IV SA/Wa 2613/20

WyrokWSA w Warszawie2021-02-11

Skład orzekający: Anna Sękowska, Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Jarosław Łuczaj

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Prezes Instytutu Pamięci Narodowej, rozpatrując wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, jest związany ustaleniami sądu lustracyjnego dotyczącymi prawdziwości oświadczenia lustracyjnego wnioskodawcy, nawet jeśli w archiwum IPN odnaleziono dokumenty ewidencyjne potwierdzające rejestrację wnioskodawcy jako tajnego współpracownika?
Ratio decidendi
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że Prezes Instytutu Pamięci Narodowej, rozpatrując wniosek o potwierdzenie statusu działacza opozycji, jest związany ustaleniami sądu lustracyjnego dotyczącymi prawdziwości oświadczenia lustracyjnego wnioskodawcy. Nawet jeśli w archiwum IPN odnaleziono dokumenty ewidencyjne potwierdzające rejestrację wnioskodawcy jako tajnego współpracownika, organ ten nie może odmiennie ocenić tych dokumentów, jeśli zostały one już uwzględnione i ocenione przez sąd lustracyjny w prawomocnym wyroku. Uchylenie zaskarżonej decyzji nastąpiło z powodu naruszenia art. 153 PPSA w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 2 oraz art. 4 ust. 2 ustawy o działaczach opozycji, poprzez ich błędną wykładnię w świetle wiążącej oceny prawnej NSA.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy potwierdzenia przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych dla A. B. Organ powołał się na odnalezione dokumenty ewidencyjne i mikrofilm teczki personalnej tajnego współpracownika, które miały świadczyć o udziale skarżącego w czynnościach operacyjnych. Skarżący podniósł zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego, w tym pominięcia ustaleń prawomocnego wyroku sądu lustracyjnego, który potwierdził prawdziwość jego oświadczenia lustracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej i zasądzenie od Prezesa IPN na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Sękowska Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec (spr.) Sędzia WSA Jarosław Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. B. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu z [...] lipca 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu na rzecz Skarżącego A. B. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z [...] lipca 2020 r., nr [...] Prezes Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (dalej Prezes IPN), po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy A. B. (dalej Wnioskodawca, Skarżący) utrzymał w mocy decyzję własną z [...] czerwca 2020 r. nr [...] o odmowie potwierdzenia, że A. B. s. M. ur. [...] października 1945 r. w L. spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 319 ze zm., dalej ustawa o działaczach opozycji). Stan niniejszej sprawy przedstawia się następująco. Prezes IPN decyzją z [...] czerwca 2020 r., nr [...] po raz kolejny odmówił potwierdzenia, że Skarżący spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Od tego rozstrzygnięcia [...] czerwca 2020 r. Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z [...] lipca 2020 r., nr [...] Prezes IPN utrzymał w mocy poprzedzającą decyzję własną. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wyjaśnił, że postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zainicjowane zostało wnioskiem Skarżącego z [...] czerwca 2016 r. o wydanie decyzji w sprawie spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Wówczas Prezes IPN decyzją z [...] grudnia 2016 r. nr [...], po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję własną z [...] września 2016 r. nr [...] o odmowie potwierdzenia, że Skarżący spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji. Po wydaniu decyzji z [...] grudnia 2016 r. nr [...] do Prezesa IPN wpłynęło kolejne pismo Skarżącego z 1 grudnia 2016 r., będące uzupełnieniem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku zostały dołączone dokumenty dotyczące postępowania lustracyjnego - wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z 7 września 2009 r., sygn. akt III K 595/08, wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 17 listopada 2009 r., sygn. akt III AKa 167/09, wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z 8 czerwca 2010 r., sygn. akt III K 556/09, potwierdzający zgodność z prawdą oświadczenia lustracyjnego Wnioskodawcy. To rozstrzygnięcie Prezesa IPN zaskarżone zostało do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 22 września 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 415/17 skargę oddalił. Natomiast na skutek skargi kasacyjnej Wnioskodawcy Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 19 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 232/18 zaskarżony wyrok WSA w Warszawie uchylił, podobnie jak i ówczesną decyzję I. i II. instancji. W motywach swego rozstrzygnięcia wskazał, że podziela ugruntowane orzecznictwo tego Sądu, z którego wynika, że postępowanie przed Prezesem IPN jest ograniczone, ponieważ sprowadza się do kwerendy dokumentów znajdujących się w zasobach archiwalnych. Nie oznacza to jednak, że Organ nie jest zobowiązany do uwzględnienia pozostającej w obrocie prawnym oceny uprawnionego do tego sądu, która to ocena przesądza, czy dokumenty odnalezione w zasobach archiwalnych spełniają przesłanki z art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji. Tylko bowiem w takim wypadku Prezes IPN może wydać zgodną z prawem decyzję z art. 5 ust. 1 tej