III OSK 1700/21
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2021-05-18
Skład orzekający: Wojciech Jakimowicz, Elżbieta Kremer, Kazimierz Bandarzewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy rejestracja osoby jako tajnego współpracownika (TW) w archiwach Instytutu Pamięci Narodowej, bez istnienia dokumentów wytworzonych przy jej udziale lub przez nią, wystarcza do odmowy przyznania statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że sama rejestracja osoby jako tajnego współpracownika (TW) w archiwach IPN, bez istnienia dokumentów wytworzonych przy jej udziale lub przez nią, nie jest wystarczająca do odmowy przyznania statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Sąd podkreślił, że organ administracyjny musi uwzględnić ocenę sądu lustracyjnego dotyczącą współpracy z organami bezpieczeństwa państwa i nie może opierać się jedynie na domniemaniu, że rejestracja oznacza współpracę.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania J. S. statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Prezesa IPN, uznając, że przedstawione dokumenty (rejestry TW) nie spełniają kryteriów dokumentów wytworzonych przy udziale skarżącego. Prezes IPN wniósł skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię art. 4 ust. 2 ustawy o działaczach opozycji. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu. Oddalono wniosek o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 1262/18 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych I. oddala skargę kasacyjną, II. oddala wniosek o zasadzenie od Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu na rzecz J. S. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 20 lutego 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 1262/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi J. S. uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.
W motywach orzeczenia Sąd pierwszej instancji wskazał, że istotą postępowania prowadzonego przez Prezesa IPN w przedmiocie stwierdzenia czy dana osoba spełnia warunki określone w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2018 r. poz. 690 z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie u.d.o.a. jest ustalenie, czy w zasobach IPN znajdują się dokumenty dotyczące tej osoby, spełniające kryteria wskazane w art. 4 pkt 2 u.d.o.a. Zgodnie z tym przepisem dokumenty muszą zostać wytworzone w ramach czynności wykonywanych przez osobę w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa. Z dokumentów musi zatem w sposób niebudzący wątpliwości wynikać, że wnioskodawca był tajnym współpracownikiem lub pomocnikiem organów bezpieczeństwa państwa i w ramach współpracy wytwarzał osobiście lub przy jego udziale były wytwarzane określone dokumenty (tzn. mógł liczyć się z tym, miał taką świadomość, że na skutek przekazanych przez niego informacji dojdzie do wytworzenia tych dokumentów). Za dokumenty wytworzone przy udziale tajnego informatora uważa się takie dokumenty, które zawierają informacje przekazane organowi bezpieczeństwa państwa przez tajnego informatora – bez tych informacji dokumenty te bowiem nie mogłyby powstać.
W ocenie Sądu powołane przez organ dokumenty nie posiadają cech dokumentów wytworzonych przy udziale skarżącego, w ramach pełnionych czynności tajnego informatora, przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa. Organ przedstawił bowiem jedynie rejestry, z których wynika, że wnioskodawca został zarejestrowany jako TW "[...]". W przedstawionym w aktach materiale dowodowym brak jest natomiast jakichkolwiek dokumentów, które zostały wytworzone przy wykorzystaniu informacji przekazanych przez skarżącego. Dokumenty te zatem nie spełniają kryteriów określonych w omawianym przepisie, albowiem nie noszą cech dokumentów wytworzonych przy udziale wnioskodawcy.
Za całkowicie pozbawione podstaw prawnych, w aspekcie kryteriów z art. 4 ust. 2 u.d.o.a., jest zdaniem Sądu przyjęcie domniemania, że skoro doszło do rejestracji jako TW, dokumenty składały się z teczki personalnej i teczki pracy, a materiały dotyczące strony zostały wybrakowane, to odnalezione i opisane w decyzji dokumenty ewidencyjne zostały wytworzone w ramach czynności wykonywanych przy udziale strony w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Nawet jeżeli przyjąć, że faktem powszechnie znanym jest, iż w Służbie Bezpieczeństwa nie dokonywano pozornych rejestracji, to i tak nie daje to prawa do stwierdzenia, że dokumenty zgromadzone w postępowaniu przed Prezesem IPN na tym etapie postępowania, uzasadniają stwierdzenie, że noszą one cechy dokumentów określonych w art. 4 pkt 2 u.d.o.a. A tylko w takim przypadku uzasadnione będzie wydanie decyzji negatywnej.
