II SAB/Po 53/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Edyta Podrazik Sędzia WSA Barbara Drzazga po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi K. D. - Z. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji I. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w prowadzeniu postępowania, która to bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, II. w pozostałej części skargę oddala, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę [...]zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu [...] lutego 2010 r. Stowarzyszenie Z. M. Wsi R. wniosło o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] czerwca 2007 r. ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku produkcyjno-magazynowego o profilu kosmetyczno — drogeryjnym z częścią socjalno – biurową wraz z obiektami towarzyszącymi zbiornikami gazu i zbiornikami alkoholu do celów technologicznych, zbiornikiem przeciwpożarowym, budynkiem portierni, trafostacją, na terenie działek nr geod. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], położonych w [...] przy ul. [...], a także o dopuszczenie w/w stowarzyszenia do udziału i uczestniczenia w nim na prawach strony. Postanowieniem z dnia [...] maja 2010 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] czerwca 2007 r., a następnie decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. znak [...] odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] czerwca 2007 r. W wyniku złożonego przez Stowarzyszenie Z. M. Wsi R. wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] maja 2011 r. utrzymało zaskarżoną decyzję Kolegium w mocy, natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 24 listopada 2011 r. sygn. akt IV SA/Po [...] uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] lutego 2011 r. oraz z dnia [...] maja 2011 r. Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia [...] czerwca 2007 r. Decyzja powyższa została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2013 r., a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 27 maja 2014 r., sygn. akt IV SA/Po 466/14 odrzucił skargę. Rozpoznając skargę kasacyjną Stowarzyszenia postanowieniem z dnia 28 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 2126/14 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 16 października 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 296/15 oddalił skargę Stowarzyszenia na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2013 r. Od wyroku powyższego została wniesiona skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Równocześnie wnioskiem z dnia [...] stycznia 2015 r. K. D., zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2013 r. utrzymującej w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] sierpnia 2013 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Miasta i Gminy S. o warunkach zabudowy z dnia 18 czerwca 2007 r. Decyzją z dnia [...] marca 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji własnej z dnia [...] listopada 2013 r. Po rozpoznaniu wniosku K. D. o ponowne rozpoznanie sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] maja 2015 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] marca 2015 r. Na decyzję z dnia 07 maja 2015 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu K. D.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 26 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Po 541/15, uchylił zaskarżoną decyzję z dnia [...] maja 2015 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] marca 2015 r. podnosząc, że organy wydając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] marca 2015 r. naruszyły przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik postępowania przez zaniechanie zawieszenia postępowania do czasu prawomocnego zakończenia sprawy toczącego się w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym pod sygn. IV SA/Po 296/15. Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r. zawiesiło postępowanie o stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2013 r. Wyrokiem z dnia 20 października 2017 r., sygn. akt II OSK 261/16, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił w całości skargę kasacyjną Stowarzyszenia Z. M. Wsi R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia dnia 16 października 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 296/15. Wobec powyższego postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podjęło postępowanie administracyjne, a w dniu [...] marca 2018 r. wydało decyzję znak: [...], którą umorzyło w całości postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2013 r. Przed wydaniem decyzji z dnia [...] marca 2018 r. K. D. pismem z dnia [...] marca 2018 r. (data wpływu do organu – [...] marca 2018 r.) zwróciła się z ponagleniem o załatwienie sprawy w terminie, a następnie pismem z dnia [...] kwietnia 2018 r. (data wpływu do organu – [...] kwietnia 2018 r.) wniosła skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w załatwieniu sprawy: podjętego w dniu [...] stycznia 2018 r. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W skardze wniesiono o: wydanie stosownego orzeczenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze bez zbędnej zwłoki tj. uwzględnienie skargi w trybie autokontroli na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.); uwzględnienie skargi na bezczynność i zobowiązanie Samorządowego Kolegium Odwoławczego do załatwienia przedmiotowej sprawy, w określonym przez Sąd terminie, w przypadku niezałatwienia sprawy przez SKO w P. w trybie autokontroli (art. 149 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi); stwierdzenie, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się bezczynności (art. 149 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi); stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; przyznanie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej sumy pieniężnej; zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Kolegium przytoczyło dotychczasowy przebieg postępowania i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Instytucja skargi na bezczynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt. 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), ma na celu ochronę strony przez doprowadzenie do wydania przez organ rozstrzygnięcia w sprawie. Ustawodawca dopuszczając możliwość wniesienia skargi na bezczynność organu administracji publicznej, zaniechał jednakże zdefiniowania pojęcia "bezczynność". W orzecznictwie podnosi się, że bezczynność, o jakiej mowa w art. 3 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ma miejsce w przypadkach, gdy w terminach określonych przepisami prawa, organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadzi postępowanie, ale pomimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, lub nie podjął stosownej czynności (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 lipca 2012 r., sygn. akt III SAB/Gl 3/12, Baza NSA). Tym samym dla stwierdzenia przez sąd administracyjny bezczynności organu administracji konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: istnienia ustawowego obowiązku podjęcia określonego działania oraz braku jego podjęcia w terminach określonych przepisami postępowania. W konsekwencji zakres sądowej kontroli skargi na bezczynność sprowadza się do ustalenia, czy organ był zobowiązany do wydania aktu lub podjąć czynność oraz czy w zakreślonym przepisami procesowymi terminie, dokonał powyższych działań (P. Daniel, Skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania – zakres kontroli, Kontrola państwowa 2013, Nr 3, s. 94). Oznacza to, że sam brak działania przy równoczesnym przekroczeniu terminu załatwienia przesądza o bezczynności organu. Zaznaczyć przy tym należy, że w ramach rozpoznawania skargi na bezczynność sąd administracyjny nie jest uprawniony do merytorycznej oceny podejmowanych w sprawie czynności oraz wydawanych rozstrzygnięć. Równocześnie, podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność organu, należy uwzględnić stan sprawy istniejący w dniu wyrokowania. Przytoczonym powyżej poglądom odpowiada treść art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej jako: "K.p.a."), w brzmieniu obowiązującym od dnia 01 czerwca 2017 r., gdzie wskazano, że przez bezczynność rozumie się niezałatwienie sprawy w terminie wynikającym z przepisów prawa ani w terminie wyznaczonym dodatkowo zgodnie z art. 36 K.p.a. Przenosząc powyższe rozważania do niniejszej sprawy wskazać należy, że przedmiotem postępowania jest kwestia stwierdzenia bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie rozpoznania wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] listopada 2013 r. Równocześnie podkreślenia wymaga, że skarżąca przed wniesieniem skargi, wyczerpała przysługujące jej środki zaskarżenia, zgodnie z art. 52 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wnosząc ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie. Niewątpliwie jedną z zasad ogólnych postępowania administracyjnego jest zasada szybkości postępowania (art. 12 K.p.a.). Zasada ta jest równocześnie jedną z gwarancji realizacji zasady zaufania do działań organów administracji publicznej (art. 8 K.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP). Realizacji zasady szybkości postępowania służy m. in. określenie terminów załatwiania spraw przez organy administracji publicznej. Zgodnie z art. 35 § 1 K.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Treść obowiązku płynącego z powyższego przepisu oznacza zakaz nieuzasadnionego przetrzymywania spraw bez nadawania im właściwego biegu oraz obowiązek prowadzenia postępowania bez niepotrzebnych zahamowań i przewlekłości. W myśl art. 35 § 2 K.p.a., niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Z kolei w art. 35 § 3 K.p.a. przewidziano, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W realiach przedmiotowej sprawy okolicznością bezsporną pozostaje, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze działało w niniejszej sprawie jako organ I instancji, stąd zastosowanie miały terminy, o których mowa art. 35 § 3 K.p.a., a więc termin miesiąca, a dla sprawy szczególnie skomplikowanej nie dłużej niż dwa miesiące. Bieg powyższego terminu rozpoczął się w dniu [...] stycznia 2018 r., kiedy to Samorządowe Kolegium Odwoławcze podjęło postępowanie administracyjne. Mając na względzie regulacje ustawowe winno ono zatem zakończyć się do dnia [...] marca 2018 r. (sobota). Tymczasem decyzja rozstrzygająca sprawę została wydana dopiero w dniu [...] marca 2018 r., przy czym podkreślenia wymaga, że nastąpiło to już po wniesieniu przez skarżącą ponaglenia (pismem z dnia [...] marca 2018 r., które wpłynęło do organu w dniu [...] marca 2018 r.). Również sama skarga do sądu administracyjnego wpłynęła po załatwieniu sprawy. W ocenie Sądu w tych okolicznościach faktycznych przyjąć należało, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze pozostawała w bezczynność w okresie od dnia [...] marca 2018 r. (poniedziałek) do dnia [...] marca 2018 r. (czwartek – dzień wydania decyzji). Równocześnie, w ocenie Sądu stwierdzona nieznaczna, bo tylko trzy dniowa, bezczynność organu nie uzasadniała wydania orzeczenia o dopuszczeniu się przez Kolegium rażącego naruszenia prawa (art. 149 § 1a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Mając powyższe na względzie Sąd, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz art. art. 149 § 1a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w pkt I wyroku). Okoliczności sprawy nie uzasadniały skorzystania przez Sąd z instytucji zasadzenia na rzecz skarżącej sumy pieniężnej (art. 149 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), gdyż jak wyżej wskazano działanie takie byłoby bezzasadne w sytuacji nieznacznego naruszenia ustawowego terminu załatwienia sprawy. Mając powyższe na względzie orzeczono jak w pkt II wyroku. O kosztach postępowania (pkt III wyroku) orzeczono natomiast na podstawie art. 200 i 205 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a na zasądzone koszty złożyły się: kwota wpisu sądowego w wysokości [...] zł, wynagrodzenie radcy prawnego w wysokości [...] zł ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.) oraz należna opłata skarbowa od złożonego jednego egzemplarza pełnomocnictwa (17 zł).