ustawy. Odmienna interpretacja cytowanych przepisów prowadziłaby do skutków trudnych do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Z jednej strony w obrocie prawnym pozostawałby wyrok sądu lustracyjnego, który potwierdzałby, że strona nie współpracowała z organami bezpieczeństwa państwa, z drugiej natomiast Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie miałby możliwości nadania stronie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, z uwagi na brak potwierdzenia przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, że w zasobach archiwalnych nie zachowały się dokumenty potwierdzające tę współpracę. Stąd też – w ocenie NSA - na uwzględnienie zasługiwały zarzuty naruszenia art. 4 ust. 1 i ust. 2 ustawy o działaczach opozycji, a w konsekwencji również zarzuty naruszenia art. 7 i art. 8 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a., ponieważ z uwagi na błędną wykładnię powołanych przepisów prawa materialnego, Organ dokonał niewłaściwej i niepełnej oceny znajdującego się w aktach sprawy materiału dowodowego, czego nie uwzględnił Sąd I. instancji w ramach kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Prezes IPN, ponownie rozpatrując niniejszą sprawę wskazał, że w wyniku przeprowadzonej kwerendy w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej odnaleziono dokumenty, w tym m.in.: mikrofilm teczki personalnej tajnego współpracownika ps. "[...]" sygn. akt [...] (dawana sygnatura [...]) dotyczącej Skarżącego. W części III teczki personalnej zatytułowanej rezultat pozyskania wskazano, że w czasie rozmowy werbunkowej w dniu [...] sierpnia 1971 r. TW przekazał informacje dotyczące składu osobowego utworzonego zarządu [...] oraz pozostałych członków i kandydatów. W ocenie Organu, dokument ten spełnia kryteria art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji, gdyż został wytworzony przy udziale Wnioskodawcy w ramach czynności operacyjnych wykonywanych w charakterze tajnego informatora. Udział Wnioskodawcy w wytworzeniu tego dokumentu polegał na tym, że powstał on w oparciu o informacje przekazane przez Wnioskodawcę funkcjonariuszowi SB podczas spotkania werbunkowego. Natomiast zestawienie treści tego. dokumentu z pozostałymi informacjami wynikającymi z teczki personalnej oraz zapisami ewidencyjnymi dotyczącymi rejestracji Wnioskodawcy jako TW "[...]" wskazuje na wytworzenie tego dokumentu w ramach działań operacyjnych. Fakt, że informacje dotyczące [...] zostały przekazane przez Wnioskodawcę podczas rozmowy werbunkowej dowodzi także, że był on traktowany przez organy bezpieczeństwa państwa jako osobowe źródło informacji, a przekazane informacje były rezultatem czynności operacyjnych. Nadmieniono, że Prezes Instytutu Pamięci Narodowej w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 4 ustawy o działaczach opozycji nie ocenia wartości przekazanych informacji ani ich przydatności operacyjnej dla organów bezpieczeństwa państwa. Ponadto ustalono, że w teczce personalnej TW "[...]" znajdują się dwa raporty sporządzone przez por. M. K. z [...] listopada 1971 r. i z [...] stycznia 1973 r. o wręczeniu TW "[...]" upominków. Z charakterystyk i ocen pracy TW "[...]" zamieszczonych w teczce personalnej wynika też, że w 1971 r. odbył on 4 spotkania z funkcjonariuszem, na których przekazał 4 ustne informacje; w 1972 r. TW "[...]" odbył 11 spotkań i przekazał 11 informacji, w tym jedną napisaną własnoręcznie; w 1973 r. TW odbył 6 spotkań z funkcjonariuszem i przekazał 6 ustnych informacji. Dokumenty te, tj. raporty i charakterystyki obrazują zakres działalności Wnioskodawcy jako tajnego informatora organów bezpieczeństwa państwa, jednakże nie posiadają cech dokumentów wytworzonych przez Wnioskodawcę lub przy jego udziale i dlatego też nie zostały ocenione w świetle postanowień art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji. Poza tymi dokumentami odnaleziono również zapisy ewidencyjne dotyczące Skarżącego, m. in.: 1. zapis w dzienniku rejestracyjnym WUSW w [...], sygn. akt [...] t. 1, informujący, że w dniu 7 czerwca 1971 r. Referat SB Komendy Powiatowej Milicji Obywatelskiej w L. pod numerem [...] zarejestrował kandydat na tajnego współpracownika, który następnie w dniu [...] sierpnia 1971 r. został pozyskany do współpracy jako tajny współpracownik (TW) ps. "[...]"; 2. zapis w dzienniku rejestracyjnym WUSW w L., sygn. akt [...] t. 1, z którego wynika, że (po raz drugi) w dniu [...] lipca 1975 r. TW "[...]" został zarejestrowany przez Wydział IV KWMO w L. do numeru [...], w dniu [...] października 1976 r. materiały dot. ww. zostały przekazane do archiwum pod numerem [...]; 3. zapis w dzienniku rejestracyjnym WUSW w L., sygn. akt [...] t. 1, z którego wynika, że (po raz trzeci) w dniu [...] stycznia 1977 r. do numeru [...] został zarejestrowany TW ps. "[...]"; w dniu [...] sierpnia 1977 r. akta ww. zostały przekazane do archiwum pod numerem [...]; 4. zapis na karcie [...] z KOI WUSW w L., sygn. akt [...], z którego wynika, że Skarżący został dnia [...] czerwca 1971 r. zarejestrowany do numeru [...] przez Referat SB w L., w dniu [...] sierpnia 1975 r. zarejestrowany przez Wydział IV KWMO w L. do numeru [...] - do zagadnienia "[...]", dnia 12 października 1976 r. współpraca z ww. została zawieszona z powodu wyjazdu za granicę, a akta ww. w dniu 18 października 1976 r. zostały przekazane do archiwum Wydz. "C" KWMO L. pod numerem [...]