I SA/Wa 639/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) Protokolant starszy specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 października 2018 r. sprawy ze skargi J. G., B. P. i M. B. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę. Decyzją z [...] stycznia 2018 r., nr [...], Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, po rozpoznaniu odwołania J. G. działającej w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik B. P. i M. B., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2017 r., nr [...], o umorzeniu postępowania o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji złożyła J. G. działająca w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik B. P. i M. B. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym; Decyzją z [...] listopada 2017 r. Wojewoda [...] umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S. L. i M. L. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...] i [...], pow. [...], woj. [...]. Odwołanie od powyższej decyzji Wojewody [...] złożyła J. G. działająca w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik B. P. i M. B. Decyzją z [...] stycznia 2018 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2017 r. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Minister przywołał treść art. 98 § 1 i art. 98 § 2 kpa i podniósł, że zgodnie z tym ostatnim przepisem, jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Organ wskazał, że moment początkowy biegu trzyletniego terminu, o którym mowa w powołanym przepisie wyznacza data wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania, a nie data doręczenia tego postanowienia stronie, na poparcie czego przywołał pogląd wyrażony w wyroku WSA w Warszawie z 17 października 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 597/12. Organ uznał umorzenie postępowania przez Wojewodę w niniejszej sprawie za prawidłowe podnosząc, że postanowienie o zawieszeniu zostało wydane w dniu [...] listopada 2013 r., a zatem trzyletni termin na jego podjęcie upłynął w dniu [...] listopada 2016 r. Minister nie podzielił przy tym zarzutu braku uprzedniego umożliwienia stronie - zgodnie z zasadą czynnego udziału stron w postępowaniu - wypowiedzenia się co do zebranego materiału oraz braku poinformowania strony o takim zamiarze. W ocenie organu, strona została prawidłowo pouczona o przysługujących jej prawach i obowiązkach i nie wykazała, że brak zawiadomienia jej o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych materiałów w sprawie uniemożliwił jej dokonanie czynności procesowych w sprawie. Ponadto, zdaniem organu, w sprawie nie istnieje podstawa prawna obligująca organ do uprzedniego poinformowania strony o zamiarze umorzenia postępowania. Z art. 98 § 2 kpa jasno wynika, iż jeżeli strona, w terminie 3 lat od zawieszenia postępowania nie zwróci się o jego podjęcie, to żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. W postanowieniu z [...] listopada 2013 r. organ prawidłowo pouczył stronę o skutkach zawieszenia postępowania na jej wniosek. Organ zwrócił również uwagę na to, że wnioskodawczyni dopiero w lipcu 2017 r., a zatem już kilka miesięcy po przekroczeniu terminu na podjęcie postępowania, podjęła jakiekolwiek działania w sprawie, tj. skierowała do organu pismo o nieprawidłowościach zawartych w postanowieniu z dnia [...] listopada 2013 r. określając błąd co do nazwiska osoby, która pozostawiła mienie jako oczywistą pomyłkę. Jednakże w odwołaniu, już po dokonaniu sprostowania przez organ I instancji, wnioskodawczyni podniosła, że przedmiotem sprostowania nie może być niewłaściwe określenie strony i zarazem adresata decyzji. W ocenie organu, powyższe oznacza, że wnioskodawczyni zaprzecza sama sobie. Ponadto, oczywista omyłka nastąpiła w nazwisku byłego właściciela pozostawionej nieruchomości, a nie strony i zarazem adresata decyzji. W konsekwencji, mając świadomość znacznego przekroczenia terminu na podjęcie zawieszonego postępowania strona usiłuje przenieść odpowiedzialność za swoje zaniechanie na organ I instancji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji złożyła J. G. działająca w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik B. P. i M. B. zarzucając ww. decyzji naruszenie: 1) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie; 2) art. 113 § 1 kpa poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że błąd w postanowieniu o zawieszeniu postępowania w sprawie z tytułu pozostawienia przez P. Z. nieruchomości poza obecnymi granicami RP stanowi oczywistą omyłkę uzasadniającą dokonanie sprostowania; 3) mające wpływ na wynik sprawy naruszenie, między innymi, art. 6, art. 7, art 7a § 1, art. 8, art. 9, art. 10, art 28, art. 98 § 2, art. 105 § 1 w zw. z art. 104 § 2 kpa a także art. 156 § 1 pkt 4 i art. 124 § 1 kpc poprzez: (i) umorzenie postępowania w sprawie z tytułu pozostawienia przez M. i S. L. nieruchomości poza obecnymi granicami RP jako wcześniej zawieszonego, w oparciu o błędnie sporządzone postanowienie o zawieszeniu postępowania [...] listopada 2013 r. w sprawie z tytułu pozostawienia przez P. Z. nieruchomości poza obecnymi granicami RP; (ii) prowadzenie postępowania przez organ administracji w sposób podważający zaufanie do organów władzy publicznej poprzez sporządzenie i doręczenie stronie nieprawidłowego postanowienia o zawieszeniu postępowania prowadzonego w sprawie P. Z., a tym samym wprowadzenie strony w błąd co do ważności i obowiązywania wobec niej takiego postanowienia i zawartego w nim pouczenia; (iii) przyjęcie, że błędne postanowienie o zawieszeniu postępowania w sprawie P. Z. jest wobec strony skuteczne, w sytuacji gdy dopiero prawidłowe postanowienie w sprawie M. i S. L., którego dokonał organ postanowieniem z [...] października 2017 r. może być od tej daty wobec strony obowiązujące i skuteczne; (iv) przyjęcie że błąd popełniony przy wydaniu postanowienia o zawieszeniu z [...] listopada 2013 r. polegający na niewłaściwym określeniu, kto jest faktycznie stroną w danym konkretnym postępowaniu i zarazem adresatem decyzji może być sprostowany w trybie art. 113 kpa w sytuacji gdy powoduje on nieważność postanowienia i nie może być potraktowany jako oczywista pomyłka; (v) niepoinformowanie strony o zgromadzeniu materiału dowodowego w sprawie, stanowiącego podstawę do zakończenia przedmiotowej sprawy decyzją administracyjną i zakończenie postępowania decyzją o umorzeniu, a w konsekwencji pozbawienie strony możliwości obrony przed negatywnymi skutkami z art. 98 § 2 kpa oraz obarczenie strony negatywnymi skutkami błędu organu prowadzącego postępowanie; (vi) brak należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie praw strony i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Wskazując na powyższe naruszenia strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, ewentualnie o uchylenie decyzji obu instancji w całości i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania. W obszernym uzasadnieniu skargi rozwinięto argumentację na poparcie podniesionych w niej zarzutów. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Powyższa ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Natomiast zgodnie z art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), dalej "p.p.s.a.", Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, jak i poprzedzająca ją decyzja Wojewody [...] nie naruszają przepisów prawa. W niniejszej sprawie kontroli Sądu podlega decyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] listopada 2017 r. o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S. L. i M. L. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości [...] i [...], pow. [...], woj. [...]. Wydając powyższą decyzję o umorzeniu postępowania organ powołał się na art. 98 § 2 kpa, zgodnie z którym jeżeli w okresie 3 lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie wniosła o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Po analizie akt sprawy Sąd podzielił ocenę organu, że w niniejszej sprawie zaistniały podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w oparciu o art. 105 § 1 kpa. Z akt sprawy wynika bowiem, że na wniosek skarżącej, działającej w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik B. P. i M. B., postanowieniem z [...] listopada 2013 r. Wojewoda [...] zawiesił, na podstawie art. 98 § 1 kpa, postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Trzyletni termin określony w art. 98 § 2 kpa upłynął zatem w dniu [...] listopada 2016 r. Akta sprawy potwierdzają również, że w powyższym terminie nie wpłynął do organu wniosek stron o podjęcie zawieszonego postępowania. W tej sytuacji prawidłowo Wojewoda [...] wydał decyzję o umorzeniu postępowania, zainicjowanego wnioskiem strony skarżącej, przyjmując, że żądanie wszczęcia tego postępowania zostało wycofane, zgodnie z art. 98 § 2 kpa. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się jednolicie, że w przypadku niezwrócenia się strony w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania o jego podjęcie, a więc zaistnienia sytuacji, w której żądanie wszczęcia postępowania uważa się za niebyłe (art. 98 § 2 kpa), należy, na podstawie art. 105 § 1 kpa, umorzyć postępowanie w formie decyzji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 1180/11, publik. Lex nr 1082581). Powołany pogląd sąd w składzie orzekającym w całości podziela. Wobec powyższego, za niezasadny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 105 § 1 kpa. Analiza akt sprawy nie potwierdza również podniesionych w skardze zarzutów o uchybieniu przez organ, w toku postępowania zakończonego decyzją o umorzeniu, innym przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że w postanowieniu o zawieszeniu postępowania wydanym w dniu [...] listopada 2013 r. prawidłowo pouczono strony o treści art. 98 § 2 kpa, tj. o skutkach niezłożenia w terminie trzech lat wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania. Organ dopełnił zatem obowiązku należytego i wyczerpującego poinformowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, jak wymaga tego przepis art. 9 kpa. W ocenie Sądu, w sprawie nie doszło również do zarzucanego w skardze naruszenia art. 10 § 1 kpa. Istotne znaczenie dla oceny tego zarzutu ma okoliczność, że postępowanie w niniejszej sprawie było zawieszone. Zgodnie natomiast z art. 102 kpa, w czasie zawieszenia postępowania organ może podejmować tylko czynności niezbędne w celu zapobieżenia niebezpieczeństwu dla życia i zdrowia albo poważnym szkodom dla interesu społecznego. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła. Ponadto, jak już wyżej wskazano, w postanowieniu o zawieszeniu postępowania z [...] listopada 2013 r. prawidłowo pouczono strony o treści art. 98 § 2 kpa. W tych okolicznościach nie można podzielić stanowiska skarżących, że organ miał obowiązek informowania stron, że zbliża się upływ trzyletniego terminu, o jakim mowa w art. 98 § 2 kpa. Przy ocenie czy w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przez organy zarzucanych w skardze przepisów postępowania istotne znaczenie ma również wynikający z akt sprawy fakt, że pierwszą czynność po wydaniu postanowienia z [...] listopada 2013 r. o zawieszeniu postępowania strony podjęły dopiero w lipcu 2017 r., a zatem już kilka miesięcy po przekroczeniu trzyletniego terminu na podjęcie zawieszonego postępowania określonego w art. 98 § 2 kpa. Przy tym, w skierowanym do Wojewody [...] piśmie z [...] lipca 2017 r. strona skarżąca w sposób wyraźny określiła zawarty w postanowieniu z [...] listopada 2013 r. o zawieszeniu postępowania błąd co do nazwiska właściciela nieruchomości pozostawionej jako "oczywistą pomyłkę". Z akt sprawy wynika również, że Wojewoda [...] omyłkę tę usunął w drodze postanowienia z [...] października 2017 r. o sprostowaniu oczywistej omyłki, które to postanowienie zawierało pouczenie o przysługującym stronom środku jego zaskarżenia. Prawidłowo zatem Wojewoda [...], mając na względzie ustalony w sprawie stan faktyczny, umorzył postępowanie o potwierdzenie prawa do rekompensaty, a Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji prawidłowo rozstrzygnął o utrzymaniu decyzji organu I instancji w mocy. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), orzekł jak w sentencji.