W świetle powyższych okoliczności uznano, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem przepisów procesowych i prawa materialnego, tj.: art.7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm.) zwanej dalej w skrócie K.p.a., oraz art. 4 pkt 2 u.d.o.a., co skutkowało jej uchyleniem, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz.1302 z póżn. zm.) zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Prezes Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 4 pkt 2 u.d.o.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 a P.p.s.a., wobec przyjęcia, że dokumenty:
1) o sygn. IPN [...] t. 1 tj. teczka personalna tajnego współpracownika pseudonim "[...]'’ nr rej. [...], wskazująca na rezultat pozyskania J.S., z treści którego wynika, że w dniu [...] września [...] r. ww. został pozyskany do współpracy w charakterze tajnego współpracownika o pseudonimie "[...]";
2) raport kpt. M. K. z dnia [...] listopada [...] r. dotyczący wyrażenia zgody na wprowadzenie tajnego współpracownika ps. "[...]" ([...]) na [...] "[...]";
3) teczka personalna tajnego współpracownika pseudonim "[...]" nr rej. [...] (sygn. IPN [...] t. 2 - płyta CD), w której znajduje się wykaz spotkań z osobowym źródłem informacji, z treści którego wynika, że kpt. M. K. w okresie od dnia [...] września [...] r. do dnia [...] sierpnia 1989 r. odbył z TW "[...]" 18 spotkań;
4) sporządzona przez kpt. M. K. notatka służbowa z dnia [...] stycznia 1990 r. z treści której wynika, że w dniu [...] stycznia 1990 r. z "uwagi na ich znikomą wartość operacyjną" ww. dokonał zniszczenia 26 informacji uzyskanych od TW "[...]";
oraz zapisy ewidencyjne tj.:
1) zapis do numeru [...] z dziennika archiwalnego b. [...] (sygn. IPN [...] t. l ) z treści którego wynika, że Wydz. IV w dniu [...] września [...] r. rejestrował TW "[...]". W dniu [...] maja 1990 r. sprawę do archiwum do numeru [...];
2) zapis do numeru [...] z dziennika archiwalnego b. [...] (sygn. IPN [...]) z treści którego wynika, że w dniu [...] maja 1990 r. Wydz. IV przekazał do archiwum sprawę J.S. - TW "[...]". W przekazanych do archiwum aktach znajdowała się 1 teczka personalna i 1 teczka pracy (nr [...]). Akta przekazano do IPN;
3) zapis na karcie [...] z kartoteki ogólnoinformacyjnej [...] w W. (sygn. akt [...]) z treści którego wynika, że J. J. S., s. [...], ur. [...] maja [...] r. w [...] rejestrowany był przez Wydz. [...]do numeru [...]. Sprawę zakończono w dniu [...] stycznia 1990 r. z powodu zmiany zainteresowań operacyjnych. Materiały przekazano do Wydz. [...] do numeru [...]. Jako rok brakowania wskazano [...];
4) karta personalna z kartoteki odtworzeniowej [...] w W. (sygn. [...] ) z treści której wynika, że J. S., s. [...], ur. [...] maja [...] r. w [...] w dniu [...] września [...] r. został pozyskany do sprawy "[...]" jako tajny współpracownik ps. "[...]". Pozyskania dokonał kpt. M.K..
- nie zostały wytworzone przy udziale J.S., podczas gdy z ich treści wynika, że J. S. został zarejestrowany jako tajny współpracownik pseudonim [...]", natomiast raport kpt. M. K. z dnia [...] listopada [...] r. (sygn. [...] t. 1), wykaz spotkań z osobowym źródłem informacji oraz notatka służbowa z dnia [...] stycznia [...] r.(sygn. [...] t. 2). zapis do numeru [...] z dziennika archiwalnego b. [...] (sygn. [...]), zapis do numeru [...] z dziennika archiwalnego b. [...] (sygn. [...]), zapis do numeru [...] z dziennika rejestracyjnego archiwalnego b. [...] (sygn. [...] t. l ), zapis na karcie Mkr-2 z kartoteki ogólnoinformacyjnej [...] w W. (sygn. akt [...]) oraz zapis na karcie personalnej z kartoteki odtworzeniowej [...] w W.(sygn. [...]) są dokumentami wytworzonymi przy udziale wnioskodawcy w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego współpracownika organów bezpieczeństwa państwa. Poza tym z wiedzy historycznej wynika, że organy bezpieczeństwa państwa nie dokonywały fikcyjnych rejestracji osobowych źródeł informacji lub tajnych współpracowników bez ich zgody i wiedzy.
W oparciu o wskazane zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną J. S. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane przed Sądem pierwszej instancji.
Pismem z dnia 19 czerwca 2020 r. pełnomocnik J.S., uzupełniając odpowiedź na skargę kasacyjną, podtrzymał stanowisko mocodawcy oraz wniósł o załączenie do akt sprawy wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] I Wydział Cywilny z dnia [...] listopada 2019 r., sygn. akt [...], a także o zasądzenie na rzecz strony zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.
