III SA/Gl 755/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman Sędzia WSA Adam Nita (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 października 2018 r. sprawy ze skargi Z. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania wynagrodzenia ustanowionemu z urzędu tymczasowemu pełnomocnikowi szczególnemu oddala skargę. Postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach (zwanego dalej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej) z [...] r., nr [...] uchylono w całości postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Katowicach (w dalszej części uzasadnienia określanego mianem Dyrektora Izby Celnej lub Organem) z [...] r., nr [...]. Jednocześnie, w tym samym orzeczeniu Dyrektor Izby Administracji Skarbowej przyznał doradcy podatkowemu Z. B. (zwanemu dalej Pełnomocnikiem, Doradcą lub Skarżącym) jako ustanowionemu z urzędu tymczasowemu pełnomocnikowi szczególnemu wynagrodzenie w łącznej wysokości 8 856 zł. za udział w postępowaniach podatkowych. Składała się na nią 7 200 zł netto, powiększone o kwotę podatku od towarów i usług w wysokości 1 656 zł. (obliczoną przy zastosowaniu 23 % stawki podatkowej). Jednocześnie, uzasadniając wysokość wynagrodzenia Skarżącego, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał na moment ustanowienia go tymczasowym pełnomocnikiem szczególnym, a także na czynności procesowe, jakie Doradca wykonywał w 11 postępowaniach podatkowych prowadzonych w oparciu o ten sam stan prawny oraz bazujących na identycznym stanie faktycznym. Wspomniane postanowienie ostateczne zapadło w następstwie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 28 czerwca 2017 r., sygn. akt III SA/Gl 432/17. W orzeczeniu tym Sąd uchylił postanowienie Dyrektora Izby Celnej z [...] r., nr [...], w którym odmówiono przyznania wynagrodzenia Skarżącemu jako ustanowionemu z urzędu tymczasowemu pełnomocnikowi szczególnemu. Orzekając poprzednio w sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny wytknął Organowi, że sprzeczne z prawem jest nieprzyznanie Doradcy wynagrodzenia. Zasadne jest natomiast miarkowanie wysokości tej kwoty - ustalenie jej w sprawiedliwej wysokości, uwzględniającej moment ustanowienia Pełnomocnika oraz stopień jego zaangażowania w poszczególne postępowania podatkowe. Jak podkreślił Sąd, nie ma przeszkód co do tego, aby organ, otrzymawszy wezwanie do wypłaty wynagrodzenia odstąpił od "widełkowych stawek" określonych w przepisach rozporządzania Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. z 2011 r. Nr 31, poz. 153), których wysokość zależy od wartości przedmiotu sporu i biorąc pod uwagę stopień zaangażowania tymczasowego pełnomocnika szczególnego w postępowania podatkowe, przyznał mu wynagrodzenie adekwatne do stopnia jego aktywności w sprawie. Z rozstrzygnięciem tym zgodził się Naczelny Sąd Administracyjny, który oddalił skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (wyrok z 7 listopada 2017 r., sygn. akt I GSK 861/17). W tym stanie rzeczy zapadło zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem ostatecznym, Pełnomocnik wniósł o zmianę postanowienia i przyznanie mu wynagrodzenia w łącznej kwocie netto 79.200 zł. i należnego podatku od towarów i usług. Jednocześnie, Doradca zarzucił postanowieniu Dyrektora Izby Administracji Skarbowej brak podstawy prawnej i faktycznej sentencji oraz uzasadnienia orzeczenia (postanowienia). Na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Skarżący wystąpił zaś o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Uzasadniając swoje racje, Pełnomocnik podniósł, iż w trakcie dotychczas prowadzonego postępowania organ podatkowy nie zarzucił Skarżącemu działań nieprofesjonalnych, nie wskazał że wadliwie reprezentował podatnika jak również nie wykazał jakich czynności nie wykonał. Tym samym, w przekonaniu Doradcy, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie wskazał na ewentualną zasadność ograniczenia wynagrodzenia minimalnego. W przypadku braku zarzutów dotyczących jakości reprezentowania strony, wynagrodzenia minimalnego nie można zaś ograniczyć. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie zgodził się z tymi zarzutami i wniósł o oddalenie skargi. Wspomniany podmiot wskazał na art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm. –zwanej dalej p.p.s.a.). Jak podkreślono, przepis ten stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy. chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Wojewódzki Sąd Administracyjny, poprzednio orzekając w sprawie uznał zaś nie tylko prawo, ale i obowiązek organu w zakresie miarkowania wynagrodzenia tymczasowego pełnomocnika szczególnego. W dalszej części swojego wywodu, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej powtórzył argumenty wcześniej już formułowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia ostatecznego. W ten sposób, wspomniany organ raz jeszcze wskazał na racje dla ustalenia wysokości tymczasowego pełnomocnika szczególnego na takim, a nie innym poziomie. W związku z tym, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podkreślił, że: Skarżący został powołany na tymczasowego pełnomocnika szczególnego do reprezentowania osoby nieobecnej przed organem podatkowym w związku z wnioskiem organu podatkowego i włączył się do postępowań podatkowych mających na celu określenie w prawidłowej wysokości zobowiązań w podatku akcyzowym za okres od lipca 2014 r. do maj 2015 r., na etapie postępowań odwoławczych, już po wniesieniu odwołań przez pełnomocnika strony; postępowania podatkowe wszczęto w związku z kontrolą podatkową przeprowadzoną u strony, a 11 decyzji zostało wydanych na podstawie tych samych przepisów, tj. ustawy o podatku akcyzowym. Sprawy te charakteryzowały się wspólnymi aktami zgromadzonymi w trakcie postępowania kontrolnego i podatkowego, jak również identycznym stanem faktycznym, na co zwrócił uwagę również Sąd; w trakcie postępowania podatkowego, Pełnomocnikowi przesłano na skrzynkę mailowa dokumenty o które wnioskował; do organu podatkowego Pełnomocnik skierował dwa pisma (zapytanie z 6 września 2016 r. oraz z 21 września 2016 r.). Natomiast po zakończeniu postępowania, Doradca zapoznał się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, a następnie przesłał do Izby Celnej 11 pism (różniących się jedynie numerem sprawy), w których wyraził swoje wątpliwości co do rezygnacji z pełnienia funkcji członka zarządu wcześniejszego Prezesa Zarządu, jak również zakwestionował zgromadzony materiał dowodowy. Dodatkowo, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wyartykułował, że przyznanie wynagrodzenia niewspółmiernego do poniesionych nakładów pracy i zaangażowania się Pełnomocnika naruszyłoby zasadę sprawiedliwości społecznej, wyrażoną w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wspomniany organ powołał się wreszcie na zapatrywanie judykatury - wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2018 r. sygn. akt I GSK 817/16. W orzeczeniu tym stwierdzono, że w sytuacjach, kiedy sprawa jest tożsama z innymi sprawami zainicjowanymi przez skarżącą i rozpoznanymi tego samego dnia, które dotyczą tego samego problemu prawnego oraz okoliczności faktycznych zasądzana kwota zawsze jest adekwatna do nakładu pracy pełnomocnika. W przypadkach, gdy wszystkie sprawy połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia miały tożsamy charakter i tym samym nie wymagały dodatkowego nakładu pracy pełnomocnika przy ustosunkowywaniu się do zarzutów kasacyjnych nie następuje sumowanie kosztów postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest uzasadniona i podlega oddaleniu. Dzieje się tak nie tylko z uwagi na prawną niemożność przyznania Pełnomocnikowi wynagrodzenia za jego działalność jako tymczasowego pełnomocnika szczególnego w postępowaniu podatkowym. Rolą sądu administracyjnego nie jest bowiem merytoryczne orzekanie w sprawie, ale kontrola legalności różnego rodzaju aktów administracyjnych. Spełniając zaś tę swoją powinność, Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Analizując zarzuty i wniosek Doradcy, sformułowane w jego skardze nie sposób nie zauważyć, że wspomniany podmiot raz jeszcze formułuje żądanie, które w swej wysokości jest tożsame z wnioskiem poprzednio już formułowanym przez Skarżącego. Jednocześnie, rozstrzygnięcie w tym przedmiocie było już kontrolowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Okoliczność ta ma fundamentalne znaczenie dla oceny prawnej dokonywanej w tym postępowaniu sądowoadministracyjnym. W pierwszej kolejności należy wyartykułować to, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej był związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 28 czerwca 2017 r., sygn. akt III SA/Gl 432/17. W orzeczeniu tym, następnie zaakceptowanym przez Naczelny Sąd Administracyjny, wskazano na istnienie podstawy prawnej do miarkowania przez organ podatkowy wysokości wynagrodzenia tymczasowego pełnomocnika szczególnego. Stosując się do tej dyspozycji Sądu, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej ustalił łączną wysokość kwoty przyznanej Doradcy, a jednocześnie wskazał na przejawy aktywności Skarżącego w postępowaniu podatkowym oraz na podobieństwo, czy nawet tożsamość 11 spraw, w których występował ten podmiot. W ten właśnie sposób, organ uzasadnił wyważenie wysokości honorarium Pełnomocnika na takim, a nie innym poziomie. Zdaniem Sądu, wszystkie argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia świadczą o zastosowaniu się przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej do wskazówek zawartych w uzasadnieniu poprzedniego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Równocześnie, świadczą one o tym, że wspomniany organ, orzekając w przedmiocie wysokości kwoty wynagrodzenia, nie działał w ramach bezprawnego, niczym nieograniczonego i swobodnego uznania państwa. Kierując się natomiast zasadą demokratycznego państwa prawnego wyrażoną w art. 2 Konstytucji RP, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej precyzyjnie i przekonująco wskazał, jakimi okolicznościami kierował się, miarkując wynagrodzenie. Zdaniem Sądu, w ten sposób zastosował się on do zaleceń sformułowanych w poprzednim wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wydanym w sprawie o sygnaturze III SA/Gl 432/17. Wysokość kwoty przyznanej Doradcy została bowiem wymierzona z uwzględnieniem nakładu pracy tego podmiotu w postępowaniach podatkowych. W tym stanie rzeczy, z wszystkich przedstawionych względów, należało oddalić skargę. Stało się tak na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302).