. Z zapisów na karcie wynika również, że w dniu [...] stycznia 1977 r. akta ww. został ponownie podjęte z archiwum i ww. został zarejestrowany do numeru [...], a następnie w dniu 15 sierpnia 1977 r. ww. został wyeliminowany z powodu niechęci do współpracy. W dniu 22 sierpnia 1977 r. materiały dot. ww. zostały złożone w archiwum wydz. "C" w L. do numeru [...], a w 1988 r. zniszczone. Mikrofilm akt nr [...] pozostał w archiwum. 5. zapis w dzienniku archiwalnym teczek personalnych i wyeliminowanej agentury sygn. I WUSW w L., sygn. akt [...], z którego wynika, że akta archiwalne nr [...] (1 teczka personalna i 1 teczka pracy) dotyczące Skarżącego ps. "[...]" nr rejestracyjny [...] zostały pierwszy raz złożone w archiwum w dniu 18 października 1976 r., a po raz kolejny w dniu 22 sierpnia 1977 r. W ww. dzienniku w rubryce oznaczonej Adnotacje o zniszczeniu teczek widnieją wpisy o zniszczeniu jednej teczki personalnej w dniu 20 stycznia 1988 r., nr protokołu [...] i jednej teczki pracy w dniu 1 grudnia 1982 r., nr protokołu [...]; 6. zapis z informacji o osobie z komputerowego zbioru danych byłej Służby Bezpieczeństwa (ZSKO), z którego wynika, że Skarżący zarejestrowany jako TW, w dniu 26 sierpnia 1977 r. zdjęty z ewidencji, powód: niechęć do współpracy; materiały archiwalne numer [...] złożono w WUSW L. pion "C. Prezes IPN podkreślił, że zmianie uległa treści art. 4 ustawy o działaczach opozycji, na podstawie którego zostały uchylone uprzednie decyzje Prezesa IPN. W art. 3 ustawy z dnia 12 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. z 2019 r., poz. 992) wskazano, że w ustawie o działaczach opozycji w art. 4 dotychczasową treść oznacza się jako ust. 1 i dodaje się ust. 2 w brzmieniu: "2. Przez dokumenty wytworzone przy udziale osoby, o której mowa w ust. 1 pkt 2, przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa rozumie się także pomoce ewidencyjne, takie jak dzienniki rejestracyjne, inwentarze archiwalne, karty ewidencyjne i Zintegrowany System Kartotek Operacyjnych organów bezpieczeństwa państwa, jeżeli potwierdzają fakt rejestracji jej w charakterze tajnego informatora lub pomocnika organów bezpieczeństwa państwa". Zmiana ta miała istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie, gdyż w wyniku kwerendy archiwalnej odnaleziono też zapisy ewidencyjne dotyczące rejestracji Skarżącego w charakterze tajnego współpracownika, i które jednocześnie spełniają kryteria dokumentów opisanych w art. 4 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy. Powołując się na orzecznictwo, Organ podkreślił ponadto, że jeżeli przepisy prawa materialnego ulegają zmianie - zachowując tożsamość sprawy - organ obowiązany jest uwzględnić nowy stan prawny, chyba że z nowych przepisów wynika coś innego. Odnosząc się do treści wyroku lustracyjnego Sądu Okręgowego w P. z [...] czerwca 2010 r., sygn. akt [...], potwierdzającego zgodność z prawdą złożonego przez Wnioskodawcę oświadczenia lustracyjnego, Organ wskazał, że w uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził m. in., iż materiał dowodowy zebrany w sprawie, jako rodzący liczne wątpliwości, niedomówienia i sprzeczności, nie może być podstawą uznania Skarżącego za tajnego współpracownika Służby Bezpieczeństwa, a tym samym uznania go za kłamcę lustracyjnego. Sąd Apelacyjny rozpoznając apelację od tego orzeczenia wskazał, że Sąd I. instancji nie przeprowadzając wyczerpującej analizy materiału dowodowego, nie poddając go sprawdzalnej ocenie nie wskazał przesłanek, na podstawie których spośród wielu różnych, rozbieżnych dowodów jednym dał wiarę a inne odrzucił, bądź też pominął milczeniem. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Sąd Okręgowy w Poznaniu w wyroku z dnia 8 czerwca 2010 r. sygn. akt III K 556/09 ponownie orzekł, że oświadczenie lustracyjne złożone przez Skarżącego było prawdziwe. Podkreślenia wymaga, że Sąd Okręgowy w Poznaniu stan faktyczny sprawy ustalił biorąc pod uwagę między innymi treść teczki personalnej TW ps. "[...]", zapisy ewidencyjne, wyjaśnienia lustrowanego Wnioskodawcy oraz zeznania świadków. Sąd uznał, że Skarżący nigdy nie podjął współpracy z organami bezpieczeństwa państwa, gdyż jego kontakty z funkcjonariuszami SB miały tylko charakter formalny. Ponadto w teczce personalnej TW ps. "[...]" brak jest zobowiązania lustrowanego do współpracy z organami bezpieczeństwa państwa oraz jakiejkolwiek notatki sporządzonej bezpośrednio przez lustrowanego. Kontakty lustrowanego z przedstawicielami SB nie miały tajnego charakteru. O każdym takim przypadku Skarżący informował bowiem swoich przełożonych. Prezes IPN podkreślił, że ustalenia dokonane w wyroku Sądu lustracyjnego nie są wiążące dla Organu w sprawie spełnienia warunków, o których mowa w art. 4 ustawy o działaczach opozycji, a kwestie rozstrzygnięte w wyroku Sądu lustracyjnego nie mają znaczenia w niniejszym postępowaniu. Organ ponadto podniósł, że zgodnie z przepisem art. 11 p.p.s.a. tylko ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny, a w konsekwencji organ administracji publicznej. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa IPN z [...] lipca 2020 r., nr [...] wywiódł Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, który zarzucił decyzji naruszenie prawa materialnego, a mianowicie: 1. naruszenie art. 4 ust. 2 ustawy o działaczach opozycji w zw. z art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu i jego błędną wykładnię wyrażoną w stwierdzeniu, że odmowa potwierdzenia statusu pokrzywdzonego wynika z dokumentów archiwalnych IPN świadczących o ich wytworzeniu przy udziale Skarżącego, podczas gdy Sąd nie podjął próby zdefiniowania "wytworzenia dokumentów przy udziale wnioskodawcy", 2. naruszenie art. 4 ust. 1 i 2 ustawy o działaczach opozycji i nieprawidłowe przyjęcie, że ustalenie przesłanki pozytywnej i negatywnej do potwierdzenia statusu osoby pokrzywdzonej należy ograniczyć do materiałów archiwalnych IPN, pomimo tego, że przepis ten nie wprowadza takiego ograniczenia, 3. naruszenie art. 3a ustawy o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa Państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów, poprzez błędne przyjęcie (chodź nie wprost), że Skarżący wyczerpał znamiona tajnej, świadomej i rzeczywistej współpracy, pomimo braku analizy materiałów dowodowych pod tych kątem; Zaskarżonej decyzji zarzucono również naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie: 1. naruszenie art. 11 p.p.s.a. poprzez całkowite pominięcie ustaleń faktycznych i ocen dokonanych przez Sąd Okręgowy w Poznaniu, Wydział III Karny w wyroku z 8.06.2010 r. w przedmiocie stwierdzenia, że oświadczenie lustracyjne Skarżącego jest prawdziwe, pomimo tego, że Sąd ten dokonał wszechstronnej i jednoznacznej oceny dowodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny tę ocenę podważył, nie podejmując próby dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i oceniając przedmiotowy wyrok jako nieistotny dla rozstrzygnięcia sprawy, brak uwzględniania wyroku lustracyjnego, co było obligatoryjne w niniejszej sprawie i równoznaczne z brakiem w archiwum IPN dokumentów wskazanych w przepisie art. 4 ust 2 ustawy, 2. art. 134, art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. poprzez oddalenie skargi zamiast jej uwzględnienia, pomimo tego że nie zebrano i nie rozważono całego materiału dowodowego w niniejszej sprawie, w tym nie wyjaśniono ustaleń w wyroku Sądu Lustracyjnego, w którym stanowczo podważono dokumenty mające stanowić o współpracy Skarżącego ze służbami SB, co skutkowało nienależytym i niewyczerpującym rozstrzygnięciu sprawy, 3. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez wadliwe uzasadnienie polegające na niewystarczającym wyjaśnieniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia, przyjęciu stanu faktycznego, który został ustalony przez Organ bez wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego i z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów przedstawieniu stanu faktycznego niezgodnie ze stanem rzeczywistym, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec podniesionych zarzutów Skarżący wniósł o: 1. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości; 2. zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych na podstawie art. 200 p.p.s.a., 3. rozpoznanie sprawy na rozprawie, przy czym z uwagi na wiek Skarżącego, wniósł o niezwłoczne rozpoznanie sprawy. Wskazał, że sprawa była już rozpoznawana przed Sądem administracyjny, stan faktyczny sprawy nie zmienił się, a sprawa nie jest zawiła. W odpowiedzi na skargę Prezes Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć nie wszystkie jej argumenty były trafne. Na wstępie zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.- zwanej dalej p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Poza tym, w myśl art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana związany jest wykładnią prawa dokonaną przez NSA. Natomiast zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy. Na wstępie należy zauważyć, że rozpoznanie tej sprawy na posiedzeniu niejawnym miało miejsce w związku z obowiązywaniem stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Zgodnie bowiem z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), dodanego art. 46 pkt 21 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U. z 2020 r. poz. 875), przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem rozpoznanie sprawy stało się konieczne z uwagi na datę wpływu skargi do sądu i dotychczasowy okres oczekiwania stron na zakończenie postępowania sądowego. Z uwagi jednak na wzrost wykrytych zakażeń w całym kraju, w tym na Mazowszu oraz objęcia Warszawy strefą zagrożenia oraz z uwagi na liczbę stron postępowania, przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących, a nie można było przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Stąd przewodnicząca wydziału skierowała ją do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Nadmienić również trzeba, że skarga ta początkowo została przez Sąd odrzucona, z uwagi na nieuzupełnienie w zakreślonym przez Sąd terminie braku skargi (niezałączenie pełnomocnictwa). Jednak w ramach autokontroli Sąd, w oparciu o art. 195 § 2 p.p.s.a., zażalenie pełnomocnika Skarżącego uwzględnił i uchylił postanowienie odrzucające skargę, kierując ją do rozpoznania. W tym kontekście zauważyć należy, że w zarządzeniu sędziego wzywającym do uzupełnienia wskazanego braku zawarty był rygor odrzucenia skargi, w razie niewykonania wezwania w terminie. Zarządzenie to zostało jednak nieprawidłowo wykonane, pominięto ów rygor, co przyczyniło się do uwzględnienia zażalenia pełnomocnika Skarżącego w trybie art. 195 § 2 p.p.s.a. Przechodząc zatem do merytorycznego rozpoznania tej sprawy należy zauważyć, że wobec wiążącego charakteru wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 232/18, uchylającego wyrok WSA oddalający skargę oraz uprzednie obie decyzje Prezesa IPN o odmowie potwierdzenia, że A. B. s. M. ur. 19 października 1945 r. w L. spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji – wyrokiem tym, zawartymi w nim wskazaniami oraz oceną prawną związany był zarówno Prezes IPN przy ponownym rozpoznaniu tej sprawy, jak i Sąd ją obecnie rozpoznający, także w zakresie zastosowanej wykładni. W tym kontekście nie mogło odnieść zamierzonego przez Organ skutku powoływanie się na wyroki NSA, w których w analogicznych okolicznościach, Sąd ten uznał decyzje odmowne za prawidłowe, mając na uwadze nowelizację art. 4 ustawy o działaczach opozycji przez dodanie ust. 2. Należy bowiem odnotować, że na tę zmienioną treść art. 4 cyt. ustawy powołał się NSA w owym wiążącym wyroku z 19 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 232/18. Sąd podał, że "Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji, status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie, co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa". NSA nawiązując dalej do treści art. 4 ust. 2 cyt. ustawy zaznaczył zarazem, że "przez dokumenty wytworzone przy udziale osoby, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2, przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa rozumie się także pomoce ewidencyjne, takie jak dzienniki rejestracyjne, inwentarze archiwalne, karty ewidencyjne i Zintegrowany System Kartotek Operacyjnych organów bezpieczeństwa państwa, jeżeli potwierdzają fakt rejestracji w charakterze tajnego informatora lub pomocnika organów bezpieczeństwa państwa (art. 4 ust. 2 cytowanej ustawy o działaczach opozycji)". Nie może zatem budzić wątpliwości, że wyrok NSA z 19 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 232/18 zachowuje aktualność. Uwzględnił bowiem stan prawny obowiązujący na dzień orzekania przez NSA oraz przez Sąd obecnie rozpoznający tę sprawę. W wyroku tym, interpretując art. 4 ust. 2 cyt. ustawy, wskazano jednak na pewną zależność pomiędzy zakończonym postępowaniem lustracyjnym, jakie przeprowadzone zostało w odniesieniu do A. B. s. M., ur. [...] października 1945 r. w L., a obecnie prowadzonym postępowaniem w sprawie potwierdzenia, że A. B. s. M. ur. [...] października 1945 r. w L. spełnia warunki, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. Sąd ten interpretując art. 4 ust. 2 cyt. ustawy zauważył, że "Nie chodzi tu jednak o każde dokumenty znajdujące się w zasobach Instytutu Pamięci Narodowej, a jedynie o takie, które wytworzone zostały przez stronę lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Współpracę ze Służbą Bezpieczeństwa muszą zatem potwierdzać określone dokumenty, a więc dokumenty, na podstawie których organ może wyciągnąć wnioski w zakresie współpracy strony z organami bezpieczeństwa państwa." Następnie NSA w tym wiążącym wyroku stwierdził, że "dokonując kwerendy dokumentów znajdujących się w zasobach archiwalnych i potwierdzając, czy z dokumentów tych wynika, że zostały wytworzone przez stronę lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa, Prezes Instytutu Pamięci Narodowej jest zobowiązany uwzględnić ocenę sądu lustracyjnego przeprowadzoną w tym zakresie. Jeżeli zatem z prawomocnego wyroku sądu lustracyjnego wynika, że znajdujące się w zasobach archiwalnych Instytutu Pamięci Narodowej dokumenty dotyczące strony nie potwierdzają jej współpracy z organami bezpieczeństwa państwa, to Prezes Instytutu Pamięci Narodowej wydając decyzję w trybie art. 5 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji, nie może pominąć oceny wynikającej z tego wyroku". Wobec tak ustalonego stanu prawnego, zbyt ogólna jest konkluzja Prezesa IPN, że zmiana przepisu (art. 4 ust. 2 w brzmieniu aktualnym obecnie) "miała istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie, gdyż w wyniku kwerendy archiwalnej odnaleziono też zapisy ewidencyjne dotyczące rejestracji Skarżącego w charakterze tajnego współpracownika, i które jednocześnie spełniają kryteria dokumentów opisanych w art. 4 ust. 1 pkt 2 cyt. ustawy." Przypomnieć w tym kontekście należy, że w myśl obecnie obowiązującego przepisu art. 4 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie: 1) która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 31 lipca 1990 r. bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i 2) co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Wobec wskazanego wyroku NSA, Prezes IPN raz jeszcze rozpatrując tę sprawę był zobowiązany do przeprowadzenia analizy, jakie dokumenty znajdujące się w zasobach IPN zostały uznane przez Sąd lustracyjny za niepotwierdzające współpracy Skarżącego z organami bezpieczeństwa państwa, co wykluczałoby powołanie się na nie jako podstawę wydanej decyzji odmownej, a które odnalezione w tych zasobach, a nie analizowane przez Sąd lustracyjny mogłyby pozwolić na wydanie decyzji odmownej i dlaczego. Organ zaznaczył, że w wyniku przeprowadzonej kwerendy w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej odnaleziono dokumenty, w tym m. in.: mikrofilm teczki personalnej tajnego współpracownika ps. "[...]" sygn. akt [...] (dawana sygnatura [...]) dotyczącej Pana A. B. W części III teczki personalnej zatytułowanej rezultat pozyskania wskazano, że w czasie rozmowy werbunkowej [...] sierpnia 1971 r. TW przekazał informacje dotyczące składu osobowego utworzonego zarządu [...] oraz pozostałych członków i kandydatów. W ocenie Organu, dokument ten spełnia kryteria art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji, gdyż został wytworzony przy udziale Wnioskodawcy w ramach czynności operacyjnych wykonywanych w charakterze tajnego informatora. Udział Wnioskodawcy w wytworzeniu tego dokumentu polegał na tym, że powstał on w oparciu o informacje przekazane przez Wnioskodawcę funkcjonariuszowi SB, podczas spotkania werbunkowego. Natomiast zestawienie treści tego dokumentu z pozostałymi informacjami wynikającymi z teczki personalnej oraz zapisami ewidencyjnymi dotyczącymi rejestracji wnioskodawcy jako TW "[...]" wskazuje na wytworzenie tego dokumentu w ramach działań operacyjnych. Prezes IPN stwierdził także, iż fakt, że informacje dotyczące [...] zostały przekazane przez Wnioskodawcę podczas rozmowy werbunkowej dowodzi, że był on traktowany przez organy bezpieczeństwa państwa jako osobowe źródło informacji, a przekazane informacje były rezultatem czynności operacyjnych. Podkreślił przy tym, że nie ocenia wartości przekazanych informacji, ani ich przydatności operacyjnej dla organów bezpieczeństwa państwa. Podał ponadto, że w teczce personalnej TW "[...]" znajdują się dwa raporty sporządzone przez por. M. K. z [...] listopada 1971 r. i z [...] stycznia 1973 r. o wręczeniu TW "[...]" upominków. Zauważył, że z charakterystyk i ocen pracy TW "[...]" zamieszczonych w teczce personalnej wynika też, że w 1971 r. odbył on 4 spotkania z funkcjonariuszem, na których przekazał 4 ustne informacje; w 1972 r. TW "[...]" odbył 11 spotkań i przekazał 11 informacji, w tym jedną napisaną własnoręcznie; w 1973 r. TW odbył 6 spotkań z funkcjonariuszem i przekazał 6 ustnych informacji. Organ ocenił, że te dokumenty, tj. raporty i charakterystyki obrazują zakres działalności Wnioskodawcy jako tajnego informatora organów bezpieczeństwa państwa, nie posiadają cech dokumentów wytworzonych przez Wnioskodawcę lub przy jego udziale i dlatego nie zostały ocenione w świetle postanowień art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji. Prezes IPN zauważył jednak, że poza tymi dokumentami odnaleziono również zapisy ewidencyjne dotyczące A. B., m. in.: 1. zapis w dzienniku rejestracyjnym WUSW w P., sygn. akt [...] t. 1, informujący, że w dniu 7 czerwca 1971 r. Referat SB Komendy Powiatowej Milicji Obywatelskiej w L. pod numerem [...] zarejestrował kandydat na tajnego współpracownika, który następnie w dniu 23 sierpnia 1971 r. został pozyskany do współpracy jako tajny współpracownik (TW) ps. "[...]"; 2. zapis w dzienniku rejestracyjnym WUSW w L., sygn. akt [...] t. 1, z którego wynika, że (po raz drugi) w dniu [...] lipca 1975 r. TW "[...]" został zarejestrowany przez Wydział IV KWMO w L. do numeru [...], w dniu 18 października 1976 r. materiały dot. ww. zostały przekazane do archiwum pod numerem [...]; 3. zapis w dzienniku rejestracyjnym WUSW w L., sygn. akt [...] t. 1, z którego wynika, że (po raz trzeci) w dniu 21 stycznia 1977 r. do numeru [...] został zarejestrowany TW ps. "[...]"; w dniu 22 sierpnia 1977 r. akta ww. zostały przekazane do archiwum pod numerem [...]; 4. zapis na karcie [...] z KOI WUSW w L., sygn. akt IPN [...], z którego wynika, że A. B., s. M., ur. [...] października 1945 r. w L. został dnia 7 czerwca 1971 r. zarejestrowany do numeru [...] przez Referat SB w L., w dniu 5 sierpnia 1975 r. zarejestrowany przez Wydział IV KWMO w L. do numeru [...] - do zagadnienia "[...]", dnia 12 października 1976 r. współpraca z ww. została zawieszona z powodu wyjazdu za granicę, a akta ww. w dniu 18 października 1976 r. zostały przekazane do archiwum Wydz. "C" KWMO L. pod numerem [...]. Z zapisów na karcie wynika również, że w dniu 21 stycznia 1977 r. akta ww. został ponownie podjęte z archiwum i ww. został zarejestrowany do numeru [...], a następnie w dniu 15 sierpnia 1977 r. ww. został wyeliminowany z powodu niechęci do współpracy. W dniu 22 sierpnia 1977 r. materiały dot. ww. zostały złożone w archiwum wydz. "C" w L. do numeru [...], a w 1988 r. zniszczone. Mikrofilm akt nr [...] pozostał w archiwum; 5. zapis w dzienniku archiwalnym teczek personalnych i wyeliminowanej agentury sygn. I WUSW w [...], sygn. akt [...], z którego wynika, że akta archiwalne nr [...] (1 teczka personalna i 1 teczka pracy) dotyczące A. B. ps. "[...]" nr rejestracyjny [...] zostały pierwszy raz złożone w archiwum w dniu 18 października 1976 r., a po raz kolejny w dniu 22 sierpnia 1977 r. W ww. dzienniku w rubryce oznaczonej Adnotacje o zniszczeniu teczek widnieją wpisy o zniszczeniu jednej teczki personalnej w dniu 20 stycznia 1988 r., nr protokołu [...] i jednej teczki pracy w dniu 1 grudnia 1982 r., nr protokołu [...]; 6. zapis z informacji o osobie z komputerowego zbioru danych byłej Służby Bezpieczeństwa (ZSKO), z którego wynika, że A. B. zarejestrowany jako TW, w dniu 26 sierpnia 1977 r. zdjęty z ewidencji, powód: niechęć do współpracy; materiały archiwalne numer [...] złożono w WUSW L. pion "C. Organ wyjaśnił, że wymienione dokumenty (1. – 6.) spełniają kryteria dokumentów opisanych w art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji. Dokumenty te wytworzone zostały przy udziale Wnioskodawcy w ramach czynności wykonywanych przez niego w charakterze tajnego informatora o ps. "[...]" przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. Te zapisy ewidencyjne potwierdzają również fakt rejestracji Wnioskodawcy w charakterze TW ps. "[...]". Dokumenty wymienione w pkt 1-6 mieszczą się w katalogu pomocy ewidencyjnych wymienionych w art. 4 ust. 2 ustawy o działaczach opozycji i spełniają kryteria dokumentów opisanych w art. 4 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Część z nich wymieniona jednak została w wyroku lustracyjnym. Natomiast z wyroku NSA jednoznacznie wynika, że dokumenty te, skoro były w tamtym postępowaniu uwzględniane (wymienione w uzasadnieniu), nie mogły być w tym postępowaniu ocenione odmiennie, niż uczynił to Sąd lustracyjny - Sąd Okręgowy w Poznaniu, Wydział III Karny w prawomocnym wyroku z 8 czerwca 2010 r., sygn. akt III K 556/09. Raz jeszcze podkreślenia wymaga, że tym stanowiskiem NSA jest związany zarówno Prezes IPN, jak i Sąd obecnie rozpoznający tę sprawę. Żadna więc polemika Organu z tą oceną i zarazem wykładnią art. 4 ust. 2 cyt. ustawy, w kontekście odmiennej roli obu tych postepowań, nie mogła zostać przez Sąd obecnie rozpatrujący tę sprawę uwzględniona. Skład obecnie orzekający jest tym stanowiskiem NSA związany, dostrzegając zarazem, że taka interpretacja wskazanej normy (art. 4 cyt. ustawy po dodaniu ust. 2 w wyniku nowelizacji), nie realizuje zasady sprawiedliwości oraz zasady proporcjonalności gwarantowanych konstytucyjnie. Tylko określona grupa osób z racji pełnionych funkcji będzie bowiem objęta postępowaniami lustracyjnymi, w których Sąd lustracyjny, z uwagi na rysujące się wątpliwości po upływie tak wielu lat, niejednokrotnie skłaniał się będzie ku nie uznaniu danej osoby za kłamcę lustracyjnego, przyjmując złożone oświadczenie za prawdziwe (zasada wynikająca z art. 5 § 2 k.p.k. nakazująca istniejące w sprawie wątpliwości rozstrzygać na korzyść oskarżonego). W świetle tej interpretacji osoby te zatem znajdą się w uprzywilejowanej sytuacji względem innych, występujących z przedmiotowym wnioskiem w trybie ustawy o działaczach opozycji. W nawiązaniu do wiążącego wyroku NSA podkreślenia wymaga, że WSA w wyroku z 22.09.2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 415/17, uchylonym następnie przez NSA, powoływał się już, dla wsparcia swej argumentacji przemawiającej za oddaleniem skargi od decyzji odmownej Prezesa IPN, na szereg dokumentów obecnie wskazanych ponownie przez Prezesa IPN, jako świadczące o współpracy i "wytworzonych przy udziale". WSA zauważył wówczas, że istotą sprawy była ocena odnalezionych dokumentów w kontekście wykładni pojęcia "dokumenty wytworzone przy udziale". Stwierdził też, że Prezes IPN prawidłowo ustalił, że "odnaleziono między innymi mikrofilm teczki personalnej tajnego współpracownika ps. "[...]" sygn. akt [...] dotyczącej A. B. W teczce personalnej w części III rezultat pozyskania wskazano, że w czasie rozmowy werbunkowej w dniu 23 sierpnia 1971 r. TW przekazał informacje dotyczące składu osobowego utworzonego zarządu [...] oraz pozostałych członków i kandydatów. Ponadto w teczce personalnej TW "[...]" znajdują się dwa raporty sporządzone przez por. M. K. z dnia 13 listopada 1971 r. i z dnia 29 stycznia 1973 r. o wręczeniu TW "[...]" upominków". Zdaniem tego Sądu, "udział w wytworzeniu dokumentu należało definiować nie tylko jako bezpośredni wkład skarżącego w powstanie dokumentu. Definiować tak można i należy także chociażby pośrednie, jednak dostatecznie sprecyzowane oddziaływanie, rolę, wpływ w jego wytworzenie. Biorąc bowiem pod uwagę okoliczności w jakich funkcjonowała ewentualna tajna współpraca nie można zakładać, że udział w wytworzeniu dokumentu zawsze polegać musiał na osobistym uczestnictwie w jego opracowaniu i podpisaniu." Następnie WSA zauważył, że "Udział w wytworzeniu dokumentu może bowiem polegać, jak w przypadku dokumentu ujawnionego w ramach tego postępowania, na wykorzystaniu w dokumencie informacji pochodzących od skarżącego. TW przekazał informacje dotyczące składu osobowego utworzonego zarządu PAX oraz pozostałych członków i kandydatów. Na tym etapie trudno ocenić czy wedle tamtejszej wiedzy służb bezpieczeństwa informacja przekazana przez skarżącego była wiadoma czy też nie. Niespornie natomiast stanowiła ona informację przydatną dla pracy służb bezpieczeństwa. W tych kategoriach należy wykładać rozumienie art. 4 pkt 2 ustawy. Informacja została przekazana przez tajnego współpracownika." Tego stanowiska Sądu I. instancji nie podzielił jednak NSA, argumentując jak uprzednio przytoczono. W obecnie prowadzonym przed Prezesem IPN postępowaniu w tej sprawie Organ wymieniając jako dokumenty przemawiające za wydaniem decyzji odmownej ponownie wskazał, że w wyniku przeprowadzonej kwerendy w zasobie archiwalnym Instytutu Pamięci Narodowej odnaleziono dokumenty, w tym m. in.: mikrofilm teczki personalnej tajnego współpracownika ps. "[...]" sygn. akt [...] (dawana sygnatura [...]) dotyczącej Pana A. B. W części III teczki personalnej zatytułowanej rezultat pozyskania wskazano, że w czasie rozmowy werbunkowej 23 sierpnia 1971 r. TW przekazał informacje dotyczące składu osobowego utworzonego zarządu [...] oraz pozostałych członków i kandydatów. W ocenie Organu, dokument ten spełnia kryteria art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji, gdyż został wytworzony przy udziale Wnioskodawcy w ramach czynności operacyjnych wykonywanych w charakterze tajnego informatora. Udział Wnioskodawcy w wytworzeniu tego dokumentu polegał na tym, że powstał on w oparciu o informacje przekazane przez Wnioskodawcę funkcjonariuszowi SB, podczas spotkania werbunkowego. Ten dokument jednak znany był Sądowi lustracyjnemu, który ostatecznie uznał oświadczenie Wnioskodawcy za prawdziwe. Wobec tego, w świetle orzeczenia NSA – wbrew wskazaniom tego Sądu - oceniony został przez Prezesa IPN odmiennie, niż uczynił to Sąd lustracyjny. Poza tym, pomijając część dokumentów jako niespełniających przesłanki "wytworzenia przy udziale", Prezes IPN ponownie jako dokument znaczący w tym kontekście wymienił "zapis w dzienniku rejestracyjnym WUSW w P., sygn. akt [...] t. 1, informujący, że w dniu 7 czerwca 1971 r. Referat SB Komendy Powiatowej Milicji Obywatelskiej w L. pod numerem [...] zarejestrował kandydat na tajnego współpracownika, który następnie w dniu 23 sierpnia 1971 r. został pozyskany do współpracy jako tajny współpracownik (TW) ps. "[...]" oraz zapis w dzienniku rejestracyjnym WUSW w L., sygn. akt [...] t. 1, z którego wynika, że (po raz drugi) w dniu 31 lipca 1975 r. TW "[...]" został zarejestrowany przez Wydział IV KWMO w L. do numeru [...], w dniu 18 października 1976 r. materiały dot. ww. zostały przekazane do archiwum pod numerem [...]". Nie można zatem podzielić stanowiska Prezesa IPN, że zrealizował wytyczne NSA i zastosował się do wskazań wynikających z wyroku NSA z 19.11.2019 r., sygn. akt II OSK 232/18. Obowiązkiem Prezesa IPN, w świetle tego wyroku, było bowiem omówienie każdego z dokumentów potraktowanych jako przemawiający za odmową potwierdzenia spełnienia przez A. B. s. M. ur. [...] października 1945 r. w L. warunków, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych w kontekście jego oceny dokonanej przez Sąd lustracyjny w postępowaniu dotyczącym Skarżącego, a zakończonym prawomocnym wyrokiem z 8 czerwca 2010 r., sygn. akt III K 556/09. Powoływanie się na część spośród tych dokumentów (zapisów), bez uprzedniego wskazania, że nie były analizowane lub znane w postępowaniu lustracyjnym i uznane za niewiarygodne, przez co obecnie mogą przemawiać za wydaniem decyzji odmownej, bo były wytworzone przy udziale Skarżącego (dokumentów przez niego wytworzonych brak bowiem w archiwum IPN) - nie czyni zadość wymogom nałożonym na Organ przez NSA w wiążącym wyroku z 19.11.2019 r., sygn. akt II OSK 232/18. Dopiero przeprowadzenie ich analizy pod tym kątem, może prowadzić do prawidłowego, w świetle wiążących wskazań i oceny prawnej NSA, rozstrzygnięcia sprawy. Wobec tego, że obie decyzje w tej sprawie wydał ten sam Organ, Sąd uznał za wystarczające i konieczne derogowanie zaskarżonej decyzji. Odnosząc się z kolei do pozostałych zarzutów skargi, stwierdzić należy, że stanowią one właściwie powielenie uprzednio złożonej skargi kasacyjnej. Część zarzutów tej skargi odnosi się do uchybień Sądu, a nie Organu i nie mogły być obecnie podnoszone w postepowaniu przed Sądem I. instancji. Do tych zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej ustosunkował się już zresztą NSA we wskazanym wyroku. Zasadne jest więc przytoczenie i podzielenie w tym zakresie jego stanowiska. NSA stwierdził, że na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut naruszenia art. 3a ustawy o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa Państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów. Ocena pod kątem przesłanek z tego przepisu przeprowadzona została przez sąd lustracyjny, a przepis ten nie znajdował zastosowania w tej sprawie. Podobnie NSA stwierdził, że "na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut naruszenia art. 11 p.p.s.a., zgodnie z którym ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. W tej sprawie nie doszło do wydania prawomocnego wyroku skazującego, ponieważ wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu, Wydział III Karny z 8 czerwca 2010 r. dotyczył stwierdzenia, że oświadczenie lustracyjne skarżącego jest prawdziwe. Następnie NSA wskazał, że wyrok ten powinien zostać uwzględniony przez organ w ramach oceny spełnienia przesłanek z art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o działaczach opozycji, natomiast nie miał mocy wiążącej w znaczeniu nadanym przez art. 11 p.p.s.a. Te przytoczone zarzuty skargi nie były więc trafne. Podobnie rzecz się ma z zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Sformułowany był w skardze kasacyjnej i odnosi się do postępowania sądowego, a nie administracyjnego, przez co również jest chybiony. Co się zaś tyczy zarzutów naruszenia "art. 134" i "art. 77 § 1 k.p.k.", to w wypadku pierwszego z tych przepisów Skarżący nie wskazał dokładnie ustawy, w której znajduje się ta jednostka redakcyjna, natomiast w wypadku art. 77 § 1 Skarżący powołał ustawę k.p.k., która w tym postępowaniu nie miała w ogóle zastosowania. Sąd stwierdza natomiast, że naruszony został art. 153 p.p.s.a. w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 2 oraz art. 4 ust. 2 ustawy o działaczach opozycji przez ich błędną, w świetle oceny prawnej zawartej w przedmiotowym wyroku NSA interpretację, a także art. 7, art. 8 oraz art. 80 k.p.a., bowiem przez błędną wykładnię przepisów prawa materialnego, Prezes IPN w dalszym ciągu dokonał niewłaściwej i niepełnej oceny znajdującego się w aktach sprawy materiału dowodowego. Z przytoczonych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt I. sentencji. O kosztach postępowania sądowego – w pkt. II sentencji wyroku - orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Na koszty te jako niezbędne do celowego dochodzenia praw Skarżącego w niniejszej sprawie, w łącznej kwocie 680 złotych składają się: wpis od skargi (100 złotych), koszty zastępstwa procesowego (480 złotych) oraz wpis od uwzględnionego w trybie art. 195 § 2 p.p.s.a. zażalenia na postanowienie z 8 października 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 1933/20 o odrzuceniu skargi (100 złotych). Brak natomiast było dowodu świadczącego o tym, że uiszczona została opłata skarbowa od pełnomocnictwa - w kwocie 17 złotych.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło