IV SA/Wa 1643/18

WyrokWSA w Warszawie2018-10-09

Skład orzekający: Aneta Dąbrowska, Katarzyna Golat, Aleksandra Westra

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić nieodpłatnego udostępnienia danych z rejestru publicznego, jeśli wnioskodawca realizuje zadania publiczne, a dane te są mu potrzebne do ich realizacji, nawet jeśli może uzyskać te dane w inny sposób?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może odmówić nieodpłatnego udostępnienia danych z rejestru publicznego, jeśli wnioskodawca realizuje zadania publiczne i dane te są mu potrzebne do ich realizacji. Pojęcie 'niezbędności' należy interpretować jako potrzebne lub przydatne, a nie jako warunek konieczny. Odmowa udostępnienia danych jest dopuszczalna jedynie w sytuacji, gdy uzyskanie tych danych jest zbędne dla realizacji określonych zadań publicznych. Ponadto, w przypadku wątpliwości co do zakresu wniosku, organ powinien wezwać wnioskodawcę do jego doprecyzowania.
Stan faktyczny
Gmina zwróciła się o bezpłatne udostępnienie baz danych ewidencji gruntów i budynków oraz ewidencji sieci uzbrojenia terenu w określonych formatach, wskazując na realizację zadań publicznych związanych m.in. z ładem przestrzennym i zagospodarowaniem. Starosta odmówił udostępnienia danych, uznając, że dostęp do geoportalu jest wystarczający. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał decyzję w mocy. Gmina wniosła skargę do WSA, zarzucając błędną wykładnię przepisów dotyczących udostępniania danych.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego oraz zasądził od organu na rzecz Gminy zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Golat (spr.), sędzia del. SO Aleksandra Westra, Protokolant sekr. sąd. Wioletta Matuszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2018 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia bazy danych 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego na rzecz Gminy [...] kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, po rozpatrzeniu odwołania Gminy [...], od decyzji Starosty [...] z dnia [...]lutego 2018 r. nr [...], odmawiającej bezpłatnego udostępnienia baz danych ewidencji gruntów i budynków - część opisowa i graficzna w formacie SWEDE oraz bazy danych ewidencji sieci uzbrojenia terenu w formacie EWMAPA, z obszaru gminy [...], powiatu [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ przywołał następujący stan sprawy. Wójt Gminy [...] zwrócił się z wnioskiem o bezpłatne udostępnienie danych, zgromadzonych w rejestrze publicznym, w trybie art. 15 ust. 1 ustawy z 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 570). Jako podstawę udostępnienia danych Gmina podała zadania związane z: ładem przestrzennym, ochroną środowiska i przyrody, gospodarką nieruchomościami, gospodarką wodną, gminnymi drogami, ulicami i mostami, wodociągami i zaopatrzeniem w wodę, kanalizacją, usuwaniem i oczyszczaniem ścieków komunalnych, utrzymaniem czystości i porządku oraz urządzeniami sanitarnymi, zaopatrzeniem w energię elektryczną i cieplną oraz gaz, a także zadania związane z telekomunikacją, gminnym budownictwem mieszkaniowym, promocją gminy. Jako zakres oraz sposób udostępnienia żądanych danych Gmina powołała bazę danych geodezyjnej ewidencji sieci uzbrojenia terenu (GESUT) w formacie kompatybilnym do odczytania w programie EWMAPA oraz bazę danych ewidencji gruntów i budynków (EGIB) w formacie SWDE. Starosta [...] odmówił bezpłatnego udostępnienia wnioskowanych danych decyzją z [...].02.2018 r. nr [...]. Odmowę organ uzasadnił faktem umożliwienia gminie [...] bezpośredniego dostępu w trybie chronionym do geoportalu [...] dostępnego na stronie internetowej http:// [...], co jest według Starosty wystarczające do realizacji, wskazanych przez Wójta, zadań publicznych. Od powyższej decyzji odwołał się Wójt gminy [...] wskazując, że Starosta może odmówić udostępnienia danych z prowadzonych przez niego baz tylko wówczas, gdy wskaże, że dane te są zbędne do realizacji określonych we wniosku zadań publicznych. Rozpatrując złożone odwołanie organ wskazał, że zgodnie z art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, podmiot prowadzący rejestr publiczny zapewnia podmiotowi publicznemu albo podmiotowi niebędącemu podmiotem publicznym, realizującym zadania publiczne, na podstawie odrębnych przepisów albo na skutek powierzenia lub zlecenia przez podmiot publiczny ich realizacji, nieodpłatny dostęp do danych, zgromadzonych w prowadzonym rejestrze, w zakresie niezbędnym do realizacji tych zadań. Powyższe dane powinny być udostępniane za pomocą środków komunikacji elektronicznej i mogą być wykorzystane wyłącznie do realizacji zadań publicznych. Rolą organu, po otrzymaniu wniosku o nieodpłatne udostępnienie baz danych w trybie powyższego przepisu, jest ocena, czy podmiot ubiegający się o wnioskowane dane realizuje wskazane zadanie publiczne oraz czy dane te są niezbędne to realizacji wymienionego we wniosku zadania. Starosta [...] umożliwił Wójtowi Gminy [...] dostęp, w trybie chronionym (za pomocą loginów i haseł), do geoportalu [...], który zawiera m.in. bazy EGIB oraz GESUT dla terenu gminy. Skarżący nie neguje tego twierdzenia, jedynie zaznacza, że dostęp do geoportalu nie zapewnia pełnego wykorzystania danych ewidencji gruntów i budynków do realizacji zadań publicznych o znaczeniu lokalnym, a w szczególności zadań, związanych z zagospodarowaniem przestrzennym. Pliki wygenerowane w żądanym formacie zawierałyby te same treści, do których Wójt ma dostęp na ww. geoportalu. W przedmiotowej sprawie w ocenie organu odwoławczego, jak również organu pierwszej instancji, zapewniony dostęp do danych ewidencji gruntów i budynków oraz geodezyjnej sieci uzbrojenia terenu jest wystarczający do wykonywania zadań powołanych we wniosku, jak również do sporządzania wykazów, zestawień czy tabel, na które wskazuje w odwołaniu skarżący. Realizacja wymiany danych, zawartych w rejestrach prowadzonych przez organy administracji publicznej ma w efekcie przeciwdziałać żądaniu od strony dowodów, potwierdzających fakty powszechnie znane organowi z urzędu (art. 220 § 1 K.p.a.). Jej zadaniem nie jest nieodpłatne pozyskiwanie wszelkich danych prowadzonych przez organy administracji publicznej. Przechowywanie wszystkich danych w wielu systemach prowadziłoby do nieracjonalnego wydatkowania środków publicznych na wielokrotne zabezpieczenie tych samych danych. W skardze wywiedzionej dnia [...] maja 2018 r. Gmina [...], wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, zarzuciła naruszenie: - art. 40a ust. 2 pkt 4b ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 2101, ze zm.) oraz - art. 15 ust. 1 ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy i skutkowało wydaniem decyzji odmownej w obu instancjach oraz poprzez odmowę bezpłatnego udostępnienia baz danych ewidencji gruntów i budynków - część opisowa i graficzna w formacie SWEDE oraz bazy danych ewidencji sieci uzbrojenia terenu w formacie EWMAPA z obszaru gminy [...], powiatu [...], niezbędnych Gminie [...] do realizacji zadań publicznych na podstawie powołanych we wniosku Gminy [...] z dnia [...]stycznia 2018 r. ustaw. Gmina podkreśliła, że żądane dane są niezbędne dla realizacji zadań ustawowo powierzonych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: I. Skarga zasługuje na uwzględnienie. II. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj.: Dz.U. z 2017 r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. III. Okolicznością sporną w niniejszej sprawie pozostaje czy zgłoszone przez Gminę [...] żądanie udostępnienia zbioru danych z bazy ewidencji sieci uzbrojenia terenu, udostępnionej w formacie EWMAPA oraz ewidencji gruntów i budynków – cześć opisowa i graficzna, udostępniona w formacie SWDE (karta 2 akt administracyjnych sprawy), jest niezbędne do realizacji tych zadań. W ocenie organów zakres żądania wykracza poza zakres niezbędności realizowanych zadań przez Gminę. IV. Odnosząc się do materialnoprawnego aspektu sprawy należy zauważyć, że zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 4 marca 2010 r. o infrastrukturze informacji przestrzennej (Dz. U. Nr 76, poz. 489), objęte infrastrukturą zbiory oraz usługi danych przestrzennych, prowadzone przez organ administracji, podlegają nieodpłatnemu udostępnianiu innym organom administracji w zakresie niezbędnym do realizacji przez nie zadań publicznych. Z kolei w myśl art. 15 powoływanej wcześniej ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, podmiot prowadzący rejestr publiczny zapewnia podmiotowi publicznemu albo podmiotowi niebędącemu podmiotem publicznym, realizującym zadania publiczne na podstawie odrębnych przepisów albo na skutek powierzenia lub zlecenia przez podmiot publiczny ich realizacji, nieodpłatny dostęp do danych zgromadzonych w prowadzonym rejestrze, w zakresie niezbędnym do realizacji tych zadań (ust. 1); dane, o których mowa w ust. 1, powinny być udostępniane za pomocą środków komunikacji elektronicznej i mogą być wykorzystane wyłącznie do realizacji zadań publicznych (ust. 2); Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, sposób, zakres i tryb udostępniania danych, o których mowa w ust. 1, mając na uwadze potrzebę usprawnienia realizacji zadań publicznych, zapewnienia szybkiego i bezpiecznego dostępu do danych oraz zabezpieczenia wykorzystania danych do celów realizacji zadań publicznych (ust. 3). Nastąpiło to rozporządzeniem z dnia 27 września 2005 r. w sprawie sposobu, zakresu i trybu udostępniania danych zgromadzonych w rejestrze publicznym (Dz.U. nr 205, poz. 1692), gdzie z treści § 2 wynika, że dane zgromadzone w rejestrze udostępnia się podmiotom, o których mowa w § 1 (tj. realizującym zadania publiczne), na ich wniosek złożony w formie pisemnej lub elektronicznej. Z przytoczonej treści tak art. 14 ust. 1 ustawy o infrastrukturze informacji przestrzennej, jak i art. 15 informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, a także z treści wydanego rozporządzenia wykonawczego wynika zatem, że nieodpłatny dostęp do danych zgromadzonych w rejestrze, przysługuje tym wszystkim podmiotom, zarówno publicznym, jak i niepublicznym, które realizują zadania publiczne i tylko w zakresie niezbędnym do realizacji tych zadań. Dostęp do danych rejestrowych warunkuje zatem realizacja zadań publicznych. Zadania publiczne muszą być przy tym powierzone wymienionym podmiotom w określony sposób, a mianowicie na podstawie odrębnych przepisów albo na skutek powierzenia lub zlecenia przez podmiot publiczny ich realizacji (tak WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 19 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Gl 146/16, orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej CBOSA). Stanowisko takie jest błędne, bowiem w sprawie nazbyt restrykcyjnie zinterpretowano pojęcie "niezbędności do realizacji zadań publicznych", którym ustawodawca posłużył się w przepisie art. 15 ust. 1 ustawy o informatyzacji. Według uzasadnienia projektu ustawy o informatyzacji za ważny aspekt informatyzacji państwa uznano poszerzanie kręgu podmiotów korzystających z danych gromadzonych w rejestrach publicznych, ponieważ mimo faktu, że tworzenie i utrzymywanie tych rejestrów jest kosztowne, to dane znajdujące się w nich z wielu przyczyn (prawnych, technicznych, organizacyjnych) bywały wykorzystywane jedynie do realizacji zadań przypisanych danemu organowi rejestrowemu. W pracach nad ustawą podnoszono, że dotychczas organ przedkładający projekt rządowy obejmujący nowe zadanie publiczne, za którego realizację miał być odpowiedzialny, proponował utworzenie i prowadzenie dla własnych potrzeb raczej nowego i samodzielnego rejestru wyspecjalizowanego, zamiast korzystać z rejestrów już istniejących. Postępowanie takie prowadziło do jednoczesnego funkcjonowania wielu rejestrów częściowo się dublujących. Zakładano, że remedium na tę praktykę ustrojową stanowić będzie nałożenie na każdy podmiot, który już prowadzi jakiś rejestr publiczny, obowiązku zapewnienia wszystkim innym podmiotom, które realizują zadania publiczne z mocy prawa lub na podstawie umowy, nieodpłatnego dostępu do danych zgromadzonych w prowadzonym rejestrze. W ten sposób zamierzano upowszechnić znane już z kilku podstawowych rejestrów centralnych (np. PESEL) rozwiązanie polegające na terytorialnym rozproszeniu miejsc pozyskiwania i udostępniania danych, przy jednoczesnym funkcjonowaniu rejestru centralnego. Wskazując, że takie rozwiązanie było dotąd każdorazowo regulowane w ustawie, przyjęto, iż ten sposób zorganizowania rejestrów będzie możliwy na podstawie późniejszej normy ogólnej - obowiązującej w odniesieniu do wszystkich rejestrów publicznych. Miało to pozwolić na uporządkowanie systemów informacyjnych, ograniczyć liczbę błędów i niespójności danych oraz zwiększyć ich wiarygodność (dane źródłowe) (por. Sejm RP IV kadencji, druk nr 1934; protokoły z posiedzeń Komisji NIF; http://www.sejm.gov.pl). W ocenie NSA, wyrażonej w wyroku z dnia 4 września 2018 r., sygn. akt I OSK 2341/16, CBOSA, wobec tak określonych celów ustawy zwrot "niezbędne", użyty w art. 15 ust. 1 ustawy o informatyzacji, wykładać należy nie jako koniecznie potrzebne, względnie nieodzowne dla realizacji danego celu publicznego, czy też jako stanowiące warunek sine qua non realizacji danego celu publicznego, lecz jako potrzebne, względnie przydatne dla prawidłowej realizacji celów publicznych. Jak trafnie wskazuje WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 17 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Po 692/17, CBOSA, pojęcie niezbędności w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o informatyzacji powinno być interpretowane jako antonim "zbędności", co oznacza, że organ prowadzący rejestr publiczny mógłby odmówić nieodpłatnego udostępnienia dostępu do żądanych danych zgromadzonych w tym rejestrze tylko w sytuacji, gdyby uzyskanie tegoż dostępu było zbędne dla realizacji określonych zadań publicznych wskazywanych we wniosku. Nie stanowiłoby zaś podstawy dla odmowy udostępnienia posiadanych danych stwierdzenie, iż wnioskujący podmiot publiczny, względnie realizujący zadania publiczne może uzyskać przedmiotowe dane w inny sposób i we własnym zakresie, na przykład poprzez samodzielne przeprowadzenie analizy posiadanych zbiorów danych. Prowadziłoby to bowiem do nieakceptowalnej, tak z punktu widzenia zasady racjonalności prawodawcy, jak i celów jakich osiągnięciu służyć miała przedmiotowa ustawa o informatyzacji, gdy organ władzy publicznej ponosiłby zbędny wysiłek ekonomiczny i organizacyjny dla uzyskania przetworzonych danych zgromadzonych już i zewidencjonowanych w rejestrze publicznym, prowadzonym przez inny organ. Powołana regulacja ma przeciwdziałać zjawisku nieefektywnego zarządzania informacjami i zbiorami danych, którymi administracja zawiaduje. Owa nieefektywność z kolei przekłada się na marnotrawstwo środków i czasu aparatu administracyjnego oraz uczestników procedur administracyjnych. V. Odnosząc się do kwestii procesowych należy wskazać, że przed podjęciem działań merytorycznych, w związku z otrzymaną korespondencją organ administracji publicznej obowiązany jest w pierwszej kolejności do ustalenia stanu faktycznego, a następnie do sprawdzenia, czy posiada stosowne kompetencje do rozpatrzenia danej sprawy. Szczególnie, jeżeli podstawą wszczęcia postępowania jest wniosek strony niezbędne jest sprawdzenie, czy posiada on wystarczająca precyzyjna treść, tak aby zapewnić właściwą identyfikację treści żądania strony, przedmiot postępowania i właściwość organów. W przeciwnym razie naraża się na ryzyko wadliwego odczytania intencji strony. Jeśli argumentacja strony pozwala na różne interpretacje, tj. nie można użytych przez stronę argumentów, przyporządkować do jednej z postaw prawnych, to organ powinien wezwać stronę do uzupełnienia wniosku. Jak zasadnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 13 grudnia 2017 r., sygn. akt III SA/Lu 386/17, LEX nr 2434154. W razie wątpliwości co do treści oraz zakresu wniosku, organ powinien wezwać wnioskodawcę do wyjaśnienia lub doprecyzowania treści pisma. Wniosek Gminy z dnia [...] stycznia 2018 r. w ocenie Sądu nie został sprecyzowany w sposób dostatecznie jasny. Gmina powołała bowiem ogólnie zadania, związane z zagospodarowaniem przestrzennym, wskazując na art. od 9 do art. 37n ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2017 r., poz. 1073, ze zm.) oraz na zadania wynikające z innych ustaw, bez przytoczenia konkretnych przepisów. Nie podała również w odniesieniu do jakiego terenu Gminy żądane dane są potrzebne, ani nie dookreśliła danych z przywołanych zbiorów. W odwołaniu z dnia 23 lutego 2018 r. (karta 5 i nast. akt administracyjnych sprawy), Gmina wskazała, że przystąpiła do opracowania uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego (uchwała Rady Gminy [...] z dnia [...] sierpnia 2016 r.). Ponadto wskazała, że dane z ewidencji gruntów i budynków Gmina wykorzystuje między innymi do zestawienia czy wykazów tabel na poszczególnych stanowiskach pracy, a nadto prowadzi ewidencję mienia publicznego. Mimo, że Gmina pogłębiła informację o motywach przedmiotowego żądania, to nadal informacje te nie były pełne. A organ II instancji nie zobowiązał do doprecyzowania wniosku, wbrew generalnej zasadzie, warunkującej prawidłowość procedowania organu, że w razie wątpliwości co do zakresu wniosku podmiot zobowiązany powinien był bowiem wezwać skarżącego do doprecyzowania żądania. Procedura administracyjna, w wielu rozwiązaniach przyjmuje zasadę ograniczonego formalizmu; odnosi się to także do komentowanego przepisu. Podkreśla się to też wyraźnie w orzecznictwie sądowym, wskazując, że odformalizowanie postępowania na korzyść strony co do formy i treści żądania wszczęcia postępowania ma prowadzić do tego, aby sprawa mogła być rozpoznana zgodnie z intencją i interesem strony (wyrok NSA w Warszawie z 20 lipca 1981 r., SA 1461/81, ONSA 1981/2, poz. 71). W orzecznictwie akcentuje się również, że organ powinien wyjaśnić w sposób niebudzący wątpliwości, czego strona w istocie się domaga w swoim piśmie (por. wyroki NSA z dnia: 10 maja 2018 r., sygn. akt I GSK 952/18, 21 października 2016 r., sygn. akt II GSK 853/15, CBOSA, w odniesieniu do Ordynacji podatkowej Babiarz S., Dauter B., Kabat A., Niezgódka-Medek M., Rudowski J., Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. X. WKP 2017). Wobec powyższego należy podzielić pogląd, wedle którego każde pismo, niezależnie od tego, jakie oznaczenie nada mu strona, powinno być rozpoznane zgodnie z intencją strony, zawartą w treści pisma. Oznacza to, że bez względu na to, w jaki sposób strona postępowania administracyjnego zatytułuje pismo skierowane do organu, organ, który je rozpatruje ma obowiązek nadać mu właściwy bieg (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 8 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Rz 72/18, CBOSA). Zatem w sytuacji, w której złożone przez stronę pismo rodzi wątpliwości co do istoty żądania, obowiązkiem organu podatkowego jest wskazanie stronie zaistniałych wątpliwości i wezwanie jej do sprecyzowania, jaki jest rzeczywisty, zgodny z jej intencją, charakter pisma i jego zakres jego żądania. Prawidłowa klasyfikacja złożonego wniosku ma niewątpliwie wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, zainicjowanej wnioskiem strony. VI. Powyższa interpretacja wynika również z wykładni teleologicznej. Konstytucja RP w art. 16 ust. 2 stanowi, że samorząd terytorialny uczestniczy w sprawowaniu władzy publicznej. Przysługującą mu w ramach ustaw istotną część zadań publicznych samorząd wykonuje w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Zgodnie zaś z art. 165 ust. 2 Konstytucji RP samodzielność jednostek samorządu terytorialnego podlega ochronie sądowej. Regulacje te powtarzają, w odniesieniu do samorządu gminnego, będącego jedną z form samorządu terytorialnego, przepisy art. 2 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2018 r. poz. 994, z późn.). Samodzielność gminy wynikającą z powyższych przepisów uznawana jest za podstawową, immanentną cechę samorządu gminnego i dotyczy zarówno prawnopublicznej, jak i prawnoprywatnej sfery jego działalności. Jest też wartością chronioną Konstytucją RP, jako jeden z fundamentów ustroju terytorialnego Państwa. Samodzielność publicznoprawna gminy oznacza, że jest ona zdecentralizowanym podmiotem władzy publicznej, działającym na podstawie i w granicach wynikających z przepisów obowiązującego prawa. W tych granicach gmina podejmuje czynności prawne i faktyczne, kierując się wyłącznie przepisami prawa i własną wolą wyrażoną w ustawowej formie przez jej organy pochodzące z wyboru lub wolą członków wspólnoty gminnej, wyrażoną w formie referendum lokalnego. Samodzielność ta poddana jest nadzorowi organów Państwa z punktu widzenia legalności i w formach przewidzianych przepisami prawa. Korelatem nadzoru nad samodzielnością samorządu gminnego jest gwarancja jej ochrony sądowej, zawarta w art. 165 ust. 2 Konstytucji RP. Przepis art. 165 ust. 2 Konstytucji RP nie przewiduje wyjątków od kreowanej w nim zasady sądowej ochrony samodzielności jednostek samorządu terytorialnego. Nie odsyła także do ustaw szczególnych, które mogłyby ograniczać tę zasadę. Zatem należy w pełni podzielić pogląd Sądu Najwyższego, wyrażony w postanowieniu z dnia 3 września 1998r. sygn. akt III RN 49/98 (System Informacji Prawnej Lex poz. 35586), zgodnie z którym art. 165 ust. 2 Konstytucji RP podlega bezpośredniemu stosowaniu przez sądy, na podstawie art. 8 ust. 2 Konstytucji. Z kolei przepis art. 6 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym ustanawia generalną klauzulę właściwości gminy w zakresie wszystkich spraw o znaczeniu lokalnym, w sprawach niezastrzeżonych ustawami na rzecz innych podmiotów, a zgodnie z art. 6 ust. 2 powołanej ustawy, rozstrzyganie w sprawach, o których mowa w ust. 1, należy do właściwości rady gminy, o ile ustawy szczególne nie stanowią inaczej. VII. Z powyższych względów odmowa przekazania danych była przedwczesna, a brak wezwania do sprecyzowania wniosku wypełnia przesłankę z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., obligując do uchylenia zaskarżonej decyzji. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy, organ winien mieć na względzie ocenę prawną i wskazania, co do dalszego postępowania, wyrażone w niniejszym orzeczeniu. W szczególności powinien wezwać Gminę do sprecyzowania wniosku, tak aby była możliwość weryfikacji , czy żądane dane są niezbędne do wykonywania zadań, jeżeli tak to w jakim zakresie i na jakiej podstawie prawnej, a nadto odnośnie do jakich danych nie pokrywają się one z informacjami już posiadanymi przez Gminę. VIII. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącej kwotę 200 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które składa się uiszczony wpis sądowy od skargi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło