I OSK 1705/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędzia del. NSA Grzegorz Jankowski po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Starosty [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 7 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Sz 817/18 w sprawie ze skargi G. B. na czynność Starosty [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia naboru na wolne stanowisko urzędnicze 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz Starosty [...] w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z 7 marca 2019 r. sygn. akt II SA/Sz 817/18 w sprawie ze skargi G. B. na czynność Starosty [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia naboru na wolne stanowisko urzędnicze, na podstawie art. 146 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018, poz. 1302 ze zm.) dalej zwanej "p.p.s.a.", stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności (pkt I). Ponadto zasądził od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego (pkt II) oraz rozstrzygnął o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu (pkt III). Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Starosta [...] ogłosił nabór na wolne stanowisko pracy pracownika Wydziału Finansowego ds. rozrachunków oraz rozliczeń podatków od towarów i usług w Starostwie Powiatowym w G. Na stanowisko pracy wpłynęły dwie aplikacje, w tym złożona przez G. B. 20 marca 2018 r. przeprowadzono rozmowę kwalifikacyjną z obydwoma kandydatami. Niższą liczbę punktów z tej rozmowy uzyskał skarżący G. B., skutkiem czego zadecydowano, że w wyniku zakończenia procedury naboru na w/w stanowisko wybrana została druga z aplikujących osób. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na tę czynność złożył G. B., zarzucając naruszenie art. 13a ustawy z dnia 21 listopada 2008 roku o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 223, poz. 1458 ze zm.) dalej zwanej "u.p.s.". W odpowiedzi na skargę Starosta [...] wskazał, że zakres rozmowy obejmował nie tylko informacje zawarte w aplikacjach kandydatów - a w konsekwencji spełnianie wymagań niezbędnych - ale również kwestie bezpośredniego kontaktu, wiedzę o powiecie [...] czy o zadaniach wydziału. Zdaniem organu, skarżący nie spełnił niezbędnego wymogu dotyczącego znajomości przepisów ustawy o podatku od towarów i usług. W ocenie Sądu pierwszej instancji skarga jest zasadna, bowiem dokumentacja konkursowa nie odpowiada wymogom zawartym w ustawie o pracownikach samorządowych. Wskazano, że protokół z przeprowadzonego naboru nie daje jasnej i przejrzystej odpowiedzi na pytanie o zastosowane metody i techniki naboru, a w żadnym razie nie uzasadnia, dlaczego każdy z kandydatów uzyskał daną liczbę punktów. Doszło tym samym do rażącego naruszenia zasady otwartości i przejrzystości konkursu, które miało wpływ na jego rozstrzygnięcie. Zdaniem Sądu, organ dopuścił się naruszenia art. 14 ust. 2 pkt 3 i 4 u.p.s. w zw. z art. 11 u.p.s., które stanowi wystarczającą podstawę do stwierdzenia bezskuteczności podjętej czynności. Skargę kasacyjną złożył Starosta [...], zaskarżając wyrok w zakresie punktu I i II. Zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 146 ust. 1 p.p.s.a. w związku z art. 14 ust. 2 pkt 3 i 4 w zw. z art. 11 u.p.s. zarówno przez dokonanie błędnej wykładni polegającej na uznaniu, że z treści protokołu z naboru na wolne stanowisko wynikać powinno, czy i jakiej treści pytania zadano kandydatom, w jakim zakresie korelowały z ogłoszeniem i wymaganiami, a także treści odpowiedzi na te pytania, pomimo braku takich wymogów w treści zakwestionowanych przepisów, jak również przez niewłaściwe zastosowanie wymienionych przepisów do stanu faktycznego sprawy sprowadzające się w szczególności do uznania, że protokół z naboru wraz z uzupełnieniem nie zawierają danych, o których mowa w przepisie art. 14 ust. 2 pkt 3 oraz pkt 4 u.p.s. W oparciu o tak sformułowany zarzut wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że Sąd pierwszej instancji przypisał procedurze rekrutacyjnej wymogi nieznane ustawie i znacznie ją sformalizował. Zdaniem autora skargi kasacyjnej Sąd zastosował nadmiernie rozszerzającą wykładnię przepisów art. 14 ust. 2 pkt 3 i 4 w zw. z art. 11 u.p.s. Gdyby intencją ustawodawcy było sporządzenie wymogu ujęcia w treści protokołu z naboru wszystkich pytań i odpowiedzi stawianych wszystkim kandydatom aplikującym na dane stanowisko wraz z ich oceną, bez wątpienia wymóg ten znalazłby odzwierciedlenie w treści ustawy, najpewniej właśnie w art. 14 u.p.s., który przewiduje w sposób ścisły treść protokołu. W odpowiedzi na skargę kasacyjną G. B. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, a także przyznanie pełnomocnikowi kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, podnosząc, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, niezależnie od zarzutu podniesionego w skardze kasacyjnej, dopatrzyć należy się w przedmiotowej sprawie jednej z przesłanek do stwierdzenia nieważności postępowania przed Sądem pierwszej instancji, wskazanej w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Punktem wyjścia do takiego stwierdzenia jest przyjęty przez Sąd wojewódzki przedmiot zaskarżenia jako rozstrzygnięcie naboru na wolne stanowisko urzędnicze. Sąd wojewódzki przywołując oznaczone orzeczenia sądów administracyjnych doszedł do prawidłowego przekonania, że przedmiot zaskarżenia wyczerpuje pojęcie czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i przez to skarga G. B. jest dopuszczalna. W kontrolowanym postępowaniu w przedmiocie naboru na wolne stanowisko pracy pracownika Wydziału finansowego ds. rozrachunków oraz rozliczeń podatków od towarów i usług w Starostwie Powiatowym w G. uczestniczyło dwóch kandydatów: G. B. i M. S. Jak wskazano w informacji Starosty z dnia 26 marca 2018 r. o wynikach naboru, w rezultacie zakończenia procedury naboru na w/w stanowisko, został wybrany M. S. Tymczasem niesporne w sprawie jest, że w postępowaniu sądowym brał udział tylko skarżący i Starosta [...]. W tych okolicznościach Sąd I instancji przyjął, że skarga jest zasadna i stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności. Skoro Sąd wojewódzki doszedł do przekonania, że przedmiotem skargi jest czynność z zakresu administracji publicznej dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, i w tym aspekcie uznał dopuszczalność skargi G. B., który był kandydatem na wolne stanowisko urzędnicze, to winien z urzędu zawiadomić o toczącym się postępowaniu drugiego kandydata M. S., który wygrał nabór. Z mocy art. 33 § 1 p.p.s.a. "Osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony". Natomiast przepis art. 12 p.p.s.a. stanowi, że ilekroć w tej ustawie jest mowa o stronie, rozumie się przez to również uczestnika postępowania. Niezawiadamiając o toczącym się postępowaniu sądowym osoby, której interesu prawnego niewątpliwe dotyczył wynik postępowania sądowego, skoro wyrokiem stwierdzono bezskuteczność czynności w postaci wyniku naboru na wolne stanowisko urzędnicze, a osoba ta została wybrana przez Starostę jako kandydat na to stanowisko, Sąd wojewódzki dopuścił się nieważności postępowania, albowiem strona, tj. M. S. został pozbawiony możności obrony swych praw (art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.). Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 18 kwietnia 2014 r. sygn. akt I OSK 1113/13 i z 10 lipca 2014 r. sygn. akt I OSK 1275/13. Już ta okoliczność nakazuje Sądowi kasacyjnemu uchylić zaskarżony wyrok, niezależnie od zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej. Sprawa wymaga ponownego jej rozpatrzenia przez WSA w Szczecinie, to zaś przesądza o tym, że przedwczesne byłoby rozpoznawanie zarzutu postawionego w skardze kasacyjnej. Z powyższych względów, działając na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. i art. 186 p.p.s.a. należało uchylić zaskarżony wyrok w całości, a sprawę przekazać Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania. Uznając, że zachodzi przypadek szczególnie uzasadniony, na zasadzie art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego od G. B. na rzecz Starosty [...]. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi uczestnika wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w art. 254 § 1 i art. 258-261 p.p.s.a.