III FSK 1000/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Borszowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia WSA (del.) Alicja Polańska, po rozpoznaniu w dniu 19 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Z. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 stycznia 2019 r. sygn. akt III SA/Łd 783/18 w sprawie ze skargi Z. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 5 lipca 2018 r. nr SKO.418.25.2018 w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 30 stycznia 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 783/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, oddalił skargę Z. S., zwanego dalej "Skarżącym", na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 5 lipca 2018 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). Skarżący działając przez pełnomocnika – adwokata - zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi pierwszej instancji naruszenie: 1. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1.1. art. 3 § 1 i art, 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji istnienia przesłanek do jej uwzględniania i uchylenia zaskarżonego postanowienia; 1.2. art. 33 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm.), dalej jako ,,u.p.e.a.’’, poprzez nieuwzględnienie zarzutów, które mają swoją podstawę; 2. na podstawie art. 174 pkt 1 naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 2.1. art. 8 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), zwana dalej "k.p.a.", poprzez nieuwzględnienie, w ocenie Skarżącego, zasady zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej w sytuacji gdy Skarżący powoływał się w skardze administracyjnej na brak rzetelnej analizy zarzutów zgłoszonych przez niego uprzednio zarzutów, 2.2. art. 7 k.p.a. poprzez pominięcie przy rozpoznawaniu sprawy obowiązku organu administracji publicznej dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, 2.3. art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. 1997 r., Nr. 78, poz. 483) poprzez naruszenie zasad demokratycznego państwa prawnego poprzez brak zapewnienia w toku postępowania sprawiedliwości i rzetelności przy rozstrzyganiu o sytuacji jednostki; W oparciu o tak postawione zarzuty, pełnomocnik Skarżącego wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w pkt 1 poprzez uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 5 lipca 2018 r., w całości; przyznanie na rzecz pełnomocnika ustanowionego z urzędu kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, które to koszty nie zostały pokryte w całości ani w części; ewentualnie: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi. Organ nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną. Sprawa została skierowana do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Izby Finansowej, wydanym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.). Strony zostały o tym powiadomione i pouczone o możliwości uzupełnienia argumentacji podniesionej w skardze kasacyjnej, bądź motywów usprawiedliwiających żądanie jej oddalenia w odrębnym piśmie procesowym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw dlatego została oddalona. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w tej sprawie nie zachodzi. Z tego względu, przy rozpoznaniu niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej, która oparta została na obydwu podstawach kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a., gdzie wskazuje się, że chodzi o naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, jak również naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonując oceny zasadności zarzutów skargi kasacyjnej należy zauważyć, że Skarżący w pierwszej kolejności podnosi naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynika sprawy wskazując na naruszenie art. 3 § 1 i art, 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Trzeba jednocześnie zaznaczyć, że w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. ustawodawca określił naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Tak określony zarzut mógłby odnieść skutek jedynie w sytuacji, gdyby został sformułowany w ramach zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego. Ponadto w ramach podstaw zarzutów skargi kasacyjnej odnoszących się do naruszenia przepisów postępowania, Skarżący nie wskazał jakichkolwiek przepisów prawa procesowego, których powiązanie z tak określoną podstawą zarzutów mogłoby odnieść skutek prawny. Dlatego też tak określony zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego w zakresie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. uchyla się spod kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., który jako przepis wynikowy stanowi jedynie prawną podstawę orzeczenia uchylającego postanowienie. W ramach zarzutów naruszenia przepisów postępowania Skarżący podniósł naruszenie art. 33 § 1 u.p.e.a. poprzez nieuwzględnienie zarzutów, które mają swoją podstawę. Odnosząc się do tak sformułowanej podstawy skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. ustawodawca, w ramach wymogów jakie zawiera tytuł wykonawczy, wskazuje pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Poprzez tak ustawowo wyrażony jeden z wymogów tytułu wykonawczego normodawca jednocześnie określił prawo zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, którego realizację doprecyzował terminem 7 dni. Skarżący miał zatem ustawowo zakreślony termin 7 dni na zgłoszenie do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, który liczony jest od dnia doręczenia tytułu wykonawczego (zob. wyrok NSA z dnia 22 października 2019 r., sygn.. akt II FSK 3825/17). Taki sposób rozumienia regulacji art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. przyjął Sąd pierwszej instancji. Niezależnie bowiem od tego, że regulacja ta została umieszczona w ramach katalogu wymogów, które zawiera tytuł wykonawczy stanowi podstawę do realizacji uprawnienia do złożenia zarzutów ze skutkami prawnymi w przypadku braku zachowania ustawowego terminu, tj. brakiem możliwości ich rozpatrzenia. Taki sposób rozumienia art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. jest ukształtowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku tego Sądu z dnia 22 kwietnia 2021 r., sygn. akt III FSK 3191/21, stwierdzono, że ,,zarzuty zgłoszone po upływie 7 dniowego terminu są spóźnione i w związku z powyższym nie mogą być one rozpatrzone’’. Unormowanie to jest zatem w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozumiane jako zasada wniesienia zarzutów. W wyroku tego Sądu z dnia 25 września 2019 r., sygn. akt II OSK 2249/18, przyjęto zatem, że ,,przepis art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. konstruuje zasadę wniesienia zarzutów (w rozumieniu art. 33 tej ustawy) w sprawie prowadzenia egzekucji (zarzuty przeciwegzekucyjne), który może być realizowany jednokrotnie w postępowaniu egzekucyjnym, ze względu na zakreślony termin do ich wnoszenia’’. Uwzględniając powyższe Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że prawidłowo uznał Sąd pierwszej instancji, że wniesienie zarzutów po upływie 7 dni od otrzymania odpisu tytułu wykonawczego, co miało miejsce w niniejszej sprawie, jest bezskuteczne, gdyż termin ten ma charakter procesowy zawity. Trafnie bowiem zaznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny (co nie było kwestionowane), że odpisy tytułów wykonawczych zostały doręczone Skarżącemu 20 listopada 2015 r., a zatem termin do wniesienia zarzutów upłynął 27 listopada 2015 r., zaś Skarżący pismem nadanym 20 lutego 2018 r. zgłosił te zarzuty, tj. po upływie ustawowego terminu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie sposób zatem uznać zasadności zarzutu naruszenia art. 33 § 1 u.p.e.a., gdyż skutkiem upływu ustawowego terminu 7 dni od dnia doręczenia tytułów wykonawczych jest bezskuteczność dokonanej przez Skarżącego czynności procesowej. W konsekwencji powyższego nietrafne są także zarzuty naruszenia przepisów, które Skarżący określił jako naruszenie prawa materialnego. Bezskuteczność czynności procesowej dokonanej przez Skarżącego po ustawowo zakreślonym terminie 7 dni oznacza brak możliwości analizy zgłoszonych zarzutów, co czyni chybionym podniesione naruszenie art. 8 § 1 k.p.a., a także art. 7 k.p.a. Tym samym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można uwzględnić zarzutu naruszenia art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, bezskuteczność dokonanej czynności przez Skarżącego po ustawowo zakreślonym terminie zasadnie bowiem przyjął Sąd pierwszej instancji oceniając czynności dokonane przez organy egzekucyjne. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. Kwestia wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu nie podlega zaś kognicji Naczelnego Sądu Administracyjnego lecz sądu pierwszej instancji (referendarza sądowego), zgodnie z art. 254 § 1 i art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Alicja Polańska Paweł Borszowski(spr) Sławomir Presnarowicz