II SA/Gl 419/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta C. odmówiono wymeldowania S. M. z miejsca pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. [...] w C. Decyzja ta wydana została w ponownie prowadzonym postępowaniu na wniosek J. i R. K., reprezentowanych przez radcę prawnego R. M. W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności, podkreślając, że decyzja o wymeldowaniu może zapaść, gdy osoba opuściła miejsce pobytu stałego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W trakcie przeprowadzonej rozprawy (w dniu [...] r.) R. M. oświadczyła, że według informacji uzyskanych od wnioskodawcy, pani S. M. nie zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w C. od kilku lat, a jedynie jest tam widywana. Z kolei S. M. oświadczyła, że zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w C., a czasowe nieobecności w lokalu związane są z wykonywaniem funkcji życiowych. Inni świadkowie nie stwierdzili kategorycznie, czy S. M. zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Organ uznał, że w przedmiotowej sprawie nie został spełniona przesłanka faktycznego opuszczenia lokalu. S. M. wyjeżdża na różne okresy czasu i jej pobyt w przedmiotowym lokalu nie może być ciągły. Nie znaczy to jednak, że swoje centrum życiowe przeniosła w inne miejsce niż miejsce zameldowania na pobyt stały. Dlatego nawet długotrwałe opuszczenie miejsca stałego zameldowania nie stanowi przeszkody do utrzymania dotychczasowego zameldowania stałego. Samo opuszczenie danej nieruchomości w związku z czasowymi wyjazdami nie uprawnia do wymeldowania z dotychczasowego miejsca pobytu stałego. W konkluzji uznano, że nie została spełniona przesłanka wymeldowania z art. 35 ww. ustawy, tj. nie opuszczono miejsca stałego pobytu bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. W odwołaniu (z dnia [...] r.) od tej decyzji R. i J. K. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie o wymeldowaniu S. M. Zarzucono, że organ pierwszej instancji błędnie przyjął, iż nie została spełniona przesłanka dobrowolnego opuszczenia lokalu przez S. M.; ponadto zarzucono organowi, iż ustalił stan faktyczny sprzecznie z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. S. M. dobrowolnie opuściła lokal już kilkanaście lat temu, co potwierdziła składając zeznania w postępowaniu sądowym o eksmisję przed Sądem Rejonowym w C. (sygn. akt [...]). Wskazano także, iż organ wyciągnął niewłaściwe wnioski z zeznań świadków lub całkowicie pominął zeznania niektórych z nich; chodzi o zeznania osób, które twierdzą, że nie widziały S. M. Podano, że podjęcie pracy w W. oraz zawarcie umowy o pracę na czas nieokreślony bezsprzecznie stanowi o tym, że S. M. faktycznie opuściła lokal z zamiarem związania się z innym miejscem i urządzeniem w nim swego trwałego centrum życiowego. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną z upoważnienia Wojewody Śląskiego, uchylono zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i orzeczono o wymeldowaniu S. M. z miejsca stałego pobytu z adresu: C., ul. [...]. W uzasadnieniu powołano się na art. 35 ww. ustawy o ewidencji ludności, dokonując analizy tego przepisu. Uznano, że organ I instancji prawidłowo zebrał materiał dowodowy w sprawie, jednak dokonał jego wadliwej oceny. W ocenie organu II instancji bezsporne jest, że S. M. nie zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w C. w sposób stały. Jej twierdzenie o zamieszkiwaniu nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym. Gdyby S. M. zamieszkiwała w lokalu nr [...] przy ul. [...] w C., wówczas sąsiedzi jednoznacznie potwierdziliby ten fakt. Jest ona widywana pod wskazanym adresem, ponieważ odwiedza rodziców, którzy tam mieszkają. Okazjonalne przebywanie w lokalu nie ma charakteru pobytu stałego i nie może być uznane za zamieszkanie stałe. Organ odwoławczy przyjął, że S. M. opuściła miejsce pobytu stałego, przy czym opuszczenie to ma charakter trwały oraz dobrowolny i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się z niego. Poza zakończeniu studiów sama podjęła decyzję o przeniesieniu centrum swoich spraw życiowych poza jej miejsce dotychczasowego pobytu stałego. Podano także, iż J. i R. K., jako osoby posiadające tytuł prawny do lokalu, są stroną w postępowaniu w sprawie o wymeldowanie. Skargę (z dnia 20 kwietnia 2018 r.) na tę decyzję złożyła S. M., reprezentowana przez pełnomocnika K. M. Wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji i umorzenie postępowania. W uzasadnieniu podano, że J. i R. K. nie posiadają interesu prawnego w postępowaniu o wymeldowanie S. M. Zarzucono także, iż na żadnym etapie postępowania organ nie zbadał zagadnienia posiadania przez K. i Z. M. tytułu prawnego do lokalu. W skardze podano również, że S. M. nigdy nie opuściła na trwałe lokalu nr [...] przy ul. [...], a wszelkie jej pobyty poza lokalem w jej dorosłym życiu miały charakter czasowy, a nie trwały. Wojewodzie zarzucono, że nie rozpatrzył całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, naruszając art. 77 § 1 k.p.a. Licznym zeznaniom świadków zarzucono niezgodność ze stanem faktycznym. W ocenie skarżącej, w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka faktycznego opuszczenia lokalu. Odmienne twierdzenia Wojewody nie są zgodne ze stanem faktycznym i nie wynikają ze zgromadzonego materiału dowodowego. W odpowiedzi na skargę (odpowiedź z dnia 21 maja 2018 r.), organ II instancji wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu powtórzono, że bezspornym jest, że skarżąca nie zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w C. w sposób stały, a wymieniony lokal nie jest miejscem, gdzie rzeczywiście koncentrują się jej istotne sprawy życiowe. Powtórzono argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez m.in. kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, zwanej dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, że odpowiada ona wymogom prawa i tym samym skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1382). W myśl tego przepisu, organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Decyzja o wymeldowaniu obywatela polskiego, jak wynika z analizy wskazanego wyżej przepisu ma charakter związany i zapada po zaistnieniu następujących przesłanek: Po pierwsze – opuszczenie miejsca pobytu stałego. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 ustawy). O pobycie stałym przesądzają zatem dwa elementy: fizyczne przebywanie danej osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe). W orzecznictwie sądowym wskazuje się na pewne znamiona świadczące o stałym pobycie określonej osoby. Chodzi o pobyt w miejscu , w którym realizuje ona stale swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22.05.2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 600/05, Lex nr 192912). Natomiast przez opuszczenie miejsca pobytu stałego rozumie się nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i zorganizowaniem centrum życiowego w innym miejscu (por. wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2008 r., sygn. akt II OSK 1559/07, publ. LEX nr 516077). Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 ustawy, jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (m.in. wyrok NSA w Warszawie z dnia 14 maja 2010 r. , II OSK 851/09 , LEX nr 597910). Innymi słowy, chodzi tu o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. Zamiar ten ma istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Po drugie – strona nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Osoba mająca miejsce pobytu stałego jest zobowiązana jest dopełnić obowiązku meldunkowego najpóźniej w 30 dniu, licząc od dnia przybycia (art. 27 pkt. 1 w zw. art. 10 ust. 1 ustawy). Z akt sprawy, w tym z zeznań świadków oraz zeznań K. M. (matki skarżącej) składanych przed Sądem Rejonowym w C. w dniu [...] r. wynika, że S. M. po ukończeniu studiów w 2002 roku opuściła miejsce pobytu stałego, podejmując pracę w W. (w [...]) i przebywając poza przedmiotowym lokalem (w tym także przez pewien czas w M.). Trudno dać wiarę, aby tak długi okres przebywania poza mieszkaniem rodziców, nawet jeśli skarżąca do niego wracała, nie oznaczał trwałego i dobrowolnego opuszczenia lokalu. Potwierdza to jej matka, zeznając w postępowaniu prowadzonym przez SR w C., iż córka wyprowadziła się w [...] r. do W. i tam cały czas przebywała i pracuje. W świetle ustaleń poczynionych ustaleń nie budzi większych wątpliwości, iż skarżąca opuściła tak zrozumiane miejsce pobytu stałego, przy czym opuszczenie to ma charakter trwały i dobrowolny, a ponadto nie dopełniła obowiązku wymeldowania się z niego. Organ II instancji prawidłowo dokonał oceny zebranego materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie. Dokonana przez organ II instancji analiza wskazuje, iż organ rozpatrzył cały materiał dowodowy, uwzględniając wszystkie istotne dla sprawy okoliczności. Zasadnie objaśnił, dlaczego pewnym dowodom nadał wiarygodność i się na nich oparł. Istotna jest aktywna rola organu w zakresie zbierania i analizy materiału dowodowego. Organ dysponuje swobodą w ocenie dowodów, a ponadto ocenę twierdzeń strony może skonfrontować z pozostałym materiałem dowodowym. W skardze sformułowano również zarzut, iż organ błędnie przyjął wnioskodawców – J. i R. K. – jako strony w postępowaniu w sprawie o wymeldowanie. Jakkolwiek w sprawie o wymeldowanie określonej osoby w danym lokalu rozstrzyga się o tym, czy osoba ta przebywa czy nie przebywa w tym lokalu, to jednak nie można przyjąć, że postępowanie to nie dotyczy interesu prawnego osoby mającej tytuł prawny do tego lokalu. Zatem osoba mająca tytuł prawny do lokalu nie może być pozbawiona prawa do udziału w postępowaniu o wymeldowanie jako strona. Jedynie wówczas bowiem może przedstawiać i bronić swoich racji. Takie stanowisko wyrażone zostało w uchwale NSA z dnia 5 grudnia 2011 r., sygn. akt II OPS 1/11, publ. ONSAiWSA z 2012 r. nr 2, poz.17), na którą wskazuje organ II instancji. Wpisuje się ona w ten nurt judykatury, w którym sądy nie wprowadzają nadmiernych ograniczeń i dążą do zapewnienia ochrony prawnej w postępowaniu administracyjnym możliwie najszerszemu kręgowi osób zainteresowanych rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej. Możliwość badania interesu prawnego w systematyce całego aktu prawnego nie może budzić wątpliwości. Podobnie kontrowersji nie budzi oparcie interesu prawnego uzasadniającego przymiot strony osoby dysponującej prawem do lokalu na normach prawa cywilnego. Fakt istnienia ochrony na gruncie prawa cywilnego, nie wyklucza także gwarancji administracyjnoprawnych. Z tych wszystkich względów, uznając, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego ani też przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.