II OSK 228/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Chlebny po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej V. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 września 2018 r. sygn. akt IV SAB/Wa 364/18 o odrzuceniu skargi V. P. na bezczynność Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w przedmiocie rozpatrzenia odwołania postanawia uchylić zaskarżone postanowienie W dniu 5 czerwca 2018 r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarga V. P. na bezczynność Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w rozpatrzeniu odwołania skarżącego wniesionego od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] września 2016 r. odmawiającej udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Zarządzeniem z dnia 31 lipca 2018 r. Sąd wezwał profesjonalnego pełnomocnika skarżącego do udzielenia informacji w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi, czy przed wniesieniem powyższej skargi na bezczynność skarżący występował do Szefa Urzędu – w trybie art. 37 § 1 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym przed 1 czerwca 2017 r. – z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa i nadesłanie odpisu tegoż wezwania z adnotacją organu wskazującą na datę jego złożenia. W odpowiedzi na to wezwanie pełnomocnik skarżącego wyjaśnił w piśmie z 7 sierpnia 2018 r., że "w dniu [...] lutego 2017 r." wystosował "Ponaglenie", które "wpłynęło do urzędu w dniu [...] lutego 2017 r.", organ zaś zakwalifikował je jako wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Postanowieniem z dnia 5 września 2018 r., sygn. akt IV SAB/Wa 364/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę V.P. na bezczynność Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w przedmiocie rozpatrzenia odwołania. Odrzucając wniesioną skargę, Sąd I instancji wskazał, że z akt administracyjnych sprawy wynika, że zamiast wezwania do usunięcia naruszenia prawa profesjonalny pełnomocnik skarżącego wniósł ponaglenie w dniu [...] lutego 2018 r. (dowód: data stempla placówki pocztowej uwidoczniona na kopercie, w której nadano przedmiotowe ponaglenie, k. 2 akt administracyjnych organu odwoławczego), opatrzone datą "[...] lutego 2017 r.", które wpłynęło do organu w dniu [...] lutego 2018 r. Powyższe jednoznacznie wskazuje, że pismo zatytułowane "Ponaglenie" wniesione zostało w 2018 roku, a nie w lutym 2017 r. – jak profesjonalny pełnomocnik chciał świadomie wprowadzić Sąd w błąd, przekonując w piśmie z 7 sierpnia 2018 r., że ponaglenie z dnia [...] lutego 2017 r. zostało wystosowane i wpłynęło do organu w lutym 2017 r. – i nie stanowi o wyczerpaniu trybu z art. 37 § 1 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym przed 1 czerwca 2017 r. Z uwagi więc na niewyczerpanie środków zaskarżenia przed wniesieniem skargi, Sąd I instancji odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) - dalej: p.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł V. P., zarzucając mu naruszenie przepisów prawa procesowego tj. art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, gdy okoliczności sprawy nie uzasadniały jego zastosowania. Skarżący wskazał, że przed wniesieniem skargi na bezczynność wyczerpał przysługujące mu środki zaskarżenia, a zatem nie zachodzą przesłanki do odrzucenia skargi. Podkreślił, że [...] lutego 2018 r. wniósł pismo zatytułowane "Ponaglenie", które zostało zakwalifikowane przez organ jako wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Cudzoziemiec zauważył, że zgodnie z wezwaniem Sądu I instancji przesłał kopię pisma z dnia [...] lutego 2018 r., kopię potwierdzenia jego nadania oraz kopię postanowienia Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] kwietnia 2018 r. Odnosząc się do kwestii omyłkowego zapisu daty wniesionego "Ponaglenia" (omyłkowo na piśmie został wskazany 2017 r. zamiast 2018 r.) skarżący wskazał, że była to oczywista omyłka pisarska i nie miała ona na celu wprowadzenia Sądu w błąd. Wskazując na powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. W piśmie z 25 października 2018 r. stanowiącym uzupełnienie braków formalnych skargi kasacyjnej skarżący wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Jeżeli skarżący przed wniesieniem skargi nie wyczerpie przysługującego mu środka zaskarżenia, skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 powyższej ustawy. W przypadku bezczynności organu strona przed wniesieniem skargi zobowiązana jest wyczerpać środek zaskarżenia przewidziany w przepisie art. 37 § 1 k.p.a. Przepis ten aktualnie stanowi, że stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Z treści zaś art. 37 § 3 wynika, że ponaglenie wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie – jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Powyższe brzmienie art. 37 § 1 k.p.a. obowiązuje od 1 czerwca 2017 r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935). Z art. 16 ustawy zmieniającej wynika, że do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia tej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym, z tym że do tych postępowań stosuje się przepisy art. 96a-96n ustawy zmienianej w art. 1. Sąd I instancji prawidłowo zauważył, że w rozpoznawanej sprawie zastosowanie mają przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego w brzmieniu obowiązującym przed 1 czerwca 2017 r. Zgodnie z ówczesnym brzmieniem art. 37 § 1 k.p.a. na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Zważywszy, że brak jest organu wyższego stopnia nad Szefem Urzędu do Spraw Cudzoziemców skarżący, przed wniesieniem skargi na bezczynność tego organu, zobowiązany był wezwać ten organ do usunięcia naruszenia prawa. W dniu [...] lutego 2018 r. (data nadania pocztowego) skarżący wniósł pismo z dnia [...] lutego 2017 r. zatytułowane "Ponaglenie". Podkreślić należy, że w odniesieniu do każdego pisma wniesionego do organu, czy też za pośrednictwem organu, o dalszym jego biegu, niezależnie od nadanej przez wnoszącego nazwy, decyduje treść pisma. Mylne oznaczenie pisma nie stanowi przeszkody do nadania mu właściwego biegu (por. postanowienie SN z 27 lutego 1997 r., I PKN 40/96, OSNAP 1998, nr 1, poz. 14 oraz postanowienie NSA z 8 października 2010 r., II FZ 532/2010). W sytuacji mylnego oznaczenia pisma należy zbadać i ocenić czy pismo zawiera elementy niezbędne do zakwalifikowania go do innego pisma niż wynikałoby to z jego nazwy. Niewłaściwe oznaczenie rodzaju pisma nie może wywołać dla strony ujemnych skutków, jeżeli z jego treści wynika jaki jest rodzaj pisma. Każde pismo winno być rozpoznane zgodnie z intencją strony wyrażoną jednoznacznie w jego treści (vide postanowienie NSA z 28.09.2011 r. II OZ 833/11). W rozpoznawanej sprawie Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców prawidłowo zakwalifikował pismo skarżącego zatytułowane "Ponaglenie" jako wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Zauważyć należy, że organ nie miał wątpliwości jak należy zakwalifikować pismo strony. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r. uznał wezwanie do usunięcia naruszenia prawa za nieuzasadnione. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd I instancji błędnie uznał, że w rozpoznawanej sprawie skarżący nie wniósł wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Skarżący przed wniesieniem skargi na bezczynność wyczerpał przysługujące mu środki zaskarżenia, a zatem nie zachodzą przesłanki do odrzucenia skargi. Odnosząc się do daty sporządzenia i wniesienia pisma zatytułowanego "Ponaglenie" stwierdzić należy, że wskazanie daty "[...] lutego 2017 r." zamiast "[...] lutego 2018 r." stanowi oczywistą omyłkę pisarską. Z akt sprawy wynika, że pismo to zostało nadane [...] lutego 2018 r. (dowód: koperta znajdująca się w aktach administracyjnych - k. 2). Na "Ponagleniu" z dnia [...] lutego 2017 r., znajduje się prezentata Urzędu do Spraw Cudzoziemców, z której wynika, że pismo to wpłynęło do organu [...] lutego 2018 r. (k. 6 akt administracyjnych). Zauważyć należy, że uwadze Sądu I instancji umknęło to, że skarżący do pisma z 7 sierpnia 2018 r. załączył dowód nadania "Ponaglenia" w dniu [...] lutego 2018 r. (k. 44 akt sądowych). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, błędne wskazanie roku w dacie sporządzenia pisma zatytułowanego "Ponaglenie" oraz konsekwentne wskazywanie przez stronę w kolejnych pismach 2017 r. zamiast 2018 r. nie świadczy o celowym wprowadzeniu Sądu w błąd. Wskazanie błędnej daty sporządzenia i wniesienia pisma zatytułowanego "Ponaglenie", które zostało potraktowane przez organ jako wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, nie może prowadzić do wniosku, że przed wniesieniem skargi na bezczynność strona niewyczerpała środków zaskarżenia. Wobec powyższego, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego kasacyjnie i rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej na rozprawie. Odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o zwrot kosztów postępowania, należy wskazać, że nie może być on na tym etapie uwzględniony, bowiem w przepisach ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określono podstawy prawnej do zasądzenia przez Naczelny Sąd Administracyjny zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu I instancji kończące postępowanie w sprawie (uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07).