II OZ 294/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 listopada 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 2554/17 o odrzuceniu skargi kasacyjnej B. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lipca 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 2554/17 w sprawie ze skargi B. A. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2017 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 23 listopada 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 2554/17, odrzucił skargę kasacyjną wniesioną przez B. A. od wyroku tego Sądu z dnia 18 lipca 2018 r. w sprawie z jego skargi na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2017 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji podniósł, że skarga kasacyjna nie została sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, lecz osobiście przez stronę skarżącą. Sporządzanie skargi kasacyjnej przez podmiot nieuprawniony jest brakiem nieusuwalnym, a więc należało ją odrzucić jako niedopuszczalną. Zgodnie bowiem z art. 175 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) - dalej jako: P.p.s.a., skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego. Przepisu tego nie stosuje się, gdy skargę kasacyjną sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej RP albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem, albo gdy skargę kasacyjną wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich (art. 175 § 2 P.p.s.a.). Z kolei w myśl art. 178 P.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. B. A. nie zgodził się z tym stanowiskiem i złożył zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie art. 178, w zw. z art. 176 § 1 pkt 2, art. 177a P.p.s.a. poprzez błędną ich wykładnię oraz art. 7 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu strony. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że w myśl art. 175 § 1 P.p.s.a. skarga kasacyjna "powinna" być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, a więc w trybie warunkowym, a nie nakazującym "musi". Zdaniem autora zażalenia skarżący winien zostać przez Sąd pierwszej instancji wezwany do usunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej, jakim było sporządzenie jej osobiście przez skarżącego, w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia, zgodnie z art. 177a P.p.s.a. Nadto autor skargi kasacyjnej zarzucił Sądowi pierwszej instancji nie wzięcie pod uwagę wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 kwietnia 2014 r., sygn. akt SK 22/11, w którym Trybunał orzekł, że procedura sądowoadministracyjna, w wyniku której następuje odrzucenie skargi kasacyjnej z powodu braków konstrukcyjnych, czyli innych niż przytoczenie podstaw kasacyjnych, bez wezwania strony do usunięcia tych braków, jest niezgodna z Konstytucją oraz narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania zapisaną w art. 176 Konstytucji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 173 § 1 P.p.s.a. od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie z wyłączeniem przypadków, o których mowa art. 58 § 1 pkt 2 – 4, art. 161 § 1 oraz art. 220 § 3, przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W myśl art. 175 § 1 P.p.s.a., skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniem § 2 i 3. W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna sporządzona została osobiście przez skarżącego, który, jak wynika z akt sprawy, nie posiada kwalifikacji koniecznych do sporządzenia tego rodzaju środka odwoławczego. Wniesienie skargi kasacyjnej przez stronę, jeżeli nie jest ona podmiotem wskazanym w art. 175 § 1 P.p.s.a., nie jest, wbrew twierdzeniom skarżącego, brakiem formalnym podlegającym usunięciu, ale uzasadniającym odrzucenie skargi kasacyjnej. Wyjaśnić należy, że obowiązek ustanowiony w art. 175 § 1 P.p.s.a. ma charakter bezwzględny, co oznacza, że żadne szczególne okoliczności nie uprawniają strony do osobistego sporządzenia skargi kasacyjnej. Brak zachowania przymusu adwokacko-radcowskiego przy sporządzeniu skargi kasacyjnej jest brakiem, który, wbrew stanowisku wyrażonemu w zażaleniu, nie podlega uzupełnieniu (tak m.in. postanowienie NSA z 4 stycznia 2012 r., I OZ 1088/11 oraz postanowienie NSA z 5 kwietnia 2006 r., II OZ 349/06). Przymus zastępstwa procesowego strony skarżącej wyłącza możliwość sporządzenia skargi kasacyjnej osobiście przez stronę. Nadto, jeżeli skarga kasacyjna została sporządzona przez stronę, to nie można przyjąć, jak chciałby autor zażalenia, że jest ona dotknięta brakiem formalnym, który może zostać uzupełniony. Podlega ona wówczas odrzuceniu a limine na podstawie art. 178 P.p.s.a. Uchybienie to stanowi bowiem przypadek niedopuszczalności skargi kasacyjnej - zupełny brak jej skuteczności. Nie ma więc wątpliwości, że brak zachowania przymusu adwokacko-radcowskiego przy sporządzeniu skargi kasacyjnej jest brakiem formalnym nieusuwalnym, a zatem Sąd pierwszej instancji prawidłowo skargę kasacyjną odrzucił, niewzywając strony do uzupełnienia tego braku. Dodanie do ustawy procesowej art. 177a miało na celu dostosowanie systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 lipca 2014 r., sygn. SK 22/11, stwierdzającego niezgodność art. 180 w zw. z art. 178 i art. 176 P.p.s.a. z Konstytucją RP. Wyrok ten nie dotyczy jednak sytuacji, w której brak skargi kasacyjnej polegał na sporządzeniu jej przez osobę do tego nie uprawnioną. Jak już bowiem wskazano wyżej, brak formalny w postaci sporządzenia skargi kasacyjnej przez nieuprawniony podmiot, nie podlega uzupełnieniu w trybie określonym w art. 177a P.p.s.a. Odnosząc się do podniesionego w zażaleniu zarzutu naruszenia art. 7 K.p.a. uznać należy, iż jest on całkowicie chybiony. Przepis ten jest bowiem przepisem ogólnego postępowania administracyjnego i nie znajduje bezpośredniego zastosowania w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Do postępowania przed sądami administracyjnymi stosuje się przepisy P.p.s.a. Wymieniony w zażaleniu przepis K.p.a. obowiązuje organy administracji w ramach postępowań administracyjnych, które mogą być kontrolowane przez sądy administracyjne na skutek rozpatrywania skarg na decyzje i inne akty administracyjne. Przepis te nie obowiązuje wojewódzkich sądów administracyjnych, a zarzut jego naruszenia nie może stanowić usprawiedliwionej podstawy środka odwoławczego kierowanego w tym zakresie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec powyższych okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.