I SA/Sz 250/16
WyrokWSA w Szczecinie2016-05-23
Skład orzekający: Ewa Wojtysiak, Kazimierz Maczewski, Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy doręczenie zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego na adres zamieszkania zobowiązanego, zamiast na adres prowadzonej działalności gospodarczej widniejący w CEIDG, jest skuteczne i przerywa bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że doręczenie zawiadomienia o zajęciu wierzytelności na adres zamieszkania zobowiązanego, który był jednocześnie adresem wskazanym w NIP-1 i nie został podany jako adres do doręczeń w CEIDG, jest skuteczne. Skoro adres zamieszkania jest jednym z miejsc doręczeń wskazanych w art. 42 § 1 k.p.a., a organ egzekucyjny ma swobodę wyboru miejsca doręczenia, to doręczenie to jest prawidłowe. Skuteczne doręczenie przerywa bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi D.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej umarzające postępowanie egzekucyjne w części dotyczącej odmowy uchylenia czynności egzekucyjnych. Skarżąca kwestionowała skuteczność doręczenia zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego, twierdząc, że powinno ono zostać wysłane na adres widniejący w CEIDG, a nie na adres zamieszkania. W jej ocenie nieskuteczne doręczenie oznaczało, że nie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Organ egzekucyjny i odwoławczy uznały doręczenie na adres zamieszkania za skuteczne, a sąd administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 maja 2016 r. sprawy ze skargi D.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 7 stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Dyrektor Izby Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia 7 stycznia 2016 r., nr, po rozpatrzeniu zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 24 listopada 2015 r., , w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego o numerze [...] oraz odmowy uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych, w pkt 1) uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej odmowy uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych i w tym zakresie postępowanie przed organem I instancji umorzył oraz w pkt 2) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie w pozostałej części.
Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] działając w charakterze wierzyciela i jednocześnie organu egzekucyjnego prowadził wobec [...] postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 10 grudnia 2014 r. obejmującego zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2008 rok na kwotę [...] zł plus odsetki. W dniu 11 grudnia 2014 r. organ egzekucyjny podjął czynności zmierzające do wyegzekwowania zaległości, tj. zawiadomieniem nr [...] zajął wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...]. Zawiadomienie wraz z tytułem wykonawczym zostało wysłane na adres zobowiązanej podany w tytule wykonawczym, tj. ul. [...] w [...]. W dniu 29 grudnia 2014 r. ww. pismo zgodnie z art. 44 § 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze zm.) – dalej zwanej "k.p.a.", zostało doręczone zobowiązanej w trybie zastępczym.
W dniu 16 września 2015 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] wpłynęło pismo pełnomocnika zobowiązanej doradcy podatkowego [...] - wniosek o umorzenie postępowania i uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych. W uzasadnieniu pełnomocnik zobowiązanej powołał się na art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja Podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 – dalej zwanej: "O.p."), wskazując, że zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. przedawniło się z dniem 31 grudnia
2014 r. Zdaniem pełnomocnika skoro zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego zostało wysłane na adres przy ul. [...] w [...], a nie na adres korespondencyjny widniejący w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (zwanej dalej CEIDG) tj. ul. [...] w [...] to nie można uznać że zawiadomienie zostało stronie doręczone i w związku z tym przerwany został bieg terminu przedawnienia.
Organ I instancji po rozpoznaniu wniosku pełnomocnika zobowiązanej, postanowieniem z dnia 24 listopada 2015 r., odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego oraz uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych. Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] wskazał, iż zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a. co do zasady osobom fizycznym doręcza się pisma w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Organ egzekucyjny podzielił stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, uznając, że przywołany przepis w § 1 wskazuje podstawowe miejsca doręczenia pisma osobie fizycznej. Z uwagi na użycie przez ustawodawcę łącznika "lub", wyrażającego alternatywę rozłączną, wyżej wymienione miejsca należy uznać za równorzędne, co do stosowania i oceny skuteczności dokonanych w nich doręczeń. Wybór jednego ze wskazanych w nim miejsc doręczeń należy do organu, (wyrok WSA w Łodzi z dnia 16 stycznia 2014 r., sygn. akt. I SA/Łd 1297/13). Organ podkreślił,
że adres korespondencyjny wynikający z CEIDG ma charakter informacyjno-ewidencyjny, tym samym zasadnym pozostaje pogląd, iż osobie fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą doręcza się pisma w postępowaniu egzekucyjnym tak jak każdej innej osobie fizycznej. Fakt prowadzenia działalności gospodarczej na zasadzie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej i wskazanie w CEIDG adresu do korespondencji nie ma wpływu na podmiotowość prawną osoby prowadzącej działalność gospodarczą.
W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik zobowiązanej podniósł, że po pierwsze - w toku postępowania podatkowego strona podała adres do doręczeń, na który organ powinien wysłać odpis tytułu wykonawczego. Po drugie - w przekonaniu pełnomocnika skoro ustawodawca zastosował w art. 42 k.p.a. spójnik "lub", a nie "albo" skuteczne doręczenie zastępcze może mieć miejsce dopiero w sytuacji, gdy po nieudanej próbie doręczenia pisma w miejscu zamieszkania organ podejmie próbę doręczenia pisma w miejsce pracy. Po trzecie: jako że w CEIDG widnieje adres do korespondencji, organ zobligowany był do wysyłania korespondencji na ten właśnie adres.
Po rozpoznaniu zażalenia, ww. postanowieniem z dnia 7 stycznia 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] w pkt 1) uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej odmowy uchylenia czynności egzekucyjnych i w tym zakresie postępowanie przed organem I instancji umorzył oraz w pkt 2) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie w pozostałej części.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy uznał,
że w sprawie nie doszło do przedawnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym nr [...]
Uzasadniając stanowisko organ odwoławczy wskazał, że dopiero po wszczęciu postępowania egzekucyjnego mamy do czynienia ze stroną, co oznacza, że organ egzekucyjny nie mógł doręczyć dokumentów, związanych ze wszczęciem postępowania, na adres do doręczeń wskazany przez stronę w piśmie złożonym w trakcie postępowania. Organ podzielił pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt.: II GSK 1956/13 stwierdzający, że określając w art. 42 k.p.a. miejsca doręczenia pism osobom fizycznym ustawodawca posłużył się spójnikiem "lub", a tym samym nie ustalił wiążącej organ prowadzący postępowanie administracyjne kolejności miejsc, w której doręczenie może nastąpić. W tej sytuacji uprawniona jest teza, że wybór miejsca doręczenia należy, co do zasady, do organu administracji publicznej, przed którym toczy się sprawa. Odnosząc się do danych widniejących w CEIDG uznał, podobnie jak organ I instancji, iż adres korespondencyjny wynikający z CEIDG ma charakter informacyjno-ewidencyjny, tym samym zasadnym pozostaje osobie fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą doręczanie pisma w postępowaniu egzekucyjnym tak jak każdej innej osobie fizycznej.
Końcowo, organ odwoławczy podniósł, że na podstawie art. 60 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm. ) – dalej zwanej "u.p.e.a.", organ egzekucyjny wydaje w razie potrzeby postanowienie dotyczące uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych wskutek umorzenia postępowania egzekucyjnego. Przywołany przepis wskazuje,
że postanowienie o uchyleniu czynności egzekucyjnych jest konsekwencją umorzenia postępowania egzekucyjnego, tym samym wydanie postanowienia w przedmiocie odmowy uchylenia dokonanych czynności wobec odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego organ uznał za przedwczesne.
W skardze na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] Strona wniosła o jego uchylenie.
Zaskarżonemu postanowieniu Skarżąca zarzuciła:
1) rażące naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 6 k.p.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 w zw. z § 3 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] odmawiającego umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], chociaż z zebranego materiału dowodowego wynikało, że wnioski płynące z pisma pełnomocnika były uzasadnione i w związku z powyższym postępowania winno być umorzone a czynności uchylone;
- art. 8 k.p.a. przez przeprowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów egzekucyjnych.
2) rażące naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:
- polegające na błędnej wykładni przepisu art. 44 § 2-4 k.p.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie, to jest zastosowanie do nieprawidłowo doręczonej przesyłki pocztowej i przyjęcie, iż doręczenie zawiadomienia było skuteczne.
Uzasadniając zgłoszone zarzuty skarżąca podniosła, iż w toku postępowania podatkowego złożyła pismo składające się z dwóch części: pierwsza to wskazanie pełnomocnika, zaś druga to adres do korespondencji. Wobec powyższego, jej zdaniem, jako że przepisy k.p.a. nie zawierają szczególnych zasad ustalania adresu doręczenie zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego wraz z odpisem tytułu wykonawczego winno nastąpić na podany w piśmie adres do korespondencji. W opinii skarżącej, ujawnienie adresu do korespondencji w CEIDG, tj. ul. N. w [...], obligowało organ do wysłania wszelkiej korespondencji, w tym zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego na ten właśnie adres.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w [...] wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] z w a ż y ł, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Istota sporu ogniskuje się wokół kwestii doręczenia skarżącej zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w trybie art. 44 k.p.a. na adres wskazany w tytule wykonawczym, tj. ul. [...] w [...] zamiast, jak tego chce skarżąca, na adres prowadzonej działalności gospodarczej widniejący w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG), tj. ul. [...]w [...], co w ocenie skarżącej z uwagi na nieskuteczne doręczenie ww. zawiadomienia spowodowało, że nie doszło do przerwania biegu przedawnienia, skutkując w istocie koniecznością umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt u.p.e.a.
Nie jest sporne w rozpoznawanej sprawie, że tytuł wykonawczy i zawiadomienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego zostały wysłane przez organ egzekucyjny na adres wskazany przez wierzyciela (w tej sprawie organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem) w tytule wykonawczym, tj. na adres w [...] przy ul. [...]. Pozostaje także poza sporem, że ten właśnie adres, jako adres swojego zamieszkania, wskazała skarżąca w formularzu NIP-1, nie podając przy tym żadnego innego adresu do korespondencji oraz, że nie odebrała kierowanej do niej przesyłki, co spowodowało doręczenie ww. przesyłki w trybie doręczenia zastępczego.
Wskazać należy, że celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do wykonania obowiązku przez zobowiązanego w przypadku, gdy uchyla się on od jego dobrowolnego wykonania (art. 1 pkt 1 u.p.e.a.). Egzekucji administracyjnej podlega także obowiązek zapłaty podatku (art. 2 pkt 1 u.p.e.a.). W przypadku uchylania się podatnika od płacenia ciążących na nim podatków wierzyciel (organ podatkowy) obowiązany jest podjąć czynności zmierzające do przymuszenia podatnika do ich wykonania (art. 6 § 1 e.p.e.a.). Jedną z tych czynności jest wystawienie tytułu wykonawczego i wystąpienie z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego do właściwego organu egzekucyjnego (art. 26 § 1 u.p.e.a.). Wniosek taki konieczny jest także wówczas, gdy ten sam organ jest właściwy do prowadzenia postępowania egzekucyjnego i postępowania podatkowego. W wyniku wniosku wierzyciela wszczynane jest postępowanie egzekucyjne, które nie stanowi kontynuacji postępowania podatkowego, jest nowym, odrębnym od niego postępowaniem. Jego wszczęcie następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 u.p.e.a.).
O wszczęciu postępowania egzekucyjnego i stosowaniu środków przymusu przez organ egzekucyjny, zobowiązany powinien być informowany bezpośrednio przez ten organ, a nie przez pełnomocnika lub inną wskazaną przez niego osobę. Dlatego istotne jest, żeby odpis tytułu wykonawczego został doręczony bezpośrednio zobowiązanemu. Nie wystarczy doręczenie go jedynie pełnomocnikowi zobowiązanego (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 21 maja 2014 r., I SA/Gd 332/14, LEX nr 1464746).
Dopiero od momentu skutecznego doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, organ egzekucyjny ma do czynienia ze stroną, której uprawnienia są regulowane tak w art. 10 § 1, jak i art. 32 oraz art. 40 k.p.a.
Z uwagi na to, że u.p.e.a, nie zawiera uregulowań w zakresie doręczania pism w postępowaniu egzekucyjnym, na mocy art. 18 u.p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym zastosowanie mają odpowiednie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Wobec tego w postępowaniu egzekucyjnym mają zastosowanie przepisy art. 39 - 48 k.p.a., dotyczące sposobów doręczania pism - w tym również w formie dokumentu elektronicznego. Wskazane przepisy mają zastosowanie w zakresie doręczeń wszystkich pism między innymi upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a., bądź tytułu wykonawczego.
Zgodnie z art. 40 § 1 k.p.a. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Z art. 42 § 1 k.p.a. wynika, że co do zasady osobom fizycznym pisma doręcza się w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Stosownie do art. 42 § 2 k.p.a. pisma mogą być doręczane również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (§ 3).
W myśl art. 43 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się,
za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania.
Z kolei przepis art. 44 § 1 k.p.a.a stanowi, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43:
1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej -
w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;
2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ.
§ 2. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata.
§ 3. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia.
§ 4. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.
Przepisy k.p.a. ustanawiają odrębne zasady dla doręczania pism osobom fizycznym i adresatom, którzy nie są osobami fizycznymi. Kwestię doręczania pism osobom fizycznym reguluje art. 42 k.p.a., natomiast w odniesieniu do adresatów niebędących osobami fizycznymi art. 45 k.p.a., w myśl którego, w zakresie istotnym dla rozważanego zagadnienia, jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism.
Z wyraźnej treści art. 45 k.p.a. wynika, że obowiązek doręczania pism w postępowaniu administracyjnym w lokalu siedziby adresata ciąży na organie wówczas, gdy adresatem pisma jest jednostka organizacyjna lub organizacja społeczna. Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą nie jest jednostką organizacyjną, o której stanowi art. 45 k.p.a. Z tego też względu osobie fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą należy doręczać pisma w postępowaniu administracyjnym tak, jak każdej innej osobie fizycznej, zgodnie z dyspozycją art. 42 § 1-3 k.p.a. Taki pogląd wyrażony został w orzeczeniach zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i Sądu Najwyższego (por: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 maja 2010 r., sygn. akt II GSK 594/09, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 sierpnia 2011 r., sygn. akt I UK 23/11) i Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni go podziela.
Co do zasady, miejsce prowadzenia działalności gospodarczej przez osobę fizyczną jest miejscem pracy w rozumieniu art. 42 § 1 k.p.a. Nie oznacza to jednak, że w sytuacji, innej niż wskazanie przez stronę adresu prowadzenia działalności (miejsca pracy), jako miejsca doręczania pism, prawnie bezskuteczne jest doręczenie osobie fizycznej pism w jej mieszkaniu (por. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego
w Warszawie z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 1956/13, LEX nr 1640509).
Dla dalszych rozważań istotna jest zatem treść art. 42 § 1 k.p.a. stanowiąca,
że pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Określając w zacytowanym przepisie miejsca doręczania pism osobom fizycznym ustawodawca posłużył się spójnikiem "lub", a tym samym nie ustalił wiążącej organ prowadzący postępowanie administracyjne kolejności miejsc, w której doręczenie może nastąpić.
W tej sytuacji uprawniona jest teza, że wybór miejsca doręczenia należy co do zasady do organu administracji publicznej, przed którym toczy się sprawa. Zasada ta doznaje ograniczenie jedynie wówczas, gdy strona spośród miejsc wymienionych w art. 42 § 1 k.p.a. wybiera i wskazuje adres do doręczeń. Taka sytuacja nie wystąpiła w rozpoznawanej sprawie.
Z akt sprawy wynika bowiem, że miejscem zamieszkania skarżącej, wykazywanym w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w tym w dacie zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego, również wynikającym z informacji zawartej w CEIDG, był adres w [...], przy czym był to również adres korespondencyjny skarżącej, natomiast miejscem prowadzenia działalności gospodarczej był adres w [...] przy ul. [...], jednakże z tej informacji nie sposób wywieść, że jest to adres wskazany przez stronę jako adres do doręczeń.
Sąd nie kwestionuje, że co do zasady miejsce prowadzenia działalności gospodarczej przez osobę fizyczną jest miejscem pracy w rozumieniu art. 42 § 1 k.p.a. Nie oznacza to jednak, że w sytuacji, innej niż wskazanie przez stronę adresu prowadzenia działalności (miejsca pracy), jako miejsca doręczania pism, prawnie bezskuteczne jest doręczenie osobie fizycznej pism w jej mieszkaniu (por. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 1956/13, LEX nr 1640509).
Zauważyć także należy, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą ma obowiązek wskazania adresu do doręczeń. Wynika to z treści obowiązującego od dnia 7 marca 2009 r. przepisu art. 25 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013 r. poz. 672) stanowiącej, że wpisowi do CEIDG podlega miejsce zamieszkania i adres zamieszkania przedsiębiorcy, adres do doręczeń przedsiębiorcy oraz adresy, pod którymi jest wykonywana działalność gospodarcza, w tym adres głównego miejsca wykonywania działalności i oddziału, jeżeli został utworzony. Ze znajdującego się w aktach zaświadczenia, o czym już była mowa, nie wynika by Skarżąca wskazała jako adres do doręczeń siedzibę "zakładu głównego". Mając powyższe na uwadze, brak jest podstaw do zarzucenia organom błędnego zastosowania przepis art. 42 § 1 k.p.a. przez wysłanie korespondencji na wskazany przez stronę adres zamieszkania, zamiast na adres prowadzonej działalności gospodarczej.
Nadto, Sąd orzekający w niniejszej sprawie wskazuje także, że kwestia prawidłowości doręczenia skarżącej zawiadomienia o zajęciu wierzytelności była już przedmiotem oceny przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] w sprawie ze skargi skarżącej w przedmiocie ustalenia podatku dochodowego od osób fizycznych za
2008 r., który wyrokiem z dnia z dnia 10 września 2015 r., sygn. akt I SA/Sz 571/15, oddalił skargę [...] na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia 20 marca 2015 r., nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził, że:
"Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie z uwagi na zastosowanie skutecznego środka egzekucyjnego, o którym podatniczka została powiadomiona, w postaci zajęcia rachunku bankowego w [...], należało uznać, że bieg terminu przedawnienia został przerwany zanim doszło do przedawnienia określonego zaskarżoną decyzją zobowiązania. Doręczenie wskazanego zawiadomienia nastąpiło w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.) dalej "k.p.a.". Wobec nieobecności adresata przesyłka była dwukrotnie awizowana przez placówkę pocztową tj. w dniu 12.12.2014 r. oraz w dniu 22.12.2014 r. przechowywana przez okres 14 dni w placówce pocztowej i po upływie tego okresu zwrócona do nadawcy. Z upływem wyżej wskazanego 14 dniowego terminu nastąpił skutek doręczenia, co miało miejsce przed 31.12.2014 r. W następstwie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji zaszła możliwość egzekucji wynikającego z niej obowiązku przez zastosowanie określonego środka egzekucyjnego. Powiadomienie zaś o tym [...]skutkowało przerwaniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego na mocy art. 70 § 4 O.p.
Odnosząc się do twierdzenia Skarżącej, wskazującego na konieczność kierowania wszelkiej korespondencji na adres wskazany przez stronę w pełnomocnictwie z dnia 30.07.2013 r. należy stwierdzić, że zarzut stawiany przez pełnomocnika co do błędnego adresu doręczenia stronie powiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego wkładu oszczędnościowego jest niezasadny. Wyjaśnić bowiem należy, że zgodnie z art. 26 § 5 ustawy z dnia 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2014 poz. 1619) – dalej "u.p.e.a.", momentem wszczęcia postępowania egzekucyjnego, jest doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, lub doręczenie dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego.
Podzielić należy pogląd, że dopiero po wszczęciu postępowania egzekucyjnego mamy do czynienia z jego "stroną", co oznacza, że organ egzekucyjny nie mógł doręczać dokumentów, których doręczenie jest równoznaczne ze wszczęciem postępowania, na adres wskazany w zakresie pełnomocnictwa ujawnionego w postępowaniu podatkowym czy kontroli podatkowej. Ujawnienie pełnomocnictwa w postępowaniu egzekucyjnym, pochodzącego od zobowiązanego, który status strony postępowania egzekucyjnego uzyskał dopiero z chwilą doręczenia wyżej wskazanych dokumentów, możliwe było dopiero po wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Zatem, dopiero od momentu ujawnienia pełnomocnictwa w postępowaniu egzekucyjnym należało doręczać pisma na adres w nim wskazany. Z powyższych okoliczności jednoznacznie zatem wynika, że w badanej sprawie organ egzekucyjny postąpił zgodnie z prawem doręczając zawiadomienie bezpośrednio zobowiązanej. Potwierdzeniem słuszności powyższego są wyroki sądów administracyjnych (np. wyrok NSA z dnia 23.12.2008 r., sygn. akt II FSK 1483/07, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21.05.2014 r., sygn. akt I SA/Gd 332/14, wyrok WSA w Krakowie z dnia 28.05.2009 r., sygn. akt I SA/Kr 377/09). Wskazać należy, że organ skierował pierwsze pismo w postępowaniu egzekucyjnym na adres zamieszkania strony, który został wskazany zgłoszeniach aktualizacyjnych NIP-1 jako ul. [...]. Zgłoszenia te znajdują się w aktach sprawy. Tylko na marginesie Sąd zauważa,
że adres ten jako adres zamieszkania strony wskazywał pełnomocnik nie tylko w postępowaniu przed organami podatkowymi, ale również w pismach procesowych kierowanych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Twierdzenie zaś, że nie jest to adres zamieszkania strony pojawiło się dopiero po doręczeniu w trybie art. 44 k.p.a. pierwszego pisma w postępowaniu egzekucyjnym. Jednocześnie zaprzeczając,
że adres przy ul. [...] jest jej adresem zamieszkania, strona jednak nie wskazała, jaki jest jej obecny adres zamieszkania.
W skardze twierdzi, że od dłuższego czasu nie przebywa w kraju, na rozprawie zaś przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym pełnomocnik skarżącej wskazał,
że w Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczej strona podała jako adres do korespondencji: [...], jednak złożony przez pełnomocnika dokument tego nie potwierdził. Niezależnie od tego, Skarżąca nie wskazała innego adresu zamieszkania niż adres ul. [....], podczas gdy norma art. 42 § 1 k.p.a. wprost stanowi, że pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. Zatem, postępowanie organu należało uznać w tym zakresie za prawidłowe.
Bezzasadny jest również zarzut wskazujący na fakt, że skuteczne doręczenie zastępcze może mieć miejsce dopiero w sytuacji, gdy po nieudanej próbie doręczenia pisma w miejscu zamieszkania podatnika organ podejmie próbę doręczenia pisma w miejscu jego pracy. Zgodnie z art. 39 k.p.a. organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem przez pocztę, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Przy czym zgodnie z treścią art. 42 § 1 k.p.a. pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy. W myśl przepisów art. 42 § 2 i § 3 k.p.a., pisma mogą być doręczone również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. W razie zaś niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (§ 3). Należy podkreślić, iż ustawodawca nie ustalił wiążącej organ kolejności miejsc, w której doręczenie może nastąpić (oprócz warunku wskazanego w § 3). Wybór sposobu doręczenia należy więc do organu administracji publicznej, przed którym toczy się sprawa. Wbrew więc twierdzeniu pełnomocnika, spójnik "lub" zawarty w przepisie art. 42 § 1 k.p.a. nie oznacza, że obowiązkiem organu jest najpierw podjęcie próby doręczenia pisma w miejscu zamieszkania podatnika, a gdy podatnik przesyłki nie odbierze w terminie, to w miejscu pracy podatnika. W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny powiadomienie o zajęciu rachunku bankowego w [...] słusznie więc wysłał na adres miejsca zamieszkania skarżącej podatniczki. Skoro zaś [...] przesyłki nie odebrała w terminie wskazanym w art. 44 § 1 k.p.a. (tj. przez okres 14 dni od dnia pierwszego awiza), tym samym należało uznać, że przesyłka została skutecznie doręczona z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1."
Sąd orzekający w obecnym składzie podziela w całości pogląd wyrażony w wyżej wskazanym wyroku WSA w [...] z dnia 10.09.2015 r., I SA/Sz 571/15, jak również zawartą w jego uzasadnieniu argumentację, uznając ją w całości za własną.
Nadto, Sąd wskazuje, że z urzędu jest mu wiadome, że na powyższy wyrok skarżąca wniosła skargę kasacyjną, w związku z czym ww. wyrok WSA w [...] z dnia 10.09.2015 r., I SA/Sz 571/15, jest nieprawomocny. Niemniej jednak treść art. 153 p.p.s.a., zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie nie uzależnia mocy wiążącej wyroków sądów administracyjnych od ich prawomocności. Wprawdzie wydawać by się to mogło oczywiste, jednakże gdy wyrok dotyczy pewnej kwestii wypadkowej mającej zasadnicze znaczenie dla ostatecznego prawidłowego załatwienia sprawy, organ zobowiązany jest respektować zalecenia zawarte w nieprawomocnym wyroku (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 1 grudnia 2015 r., sygn. akt II SA/Gd 108/15, LEX nr 1948783).
Mając powyższe na uwadze, z uwagi na to, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło