II FSK 3188/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Krzysztof Winiarski (sprawozdawca), Sędzia NSA Grażyna Nasierowska, Sędzia WSA del. Wojciech Stachurski, Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 25 października 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej O. S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8 czerwca 2016 r. sygn. akt I SA/Ol 318/16 w sprawie ze skargi O. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia 1 lutego 2016 r. nr [ ...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 8 czerwca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę O. S.A. w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia 1 lutego 2016 r., w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności. Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Postanowieniem z dnia 23 listopada 2015r Burmistrza M. nadał rygor natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej z dnia 23 listopada 2015 r. w sprawie podatku od nieruchomości za 2010 r. Wskazaną decyzją organ I instancji określił stronie zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2010 r. w kwocie 92.649 zł. Po rozpoznaniu zażalenia strony Skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu postanowieniem z dnia 1 lutego 2016 r., utrzymało w mocy powyższe postanowienie. Organ odwoławczy podkreślił, że podstawę nadania rygoru natychmiastowej wykonalności opisanej nieostatecznej decyzji Burmistrza M. z dnia 23 listopada 2015 r., stanowi fakt, że na dzień wydania zaskarżonego postanowienia okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące. Wobec powyższego istnieje uzasadnione przypuszczenie, że zobowiązanie wynikające z ww. decyzji nie zostanie przez stronę wykonane, a zatem zachodzą przesłanki do nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 210 § 4 O.p. w zw. z 239b § 2 O.p., podnosząc, że organ odwoławczy nie wskazał żadnej okoliczności, która wskazywałaby na wysokie prawdopodobieństwo niewykonania zobowiązania przez skarżącego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalając skargę wskazał, że argumenty podniesione w skardze, odnoszące się do braku dostatecznej argumentacji organów podatkowych w opisanych postanowieniach z uwagi na ich ograniczenie do stwierdzenia okoliczności, że na dzień wydania postanowienia przez organ I instancji termin przedawnienia opisanych zobowiązań podatkowych jest krótszy niż 3 miesiące, nie jest zasadny. Organ prawidłowo poprzestał w rozpoznanej sprawie na uprawdopodobnieniu zaistnienia przesłanki z art.239b § 1 pkt 4 O.p. i zwrócił uwagę na treść art.70 §1 oraz art.59 §1 pkt 9 O.p., który stanowi, że jedną z przesłanek wygaśnięcia zobowiązania jest jego przedawnienie. Powyższe w ocenie WSA Olsztynie skutkuje brakiem możliwości dochodzenia zobowiązań podatkowych określonych nieostateczną decyzją organu I instancji, po okresie ich przedawnienia. Od powyższego wyroku pełnomocnik strony Skarżącej wniósł skargę kasacyjną, w której zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: - art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) poprzez niewłaściwie zastosowanie, polegające na nienależytym wyjaśnieniu podstawy rozstrzygnięcia wzakresie zaistnienia przesłanki określonej w7 art. 239a § 2 O.p.; - art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 217 § 2 w zw., z art. 122 i art. 187 § 1 w zw. z art. 219 i w zw. z art. 239b § 2 O.p., poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na oddaleniu skargi w sytuacji, gdy organ nie uprawdopodobnił, że zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji Burmistrza M. nie zostanie przez Skarżącą wykonane przed terminem przedawnienia. W skardze kasacyjnej zarzucono także naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 239b § 2 O.p. przez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu za zasadne nadanie decyzji nieostatecznej Burmistrza M. rygoru natychmiastowej wykonalności, w sytuacji gdy organ nie wypełnił jednej z dwóch przesłanek koniecznych do wydania postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności, tj. nie uprawdopodobnił, że zobowiązanie podatkowe nie zostanie wykonane. Mając powyższe na uwadze autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym zwrot kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, nie zasługuje na uwzględnienie. Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma prawidłowe odczytanie przesłanek, spełnienie których pozwala na nadanie decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności. Po pierwsze, musi zaistnieć jedna z okoliczności wymienionych w art. 239b § 1 pkt 1-4 O.p. Po drugie, musi być spełniona przesłanka z art. 239b § 2 O.p. Bezsporne jest, że w sprawie ziściła się przesłanka z art. 239b § 1 pkt 4 O.p., a mianowicie okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w momencie wydawania postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności był krótszy niż 3 miesiące. Decyzja określająca spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2010 r. została przez organ pierwszej instancji wydana 23 listopada 2015 r. Tymczasem termin przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2010 r. upływał z dniem 31 grudnia 2015 r. W dniu 23 listopada 2015 r. wydano też postanowienie o nadaniu nieostatecznej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że oba te orzeczenia zostały stronie doręczone 14 grudnia 2015 r. (k. 16). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew twierdzeniom zaprezentowanym przez stronę skarżącą, spełniona została również druga przesłanka. Zgodnie z art. 239b § 2 O.p. przepis § 1 tego artykułu stosuje się, jeżeli organ podatkowy uprawdopodobni, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Przesłanki z art. 239b § 2 O.p. nie można zatem odczytywać w oderwaniu od treści normatywnej art. 239b § 1 O.p. W związku z tym, jeśli okres do upływu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest krótszy niż 3 miesiące (art. 239 § 1 pkt 4 O.p.), to uprawdopodobnienie przesłanki przewidzianej w art. 239b § 2 O.p. polega na wykazaniu, że zachodzą takie okoliczności faktyczne, które potwierdzają, że z tego powodu zobowiązanie podatkowe wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. W tym zakresie bez znaczenia są wszystkie okoliczności odnoszące się np. do sytuacji majątkowej, czy też działań podatnika w stosunku do jego majątku. Okoliczności te mogłyby mieć wyłącznie znaczenie w przypadku zaistnienia pozostałych przesłanek z art. 239b § 1 pkt 1-3 O.p. Nawet bowiem przy bardzo dużym majątku, przekraczającym wielokrotnie wartość zobowiązania podatkowego określonego w decyzji organu pierwszej instancji, zobowiązanie to nie zostanie wykonane bez nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, albowiem wygaśnie na skutek przedawnienia (takie samo stanowisko zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyrokach z dnia 13 grudnia 2013 r., sygn. akt I FSK 1807/12; z dnia 15 grudnia 2015 r., sygn. akt II FSK 2903/13; z dnia 13 stycznia 2016r., sygn. akt II FSK 2317/15; z dnia 16 czerwca 2016 r., sygn. akt II FSK 519/16; z dnia 13 czerwca 2018 r., sygn. akt II FSK 1542/16 – http://orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej: CBOSA). Istotne znaczenie w rozpatrywanej sprawie ma również to, że skoro nieostateczna decyzja wymiarowa została doręczona Spółce 14 grudnia 2015 r., to istnieje duże prawdopodobieństwo (graniczące z pewnością), że decyzja SKO, stanowiąca konsekwencję niedopatrzenia odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej, nie zostałaby wydana (tzn. sporządzona i doręczona) przed końcem 2015 r. Zgodnie z art. 139 § 1 O.p. załatwienie sprawy wymagającej przeprowadzenia postępowania dowodowego powinno nastąpić bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej. Przypomnieć w tym miejscu wypada, że samo sporządzenie i podpisanie decyzji (również jej wyekspediowanie przez organ) przed terminem, o którym mowa w art. 70 § 1 O.p., nie przesądza o tym, że została ona wydana przed upływem terminu przedawnienia. Decyduje o tym data jej doręczenia adresatowi (art. 212 O.p.).Tak długo jak decyzja nie zostanie doręczona stronie, nie wywiera żadnych skutków materialnych i procesowych, jak również nie podlega wykonaniu w drodze egzekucji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 15 marca 2017 r., sygn. akt II FSK 3336/16). Rozważania te potwierdzają wniosek o wystarczającym uprawdopodobnieniu, że zobowiązanie wynikające z decyzji nie zostanie wykonane. Uwzględniając wszystkie powyższe argumenty Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że organy prawidłowo przyjęły w sprawie wystąpienie przesłanek z art. 239b § 1 pkt 4 i § 2 O.p., pozwalających na nadanie nieostatecznej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Zarazem nie zasługują na uwzględnienie podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia art. 122 i art. 187 § 1 O.p. (powiązane z zarzutem naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 151 p.p.s.a.). Nie budzą wątpliwości uwzględnione przez Sąd pierwszej instancji okoliczności faktyczne, świadczące o istotnie krótszym niż 3 miesiące okresie do upływu terminu przedawnienia (od wydania pierwszoinstancyjnej decyzji wymiarowej), jak również to, że do wydania decyzji przez SKO przed terminem przedawnienia (biorąc pod uwagę datę wpływu odwołania), organ ten dysponowałby zdecydowanie krótszym czasem niż przewidziany w art. 139 § 1 O.p. To wszystko zostało ocenione przez Sąd pierwszej instancji, z perspektywy wykazania istnienia przesłanki z art. 239b § 2 O.p. Tym samym za niezasadny uznać należy również zarzut naruszenia art. 217 § 2 O.p. dotyczący obowiązku sporządzenia uzasadnienia faktycznego i prawnego postanowienia, od którego służy zażalenie, a także art. 141 § 4 p.p.s.a. regulującego wymogi formalne jakim odpowiadać winno uzasadnienie wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny jest zdania, że uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia zawiera wszystkie elementy wymienione, a w tym prezentuje stan faktyczny przyjęty przez Sąd pierwszej instancji za podstawę orzekania, wskazuje podstawę prawną rozstrzygnięcia, wyjaśnia jej znaczenie, a także powody dla których przyjęto określony kierunek rozstrzygnięcia sprawy. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił na podstawie art. 184 p.p.s.a.