II FSK 2049/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz (sprawozdawca), Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, po rozpoznaniu w dniu 14 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 lutego 2018r., sygn. akt I SA/Gl 1177/17 w sprawie ze skargi J. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 31 sierpnia 2017 r., nr [...] w przedmiocie pozostawienie odwołania bez rozpatrzenia oddala skargę kasacyjną 1. Wyrokiem z dnia 14 lutego 2018 r., o sygn. akt I SA/Gl 1177/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę J. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 31 sierpnia 2017 r. w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia. Treść uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia dostępna jest na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/ (dalej zwana: "CBOSA"). 2.1 Skargę kasacyjną od powyższego rozstrzygnięcia złożył pełnomocnik skarżącej, zaskarżając wyrok w całości wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gliwicach. Autor skargi kasacyjnej na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi( Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.; dalej zwana: "p.p.s.a.") zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: 1) art. 217 § 2 i art. 210 § 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.; zwana dalej: "Ordynacja podatkowa") w zw. z art. 219 Ordynacji podatkowej i w zw. z art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez uznanie, że błędnie przywołane przepisy prawa przez SKO w Katowicach w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, które utraciły moc prawną z dniem 28 lutego 2017 r. nie uchybiają zasadom postępowania, tj. przepisom rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 grudnia 2015 r. w sprawie wzorów pełnomocnictwa szczególnego i pełnomocnictwa do doręczeń oraz wzorów zawiadomienia o zmianie, odwołaniu lub wypowiedzeniu tych pełnomocnictw (Dz. U. z 2015 r., poz. 2330) w wyniku nowelizacji tego rozporządzenia wprowadzonej rozporządzeniem Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 17 lutego 2017 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wzorów pełnomocnictwa szczególnego i pełnomocnictwa do doręczeń oraz wzorów zawiadomienia o zmianie, odwołaniu lub wypowiedzeniu tych pełnomocnictw (Dz. U. z 2017 r. poz. 349) wydanego na podstawie art. 138j § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej; 2) art. 138c § 1 w zw. z art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług droga elektroniczną (Dz. U. z 2016 r., poz. 1030 ze zm.) oraz art. 144 § 5 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 145 § 1 p.p.s.a. poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że doręczenie pism pełnomocnikowi będącego radcą prawnym następuje tylko i wyłącznie w formie elektronicznej pomija cześć przepisu o możliwości doręczenia pism w siedzibie organu podatkowego; 3) art. 145 § 2 w zw. z art. 138c, art. 138e i art. 138j § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 145 § 1 lit.c p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że pełnomocnik będący radcą prawnym musi podawać na formularzu pełnomocnictwa PPS-1 adres elektroniczny w sytuacji, gdy w rubryce D.2 tego formularza podaje adres do doręczeń w kraju; 4) art. 120, art. 121 § 1 i 2 oraz art. 122 w zw. z art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że formularz PPS-1 został wypełniony w sposób nieprawidłowy, a tym samym nie stanowił prawidłowego umocowania do działania w imieniu skarżącej odpowiadającego nowym, szczególnym uregulowaniom w zakresie pełnomocnictwa do działania w postępowaniu podatkowym; 5) art. 2a w zw. z art. 120 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a poprzez jego niezastosowanie; 6) art. 169 § 1 i § 4 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez uznanie, że w sprawie zaistniały przesłanki do ich zastosowania; 7) art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 145 § 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez uznanie, że jego zastosowanie przez SKO w zaistniałym stanie faktycznym nastąpiło w sposób prawidłowy i nie narusza prawa. 2.2. SKO w Katowicach w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosło o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. 3.2. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu zaś bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Analiza akt sprawy wskazuje, że nie zachodzi żadna z przesłanek wskazanych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Rozważania Naczelnego Sądu Administracyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie naruszeń przepisów wskazanych w skardze kasacyjnej. 3.3. Zarzuty skargi kasacyjnej koncentrują się wokół kwestii prawidłowości złożonego przez pełnomocnika pełnomocnictwa, w szczególności pod względem wskazana właściwego adresu elektronicznego. Na wstępie należy odnieść się jednak do istotnych okoliczności faktycznych sprawy. Przypomnieć wobec tego trzeba, że skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika, radcę prawnego, złożyła odwołanie od decyzji Wójta Gminy N. z dnia 10 kwietnia 2017 r. w sprawie ustalenia podatniczce wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2016 r. Do odwołania załączono pełnomocnictwo z dnia 12 kwietnia 2017 r., z treści którego wynikało, iż dotyczyło ono decyzji tego samego organu ustalającej jednak zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2015 r., a nie 2016 r. W dniu 21 kwietnia 2017 r. Wójt Gminy N. wystosował do pełnomocnika pismo z informacją, że nadesłane pełnomocnictwo nie dotyczy decyzji, o której mowa w odwołaniu. Organ pouczył nadto, że do właściwego pełnomocnictwa również należy uiścić opłatę skarbową i zakreślił pełnomocnikowi siedmiodniowy termin do uzupełnienia wskazanych braków. Nie wskazał natomiast podstawy prawnej tego wezwania, ani nie określił też rygoru jego niewykonania. Pismo to doręczone zostało także do rąk skarżącej. Pełnomocnik pismem z dnia 4 maja 2017 r. wyjaśnił, że złożył dwa odwołania, zarówno w sprawie podatku od nieruchomości za 2015r. jak i za 2016 r. Dołączył dowód uiszczenia kolejnej opłaty skarbowej, natomiast nie złożył prawidłowego pełnomocnictwa dotyczącego 2016 r. Postanowieniem z dnia 7 lipca 2017 r. SKO, działając na podstawie art. 169 w zw. z art. 216 Ordynacji podatkowej, wezwało pełnomocnika do złożenia pełnomocnictwa udzielonego przez stronę według wzoru określonego w art. 138j § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Ze względu na brak odpowiedzi na wezwanie postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2017 r. SKO pozostawiło bez rozpatrzenia odwołanie od decyzji organu I instancji w sprawie ustalenia podatniczce wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2016 r. Na powyższe postanowienie pełnomocnik strony złożył zażalenie, do którego dołączył pełnomocnictwo szczególne do reprezentowania podatniczki w sprawie podatku od nieruchomości za 2016 r. na druku PPS-1, datowane na dzień 4 maja 2017 r. Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach na podstawie art. 169 § 1 i § 4 Ordynacji podatkowej utrzymało w mocy postanowienie z dnia 16 sierpnia 2017 r. wskazując, że pełnomocnik w wyznaczonym terminie nie złożył pełnomocnictwa. 3.4. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Związanie granicami sprawy powoduje, że sąd nie może swoimi ocenami prawnymi wkraczać w inną, czy nową sprawę w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego i wydawanych w nim decyzji lub postanowień. W orzecznictwie i literaturze podkreśla się, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym wprawdzie obowiązuje zasada niezwiązania sądu granicami skargi, jednakże nie oznacza ona, że sąd nie jest związany granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność, kwestionowane przez uprawniony podmiot (por. t. 6 w A. Kabat, Komentarz do art.134 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i powołane tam orzecznictwo, publ. LEX/el). Przypomnieć zatem jeszcze raz wypada, że przedmiotem zaskarżenia jest w rozpatrywanej sprawie postanowienie o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia, gdyż nie spełniało ono warunków wynikających z art. 222 w zw. z art. 168 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, ponieważ nie zostało do niego dołączone stosowne pełnomocnictwo. Przepis art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej nakłada na organ podatkowy obowiązek wezwania wnoszącego podanie (w tym także odwołanie z uwagi na treść z art. 168 § 1 Ordynacji podatkowej) w przypadku, gdy podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. W doktrynie przyjmuje się, że do braków formalnych, które rodzą obowiązek organu podatkowego do wezwania wnioskodawcy celem