II SA/Rz 1002/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Jerzy Solarski /spr./ Sędziowie WSA Ewa Partyka WSA Piotr Godlewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 października 2018 r. sprawy ze skargi M. A. na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności na rzecz skarżącego M. A. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie [...] (dalej: "Wojewódzki Zespół"), działając na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 511, ze zm., dalej: "ustawa o rehabilitacji") oraz art. 134 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, ze zm., dalej: "K.p.a.") i § 19 ust. 3 pkt 2 lit. d rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2015 r. poz. 1110, ze zm., dalej: "rozporządzenie"), po rozpatrzeniu odwołania M.A. (dalej: "Skarżący/Ojciec") od orzeczenia o stopniu niepełnosprawności syna K.A. (dalej: "Małoletni") wydanego na wniosek matki J.A. (dalej: "Matka") przez Powiatowy Zespół do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] (dalej: "Powiatowy Zespół") z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...], stwierdził niedopuszczalność wniesienia odwołania. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym: na skutek wniosku Matki Małoletniego, Powiatowy Zespół orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2018 r. orzekł o niepełnosprawności, orzekając o zaliczeniu Małoletniego do osób niepełnosprawnych. Orzeczenie zostało doręczone Matce w dniu 26 czerwca 2018 r. Dnia 2 lipca 2018 r. Matka złożyła oświadczenie w trybie z art. 127a § 2 K.p.a., zrzekając się prawa do wniesienia odwołania. W dniu 10 lipca 2018 r. do Powiatowego Zespołu wpłynęło odwołanie od przedmiotowego orzeczenia złożone przez Skarżącego. Wojewódzki Zespół, na podstawie wyżej powołanych przepisów, stwierdził niedopuszczalność odwołania. W uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, że strona działająca przez przedstawiciela ustawowego - matkę w dniu 2 lipca 2018 r. zrzekła się prawa do wniesienia odwołania. Zrzeczenie nadało rozstrzygnięciu przymiot ostateczności i prawomocności, zatem z chwilą dokonania skutecznie wyżej wymienionej czynności, z mocy prawa, orzeczenie z dnia 26 czerwca 2018 r., z dniem 2 lipca 2018 r. stało się ostateczne i prawomocne. Dodał, że możliwe jest złożenie kolejnego wniosku o ustalenie niepełnosprawności w powiatowym zespole do spraw orzekania o niepełnosprawności. W skardze Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenia kosztów postępowania, zarzucając naruszenie m.in. art. 134 i art. 28 K.p.a. Skarżący wskazał, że Wojewódzki Zespół nie wziął pod uwagę treści przepisów art. 93 § 1, art. 95 § 1 i § 3, art. 96 § 1, art. 97 § 1 i § 2 oraz art. 98 § 1-3 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2017 r., poz. 682 ze zm., dalej: "K.r.o."). Z przepisów tych wynika, że jako jeden z przedstawicieli ustawowych Małoletniego jest uprawniony do wniesienia odwołania. Nawiązując do art. 6b ust. 1 ustawy o rehabilitacji podniósł, że brak merytorycznego rozpoznania odwołania stanowi o naruszeniu art. 134 i art. 28 K.p.a. w związku z § 16 ust. 1 rozporządzenia. Zarzucił również, że skoro jest wystarczające, aby w przedmiotowym postępowaniu stroną był tylko jeden z przedstawicieli ustawowych, to brak przymiotu strony powinien skutkować umorzeniem postępowania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 K.p.a. Zatem organ niewłaściwie zastosował art. 134 K.p.a. Końcowo Skarżący naprowadził, że odwołanie wniósł w terminie 14 dni od dnia wydania orzeczenia, tj. od 26 czerwca 2018 r. (doręczenie nastąpiło w tej samej dacie); w dniu 10 lipca 2018 r. upływał kodeksowy termin do wniesienia odwołania i tej dacie wniesione zostało odwołanie. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Zespół wniósł o jej oddalenie. Pismem z dnia 15 października 2018 r. Matka wniosła również o oddalenie skargi, szczegółowo przedstawiając sytuację Małoletniego i rodziny. W kolejnym piśmie z dnia 22 października 2018 r. zawnioskowała o dołączenie do akt "dwóch krótkich filmików obrazujących tylko niektóre zachowania" Małoletniego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona. I. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w oparciu m.in. o treść art. 134 zd. 1 K.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza, w drodze postanowienia, niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Z normy tej wynika, że organ odwoławczy przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania odwołania musi stwierdzić czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie, przy czym pierwszeństwo w ocenie ma przesłanka dopuszczalności odwołania. Pojęcie niedopuszczalności odwołania nie zostało zdefiniowane w K.p.a. W orzecznictwie przyjmuje się, że niedopuszczalność odwołania może wynikać z przesłanek o charakterze przedmiotowym i podmiotowym (zob. np. wyrok NSA z 10 marca 2009 r., sygn. II OSK 316/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Do przesłanek o charakterze przedmiotowym zalicza się m.in. przypadki braku możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji. II. W rozpoznawanej sprawie, jako przesłankę niedopuszczalności odwołania, Wojewódzki Zespół wskazał na skorzystanie przez stronę – Matkę Małoletniego z uprawnienia wynikającego z art. 127a § 1 i 2 K.p.a. Zgodnie z § 1 tego artykułu, w trakcie biegu terminu do wniesienia odwołania strona może zrzec się prawa do wniesienia odwołania wobec organu administracji publicznej, który wydał decyzję. Natomiast w myśl § 2, z dniem doręczenia organowi administracji publicznej oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania przez ostatnią ze stron postępowania, decyzja staje się ostateczna i prawomocna. W piśmiennictwie dotyczącym tej regulacji wskazano, że "Zrzeczenie się prawa odwołania oparte jest na pełnej rozporządzalności z ograniczeniem, że w razie wielości stron, skuteczność zrzeczenia się prawa odwołania uwarunkowana jest zgodną w tym przedmiocie wolą stron. O prawie do zrzeczenia się prawa odwołania organ administracji publicznej obowiązany jest pouczyć w decyzji, ale ze wskazaniem konsekwencji prawnych zrzeczenia się odwołania. Konsekwencje te normuje art. 127 a § 2 K.p.a. (B. Adamiak [w:] System Prawa Administracyjnego, t. 9, Prawo procesowe administracyjne, red. Hauser, A. Wróbel, Z Niewiadomski, Warszawa 2017, s. 316). Wskazuje się również, że "w przypadku wielości stron postępowania administracyjnego, zrzeczenie się odwołania przez jedną ze stron powodowałoby dla pozostałych stron postępowania, które nie zrzekły się tego prawa, przewidziane w § 2 skutki, a mianowicie ostateczność i prawomocność decyzji rozstrzygającej o interesach lub obowiązkach wszystkich stron postępowania. Oznaczałoby to, że zrzeczenie się prawa do wniesienia odwołania przez jedną stronę pozbawiałoby pozostałe strony prawa do wniesienia odwołania, a także prawa skargi do sądu administracyjnego. Sytuacja taka, zwłaszcza gdy decyzja rozstrzyga sporne interesy stron, jest nie do zaakceptowania z perspektywy państwa chroniącego prawa osoby, także proceduralne. Należy zatem przyjąć, że w sytuacji gdy decyzja rozstrzyga o prawach i obowiązkach stron postępowania, a szczególnie gdy rozstrzyga sporne interesy stron, zrzeczenie się przez jedną stronę prawa do wniesienia odwołania nie powoduje, że decyzja ta staje się ostateczna i prawomocna w stosunku do pozostałych stron (A. Wróbel [w:] A. Wróbel, M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. VII, https://sip.lex.pl/). III. Podzielając powyższe poglądy Sąd stwierdza, że Wojewódzki Zespół wadliwie zastawał art. 134 K.p.a. orzekając o niedopuszczalności odwołania złożonego przez Skarżącego, z przyczyn przedmiotowych. Nieprawidłowym było stwierdzenie, że na skutek zrzeczenia się w trybie art. 127a § 1 K.p.a. przez wnioskodawczynię, tj. Matkę Małoletniego prawa do wniesienia odwołania, przedmiotowa decyzja stała się ostateczna i prawomocna w chwili złożenia tego oświadczenia. Takie stanowisko organu, z przyczyn wskazanych w punkcie II uzasadnienia, jest nieprawidłowe. W konsekwencji, Wojewódzki Zespół naruszył przepisy postępowania, tj. art. 134 K.p.a., jak również art. 127a § 1 K.p.a. Odnosząc się natomiast do złożonych przez Matkę pism Sąd stwierdza, że podniesione tam okoliczności mogą być istotne w postępowaniu odwoławczym. Natomiast w tej sprawie ni mogły być brane pod uwagę, gdy z Sąd rozstrzygnął jedynie w kwestii formalnej – dopuszczalności wniesienia odwołania przez Ojca. IV. Rozpoznając ponownie sprawę Wojewódzki Zespół przeprowadzi postępowanie, przy uwzględnieniu poczynionych wyżej uwag. Będzie miał również na uwadze, że rodzice, jako przedstawiciele ustawowi, reprezentują osobę małoletnią łącznie lub samodzielnie każdy z nich, jeżeli oboje mają władzę rodzicielską. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest to, że zarówno Matka, jak i Ojciec są osobami legitymowanymi do działania w imieniu Małoletniego, w tym w istotnych sprawach dotyczących jego stanu zdrowia. Regulacje prawne z zakresu prawa cywilnego i rodzinnego dotyczące czynności procesowych przedstawiciela ustawowego małoletniego korespondują z materią rozporządzenia. Jeśli chodzi natomiast o zagadnienie zachowania przez Skarżącego terminu do wniesienia odwołania to organ przyjmie, że orzeczenie Powiatowego Zespołu z dnia 26 czerwca 2018 r. zostało doręczone Matce w tej dacie, natomiast Skarżący odwołanie wniósł w dniu 10 lipca 2018 r. Z tych przyczyn Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "P.p.s.a."), w zw. z art. 134 i art. 127a § 1 i 2 K.p.a., orzekł, jak w wyroku. Orzeczenie o kosztach uzasadnia art. 200 P.p.s.a.