VIII SA/Wa 429/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), Sędzia WSA Leszek Kobylski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 13 września 2018 r. sprawy ze skargi L. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z [...] kwietnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne oddala skargę. Postanowieniem z [...] kwietnia 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. (dalej: "Dyrektor IAS", "DIAS" lub "organ odwoławczy"), po rozpatrzeniu zażalenia L. M. (dalej: "skarżący") utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. (dalej: "Naczelnik US" lub "organ egzekucyjny") z [...] lutego 2018 r. oddalające skargę na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, polegającą na zajęciu na podstawie zawiadomienia Nr [...] z dnia [...] września 2017 r. nieruchomości położonej w miejscowości W. K.. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia Dyrektor IAS wskazał m.in. przepisy art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017r., poz. 1257; dalej: "Kpa") oraz art. 18 i art. 54 § 1 i § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j.t. Dz. U. z 2017r., poz. 1201; dalej: "upea"). Postanowienia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym: Naczelnik US prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku skarżącego, na podstawie 17 tytułów wykonawczych o stosownych numerach wystawionych w latach 2010 – 2017, obejmujących należności z tytułu podatku dochodowego z papierów wartościowych i instrumentów finansowych za 2008r., podatku od towarów i usług za grudzień 2011r., sierpień 2012r. - grudzień 2012r., marzec 2013r., maj 2013r., czerwiec 2013r., listopad 2015r., grudzień 2015r., marzec 2016r., wrzesień 2016r. i marzec 2017r. oraz podatku dochodowego w wysokości 19% pobieranego od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za styczeń 2016 r. – grudzień 2016r. Ww. tytuły wykonawcze zostały skarżącemu doręczone. Zawiadomieniem z [...] września 2017 r. o stosownym numerze organ egzekucyjny zajął nieruchomość gruntową w miejscowości W. K. oraz wezwał skarżącego do zapłaty egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami za zwłokę i kosztami egzekucyjnymi, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania wartości przedmiotowej nieruchomości. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu [...] października 2017r. Jednocześnie na wniosek organu egzekucyjnego dokonano wpisu w księdze wieczystej prowadzonej dla ww. nieruchomości o wszczęciu egzekucji z tej nieruchomości. Pismem z [...] października 2017r. skarżący złożył skargę na zajęcie nieruchomości położonej w W. K. z [...] września 2017r. Skarżący postawił zarzut naruszenia art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej oraz art. 6 Kpa. Wyjaśnił, że zobowiązanie określone w tytule wykonawczym z [...] listopada 2010r., nr [...] jest zabezpieczone hipoteką ustanowioną na innej nieruchomości. Dodał, że w świetle treści powołanego przepisu po upływie okresu przedawnienia zobowiązanie może być egzekwowane wyłącznie z przedmiotu hipoteki, co oznacza, że zakres przedmiotowy prowadzonej egzekucji został ograniczony. Organ nie może więc podejmować czynności w sposób sprzeczny z obowiązującym prawem. Organ I instancji postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r. oddalił powyższą skargę. Postanowienie to, postanowieniem organu odwoławczego z dnia [...] stycznia 2018 r. zostało uchylone, a sprawa przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Postanowieniem z [...] lutego 2018r. Naczelnik US, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy wskutek uchylenia poprzedniego postanowienia przez Dyrektora IAS oddalił wniesioną skargę na czynność egzekucyjną wskazując, że zajęcie nieruchomości gruntowej zostało dokonane zgodnie z treścią art. 110c upea. Czynność egzekucyjna została zatem dokonana zgodnie z prawem. W zażaleniu na to postanowienie skarżący podniósł tożsame jak w skardze na czynność egzekucyjną zarzuty. Dodał, że nie kwestionuje prawa organu egzekucyjnego do dokonywania zajęć nieruchomości, lecz w niniejszej sprawie Naczelnik US naruszył treść art. 6 Kpa, w sytuacji, gdy w świetle treści tego przepisu nie może dokonywać czynności egzekucyjnych w celu wyegzekwowania wierzytelności zabezpieczonej hipoteką po upływie okresu przedawnienia z innego przedmiotu niż nieruchomość, na której hipoteka jest ustanowiona. Organ nie może sam z pogwałceniem ograniczeń określonych w normach prawnych, dokonywać czynności egzekucyjnych. Dyrektor IAS utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji przypomniał na wstępie dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Wskazał, iż materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w realiach rozpoznawanej sprawy stanowi przepis art. 54 upea, w świetle treści którego uznać należy, że skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego wszczyna postępowanie, którego celem jest zbadanie prawidłowości dokonania przez tenże organ lub egzekutora konkretnej czynności zmierzającej do zastosowania lub zrealizowania określonego środka egzekucyjnego. Wskazał, iż jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym i w doktrynie, w ramach tego środka można podnosić jedynie zarzuty formalnoprawne, odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora w świetle przepisów regulujących sposób i formę dokonywania tychże czynności. W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne, stanowiącym w istocie jedynie fragment postępowania egzekucyjnego, ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie bada się zatem wymagalności i zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Nie ocenia się również prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok WSA w Warszawie z 29 czerwca 2011r., sygn. akt III SA/Wa 3207/10). Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego sprawy organ odwoławczy stwierdził, że czynność egzekucyjna została dokonana zgodnie z art. 7 upea. Organ egzekucyjny w toku prowadzonego postępowania zastosował środek egzekucyjny wymieniony w katalogu środków określonych w art. 1a pkt 12 lit. a tiret 13 upea. Podstawę dokonania zajęcia stanowiło zaś wezwanie z [...] września 2017r. Sposób zajęcia nieruchomości odpowiadał treści art. 110c upea. Zajęcie zawierało nadto wszystkie elementy określone w art. 67 § 2 upea. Organ odwoławczy zauważył, że w sprawie, zarówno w złożonej skardze na czynność egzekucyjną, jak i w zażaleniu, skarżący nie postawił konkretnych zarzutów odnoszących się do czynności egzekucyjnej w postaci zajęcia nieruchomości, wskazując, że zobowiązanie określone w tytule wykonawczym z dnia [...] listopada 2010r. Nr [...] jest zabezpieczone hipoteką ustanowioną na innej nieruchomości. W związku z upływem okresu przedawnienia, zgodnie z art. 70 § 8 Op zobowiązanie może być egzekwowane wyłącznie z przedmiotu tej hipoteki. Organ egzekucyjny nie może podejmować kolejnych czynności, które są sprzeczne z obowiązującym prawem. Zarzut ten organ odwoławczy uznał jednak za nieuzasadniony wskazując, że w toku postępowania zastosowano szereg skutecznych środków egzekucyjnych mających wpływ na bieg terminu przedawnienia dochodzonego zobowiązania podatkowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie postanowień organów obydwu instancji i zasądzenie kosztów postępowania sądowego skarżący postawił zarzuty naruszenia: - art. 6 Kpa w związku z art. 18 upea w związku z art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, poprzez prowadzenie egzekucji należności zabezpieczonej hipoteką przymusową z innej nieruchomości niż nieruchomość, na której ustanowiona jest hipoteka, po upływie terminu przedawnienia. W uzasadnieniu skargi powtórzył dotychczas prezentowaną argumentację, podnosząc, iż zgodnie z art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, po upływie okresu przedawnienia zobowiązanie może być egzekwowane wyłącznie z przedmiotu hipoteki. Zajęcie nieruchomości położonej w W. K. w celu egzekucji zobowiązania z 2008 r., które nie jest zabezpieczone hipoteką przymusową na tej nieruchomości jest czynnością dokonaną z naruszeniem art. 6 Kpa w zw. z art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej. Organ egzekucyjny dokonał zajęcia nieruchomości w celu wyegzekwowania zobowiązań zabezpieczonych w tym celu już inną hipoteką po upływie okresu przedawnienia, naruszając bezwzględnie obowiązujący zakaz prawny. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018, poz. 1302 ze zm.; dalej "ppsa"), stosownie do art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 2017, poz. 2188 ze zm.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) – c) ppsa). Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych powyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa. Przedmiotem kontroli Sądu jest rozstrzygnięcie wydane na podstawie art. 54 upea, tj. postanowienie oddalające skargę na czynność egzekucyjną. Zgodnie z treścią § 1 tego przepisu zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej (§ 4). W sprawie skarg, o których mowa w § 1 i 2, postanowienie wydaje organ egzekucyjny. Na postanowienie o oddaleniu skargi przysługuje zażalenie (§ 5). W przypadku uwzględnienia skargi na czynności egzekucyjne organ egzekucyjny uchyla zakwestionowaną czynność egzekucyjną lub usuwa stwierdzone wady czynności (§ 5a). Wniesienie skargi, o której mowa w § 1, nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego. Organ egzekucyjny lub organ nadzoru może jednak, w drodze postanowienia, wstrzymać w uzasadnionych przypadkach prowadzenie postępowania egzekucyjnego (§ 6). W niniejszej sprawie w toku postępowania egzekucyjnego dokonano czynności egzekucyjnej wymienionej w treści art. 1a pkt 12 a) tiret 13 upea, tj. zajęcia nieruchomości w sposób przewidziany w treści art. 110c powołanej ustawy. Skarżący, we wniesionej skardze na powołaną wyżej czynność egzekucyjną nie stawia zarzutów co do sposobu dokonania ww. czynności zajęcia nieruchomości, lecz wywodzi, że zobowiązanie określone tytułem wykonawczym z [...] listopada 2010 r. nr [...] uległo przedawnieniu. W tym miejscu przypomnienia wymaga, że jak słusznie dostrzegły organy orzekające w sprawie w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się jednolicie, że przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne mogą być tylko zarzuty formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania prowadzonego przez organ egzekucyjny oraz ewentualnego naruszenia przepisów regulujących sposób i formę dokonania czynności egzekucyjnych. Przedmiotem postępowania prowadzonego w sprawie skargi na czynności organu egzekucyjnego jest wyłącznie prawidłowość zakwestionowanej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie może być rozważane istnienie egzekwowanego obowiązku. Skarga ze swej istoty nie może zmierzać do unicestwienia postępowania egzekucyjnego i nie polemizuje z zasadnością jego wszczęcia w ogóle, lecz zmierza do skłonienia organów egzekucyjnych, aby te prowadziły czynności egzekucyjne w sposób prawidłowy (por. wyrok NSA z 5 października 2017 r., sygn. akt II FSK 1202/17 oraz WSA w Krakowie z 26 października 2017 r., sygn. akt I SA/Kr 904/17; orzeczenia dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych pod adresem: www.cbois.nsa.gov.pl). Z akt egzekucyjnych wynika, iż organ egzekucyjny sporządził w dniu 21 września 2017 r. zajęcie nieruchomości, które jest środkiem egzekucyjnym przewidzianym w art. 1a pkt 12 a) tiret 13 upea. Jak wynika z treści zajęcia, o którym mowa wskazuje ono nieruchomość, której dotyczy, zawiera także wezwanie do uiszczenia należności wraz z odsetkami, wymieniając jednocześnie kwoty i tytuły wykonawcze, z których należności te wynikają oraz termin i rygor niezapłacenia należności zgodnie z wezwaniem. Zajecie zostało skarżącemu doręczone w dniu [...] października 2017 r., zaś tytuł wykonawczy Nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. - w dniu [...] grudnia 2010 r. organ egzekucyjny zwrócił się też do Sądu Rejonowego w G. V Wydziału Ksiąg Wieczystych z wnioskiem o dokonanie w dziele II księgi wieczystej KW [...] wpisu o wszczęciu postępowania egzekucyjnego z nieruchomości. Zachowane zatem zostały wymogi z art. 110c upea, a zastosowany środek egzekucyjny jest znany ustawie i ma zastosowanie do należności pieniężnych. Z tego względu, w ocenie Sądu rację w sporze przyznać należy organom orzekającym w sprawie, gdyż organ egzekucyjny prawidłowo zastosował środek egzekucyjny przewidziany w treści art. 1a pkt 12 a) tiret 13 upea i dokonał czynności egzekucyjnej w sposób przewidziany w art. 110c upea. Jak już wskazano wyżej, prawidłowości zastosowania powyższych przepisów skarżący nie kwestionuje, a wobec tego, iż skarga na czynności egzekucyjne służy kontroli prawidłowości dokonanej czynności egzekucyjnej, nie zaś podważeniu istnienia egzekwowanego obowiązku, przy wykorzystaniu skargi nie jest możliwe doprowadzenie do badania przedawnienia tego obowiązku. Powyższe oznacza jednocześnie, że nie jest możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka służącego ochronie praw zobowiązanego, jakim jest zarzut egzekucyjny (art. 33 § 1 pkt 1 upea), czy wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 2 upea). W postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne, stanowiącym jedynie fragment postępowania egzekucyjnego, ocenie podlegają wyłącznie zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. W postępowaniu tym nie orzeka się więc ani o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne co do zasady nie ma zatem wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Nie ulega zatem wątpliwości, że podnoszone przez skarżącego okoliczności związane z przedawnieniem zobowiązania objętego wskazanym tytułem wykonawczym nie podlegają rozpatrzeniu w ramach niniejszego postępowania prowadzonego w trybie art. 54 upea. Jak bowiem wskazano powyżej, skarga na czynności egzekucyjne nie jest środkiem konkurencyjnym zarówno z zarzutami wnoszonymi na podstawie art. 33 § 1 upea, jak i odwołaniem od decyzji wymiarowej, czy też skargą do sądu. Takie stanowisko jest zgodne z poglądami prawnymi zaprezentowanymi w wyroku NSA z 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13 (dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych pod adresem: www.cbois.nsa.gov.pl), w świetle których zarzuty nie mogą być przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne, bowiem rozpatrzenie takiego żądania byłoby próbą obejścia prawa i naruszyłoby zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia. Powyższa zasada sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane, tzn. by nie zaistniała sytuacja w ramach, której dany zarzut byłby rozpatrywany w ramach kilku środków ochrony prawnej. Skarga na czynność egzekucyjną jest sformalizowanym środkiem ochrony prawnej i służy tylko i wyłącznie do poddania kontroli prawidłowości zastosowanej czynności egzekucyjnej. Tym samym zarzuty skargi Sąd w całości uznał za niezasadne. Skarżący nie wskazał bowiem żadnych okoliczności powodujących konieczność stwierdzenia nieprawidłowości dokonanej w niniejszej sprawie czynności zajęcia nieruchomości. Wbrew twierdzeniom skarżącego, w ramach postępowania wszczętego skargą na czynność egzekucyjną brak jest podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 6 Kpa w zw. z art. 18 upea. Brak jest też podstaw do odnoszenia się do treści art. 70 § 8 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm.). Zdaniem Sądu, zaskarżone postanowienie odpowiada zatem prawu. Sąd nie dopatrzył się także innych naruszeń prawa dających podstawę do uwzględnienia skargi. Biorąc to wszystko pod uwagę, po rozpoznaniu zgodnie z art. 119 pkt 3 ppsa sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym Sąd, na podstawie art. 151 ppsa Sąd oddalił skargę, orzekając jak w sentencji wyroku.