Pismem z dnia 17 grudnia 2020 r. J. S. wniósł o włączenie do akt sprawy artykułu prasowego, który ukazał się w [...], nr [...] z [...] r.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
W tej sprawie Sąd nie stwierdza wystąpienia jakiejkolwiek przesłanki nieważności postępowania, a tym samym rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżąca kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1).
Zgodnie z art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 176 P.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną.
Sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych zasadach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842) rozpoznanie sprawy jest konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.
Zarzuty zawarte w skardze kasacyjnie nie uzasadniają uchylenia zaskarżonego wyroku.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji, status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie, co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Przez dokumenty wytworzone przy udziale osoby, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa rozumie się także pomoce ewidencyjne, takie jak dzienniki rejestracyjne, inwentarze archiwalne, karty ewidencyjne i Zintegrowany System Kartotek Operacyjnych organów bezpieczeństwa państwa, jeżeli potwierdzają fakt rejestracji w charakterze tajnego informatora lub pomocnika organów bezpieczeństwa państwa (art. 4 ust. 2 ustawy o działaczach opozycji, por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 lutego 2021 r. sygn. akt IV SA/Wa 2613/20). Celem decyzji wydawanej na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji jest stwierdzenie, czy w zasobach archiwalnych Instytutu Pamięci Narodowej znajdują się dokumenty dotyczące wnioskodawcy. Stąd też co do zasady dowody składane przez stronę nie będą miały wpływu na rozstrzygnięcie Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej w tym przedmiocie, ponieważ w tym postępowaniu organ przeprowadza jedynie kwerendę pozostających w jego dyspozycji materiałów archiwalnych. Nie chodzi tu jednak o każde dokumenty znajdujące się w zasobach Instytutu Pamięci Narodowej, a jedynie o takie, które wytworzone zostały przez stronę lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Współpracę ze Służbą Bezpieczeństwa muszą zatem potwierdzać określone dokumenty, a więc dokumenty, na podstawie których organ może wyciągnąć wnioski w zakresie współpracy strony z organami bezpieczeństwa państwa. Stąd też, jak już wyżej wskazano, organ nie prowadzi postępowania dowodowego na okoliczność, czy do określonej formy współpracy doszło, ponieważ ocena wiarygodności dokumentów znajdujących się w zasobach archiwalnych Instytutu Pamięci Narodowej została zastrzeżona dla właściwego sądu lustracyjnego. W konsekwencji, dokonując kwerendy dokumentów znajdujących się w zasobach archiwalnych i potwierdzając, czy z dokumentów tych wynika, że zostały wytworzone przez stronę lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa, Prezes Instytutu Pamięci Narodowej jest zobowiązany uwzględnić ocenę sądu lustracyjnego przeprowadzoną w tym zakresie (tak też NSA w wyroku z dnia 19 listopada 2019 r. sygn. akt II OSK 232/18, opubl. w LEX nr 2761308; prawomocny wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 lutego 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 2509/17, opubl. w LEX nr 2745149). Jeżeli zatem z prawomocnego wyroku sądu lustracyjnego wynika, że znajdujące się w zasobach archiwalnych Instytutu Pamięci Narodowej dokumenty dotyczące strony nie potwierdzają jej współpracy z organami bezpieczeństwa państwa, to Prezes Instytutu Pamięci Narodowej wydając decyzję w trybie art. 5 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji, nie może pominąć oceny wynikającej z tego wyroku.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że postępowanie przed Prezesem Instytutu Pamięci Narodowej jest ograniczone, ponieważ sprowadza się do kwerendy dokumentów znajdujących się w zasobach archiwalnych. Nie oznacza to jednak, że organ nie jest zobowiązany do uwzględnienia pozostającej w obrocie prawnym oceny uprawnionego do tego sądu, która to ocena przesądza, czy dokumenty odnalezione w zasobach archiwalnych spełniają przesłanki z art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji. Tylko bowiem w takim przypadku Prezes Instytutu Pamięci Narodowej może wydać zgodną z prawem decyzję z art. 5 ust. 1 tej ustawy. Odmienna interpretacja cytowanych wyżej przepisów prowadziłaby do skutków trudnych do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Z jednej strony w obrocie prawnym pozostawałby wyrok sądu lustracyjnego, który potwierdzałby, że strona nie współpracowała z organami bezpieczeństwa państwa, z drugiej strony Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie miałby możliwości nadania stronie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, z uwagi na brak potwierdzenia przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, że w zasobach archiwalnych nie zachowały się dokumenty potwierdzające te współpracę.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ nie odniósł się do wyroku sądu lustracyjnego, w którym stanowczo podważono dokumenty mające stanowić o współpracy skarżącego ze Służbą Bezpieczeństwa. Nie przeprowadził analizy, jakie dokumenty znajdujące się w zasobach IPN zostały uznane przed Sąd lustracyjny za niepotwierdzające współpracy skarżącego z organami bezpieczeństwa państwa, co wykluczałoby powołanie się na nie jako podstawę wydania decyzji odmownej, a które odnalezione w tych zasobach, a nie analizowane przez Sąd lustracyjny mogłyby pozwolić na wydanie decyzji odmowej i dlaczego. W związku z powyższym organ dokonał niewłaściwej i niepełnej oceny znajdującego się w aktach sprawy materiału dowodowego.
Stąd też Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że organ dokonał niedopuszczalnego, w tym stanie prawnym i faktycznym domniemania, przyjmując, że dokumenty (zapisy) znajdujące się w archiwum mieszczą się w kategorii dokumentów, o których stanowi art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji. Organ przedstawił bowiem jedynie rejestry, z których wynika, że wnioskodawca został zarejestrowany jako TW "[...]". W przedstawionym w aktach materiale dowodowym brak jest natomiast jakichkolwiek dokumentów, które zostały wytworzone przy wykorzystaniu informacji przekazanych przez skarżącego.
Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela ocenę prawną, zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do niebudzącego wątpliwości przyjęcia, że z wiedzy historycznej wynika, że organy bezpieczeństwa państwa nie dokonywały fikcyjnych rejestracji osobowych źródeł informacji lub tajnych współpracowników bez ich zgody i wiedzy. Doświadczenie życiowe i wynikająca z niego wiedza o działaniach organów służby bezpieczeństwa nie pozwala na tak jednoznaczną ocenę kwestii rejestracji przez te organy osobowych źródeł informacji lub tajnych współpracowników. Przeciwnie, doświadczenie życiowe wskazuje na konieczność bardzo ostrożnego podchodzenia do oceny działalności służby bezpieczeństwa i sporządzanej przez nią dokumentacji. Krytyczna ocena tej działalności nie pozwala bowiem wykluczyć ewentualnych nieprawidłowości (i to nawet bardzo poważnych) w sporządzaniu przez tę służbę dokumentów. Nie można przecież wykluczyć fikcyjnej rejestracji osobowych źródeł informacji lub tajnych współpracowników w celu np. ukrycia prawdziwych danych osób pozyskanych do współpracy, bądź uzyskiwania środków materialnych rzekomo przekazywanych fikcyjnie zarejestrowanym osobom (por. wyrok NSA z dnia 18 listopada 2020 r., sygn. akt II OSK 1961/18).
Z tych względów zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługiwały na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny dokonał prawidłowej wykładni art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji i na tej podstawie uchylił zaskarżoną decyzję, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a.
Trafnie Sąd pierwszej instancji wskazał, że organ administracyjny w tej sprawie nieprawidłowo zastosował art. 4 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji, ponieważ dokonał niewłaściwej oceny dowodów zgromadzonych w postępowaniu w świetle ustawowych przesłanek potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych.
Mając powyższe należy stwierdzić, że skoro wyrok Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu, to Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.
Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw do zasądzenia na rzecz strony przeciwnej do strony skarżącej kasacyjnie, tj. na rzecz J.S. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego z tego powodu, że pismo zawierające wniosek o ich zasadzenie zostało wniesione po upływie 14 dni od daty otrzymania skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 179 zd. 1 P.p.s.a. strona, która nie wniosła skargi kasacyjnej, może wnieść do wojewódzkiego sądu administracyjnego odpowiedź na skargę kasacyjną w terminie czternastu dni od doręczenia jej skargi kasacyjnej. Złożenie odpowiedzi na skargę kasacyjną po terminie określonym w art. 179 P.p.s.a. powoduje, że pismo to traci ten przymiot i staje się zwykłym pismem procesowym (tak NSA w wyroku z dnia 22 listopada 2017 r. sygn. akt I FSK 1377/17, opub. w Lex nr 2428632). W tej zaś sprawie odpis skargi kasacyjnej strona przeciwna do strony ją wnoszącej otrzymała w dniu 5 sierpnia 2019 r., zaś pismo zawierające uzupełnienie odpowiedzi na skargę kasacyjną wraz z wnioskiem o zasądzenie kosztów na rzecz J.S. zostało wniesione w dniu 19 czerwca 2020 r.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło