II SAB/Lu 36/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Sekretarz sądowy Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 września 2018 r. sprawy ze skargi Z. W. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania Wójta Gminy w przedmiocie sprawie zasiłku celowego I. zobowiązuje Wójta Gminy do załatwienia wniosku Z. W. z dnia [...] r. w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku; II. stwierdza, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wójta Gminy miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. wymierza Wójtowi Gminy grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych; IV. przyznaje [...] M. K. R. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Z. W. wniósł w dniu [...] lutego 2018 r. skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na "bezczynność/przewlekłość" Wójta Gminy "po kasacji SKO L.", wskazując jednocześnie na numer sprawy [...] oraz na poprzedzające skargę zażalenie z dnia [...] września 2017 r., które zostało rozpatrzone postanowieniem Kolegium z dnia [...] października 2017 r., [...] Podniósł, że do chwili obecnej organ I instancji nie wydał decyzji w sprawie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o jej oddalenie przedstawiając następujący stan faktyczny. Decyzją z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] Kolegium uchyliło wydaną przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] działającego z upoważnienia Wójta Gminy decyzję z dnia [...] lutego 2016 r. w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Dnia [...] sierpnia 2017 r. skarżący złożył pismo dotyczące decyzji [...] oraz wniosek o usługi opiekuńcze, domagając się jednocześnie wyłączenia pracowników socjalnych. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2017 r. odmówiono wyłączenia wskazanych pracowników. Następnie pismami z dnia [...] sierpnia 2017 r. poinformowano skarżącego o terminie wywiadu środowiskowego w dniu [...] sierpnia 2017 r., mimo to wywiadu nie przeprowadzono, gdyż Z. W. nie odebrał powyższego pisma. Z wizyty w dniu [...] sierpnia 2017 r. sporządzono jedynie notatkę służbową. Dnia [...] sierpnia 2017 r. organ ponownie wyznaczył termin wywiadu środowiskowego, którego z tych samych przyczyn nie udało się przeprowadzić. W związku z tym, pismem z dnia [...] września 2017 r. organ przedłużył termin załatwienia sprawy, a dnia [...] października 2017 r. poinformował Z. W. o prawie zapoznania się z aktami sprawy na podstawie art. 10 k.p.a. W międzyczasie Z. W. złożył zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. na bezczynność organu I instancji w przedmiocie niewydania decyzji w sprawie. Pismem z dnia [...] października 2017 r. organ I instancji udzielił odpowiedzi na zażalenie, a postanowieniem z dnia [...] września 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wszczęło z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie wznowienia postępowania. Następnie pismem z dnia [...] października 2017 r. organ I instancji przedłużył termin załatwienia sprawy, a postanowieniem z dnia [...] października 2017 r. zawiesił postępowanie do czasu ostatecznego zakończenia postępowania. Decyzją z dnia [...] października 2017 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. uchyliło w całości decyzję własną Nr [...] oraz decyzję organu I instancji Nr [...] Postanowieniem z dnia [...] października 2017 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. stwierdziło, że w sprawie w przedmiocie decyzji Nr [...] uchylającej decyzję organu I instancji z dnia [...] lutego 2017 r. Nr [...] nie dopuszczono się bezczynności ani przewlekłego prowadzenia sprawy. Odpowiadając natomiast na skargę na bezczynność w przedmiocie wniosku Z. W. z dnia [...] lipca 2017 r. Wójt Gminy stwierdził, że skarżący nie złożył takiego wniosku. Wniosek o podobnej treści złożył dnia [...] sierpnia 2017r. w Urzędzie Gminy w [...] /data wniosku [...] sierpnia 2017 r./. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że żądanie skargi nie zostało sformułowane jasno, gdyż nie wynika z niego jednoznacznie, jakiego rodzaju bezczynności organu I instancji ona dotyczy. Skarżący z jednej strony wskazuje na kasatoryjną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2017r., znak: [...] w przedmiocie usług opiekuńczych na wnioski skarżącego z dnia [...] grudnia 2013 r. i z dnia [...] stycznia 2014 r., zarzucając, że organ I instancji nie rozpatrzył sprawy ponownie i nie wydał kolejnej decyzji, z drugiej zaś skarżący wskazuje na poprzedzające niniejszą skargę na bezczynność Wójta Gminy zażalenie z dnia [...] września 2017 r., skierowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego na podstawie art. 37 k.p.a., które dotyczyło całkiem innej sprawy tj. wniosku skarżącego z dnia [...] lipca 2017 r. Wątpliwości te usunął pełnomocnik skarżącego na rozprawie sądowej w dniu [...] września 2018 r. precyzując, że skarżący domaga się stwierdzenia bezczynności i przewlekłości w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] lipca 2017 r. w pkt II tego wniosku. Jak wynika z akt sądowych sprawy, sporny wniosek skarżącego z dnia [...] lipca 2017 r. był skierowany do Wójt Gminy i OPS" oraz zawierał dwa żądania: w punkcie I – żądanie wydania pozwolenia na usunięcie drzew z jego posesji, zaś w pkt II – żądanie przyznania świadczenia na cel określony w pkt I przez OPS. Rozpatrując zatem skargę na bezczynność Wójta Gminy polegającą na niezałatwieniu żądania sformułowanego w pkt II wniosku skarżącego z dnia [...] lipca 2017 r. stwierdzić należy, że skarga jest zasadna. Wbrew stanowisku organu wyrażonym w odpowiedzi na skargę, skarżący złożył sporny wniosek osobiście w siedzibie organu, o czym świadczy znajdująca się na odpisie tego wniosku prezentata Urzędu Gminy [...] (k.15 akt sądowych). Nie ulega przy tym wątpliwości, że wniosek obejmował dwa żądania – jedno z zakresu ochrony przyrody, podlegające rozpatrzeniu w trybie ustawy o ochronie przyrody, drugie zaś z zakresu pomocy społecznej. Obowiązkiem Wójta [...] było więc załatwienie obu tych żądań we właściwy sposób, jak natomiast wynika z odpowiedzi na skargę, sporządzonej przez zastępcę Kierownika OPS w [...] w niniejszej sprawie, a więc dotyczącej wyłącznie żądania o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej, organ nie rozpatrzył tego żądania. W związku z tym zarzut bezczynności organu jest w pełni uzasadniony. Skarga zasługuje zatem na uwzględnienie. Zarówno bowiem w doktrynie, jak i w orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został wydany, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności, jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznania sprawy (jak też zaniechanie) oraz stopień przekroczenia terminów mają natomiast znaczenie przy ocenie przez Sąd, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca w rozumieniu art. 149 § 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz.1302 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", czy też nie. Stosownie natomiast do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. - sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd uznał, iż w ustalonym stanie faktycznym mamy do czynienia z bezczynnością organu administracji publicznej z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 35 i art. 36 k.p.a. W świetle bowiem art. 35 § 1 k.p.a. - organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie z § 2 niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast zgodnie z § 3 załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Zgodnie z § 3a załatwienie sprawy w postępowaniu uproszczonym powinno nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie miesiąca od dnia wszczęcia postępowania, natomiast zgodnie z § 4 przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 i 3a, zaś z § 5 do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu. Z kolei w myśl art. 36 § 1 k.p.a. - o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia, zaś zgodnie z § 2 ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. W niniejszej sprawie organ I instancji naruszył powyższe przepisy w sposób rażący, gdyż od złożenia wniosku skarżącego w dniu [...] lipca 2017 r. upłynął już ponad rok, a wniosek ten nadal nie został w żaden sposób załatwiony. O rażącym naruszeniu przepisów o terminach załatwienia sprawy można natomiast mówić w razie ich ewidentnego (oczywistego) niezastosowania lub nieprawidłowego zastosowania, a więc przekroczenia terminów szczególnie znaczącego i niezaprzeczalnego, pozbawionego racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12; wyrok WSA w Łodzi z dnia 17 października 2014 r., sygn. akt II SAB/Łd 124/14), a taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. W związku z rażącą bezczynnością Sąd wymierzył również organowi grzywnę w wysokości [...] zł zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. Należy przy tym podkreślić, że przepis art. 154 § 6 P.p.s.a. nie przewiduje minimalnej wysokości grzywny, lecz stanowi, że grzywnę (...) wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów". Z tych względów, Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3, § 1a i § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. O przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 i § 2 p.p.s.a. oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1715).