ich usunięcia na podstawie art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej należy zaliczyć tylko te braki, które uniemożliwiają nadanie podaniu właściwego biegu (zob. B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wrocław 2016, s. 901). Braki o których mowa w art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej mogą dotyczyć istotnego elementu pisma, np. podpisu, precyzyjnego określenia żądania, jak również pełnomocnictwa. Istotny jest określony w przepisie art. 169 Ordynacji podatkowej termin zawity w jakim wnoszący podanie jest obowiązany usunąć braki formalne (siedem dni) oraz rygor nieusunięcia tych braków w postaci pozostawienia podania bez rozpatrzenia. Brak złożenia w niniejszej sprawie z odwołaniem stosownego dokumentu pełnomocnictwa to tym samym brak odwołania. 3.5. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej został wezwany pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia postanowieniem SKO z dnia 7 lipca 2017 r., doręczonym w dniu 17 lipca 2017 r., do złożenia pełnomocnictwa. Pomimo prawidłowego wezwania do uzupełnienia braku formalnego pełnomocnictwo nie zostało skutecznie złożone w wyznaczonym terminie. Podkreślenia wymaga, że pełnomocnik w ogóle nie złożył pełnomocnictwa uprawniającego go do reprezentowania podatniczki w postępowaniu podatkowym w przedmiocie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości za 2016 r. Do odwołania dołączono bowiem pełnomocnictwo z dnia 12 kwietnia 2017 r. udzielone przez podatniczkę wymienionemu radcy prawnemu, w treści którego wskazano jednak, iż dotyczy ono innej decyzji tego samego organu za 2015 r. Pełnomocnictwo dotyczące podatku za 2016 r. zostało złożone dopiero przy zażaleniu na postanowienie SKO z dnia 16 sierpnia 2017 r., podczas gdy termin do jego złożenia upłynął bezskutecznie w dniu 19 lipca 2017 r. Argumentacja skargi kasacyjnej sprowadza się zaś do wykazania, że dołączone dopiero do odwołania pełnomocnictwo spełniało wymogi formalne, natomiast kwestia ta nie ma żadnego wpływu na wynik sprawy. Jak wskazano wyżej pełnomocnictwo w ogóle nie zostało złożone w zakreślonym terminie. Jak słusznie wywiódł Sąd I instancji brak pełnomocnictwa stanowił brak formalny odwołania i stosownie do art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej organ odwoławczy miał obowiązek wezwania wnoszącego odwołanie do jego nadesłania z wykorzystaniem prawidłowego formularza dla pełnomocnictwa szczególnego, w ustawowym terminie i ze stosownym pouczeniem o skutkach niewykonania wymaganej czynności w zakreślonym terminie. Nie może być w takim przypadku przedmiotem sporu to czy pełnomocnik złożył pełnomocnictwa na prawidłowym, czy też nieprawidłowym druku pełnomocnictwa oraz czy miał obowiązek wskazania adresu poczty elektronicznej, a także w jakiej rubryce formularza PPS-1 lub PPS-1(²). Tymczasem w wezwaniu dokonanym prawidłowo w oparciu o art. 169 § 1 Ordynacji podatkowej wskazano również, że brak w zakresie pełnomocnictwa może być konwalidowany poprzez podpisanie odwołania przez samą podatniczkę. Prawidłowo zatem Sąd I instancji uznał, że postanowienia organu odwoławczego o pozostawieniu odwołania bez rozpatrzenia w ustalonym stanie faktycznym było w pełni uzasadnione. Trafnie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazano, że kwestia niewskazania adresu poczty elektronicznej w nadesłanym pełnomocnictwie, nie stanowiła istoty rozpoznawanej sprawy, a zasadnicze znaczenie miała ta okoliczność, że pełnomocnik w ogóle nie złożył pełnomocnictwa uprawniającego go do reprezentowania podatniczki w postępowaniu podatkowym w przedmiocie ustalenia wysokości podatku od nieruchomości za 2016 r. 3.6. Wobec tego należy stwierdzić, że Sąd I instancji prawidłowo uznał, że w sprawie zaistniały przesłanki do zastosowania art. 169 § 1 i § 4 Ordynacji podatkowej. Wszystkie zaś pozostałe zarzuty jako pozostające poza granicami sprawy nie mogły mieć żadnego wpływu na wynik sprawy. W tym miejscu należy jedynie wskazać, że zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skuteczne zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania muszą mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zarzuty nie dotyczące w ogóle istoty sprawy i pozostające poza przedmiotem zaskarżenia uznać należy wobec tego za całkowicie nieuzasadnione. 3.7. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.