I SA/Wa 166/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie Sędzia WSA Emilia Lewandowska (spr.) Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant starszy specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lipca 2018 r. sprawy ze skargi A. S., H. Ż., J. S., C. S. i K. N. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 551/14 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz A. S., H. Ż., J. S., C. S. i K. N. sumę pieniężną w kwocie po 500 (pięćset) złotych dla każdego z nich; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących A. S., H. Ż., J. S., C. S. i K. N. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A. S., H. Ż., J. S., C. S. i K. N. pismem z dnia 20 grudnia 2017 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2014 r. sygn. akt I SAB/Wa 551/14, mocą którego Sąd uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta [...] i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...], oznaczoną numerem ewidencyjnym [...], o pow. [...] m2, pochodzącą z księgi hip. n [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Skarżący wnieśli o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny oraz o przyznanie w trybie art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej jako P.p.s.a., od organu na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w kwocie po 2000 zł, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślili, że prawomocny wyrok z dnia 12 grudnia 2014 r. wraz z aktami sprawy zwrócony został do organu w dniu 8 kwietnia 2015 r., a zatem rozstrzygnięcie powinno być wydane najpóźniej do dnia 8 czerwca 2015 r. Mimo wyroku z dnia 23 października 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 1293/15 oraz z dnia 15 grudnia 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1147/16 wydanych w przedmiocie ukarania Prezydenta [...] grzywną, do chwili obecnej sprawa nie została zakończona. Skarżący wskazali, że pismem z dnia 29 listopada 2017 r. wezwali organ do wykonania wyroku. Organ nie wydał rozstrzygnięcia i nie odniósł się do wezwania. Skarga jest więc uzasadniona. Jednocześnie mając na uwadze szczególne okoliczności sprawy, niezwykle rażący charakter zwłoki w jej rozpoznaniu oraz obawę, że bez przyznania wnioskowanej kwoty wyrok nadal nie zostanie wykonany, zasadnym jest – zdaniem skarżących - zastosowanie art. 154 § 7 P.p.s.a. i uwzględnienie wniosku w tym zakresie. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie podkreślając, że w sprawie podjęto czynności mające na celu jej wyjaśnienie i wydanie rozstrzygnięcia. Organ zaznaczył, że pismem z dnia 4 października 2017 r. zlecono m.in. wykonanie mapy z określonymi naniesieniami. Podjęto ponadto działania związane z ustaleniem następców prawnych dawnych właścicieli i udowodnieniem praw podmiotowych do ubiegania się o odszkodowanie (pismo z dnia 19 stycznia 2018 r. skierowane do pełnomocnika stron). Prezydent [...] wskazał ponadto, że opóźnienia w rozpatrywaniu spraw spowodowane są m.in. bardzo dużą ilością wpływającej do Biura Spraw Dekretowych korespondencji dotyczącej spraw odszkodowawczych. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w ich toku, nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych w kpa na ich rozpatrzenie. Rozpoznawanie spraw znacząco też utrudnia okoliczność, że akta na skutek ponagleń i skarg wnoszonych przez strony pozostają w długotrwałym posiadaniu organów nadrzędnych i sądów, nie jest bowiem możliwe prowadzenie postępowań jedynie w oparciu o akta zastępcze. O kolejności rozpatrzenia spraw nie może też decydować aktywność procesowa stron i ilość składanych skarg. Na rozprawie przeprowadzonej w dniu 11 lipca 2018 r. pełnomocnik skarżących potwierdził, że zostały wykonane czynności powołane przez organ w odpowiedz na skargę. Mapy zlecone przez organ wpłynęły do akt w marcu 2018 r. Wykonane też zostało wezwanie z dnia 19 stycznia 2018 r. Pełnomocnik wskazał ponadto, że w sumie prowadzonych jest 10 postępowań odszkodowawczych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Stosownie do treści art. 154 P.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W myśl art. 154 § 2 P.p.s.a Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z powołanego art. 154 § 1 P.p.s.a. wynikają dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 P.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie obie przesłanki zostały spełnione. W aktach sprawy znajduje się pismo skarżących z dnia 29 listopada 2017 r., którym wezwano Prezydenta [...] do wykonania wyroku z dnia 12 grudnia 2014 r. Kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Jak wynika z analizy akt odpis prawomocnego wyroku z dnia 12 grudnia 2014 r. - zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku w przedmiocie przyznania odszkodowania w terminie dwóch miesięcy - wraz z uzasadnieniem oraz aktami administracyjnymi sprawy doręczone zostały organowi w dniu 9 kwietnia 2015 r. Termin załatwienia sprawy upłynął zatem w dniu 9 czerwca 2015 r. Mimo to Prezydent [...] nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym orzeczeniem. W wyniku zaś wniesionych skarg, wyrokiem z dnia 23 października 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 1293/15 wymierzono Prezydentowi grzywnę w wysokości 500 zł, a następnie kolejnym wyrokiem z dnia 15 grudnia 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1147/16 - w wysokości 3000 zł. W orzeczeniu tym Sąd stwierdził jednocześnie, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Pomimo powyższych dwóch orzeczeń wymierzających grzywnę Prezydent [...] nadal nie wydał stosownego rozstrzygnięcia. Do dnia 11 lipca 2018 r., tj. do dnia rozpoznania przez Sąd kolejnej (trzeciej) skargi w przedmiocie wymierzenia grzywny, sprawa odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość nie została rozstrzygnięta. Podkreślić przy tym trzeba, że z analizy akt wynika, iż po wydaniu wyroku z dnia 12 grudnia 2014 r. Prezydent nie podejmował działań mających na celu zgromadzenie koniecznego materiału dowodowego i wydanie rozstrzygnięcia. Jak wskazano w odpowiedzi na skargę, co potwierdził pełnomocnik skarżących na przeprowadzonej rozprawie, stosowne czynności podjęte zostały dopiero w październiku 2017 r. (pismo z dnia 4 października 2017 r. zlecające wykonanie mapy z naniesieniami) oraz w styczniu 2018 r. (pismo z dnia 19 stycznia 2018 r. skierowane do pełnomocnika stron mające na celu ustalenie następców prawnych dawnych właścicieli i udowodnienie praw podmiotowych do ubiegania się o odszkodowanie). W sprawie spełnione zatem zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie art. 154 § 1 P.p.s.a. i wymierzenie organowi grzywny. Stosownie natomiast do art. 154 § 6 P.p.s.a. grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Biorąc pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego wyrokiem z dnia 12 grudnia 2014 r. terminu na załatwienie sprawy, a także mając na uwadze, że wcześniejszymi wyrokami z dnia 23 października 2015 r. i z dnia 15 grudnia 2016 r. wymierzono już Prezydentowi grzywnę (odpowiednio w wysokości 500 zł i 3000 zł) w związku z niewykonaniem wyroku, Sąd uznał, że kolejna grzywna w wysokości 5000 zł jest adekwatną sankcją za niewykonanie przedmiotowego wyroku. Wymierzona kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a., spełniając funkcję represyjno – dyscyplinującą. Uwzględniono przy tym fakt, że w październiku 2017 r. i styczniu 2018 r. Prezydent podejmował działania mające na celu zgromadzenie materiału dowodowego i wyjaśnienie sprawy. Sąd stwierdził przy tym, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z dnia 12 grudnia 2014 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Za takim stanowiskiem przemawia fakt, że po wpłynięciu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi sprawy działania mające na celu zakończenie sprawy podjęte zostały - jak wyżej wskazano - dopiero w październiku 2017 r. i w styczniu 2018 r. Sprawa wniosku o przyznanie odszkodowania - mimo dwóch kolejnych wyroków wymierzających grzywnę - nie została przez organ załatwiona, a wyznaczony w wyroku z dnia 12 grudnia 2014 r. termin został znacznie przekroczony. Przy czym podkreślić trzeba, że wskazywane w odpowiedzi na skargę okoliczności (duża ilość spraw, stopień ich skomplikowania, czy też aktywność stron) nie stanowią usprawiedliwienia niewykonania prawomocnego wyroku sądu administracyjnego. Sąd uznał jednocześnie, że w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie wniosku o przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 P.p.s.a., w kwocie po 500 zł dla każdego z nich. Zauważyć trzeba, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że instytucja sumy pieniężnej, o której mowa w powołanym przepisie, podobnie jak grzywna, pełni funkcję represyjną oraz prewencyjną, mającą na celu wzmocnienie instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania. Podobnie jak w przypadku grzywny jej celem jest zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy, a jednocześnie stanowi dodatkowe wzmocnienie ochrony interesów skarżącego. Przy czym instytucja ta nie ma wyłącznie charakteru dyscyplinująco-represyjnego. Suma pieniężna, przewidziana w art. 154 § 7 P.p.s.a., pełni również funkcję kompensacyjną - jest zadośćuczynieniem dla skarżącego za oczekiwanie na zakończenie jego sprawy i wskazana funkcja ma szczególne znaczenie. Nie chodzi przy tym o naprawienie szkody, gdyż odszkodowanie zostało wprost przewidziane w art. 154 § 4 P.p.s.a. Ocena czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zastosowania wskazanego środka należy zaś do sądu. W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że zaistniały przesłanki uzasadniające przyznanie od Prezydenta [...] na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej jako zadośćuczynienia za oczekiwanie na rozpoznanie sprawy, co jednocześnie zdyscyplinuje organ do jej załatwienia. Zauważyć trzeba, że wniosek o przyznanie odszkodowania złożony został w marcu 2014 r. i pomimo dwóch wcześniejszych orzeczeń wymierzających grzywnę w związku z niewykonaniem wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania wniosku sprawa nadal nie została załatwiona. Określając wysokość sumy pieniężnej Sąd wziął pod uwagę czas trwania postępowania oraz fakt, że rozpoznawana skarga jest kolejną (trzecią) skargą w przedmiocie wymierzenia grzywny. Uwzględniono też okoliczność, że mimo, iż z przekroczeniem terminów, to podjęte zostały czynności mające na celu wyjaśnienie i rozpoznanie sprawy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na mocy art. 154 § 1, § 2, § 6 i § 7 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach (na które składają się 200 zł wpisu od skargi oraz 480 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika) orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).