II SA/Gl 700/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski,, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant starszy referent Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2018 r. sprawy ze skargi "A" S.A. w J. na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty stałej za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Dyrektora Zarządu Zlewni Wód Polskich w K. na rzecz skarżącej Spółki kwotę 10 259,00 (dziesięć tysięcy dwieście pięćdziesiąt dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Informacją roczną z dnia [...] r. Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w K. ustalił dla "A" S.A. Zakład [...] (zwanej dalej także Spółką) opłatę stałą za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2018 r. za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi w wysokości 304 166,67 zł. Informacja ta została doręczona Spółce w dniu 7 maja 2018 r. Od powyższej informacji Spółka złożyła pismem z dnia 15 maja 2018 r. reklamację i wnosząc o ponowne obliczenie wielkości tej opłaty, wskazała na posiadane pozwolenie wodnoprawne. Wyjaśniono, że Spółka prowadzi odwodnienie zakładu górniczego poprzez wypompowanie na powierzchnię wód dołowych. Wody kopalnianie gromadzone są w zbiorniku retencyjno-dozującym, a następnie okresowo zrzucane do [...], zgodnie z pozwoleniem wodnoprawnym. Opłata stała winna być zatem wyliczona z uwzględnieniem maksymalnego rocznego zrzutu wód 0,15 m3/s. (4 730 400 m3/rok = 12 960 m3/dobę = 540 m3 /h = 9 m3/min= 0,15 m3 /s). Natomiast użyty przelicznik w wysokości 3,33m3/s powodowałby roczny zrzut wody w ilości 105 1200 00 m3/rok. Według Spółki wypompowanie takiej ilości wód dołowych i ich zrzut do wód powierzchniowych jest fizycznie niemożliwy i technicznie nieuzasadniony. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Zarządu Zlewni Wód Polskich w K., działając na podstawie art. 273 ust. 6 w zw. z art. 271 ust. 1 pkt 4, art. 14 ust.2 i 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2017 r. poz. 1566 ze zm., dalej zwaną Prawo wodne), określił Spółce opłatę stałą za wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi za 2018 r. w wysokości 304 166,67 zł. Wskazując na uchybienie terminu z art. 273 ust. 2 Prawa wodnego, organ podał, że reklamacja Spółki nie może być rozpatrzona merytorycznie. Następnie wywodząc uprawnienie do wydania decyzji z treści art. 273 ust. 6 Prawa wodnego oraz regulacji art. 271 ust. 5 tej ustawy i § 10 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz.U. z 2017 r. poz. 2502) podał, że reklamacja Spółki nie została uznana, a opłatę wyliczono jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 250 zł na dobę za 1m3/s, czasu wyrażonego w dniach i maksymalnego zrzutu ścieków określonego w pozwoleniu wodnoprawnym 120 00,00 m3/h i wynoszącego po przeliczeniu 3,33 m3/s. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik Spółki wniósł o uchylenie powyższej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Wskazał na zarzut naruszenia art. 271 ust. 5 Prawa wodnego, ponawiając argumentację zaprezentowaną w reklamacji odnośnie przyjęcia przez organ błędnych danych wyjściowych i nieprawidłowego wyliczenia określonej opłaty. Ponadto, pełnomocnik Spółki zwrócił uwagę na naruszenie art. 273 ust. 6 Prawa wodnego, albowiem, w myśl tego przepisu wydanie decyzji może nastąpić wyłącznie w przypadku "nieuznania reklamacji". Tymczasem wniesienie reklamacji z uchybieniem terminu zostało zakwalifikowane przez organ jako niedopełnienie wymogu formalnego uniemożliwiające merytoryczne jej rozpoznanie. Zdaniem pełnomocnika Spółki, brak rozpoznania treści reklamacji pod względem merytorycznym pozbawia organ możliwości dokonania jej oceny pod kątem przedstawionych w niej argumentów (tj. uznania lub nieuznania reklamacji), czyli wydania zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna w zakresie naruszenia przez organ przepisów postępowania. Słusznie zauważył pełnomocnik Spółki, że reklamacja w niniejszej sprawie nie mogła być rozpatrzona pod względem merytorycznym, albowiem nie dochowano wymogu formalnego związanego z jej terminowym złożeniem. Jak wynika z akt sprawy złożona przez Spółkę reklamacja była spóźniona. Informację roczną doręczono zobowiązanemu w dniu 7 maja 2018 r., termin zaskarżenia upłynął w dniu 21 maja 2018 r., zaś reklamacja została złożona w dniu 23 maja 2018 r. Fakt jej spóźnienia nie był kwestionowany przez żadną ze stron postępowania. Mimo tego uchybienia organ wydał w sprawie zaskarżoną decyzję, a zatem rozpoznał sprawę merytorycznie. Tymczasem, zgodnie z art. 273 ust. 2 Prawa wodnego, reklamację składa się odpowiednio do Wód Polskich albo właściwego wójta, burmistrza lub prezydenta miasta, w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia otrzymania odpowiednio informacji, o której mowa w art. 271 ust. 6 oraz w art. 272 ust. 17 albo 22 tej ustawy. Jak wynika z art. 273 ust. 5 Prawa wodnego, w razie uznania reklamacji Wody Polskie albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta przekazują podmiotowi obowiązanemu do ponoszenia opłat za usługi wodne nową informację, zawierającą także sposób obliczenia opłaty za usługi wodne. Stosownie, zaś do treści art. 273 ust. 6, w razie nieuznania reklamacji, te same organy, określają wysokość opłaty za usługi wodne w drodze decyzji. Ustawodawca wprowadził zatem szczególny tryb określania opłaty za usługi wodne: poprzez skierowanie do podmiotu zobowiązanego informacji, możliwość kwestionowania rozstrzygnięcia o opłacie zawartego w informacji - niedewolutywnym środkiem zaskarżenia, jakim jest reklamacja, wydanie ponownej informacji (w przypadku uznania reklamacji) oraz decyzji administracyjnej (w przypadku nieuznania reklamacji). Nadto, zgodnie z art. 14 ust. 2 Prawa wodnego, do postępowania przed organami, o których mowa m.in. w ust. 1 pkt 5 (tj. dyrektora zarządu zlewni Wód Polskich) stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej zwanej Kodeksem lub Kpa). Oznacza to, że postępowanie przed tym organem jest postępowaniem administracyjnym rządzącym się regułami Kodeksu (w przypadku braku odmiennych uregulowań w Prawie wodnym). Zgodnie z art. 134 Kpa, organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Środek zaskarżenia złożony z uchybieniem terminu nie może bowiem prowadzić do wydania decyzji merytorycznej. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, merytoryczne rozpoznanie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu stanowi rażące naruszenie prawa, a więc kwalifikowaną wadę prawną decyzji administracyjnej, o ile nie ulega wątpliwości, że uchybienie to było niewątpliwe (por. wyrok z dnia 21 marca 2017 r. sygn. akt II OSK 961/17, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Skoro zatem reklamacja od informacji o wysokości opłaty jest środkiem zaskarżenia to wniesienie jej z uchybieniem terminu winno skutkować wydaniem przez organ postanowienia na podstawie art. 134 Kpa w związku z art. 14 ust. 2 Prawa wodnego. Odnosząc się do argumentacji zaskarżonej decyzji, odwołującej się do treści art. 273 ust. 6 Prawa wodnego, stanowiącego o wydaniu decyzji administracyjnej w przypadku "nieuznania reklamacji", wskazać wymaga, że zwrot ten, w ocenie Sądu, należy rozumieć jako nieuznanie merytoryczne. Owe "nieuznanie reklamacji" może mieć wobec tego miejsce wówczas, gdy reklamacja jako środek zaskarżenia została złożona z zachowaniem czternastodniowego terminu, jednak podniesione w niej argumenty kwestionujące treść informacji nie zasługują na uwzględnienie. Do tej kategorii nie można natomiast zaliczyć przypadku, w którym reklamacja została złożona z uchybieniem ustawowego terminu (por. analogiczne stanowisko zaprezentowane w wyrokach WSA w Bydgoszczy z dnia 13 września 2018 r. sygn. akt II SA/BK 370/18 - 375/18). Wyjaśnić należy, że pomimo rażącego naruszenia prawa Sąd nie stwierdził nieważności zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2018, poz. 1302 ze zm., dalej zwanej Ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa). Sąd podzielił bowiem stanowisko, jakie zajął WSA w Bydgoszczy w przywołanych wyżej wyrokach w sprawach o sygn. akt II SA/BK 373/18 - 375/18, wskazujące, że na gruncie nowego Prawa wodnego dopiero kształtuje się praktyka załatwiania przez organy reklamacji (merytorycznie lub formalnie). Oczywiście nie pozwala to Sądowi na niedostrzeżenie wydania decyzji z poważną wadą prawną, lecz uzasadnia odstąpienie od stwierdzenia w wyroku nieważności tej decyzji. Na skutek niniejszego wyroku organ będzie zobowiązany do zastosowania się do oceny prawnej i wskazań zawartych w jego uzasadnieniu, w tym do formalnego załatwienia reklamacji wniesionej z uchybieniem terminu. Biorąc pod uwagę stwierdzone wyżej naruszenie prawa Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) Ppsa orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 Ppsa. Na zasądzoną kwotę 10.258,00 zł, złożył się wpis (3042,00zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym - stanowiące część kwoty wynikającej z § 2 pkt 7 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265, ze zm.), czyli 7200 zł oraz opłata skarbowa uiszczona tytułem pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. Stosownie bowiem do treści art. 206 Ppsa, Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. "Uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 206 Ppsa nie jest ograniczony do przykładowego przypadku określonego drugą częścią cytowanego przepisu, po słowach "w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu", a zatem nie ogranicza się tylko do sytuacji częściowego uwzględnienia skargi. Możliwe jest zastosowanie tego przepisu nawet w sytuacji uwzględnienia skargi w całości. W związku z tym, że art. 206 Ppsa dotyczy kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, o czym mowa w art. 205 Ppsa, obejmuje on swoim zakresem także miarkowanie wysokości wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika procesowego. Określając wysokość wynagrodzenia takiego pełnomocnika procesowego sąd uwzględnia zarówno stopień zawiłości sprawy, jak i nakład pracy adwokata (radcy prawnego), przyczyniający się do wyjaśnienia sprawy pod względem faktycznym, jak i wyjaśnienia istotnych zagadnień prawnych, które mogą budzić wątpliwości judykatury bądź doktryny. Ocena, czy w konkretnej sprawie doszło do takiego uzasadnionego przypadku należy do sądu rozpatrującego indywidualną sprawę (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2016 r. sygn. akt I OZ 1870/15). Zasądzając koszty postępowania w niniejszej sprawie Sąd uznał, że taki przypadek zachodzi.