżącego uiszczony przelewem bankowym (k. 21 akt), ponadto dla każdego z trzech kredytów, których harmonogramy spłat przedstawił skarżący, są prowadzone oddzielne rachunki bankowe (k. 63-65 akt). Skarżący nie wykazał również wysokości podanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy zobowiązań i stałych wydatków związanych z utrzymaniem domu, nauką dzieci - nie przedstawił rachunków, faktur czy też potwierdzeń przelewów dotyczących opłat za media, opał, zakup podręczników, czy opłat w szkole. Nie przedstawił kopii decyzji organu podatkowego ustalającej wysokość podatku od nieruchomości za rok 2018 r. – taka decyzja zawierałaby zarówno informację o wysokość podatku (potwierdzałaby wysokość podanego w pkt 11 formularza wniosku stałego zobowiązania), jak również o posiadanych przez skarżącego nieruchomościach i ich wielkości. Ponadto skarżący nie wyjaśnił, wysokości uzyskiwanego dochodu z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego w wysokości 45 000 zł rocznie – nie przedstawił żadnego dokumentu wskazującego na taką kwotę czy też oświadczenia w jaki sposób dokonano takiego wyliczenia. Skarżący również nie złożył zaświadczenia z właściwego biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, z którego wynikałoby czy małżonkowie w latach 2015-2017 otrzymywali płatności bezpośrednie lub inne świadczenia. Natomiast z przedstawionych harmonogramów spłat kredytów wynika, że udzielone skarżącemu kredyty są kredytami inwestycyjnymi przeznaczonymi na zakup gruntów a wysokość rat w 2018 r. odpowiednio wynosi: a) kredyt z początkowym saldem 128 000 zł – rata w wysokości 5 142,34 zł (termin spłaty do 29 czerwca 2018 r.), rata w wysokości 378,22 zł (termin spłaty do 28 września 2018 r.), rata w wysokości 5 131,17 zł (termin spłaty do 31 grudnia 2018 r.); b) kredyt z początkowym saldem 133 000 zł – rata w wysokości 368,43 zł (termin spłaty do 30 marca 2018 r.), rata w wysokości 4 925,93 zł (termin spłaty do 30 maja 2018 r.), rata w wysokości 360,06 zł (termin spłaty do 29 czerwca 2018 r.), rata w wysokości 343,87 zł (termin spłaty do 28 września 2018 r.), rata w wysokości 4 925,93 zł (termin spłaty do 30 listopada 2018 r.), rata w wysokości 346,57 zł (termin spłaty do 31 grudnia 2018 r.); c) kredyt z początkowym saldem 173 520 zł – rata w wysokości 3 273,96 (termin spłaty do 20 lutego 2018 r.), rata w wysokości 847,88 zł (termin spłaty do 30 marca 2018 r.), rata w wysokości 3 273,96 zł (termin spłaty do 21 maja 2018 r.), rata w wysokości 826,22 zł (termin spłaty do 29 czerwca 2018 r.), rata w wysokości 3 273,96 zł (termin spłaty do 20 sierpnia 2018 r.), rata w wysokości 804,78 zł (termin spłaty do 28 września 2018 r.), rata w wysokości 3 273,96 zł (termin spłaty do 20 listopada 2018 r.), rata w wysokości 809,03 zł (termin spłaty do 31 grudnia 2018 r.). Po zsumowaniu powyższych rat kredytów z terminami spłat w 2018 r., wynika, że skarżący w bieżącym roku przeznaczy na spłatę zaciągniętych kredytów kwotę 38 306, 27 zł. Natomiast we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał, że wydatki w skali roku, na które składają się kredyty wynoszą 15 000 zł. Wobec powyższego albo przedstawione harmonogramy spłat nie są aktualne albo skarżący błędnie we wniosku o przyznanie prawa pomocy wyliczył kwotę spłacanych kredytów. Ponadto skoro zaciągnięte kredyty są kredytami inwestycyjnymi przeznaczonymi na zakup ziemi, oznacza to, że prowadzone przez skarżącego gospodarstwo rolne rozwija się i przynosi stałe dochody. Niezależnie od wysokości spłacanych rat kredytów, skarżący ani we wniosku o przyznanie prawa pomocy ani w późniejszym oświadczeniu nie wskazywał, że zalega z zapłatami rat lub z uwagi na trudną sytuację rodzinną czy materialną w ogóle ich nie spłaca. Wobec powyższego należy przyjąć, że skarżący jest w stanie wygospodarować środki na systematyczną spłatę rat kredytów. Należy w tym miejscu powołać się na postanowienie z dnia 19 grudnia 2013 r. o sygn. akt I OZ 1202/13 Naczelnego Sądu Administracyjnego odnoszące się do spłaty rat kredytu. W orzeczeniu tym zostało wskazane, że prywatne zobowiązania finansowe nie mają pierwszeństwa przed zobowiązania publicznoprawnymi. Z tego względu, ani spłata rat kredytów, ani pożyczek nie może być traktowana priorytetowo w stosunku do obowiązków ponoszenia kosztów postępowania. Skoro skarżący jest w stanie wygospodarować środki na spłatę rat kredytu, to winien także pokryć koszty pełnomocnika z wyboru. Reasumując, w niniejszej sprawie to skarżący był zobowiązany do przedstawienia swojej sytuacji majątkowej i rodzinnej w taki sposób, aby nie budziła ona wątpliwości. Ponadto zobowiązany był również do wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęty został pogląd, że niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2017 r. sygn. akt I OZ 2123/16, z dnia 17 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OZ 873/16). Referendarz sądowy, aby mógł dokonać analizy sytuacji finansowej skarżącego jak również oceny możliwości płatniczych, musi dysponować pełnymi, precyzyjnymi danymi dotyczącymi wysokości źródeł utrzymania, niezbędnych wydatków, wysokości udzielanej skarżącemu czy też jego małżonce pomocy (np. płatności bezpośrednie, inne świadczenia). Zaś na podstawie wyciągu z konta bankowego może uzyskać informacje dotyczące zarówno transakcji obciążeniowych, uznaniowych, jak również dotyczące zgromadzonych środków oraz ocenić jakiego obrotu środkami pieniężnymi dokonuje skarżący, czy nie wyzbywa się środków w związku z wezwaniem do przedstawienia wyciągów z rachunków bankowych, czy nie dysponuje dodatkowym źródłem dochodu. Takie dane są istotne w kontekście spełnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wobec powyższego, skoro skarżący nie wykazał, że wystąpiła ustawowa przesłanka do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie pełnomocnika, wniosek o przyznanie prawa pomocy nie mógł zostać uwzględniony. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji postanowienia.