III SA/Wa 1848/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA del. Dariusz Kurkiewicz, Sędziowie sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Protokolant p. o. referenta stażysty Michał Strzałkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2016 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...]maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia po wznowieniu postępowania decyzji w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy 2003 r., 2004 r., 2005 r., 2006 r., 2007 r. oddala skargę W. S. (dalej zwany "Skarżącym") złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w W. z [...] maja 2009 r., którą utrzymano w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] grudnia 2008 r. Decyzje te wydano w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialności podatkowej na Skarżącego, jako członka zarządu spółki kapitałowej, za zobowiązania podatkowe spółki. W uzasadnieniu wniosku Skarżący podniósł, iż w sprawie wyszły na jaw istotne nowe okoliczności faktyczne. Sąd Okręgowy w W. [...] Wydział Gospodarczy w wyroku z [...] marca 2011 r., sygn. akt [...] , ustalił, że mandat Skarżącego z tytułu pełnienia funkcji członka oraz prezesa zarządu Przedsiębiorstwa [...] Sp. z o. o. wygasł, w trybie art. 202 § 1 Kodeksu spółek handlowych, z dniem 29 czerwca 2004 r. W związku z wyrokiem Sądu Okręgowego stan sprawy jest więc całkowicie inny od tego, kiedy Organy wydawały swoje decyzje przyjmując, że Skarżący był członkiem zarządu w dacie powstawania zaległości podatkowych w podatku od towarów i usług za pierwszy kwartał 2003 r., drugi kwartał 2003 r., trzeci kwartał 2003 r., listopad 2003 r., styczeń 2004 r., luty 2004 r., lipiec 2004 r., listopad 2004 r., grudzień 2004 r., styczeń 2005 r., luty 2005 r., marzec 2005 r., listopad 2005 r., luty 2006 r., styczeń 2007 r. i marzec 2007 r. - w łącznej kwocie 705 633, 30 zł. Postanowieniem z [...] października 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. wznowił postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Dyrektora z [...] maja 2009 r. Następnie, po przeprowadzeniu postępowania podatkowego, decyzją z [...] stycznia 2015 r., działając na podstawie art. 245 §1 pkt 2 Ordynacji podatkowej (dalej także "O.p."), Dyrektor Izby Skarbowej w W. odmówił uchylenia w całości swojej decyzji z dnia [...] maja 2009 r. W uzasadnieniu Dyrektor stwierdził, iż załączony do wniosku wyrok z [...] marca 2011 r. potwierdza nową dla sprawy okoliczność to, że mandat Skarżącego z tytułu pełnienia funkcji członka zarządu oraz prezesa zarządu spółki wygasł z dniem 29 czerwca 2004 r. Dyrektor nie uznał jednak tego za okoliczność istotną, mającą wpływ na uchylenie decyzji o odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe. Zdaniem Organu podatkowego, przyjęcie w rozpoznawanej sprawie wykładni art. 202 Kodeksu spółek handlowych, wskazywanej przez Skarżącego, prowadziłoby do uznania, że poprzez niewykonanie podstawowych obowiązków nałożonych przepisami tego Kodeksu na członka zarządu spółki, Skarżący uwolniłby się od przewidzianej w przepisach Ordynacji podatkowej odpowiedzialności za zaległości podatkowe. Taki sposób postępowania, w ocenie Organu, prowadziłby do premiowania osób, które uchylają się od obowiązków prawem przewidzianych, co z kolei byłoby sprzeczne z konstytucyjnymi zasadami sprawiedliwości i równości wobec prawa. Oznaczałoby to bowiem, że poprzez wypełnianie obowiązków organizacyjnych i rejestrowych inni członkowie zarządów ponosiliby odpowiedzialność za zaległości podatkowe spółek, natomiast osoby niedopełniające tych obowiązków, mimo figurowania w Krajowym Rejestrze Sądowym w takim charakterze i pomimo faktycznego pełnienia funkcji członka zarządu, byliby z tej odpowiedzialności zwolnieni. Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego, decyzją z [...] maja 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] stycznia 2015 r. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że niniejszej sprawie ustalono, iż Skarżący po 29 czerwca 2004 r. nadal prowadził sprawy spółki i do dnia 22 sierpnia 2008 r. faktycznie ją reprezentował. Na potwierdzenie powyższego Organ I instancji przywołał liczne dokumenty podatkowe (zeznania, deklaracje, sprawozdania, rachunki zysków i strat, bilanse, ogłoszenia i zawiadomienia, a także wniosek o ogłoszenie upadłości spółki). Dodatkowo Organ podatkowy podkreślił, iż Skarżący przez cały okres (do 22 sierpnia 2008 r.) wpisany był również w Krajowym Rejestrze Sądowym jako prezes zarządu spółki, a także jej jeden z dwóch udziałowców (40 udziałów). Skoro mandat Skarżącego wygasł z dniem 29 czerwca 2004 r., to obowiązkiem zarządu - czyli Skarżącego - było wprowadzenie do porządku obrad zwyczajnego zgromadzenia wspólników punktu dotyczącego powołania nowego zarządu albo zwołanie nadzwyczajnego zgromadzenia w tym celu, co wynika z przepisów Kodeksu spółek handlowych. Ponadto takie uprawnienie (żądanie zwołania nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników) przysługiwało Skarżącemu na podstawie art. 236 § 1 zdanie pierwsze Kodeksu, jako wspólnikowi posiadającemu (w 2005 r.) ponad 40 udziałów. Takich czynności Skarżący nie podejmował, bowiem przez cały okres istnienia spółki uważał się za członka jej zarządu, gdyż na taką funkcję został powołany, nie był też odwołany ani nie złożył rezygnacji z tej funkcji. Od momentu zarejestrowania spółki w Krajowym Rejestrze Sądowym do dnia 22 sierpnia 2008 r. Skarżący figurował jako jedyny członek jej zarządu, i w takim też charakterze składał poszczególne dokumenty do Naczelnika Urzędu Skarbowego W. . Argumenty o działaniu w nieświadomości prawa nie stanowią, w ocenie Dyrektora, okoliczności wyłączającej odpowiedzialność za powstałe zaległości podatkowe. Organ odnotował też, że Skarżący zastosował taki sam sposób działania w odniesieniu do innej spółki, tj. Generalny Wykonawca B. Sp. z o.o., generując przy okazji zaległości podatkowe powstałe po 27 czerwca 2004 r. oraz odsetki za zwłokę od tych zaległości i również uzyskał wyrok, że jego mandat wygasł z dniem 27 czerwca 2004 r., a następnie wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania celem uwolnienia się od odpowiedzialności podatkowej. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, iż o ile analiza załączonego do wniosku o wznowienie postępowania odpisu wyroku pozwala na uznanie, że spełniony został warunek stanowiący podstawę wznowienia postępowania, określony w art. 240 § 1 pkt 5 O.p., tj. że doszło do ujawnienia nowych dowodów potwierdzających nową okoliczność dla sprawy, nieznaną organowi, który wydał decyzję ostateczną, a istniejącą w dniu wydania tej decyzji, to nie daje już on podstaw do uchylenia decyzji ostatecznej, z uwagi na fakt, iż okoliczność wygaśnięcia mandatu z dniem 29 czerwca 2004 r. nie powoduje uwolnienia się Skarżącego od odpowiedzialności uregulowanej w art. 116 O.p. Wygaśnięcie mandatu z określonym dniem dotyczy co najwyżej formalnego piastowania funkcji członka zarządu, a nie wynikającego z art. 116 § 2 O.p. końca pełnienia obowiązków członka zarządu rozumianego jako faktyczne prowadzenie spraw spółki. Przesłanka przeniesienia odpowiedzialności za zaległości spółki jest spełniona, gdy dana osoba, niezależnie od okoliczności wynikających z treści art. 202 § 1 Kodeksu spółek handlowych, faktycznie sprawuje funkcję członka zarządu. Skarżący nie zgodził się z wydaną decyzją i złożył skargę do Sądu. Decyzji zarzucił nienaruszenie art. 240 § 1 pkt 5 O.p., poprzez błędne zastosowanie powyższego przepisu oraz wydanie decyzji bez wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Wskazał też na naruszenie art. 194 § 1 O.p. i art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, polegające na tym, że Organy obu instancji pominęły wyrok Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] marca 2011 r. Skarżący podkreślił, że zgodnie z art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, wyrok wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych - także inne osoby, zaś zgodnie z art. 194 § 1 O.p., dokumenty urzędowe - wyrok - sporządzone w formie określonej przepisami prawa przez powołane do tego organy władzy publicznej, stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Ponadto, w cenie Skarżącego, zaskarżona decyzja rażąco narusza art. 2, art. 32 ust. 1, art. 7, art. 10, art. 173, art. 174, art. 277 Konstytucji. Zasady wynikające z powołanych przepisów, odnoszące się do organów władzy publicznej i sądów, statuują zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Treść zaskarżonej decyzji wskazuje na naruszenie praw podmiotowych Skarżącego wynikających z art. 2 Konstytucji. Skarżący pokreślił, że wszelkie czynności dokonane przez niego, a wskazane w zaskarżonej decyzji, z których Organ wywodzi, że Skarżący faktycznie reprezentował spółkę, miały miejsce przed wydaniem przez Sąd ww. wyroku, a zatem należy traktować i oceniać je jako działanie w nieświadomości prawa. Skarżący zauważył, że w żadnym z powołanych przez Organ orzeczeń na poparcie zaskarżonej decyzji nie został wydany prawomocny wyrok ustalający wygaśnięcie mandatu członka zarządu, a więc cytowane judykaty nie mogą znaleźć odpowiedniego stosowania w sprawie Skarżącego, która z uwagi właśnie na wydany wyrok jest sprawą absolutnie bezprecedensową w skali Polski. Zdaniem Skarżącego Organ na obecnym etapie postępowania nie ma żadnej prawnej możliwości ani kompetencji jakiegokolwiek kwestionowania wyroku z [...] marca 2011 r., bez narażenia się na zarzut rażącego naruszenia podstawowych zasad konstytucyjnego porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej. Organ nie może w żaden sposób postąpić wbrew wyrokowi, a takie znamiona ma zaskarżona decyzja. W ocenie Skarżącego niespełnienie formalnych warunków wymaganych przy wybieraniu zarządu wyklucza ponoszenie przez niego odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Skarżący powołał się na orzecznictwo sądów powszechnych i Sądu Najwyższego, dotyczące art. 202 i 299 Ksh. W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie o ponowił swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym decyzji administracyjnych, zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Zgodnie natomiast z art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem nieistotnym dla sprawy). Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługiwała na uwzględnienie. Argumentacja Skarżącego polegała na akcentowaniu znaczenia wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z [...] marca 2011 r., w którym prawomocnie orzeczono, iż mandat Skarżącego, jako członka zarządu spółki Przedsiębiorstwo [...] Sp. z o. o. w W. , wygasł formalnie w dniu 29 czerwca 2004 r. Tej okoliczności Organy nie kwestionowały, nie kwestionuje jej także Sąd orzekający w niniejszej sprawie. Poza sporem jest ponadto i ta okoliczność faktyczna, że Skarżący po 29 czerwca 2004 r. nadal prowadził sprawy spółki. Do dnia 22 sierpnia 2008 r. faktycznie ją reprezentował, sygnował liczne dokumenty jako członek zarządu (zeznania, deklaracje, sprawozdania, rachunki zysków i strat, bilanse, ogłoszenia), w tym złożył wniosek o ogłoszenie upadłości spółki jako członek jej zarządu. Aż do dnia 22 sierpnia 2008 r. Skarżący figurował jako prezes zarządu spółki w Krajowym Rejestrze Sądowym. W tej sytuacji odwołać się należy do literalnego brzmienia art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej. Przepis ten stanowi, że odpowiedzialność członka zarządu obejmuje te zaległości, które powstały w okresie pełnienia przez niego obowiązków członka zarządu, a nie te, które powstały w okresie, w którym formalnie miał on status członka zarządu. Ustawa akcentuje więc faktyczny aspekt wykonywania funkcji członka zarządu, kwestie formalne uznając za drugorzędne. O ile więc dana osoba zachowuje się de facto tak, jakby była członkiem zarządu, choćby, zgodnie z art. 202 § 1 Kodeksu spółek handlowych, formalnie utraciła status członka zarządu spółki z o.o., to w świetle art. 116 § 2 Ordynacji jest to okoliczność prawnie nieistotna dla odpowiedzialności podatkowej. Powyższa wykładnia art. 116 § 2 O.p. jest już utrwalona w orzecznictwie sądowym, w tym NSA. Przywołać należy – tylko tytułem przykładu – wyroki NSA o sygn. II FSK 561/10, II FSK 2401/11, I FSK 241/14, I FSK 862/12. Przywołane w skardze orzecznictwo sądowe dotyczyło odpowiedzialności cywilnej, unormowanej w przepisach Kodeksu spółek handlowych, i jako takie nie może stanowić argumentu w niniejszej sprawie, gdzie rozstrzygano o odpowiedzialności publicznoprawnej za zobowiązania podatkowe spółki. Z tych względów Organ zasadnie odmówił uchylenia decyzji przenoszącej odpowiedzialność podatkową na Skarżącego, gdyż utrata formalnego statusu członka zarządu z dniem 29 czerwca 2004 r. niczego nie zmieniała w tej odpowiedzialności. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 P.p.s.a., Sąd oddalił skargę.