I OSK 459/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-09-18
Skład orzekający: Zbigniew Ślusarczyk, Tamara Dziełakowska, Mariusz Kotulski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, który twierdzi, że nie posiada żądanych dokumentów, jest zobowiązany do uzasadnienia i uprawdopodobnienia tego faktu, a w przypadku ich usunięcia w trakcie postępowania, czy można zarzucić mu bezczynność?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że sąd pierwszej instancji prawidłowo oddalił skargę na bezczynność organu. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 4 ust. 3 ustawy o dostępie do informacji publicznej, obowiązek udostępnienia informacji publicznej dotyczy podmiotów będących w jej posiadaniu. Skoro organ stwierdził, że nie posiada żądanych oryginałów pism, a skarżący nie wykazał, że jest inaczej, nie można zarzucić organowi bezczynności w tym zakresie. Sąd zaznaczył również, że zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania były wadliwe formalnie, gdyż odnosiły się do przepisów w brzmieniu, które nie miały zastosowania w sprawie.Stan faktyczny
Z. F. złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie wglądu do pism dotyczących antydatowania wpisów oraz wniosku o odsunięcie go od prowadzenia zajęć. Rektor Uniwersytetu poinformował, że nie posiada żądanych dokumentów, a część wniosku dotyczyła informacji już wcześniej udostępnionych. Po kolejnych postępowaniach i wyroku NSA uchylającym poprzedni wyrok WSA, sąd pierwszej instancji ponownie oddalił skargę na bezczynność, uznając, że organ nie dysponuje żądanymi oryginałami pism. Z. F. złożył skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym twierdząc, że organ usunął dokumenty w trakcie postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną. Zasądzono od Z. F. na rzecz Rektora [...] Uniwersytetu [...] w S. kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) sędzia NSA Tamara Dziełakowska sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant asystent sędziego Inesa Wyrębkowska po rozpoznaniu w dniu 18 września 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 5 października 2017 r. sygn. akt II SAB/Sz 73/17 w sprawie ze skargi Z. F. na bezczynność Rektora [...] Uniwersytetu [...] w S. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Z. F. na rzecz Rektora [...] Uniwersytetu [...] w S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 5 października 2017 r. sygn. akt II SAB/Sz 73/17 oddalił skargę Z. F. na bezczynność Rektora [...] Uniwersytetu [...] w S. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Wnioskiem z dnia 22 listopada 2013 r. Z. F. zwrócił się o udostępnienie informacji publicznej w zakresie: "wglądu do wszystkich pism wytworzonych przez pracowników uczelni ([...] i [...]) dotyczących antydatowania wpisów do indeksów i kart zaliczeń przez prof. A. A., oraz wniosku o odsunięcie Z. F. od prowadzenia zajęć dydaktycznych (seminarium dyplomowego), tj. pism studentów z dnia 17 marca 2008 r. oraz samorządu studenckiego z dnia 18 marca 2008 r. A więc wystąpień i pism wewnętrznych oraz wychodzących poza uczelnię – protokoły, notatki służbowe, wnioski, wyjaśnienia, itp.".
Pismem z dnia 6 grudnia 2013 r. Rektor [...] Uniwersytetu [...] (Rektor [...]) poinformował wnioskodawcę, iż nie posiada dokumentacji związanej z antydatowaniem dokumentów przez prof. A. A. oraz z wnioskiem o odsunięcie wnioskodawcy od prowadzenia zajęć dydaktycznych. Wskazał ponadto, że część wniosku dotycząca udostępnienia pism z dnia 17 i 18 marca 2008 r. jest powieleniem wcześniejszych wniosków, na które Z. F. uzyskał odpowiedzi w dniu 2 lutego 2012 r. ([...]) i w dniu 24 lutego 2013 r. ([...]). Podtrzymał stanowisko wyrażone w tych pismach. W piśmie z dnia 23 grudnia 2013 r. organ stwierdził, że ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm., dalej: u.d.i.p.) nie nakłada na niego obowiązku wyjaśnienia powodów nieposiadania żądanych dokumentów.
Skargę na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia żądanych informacji publicznych wniósł Z. F.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wyrokiem z dnia 26 lutego 2015 r. sygn. akt II SAB/Sz 146/14 oddalił skargę, wskazując, że kwestia udostępnienia skarżącemu żądanych przez niego pism była już przedmiotem prawnej oceny sądu administracyjnego, zaś okoliczności faktyczne i prawne sprawy nie uległy zmianie. Powołał się na wyrok z dnia 9 grudnia 2010 r. sygn. akt II SAB/Sz 50/10 oddalający skargę Z. F. dotyczącą niewydania mu przez Rektora [...] kopii pisma z dnia 17 marca 2008 r. studentów V roku Wydziału [...] Politechniki [...] oraz pisma z dnia 18 marca 2008 r. Przewodniczącego Samorządu Studenckiego, który został utrzymany w mocy przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 czerwca 2011 r. sygn. akt I OSK 447/11. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1868/15 uchylił ten wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W ocenie NSA wniosek skarżącego z dnia 22 listopada 2013 r. dotyczył szerszego zakresu informacji niż złożony poprzednio. Dotyczył przede wszystkim innej formy udostępnienia informacji publicznej jaką jest wgląd do określonych w nim dokumentów. Ponadto Sąd kasacyjny podniósł, że Sąd I instancji nie ustalił stanu faktycznego sprawy, w szczególności tego, czy poza pismami studentów istnieją jakiekolwiek inne dokumenty pozostające z nimi w związku. Zaznaczono, że powoływana przez Sąd I instancji okoliczność, że pisma te nie zostały wykorzystane w żadnym postępowaniu wewnątrzuczelnianym przeciwko skarżącemu, nie jest równoznaczna z brakiem w jakiejkolwiek postaci przejawów zachowania władz uczelni (np. adnotacji poczynionych na pismach) po otrzymaniu wniosku studentów o odsunięcie skarżącego od zajęć. Podkreślono, że w okolicznościach sprawy nie istnieją dokumenty związane z antydatowaniem wpisów przez prof. A.. Żądanie wglądu do nich jest więc niewykonalne, a zatem nie można zarzucić organowi bezczynności w tym zakresie. Ponadto zwrócono uwagę na to, że wniosek Z. F. dotyczył również wglądu do wymienionych w nim dokumentów. Co do tego żądania Sąd I instancji nie ustalił, czy istnieją takie materiały np. dekretacje, korespondencja, nie ustalił też co na nie się składa i czy mają one walor informacji publicznej. Sąd kasacyjny uznał, że - rozpoznając ponownie sprawę - Sąd I instancji powinien zobowiązać organ do złożenia oryginałów pism studentów z dnia 17 i 18 marca 2008 r. w celu sprawdzenia, czy są naniesione na nich jakiekolwiek adnotacje i dokonania oceny, czy stanowią one informację publiczną. Ponadto powinien zobowiązać organ do przedłożenia wszelkiej korespondencji dotyczącej wymienionych pism.
Zarządzeniem z dnia 12 lipca 2017 r., Przewodniczący Wydziału II WSA w Szczecinie zwrócił się do organu o uzupełnienie akt administracyjnych sprawy poprzez nadesłanie oryginałów pism studentów z dnia 17 i 18 marca 2008 r. oraz wszelkiej korespondencji dotyczącej wymienionych pism w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma. W wykonaniu zobowiązania Sądu, organ poinformował, że nie dysponuje oryginałami tych pism, gdyż nie istnieje obowiązek ich przechowywania. Jednocześnie wskazał, iż nie posiada żadnej korespondencji z nimi związanej.
Powołanym na wstępie wyrokiem, wydanym po ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd i instancji uznał, że skarga winna zostać oddalona na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017, poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.). W ocenie Sądu, skoro organ stwierdził, że nie istnieją dokumenty w postaci oryginałów pism studentów z 17 i 18 marca 2008 r. ani żadna korespondencja z nimi powiązana, to bezzasadny jest zarzut bezczynności organu w tym zakresie. Sąd stwierdził, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów, że jest inaczej i oświadczenie organu jest niezgodne z rzeczywistością. Nie świadczą o tym w szczególności dokumenty złożone przez skarżącego wraz z pismem z dnia 17 sierpnia 2017 r. Potwierdzają one jedynie, że istnieją/istniały kopie tych dokumentów w postaci złożonych do teczek studentów kopii pism, nie jest to jednak równoznaczne z istnieniem oryginału.
Skargę kasacyjną od tego wyroku złożył Z. F., zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie i uwzględnienie skargi, względnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a ponadto zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 149 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1a i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017, poz. 136, dalej: p.p.s.a.) poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, w której podmiot zobowiązany w trakcie postępowania doprowadził do usunięcia wnioskowanych informacji, a tym samym postępowanie w sprawie bezczynności stało się bezprzedmiotowe. Ponadto podniesiono zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 4 ust. 3 u.d.i.p. w zw. z art. 45 Konstytucji RP poprzez błędne zastosowanie prowadzące do uznania, że w przypadku, w którym podmiot zobowiązany powołuje się na przesłankę nieposiadania informacji - art. 4 ust. 3 u.d.i.p., nie musi tego uzasadniać i uprawdopodabniać, a tym samym w takim wypadku dochodzi do naruszenia prawa do sądu - rozpoznania merytorycznego sprawy; art. 61 ust. 1 i 2 w zw. z art. 45 Konstytucji RP w zw. z art. 21 pkt 1 i 2 u.d.i.p. poprzez błędną wykładnię prowadzącą do odkodowania normy, zgodnie z którą nie dochodzi do naruszenia praw do informacji oraz prawa do sądu w sytuacji, gdy w trakcie prowadzonego przez wiele lat procesu sądowego o udostępnienie informacji publicznej podmiot zobowiązany usuwa wnioskowane informacje.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że w chwili wyrokowania w sprawie o sygn. akt II SAB/Sz 146/14 podmiot zobowiązany posiadał wnioskowane dokumenty, w chwili wyrokowania w sprawie o sygn. akt II SAB/Sz 73/17 już nie. Zaznaczono, że Sąd I instancji, rozpoznając ponownie sprawę, nie ustalił, w jakim momencie te dokumenty przestały być w posiadaniu organu. Zdaniem autora skargi kasacyjnej postępowanie w sprawie trwało zbyt długo, a spowodowane było to postępowaniem podmiotu zobowiązanego, który od początku nie chciał ujawnić w całości wnioskowanych informacji. Wyrok NSA o sygn. akt I OSK 1868/15 mógł doprowadzić do realizacji prawa do informacji przysługującego skarżącemu, jednak stało się to niemożliwe z uwagi na zniszczenie żądanych informacji. Powyższe uniemożliwiło sądową kontrolę zachowania podmiotu zobowiązanego w niniejszej sprawie. Podniesiono, że Sąd I instancji przyjął oświadczenie organu o tym, że nie posiada żądanych informacji i nie dokonał żadnych innych ustaleń w tym zakresie. Zdaniem autora skargi kasacyjnej organ powinien wyjaśnić, dlaczego usunął wnioskowane dokumenty w trakcie toczącego się postępowania sądowego, podać daty ich usunięcia oraz uprawdopodobnić, że ich rzeczywiście nie posiada. W innym wypadku taka praktyka mogłaby spotkać się z uznaniem po stronie podmiotów zobowiązanych do udzielenia informacji publicznej, że wystarczy usunąć dokumenty będące przedmiotem wniosku, a postępowanie stanie się bezprzedmiotowe. Ponadto nawet po zniszczeniu żądanych pism, Sąd pierwszej instancji powinien stwierdzić bezczynność i orzec, że miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz ewentualnie wymierzyć organowi grzywnę.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rektor [...] wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W ocenie organu zaskarżony wyrok w pełni odpowiada prawu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sposób sporządzenia skargi kasacyjnej powoduje konieczność przytoczenia uwag związanych z wymogami skargi kasacyjnej przewidzianymi w ustawie Prawo o postępowaniu przed Sądami administracyjnymi. Godzi się bowiem przypomnieć, że rozpoznając skargę kasacyjną – po myśli art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), – Naczelny Sąd Administracyjny czyni to w granicach zakreślonych przez ramy tego środka odwoławczego, gdyż jest nimi związany, biorąc pod rozwagę z urzędu w zasadzie tylko nieważność postępowania. Przy braku przesłanek nieważnościowych w sprawie podlegały rozpoznaniu wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych. W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym – zdaniem skarżącego – uchybił sąd, określenia, jaką postać miało to naruszenie, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia przepisów postępowania – wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z punktu widzenia skuteczności postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów podkreślenia wymaga, że przytoczenie podstawy kasacyjnej musi być precyzyjne. Jeżeli przepis prawa składa się z kilku jednostek redakcyjnych wówczas zarzucane naruszenie należy powiązać z jego konkretną jednostką redakcyjną. W odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z paragrafów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu. Warunek przytoczenia podstawy kasacyjnej i jej uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody zmuszające sąd drugiej instancji do domyślania się, który przepis prawa autor kasacji miał na uwadze, podnosząc zarzut naruszenia przepisów prawa. Kasacja nieodpowiadająca tym wymaganiom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności. Ze względu na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, usprawiedliwione zasadą związania Naczelnego Sądu Administracyjnego jej podstawami, sporządzenie skargi kasacyjnej jest obwarowane przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a). Opiera się on na założeniu, że powierzenie czynności sporządzenia skargi kasacyjnej wykwalifikowanym prawnikom zapewni jej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający Sądowi II instancji dokonanie kontroli zaskarżonego orzeczenia.
W pierwszej kolejności należy ocenić zarzut naruszenia przepisów postępowania tj. "art. 149 § 1 PPSA, art. 149 § 1a PPSA art. 149 § 2 PPSA", jak wynika ze skargi kasacyjnej przepisy te naruszono w brzmieniu opublikowanym w Dz. U. z 2017 r. poz. 1369. W tym miejscu trzeba zatem zauważyć, że skarga w niniejszej sprawie została wniesiona przez Z. F. 24 listopada 2014 r. Zatem stosownie do treści art. 2 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z dnia 14 maja 2015 r.) przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 ustawy zmieniającej, stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w brzmieniu dotychczasowym. Art. 1 pkt 40) ustawy zmieniającej stanowi, że art. 149:
a) § 1 otrzymuje brzmienie:
"§ 1. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.",
b) po § 1 dodaje się § 1a i 1b w brzmieniu:
"§ 1a. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
§ 1b. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego.",
c) § 2 otrzymuje brzmienie:
"§ 2. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.".
W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie przepisów postępowania tj. art. 149 p.p.s.a. w takim zmienionym brzmieniu. Jednak, jak już podano, z art. 2 ustawy zmieniającej wynika, że do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie tj. przed 15 sierpnia 2015 r. przepisy art. 149 p.p.s.a. stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Art. 149 p.p.s.a. przed 15 sierpnia 2015 r. miał inne brzmienie i co ma szczególne znaczenie w niniejszej sprawie, nie zawierał zarzucanych w skardze kasacyjnej § 1 pkt 3 i § 1a. Mając na względzie wyżej wymienione wymogi konstrukcyjne skargi kasacyjnej, należy zatem stwierdzić, że ta wadliwość podstawy kasacyjnej dotyczącej naruszenia przepisów postępowania uniemożliwia uwzględnienie zarzutu skargi kasacyjnej, że Sąd naruszył "art. 149 § 1 PPSA, art. 149 § 1a PPSA art. 149 § 2 PPSA poprzez ich niezastosowanie", ponieważ te przepisy we wskazanym w skardze kasacyjnej brzmieniu nie miały zastosowania w niniejszej sprawie.
Należy następnie zaznaczyć, że skoro w skardze kasacyjnej nie zarzucono skutecznie naruszenia przepisów postępowania, w oparciu o które Sąd pierwszej instancji ustalił stan faktyczny będący podstawą wydania zaskarżonego wyroku, Sąd kasacyjny zobowiązany był do oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego także opierając się na tej podstawie faktycznej. Z niepodważonych ustaleń faktycznych wynika w szczególności to, że Rektor [...] nie posiada oryginałów pism studentów z dnia 17 marca 2008 r. i samorządu studenckiego z dnia 18 marca 2008 r.
Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia prawa materialnego, których nie uzasadniono (w uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano, że dotyczy tylko naruszenia przepisów "prawa procesowego" i "przepisów postępowania"), należy wskazać, że naruszenie art. 4 ust. 3 u.d.i.p. w zw. z art. 45 Konstytucji RP autor skargi kasacyjnej upatruje w "błędnym ich zastosowaniu prowadzącym do uznania, iż, w przypadku jakim podmiot zobowiązany powołuje się na przesłankę nieposiadania informacji – art. 4 ust. 3 u.d.i.p. nie musi tego uzasadniać i uprawdopodabniać". W tej sytuacji trzeba podkreślić, że zarzut błędnego zastosowania przepisu prawa materialnego aby był skuteczny musi zostać oparty na wykazaniu, że Sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli, że niewłaściwie uznał, że stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. Jednocześnie należy zaznaczyć, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. Ponadto zgodnie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego stanowi podstawę kasacyjną jedynie w przypadku, jeżeli nastąpiło przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Dlatego też w orzecznictwie NSA panuje niekwestionowany pogląd, że próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd I instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1). Ewentualnie może być ona skuteczna, tylko w ramach podstawy kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 – wyrok NSA z 6 lipca 2004 r., FSK 192/04, ONSAiWSA 2004, nr 3, poz. 68. I odwrotnie zresztą, zarzut naruszenia prawa materialnego nie może być skutecznie uzasadniony próbą zwalczenia poczynionych w sprawie ustaleń – wyrok NSA z 16 września 2004 r., FSK 471/04, ONSAiWSA 2005, nr 5, poz. 96. Ta ostatnia sytuacja ma miejsce w skardze kasacyjnej Z. F. Art. 4 ust. 3 u.d.i.p. stanowi, że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty będące w posiadaniu takich informacji. Zatem z tego przepisu nie wynikają reguły ustalania tego czy, organ jest w posiadaniu żądanej informacji. Reguły te ustalają przepisy postępowania. Tymczasem autor skargi kasacyjnej twierdzi, że z art. 4 ust. 3 u.d.i.p wynika, że organ jest zobowiązany uzasadnić i uprawdopodobnić fakt nieposiadania żądanej informacji, nie zarzucając naruszenia przepisów regulujących przebieg postępowania dowodowego. Jak już wskazano, z niepodważonych ustaleń faktycznych wynika, że Rektor [...] nie posiada oryginałów żądanych do wglądu pism. Tym samym Sąd pierwszej instancji biorąc tą okoliczność jako podstawę swojego rozstrzygnięcia, nie naruszył art. 4 ust 3. u.d.i.p. Taka konkluzja przesądza również o bezzasadności zarzutu naruszenia prawa do sądu skarżącego wynikającego z art. 45 Konstytucji RP. Skarga Z. F. została rozpoznana a skarżący nie wykazał, aby został naruszony przepis art. 4 ust 3 u.d.i.p, w sposób pozbawiający go tego prawa.
Nie jest także zasadny zarzut naruszenia art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji w zw. z art. 45 Konstytucji w zw. z art. 21 pkt 1 i 2 u.d.i.p. Skarżący kasacyjnie zarzut ten opiera na twierdzeniu, że Sąd pierwszej instancji wyłożył te przepisy w ten sposób, że usunięcie przez podmiot zobowiązany wnioskowanych informacji publicznych w trakcie prowadzonego przez wiele lat postępowania o ich udostępnienie nie jest naruszeniem prawa do informacji oraz prawa do sądu. Tymczasem Sąd pierwszej instancji nie dokonał takiej wykładni tych przepisów. Sąd za podstawę oddalenia skargi uznał, jedynie fakt nieposiadania oryginałów żądanych pism. Sąd nie ustalił, że żądane do wglądu oryginały pism zostały usunięte w toku postępowania. Twierdzeniu skarżącego zaprzecza także Rektor [...] w odpowiedzi na skargę kasacyjną. Art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP kreuje prawo do uzyskania informacji publicznej w tym dostęp do dokumentów. Prawo to jest sprecyzowane między innymi w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Jak już wyżej podano stosownie do treści art. 4 ust. 3 tej ustawy prawo to może być zrealizowane jedynie w sytuacji posiadania tej informacji przez adresata wniosku. Skoro z ustaleń Sądu wynika, że Rektor nie posiada żądanych informacji, to oddalenie skargi nie naruszyło konstytucyjnego prawa do informacji publicznej a w konsekwencji prawa do sądu skarżącego, wynikającego z art. 45 Konstytucji. W skardze kasacyjnej nie wykazano a nawet nie uzasadnia się, dlaczego w ustalonym przez Sąd stanie faktycznym, naruszenie art. 21 pkt 1 i 2 u.d.i.p. regulującego instrukcyjne terminy rozpoznania skargi i przekazania sądowi akt i odpowiedzi na skargę, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Co czyni także ten zarzut bezskutecznym.
Na marginesie należy tylko zauważyć, że brak zarzutów naruszenia art. 149 p.p.s.a., w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie oraz przepisów regulujących postępowanie dowodowe, uniemożliwia ocenę stanowiska autora skargi kasacyjnej co do nierozpoznania przez Sąd kwestii bezczynności organu w momencie wniesienia skargi i ewentualnie czy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i kwestii wymierzenia grzywny, przy czym co do tej ostatniej kwestii należy wskazać, że skarżący nie wnosił w postępowaniu przez sądem pierwszej instancji o jej wymierzenie.
Mając na względzie wyżej przedstawione stanowisko, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego na mocy art. 184 p.p.s.a. ją oddalił. O kosztach postępowania kasacyjnego od skarżącego na rzecz organu, ograniczających się do wynagrodzenia radcy prawnego, orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło