I SA/Wa 1072/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie: sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) sędzia WSA Jolanta Dargas po rozpoznaniu w dniu 7 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. M. i K. M. na niewykonanie przez Prezydenta m. [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 października 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 111/13 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta m. [...] na rzecz M. M. i K. M. sumę pieniężną w kwocie po 1000 (jeden tysiąc) złotych dla każdej z nich; 4. zasądza od Prezydenta m. [...] na rzecz M. M. i K. M. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M. M. i K. M. pismem z dnia 13 lutego 2017 r. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m. [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 października 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 111/13. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta m. [...] do rozpoznania w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy wniosku z dnia 9 grudnia 1988 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] ozn. nr hip. [...] lit. [...]. W przedmiotowej skardze skarżące wniosły wymierzenie organowi grzywny w wysokości stosownej do bezczynności Prezydenta przy rozpoznaniu ww. wniosku, biorąc pod uwagę kwoty przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku 2015, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w dniu 16 lutego 2016 r., przyznanie od organu na rzecz każdej ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości 15.000,00 zł; zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Sąd ustalił, że akta sprawy administracyjnej wraz z odpisem prawomocnego wyroku z dnia 18 października 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 111/13 wpłynęły do organu w dniu 24 stycznia 2014 r., zatem termin wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął w dniu 24 marca 2014 r. Z akt sprawy wynika, że skarżące przed wniesieniem do Sądu przedmiotowej skargi, pismem z dnia 3 lutego 2017 r., wezwały organ do wykonania powołanego wyżej wyroku, jednak Prezydent nie zastosował się do tego wezwania i nie rozpatrzył sprawy. W odpowiedzi na skargę Prezydent opisał dotychczasowy przebieg postępowania i wniósł o oddalenie skargi, podkreślając, że od 24 stycznia 2014 r., tj. dnia doręczenia prawomocnego orzeczenia i zwrotu akt, w toku prowadzonego postępowania, został ustanowiony kurator spadku po jednej ze stron postępowania, zostały zbadane przesłanki kwalifikujące do przyznania odszkodowania w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, została wykonana niezbędna opinia geodezyjna przedmiotowej nieruchomości oraz został sporządzony operat szacunkowy ustalający wartość roszczenia. Dnia [...] listopada .2015 r. decyzją nr [...] Prezydent m. [...] ustalił odszkodowanie za część nieruchomości stanowiącą obecnie własność m. [...] o powierzchni 1024 m². Organ kontynuował prowadzenie postępowania w pozostałym zakresie, tj. części nieruchomości stanowiącej obecnie własność Skarbu Państwa. W toku dalszego prowadzenia postępowania zaistniała sytuacja odnalezienia się spadkobiercy zmarłego następcy prawnego, dla którego został ustanowiony kurator spadku. Jednakże, z uwagi na fakt, że postępowanie spadkowe osoby dla której jest ustanowiony kurator spadku, zostało przeprowadzone w Australii – zaszła konieczność zbadania prawidłowości udowodnienia następstwa prawnego. Zatem z uwagi na wcześniejsze okoliczności, jak i obecne, czyli konieczność zapewnienia czynnego udziału stronom postępowania, wynikającego z art. 10 § 1 kpa, nie było możliwości całkowitego zakończenia postępowania w terminie określonym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 października 2013 r. Z akt sprawy wynika, że wyrokami z dnia 16 października 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 1521/14 i z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1520/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpatrując skargi na niewykonanie powolanego wyżej wyroku z dnia 18 października 2013 r. sygn. akt I SAB/Wa 111/13, wymierzył Prezydentowi m. [...] grzywny odpowiednio w wysokościach 1000 zł i 3000 zł. Z kolejną trzecią już skargą na niewykonanie wyroku z dnia 18 października 2013 r., skarżące wystąpiły pismem z dnia 13 lutego 2017 r., która to skarga zainicjowała niniejsze postępowanie sądowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności, sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego. Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. z 2018 r. poz. 1302, ze zm.), w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa, sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ ten musi pozostawać w bezczynności po wyroku. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy obie te przesłanki zostały spełnione w rozpoznawanej sprawie. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 154 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. Jak wynika z akt sprawy, przed wniesieniem skargi z dnia 13 lutego 2017 r. na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 października 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 111/13, skarżące pismem z dnia 3 lutego 2017 r. wezwały organ do jego wykonania. Procesowy wymóg wniesienia skargi został zatem spełniony. Terminy do wniesienia skargi ustalone w art. 53 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie mają zastosowania do skargi wnoszonej na podstawie art. 154 § 1 powołanej ustawy, a w konsekwencji dopuszczalność jej wniesienia nie jest uwarunkowana upływem określonego czasu od dnia doręczenia organowi wezwania do wykonania wyroku (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 listopada 2012 r., sygn. akt II OSK 2721/12, Lex nr 1248469). Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 578/12, Lex nr 1252111). Z analizy akt sprawy wynika, że do dnia wydania niniejszego wyroku organ nie rozstrzygnął w całości wniosku skarżących o ustalenie odszkodowania. W tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie organowi grzywny Sąd uznał za uzasadniony. Skutkowało to wymierzeniem organowi już po raz trzeci grzywny w wysokości 5000 zł, której wysokość mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Przy czym wymierzając grzywnę w takiej kwocie Sąd wziął pod uwagę ponad czteroletni okres niewykonania przez organ prawomocnego wyroku z dnia 18 października 2013 r., jak również to, że mimo wymierzenia organowi grzywny prawomocnymi wyrokami tut. Sądu z dnia 16 października 2014 r. i z dnia 3 grudnia 2015 r. organ wciąż nie rozpatrzył sprawy w zakresie całej nieruchomości objętej złożonym wnioskiem. Jednocześnie Sąd podkreśla, że niewykonanie wyroków sądów w demokratycznym państwie prawa stanowi szczególnie istotne uchybienie w działaniu organu administracji, godzi bowiem w zasady ogólne postępowania administracyjnego, w tym w szczególności w zasadę praworządności zawartą w art. 7 kpa oraz zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, wyrażoną w art. 8 kpa. Natomiast wymierzenie grzywny organowi na podstawie art. 154 § 1 powołanej ustawy ma za zadanie nie tylko skłonienie organu do wywiązania się z nałożonego na niego w prawomocnym wyroku obowiązku, ale zawiera też element represyjny, stanowiący w istocie sankcję za ignorowanie przez zobowiązane organy orzeczeń sądowych. Zgodnie z art. 154 § 2 zd. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd ma obowiązek orzec, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu, obecna bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku z dnia 18 października 2013 r., ma charakter rażącego naruszenia prawa. Przy dokonywaniu tej oceny Sąd wziął pod uwagę długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy oraz fakt, że od dnia 3 marca 2016 r., tj. od dnia wpływu do organu odpisu prawomocnego wyroku z dnia 3 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 1520/15 organ, pomimo licznych monitów skarżących oraz posiadania niezbędnej opinii geodezyjnej dotyczącej przedmiotowej nieruchomości i operatu szacunkowego ustalającego wartość roszczenia, nie czynił działań mających odzwierciedlenie w aktach sprawy a zmierzających do rozpoznania całego wniosku skarżących. W tej sytuacji zdaniem Sądu wystąpiły okoliczności przemawiające za przyznaniem na rzecz każdej ze skarżących sumy pieniężnej w kwocie po 1.000 zł tytułem zadośćuczynienia za zaistniałe opóźnienie w wykonaniu wyroku. Sąd uznał, że obecnie kwota ta jest adekwatna jako zadośćuczynienie za dotychczasowe niewykonywanie wyroku. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w związku z art. 154 § 6 oraz na podstawie art. 154 § 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów sądowych Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.