I GSK 218/19
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-05-14
Skład orzekający: Barbara Stukan- Pytlowany, Dariusz Dudra, Tomasz Smoleń
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wysianie mieszanki roślin ozimych i jarych na międzyplonie ozimym, zamiast wyłącznie roślin ozimych, stanowi podstawę do odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej i nałożenia sankcji?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że wysianie mieszanki roślin ozimych i jarych na międzyplonie ozimym, zamiast wyłącznie roślin ozimych, stanowi naruszenie warunku przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonego w § 12 ust. 6 rozporządzenia. Niespełnienie tego podstawowego warunku skutkuje odmową przyznania płatności i nałożeniem sankcji, a nie jedynie zmniejszeniem kwoty płatności.Stan faktyczny
Rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach pakietu międzyplonu ozimego (8.2.1), deklarując wysianie mieszanki grochu siewnego, pszenżyta jarego oraz rzepaku ozimego. Kontrola wykazała wysianie takiej mieszanki. Organ pierwszej instancji przyznał płatność za inny pakiet, ale odmówił przyznania płatności za pakiet międzyplonu ozimego i nałożył sankcję, uznając, że mieszanka zawierała rośliny jare, a powinna tylko ozime. Organ odwoławczy utrzymał decyzję w mocy. WSA oddalił skargę rolnika, a NSA oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Stukan- Pytlowany Sędzia NSA Dariusz Dudra Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 6 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Op 155/18 w sprawie ze skargi T. na decyzję Dyrektora Opolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowych oddala skargę kasacyjną
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 6 listopada 2018 r. oddalił skargę T. Z. (skarżący, skarżący kasacyjnie) na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...]w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej.
Zaskarżony wyrok wydany został w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu [...] czerwca 2016 r. skarżący zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z siedzibą w L. z wnioskiem o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej (PROW 2007-2013). Do płatności w ramach pakietu zrównoważony sposób gospodarowania (1.1) zadeklarował działki rolne o łącznej powierzchni 33,76 ha, natomiast w ramach pakietu międzyplon ozimy (8.2.1) wskazano działki rolne o areale 9,3 ha. Na działkach rolnych AG1, D1 oraz E1 zadeklarowano rośliny: groch siewny, pszenżyto jare oraz rzepak ozimy, wchodzące w skład poplonu ozimego.
Po przeprowadzeniu w okresie od 17 listopada 2016 r. do 24 listopada 2016 r. w gospodarstwie rolnym skarżącego kontroli na miejscu oraz kontroli administracyjnej, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. z siedzibą w L. kolejną decyzją z dnia [...] listopada 2017 r., nr [...] (wcześniejsza decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] czerwca 2017 r została uchylona przez organ odwoławczy):
- przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową na rok 2016 w łącznej wysokości 12.056,40 zł w ramach wariantu: 1.1 Zrównoważony sposób gospodarowania, w tym środki budżetu Unii Europejskiej 7.671,48 zł, środki krajowe 4.384,92 zł (pkt 1);
- odmówił przyznania skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej, o którą ubiegał się we wniosku o przyznanie płatności na rok 2016 do działek rolnych zadeklarowanych w ramach wariantu: 8.2.1 Międzyplon ozimy i nałożył sankcję w wysokości 3 906,00 zł (pkt 2). Jednocześnie organ podał, że kwota ta będzie potrącana z płatności realizowanych przez ARiMR z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych.
Decyzja została wydana na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2017 r. poz. 1856, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą oraz § 2, § 3, § 10 pkt 1, § 11, § 12 ust. 1 i ust. 6, § 15 ust. 2, § 18 ust. 1 pkt 1, § 20 i § 26 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r. poz. 361, z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem.
W wyniku rozpatrzenia odwołania, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w O. decyzją z dnia [...] lutego 2018 r. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji organ zrelacjonował stan faktyczny sprawy i przytoczył mające zastosowanie w sprawie przepisy ustawy i rozporządzenia. Następnie organ przypomniał, że skarżący zadeklarował w ramach wariantu 8.2.1 uprawę międzyplonu ozimego składającego się z grochu siewnego, pszenżyta jarego oraz rzepaku ozimego na trzech działkach rolnych D1, E1 oraz AG1. W ramach przeprowadzonej kontroli na miejscu została potwierdzona uprawa mieszanki zgodna z deklaracją we wniosku. Organ nie zgodził się ze skarżącym, że kontrola na miejscu nie potwierdziła uprawy pszenżyta jarego, ponieważ z protokołu z czynności kontrolnych, wynika, iż stwierdzona uprawa w międzyplonie to: groch siewny, pszenżyto jare, rzepak ozimy (str. 8 protokołu z czynności kontrolnych - działka rolna AG1, str. 11 protokołu z czynności kontrolnych - działka rolna D1, str. 12 protokołu z czynności kontrolnych - działka rolna E1). Stwierdził też, że dokumentacja z kontroli jest czytelna i kompletna, a tym samym należy uznać, że przeprowadzona kontrola w zakresie spornych działek nie wykazała nieścisłości z punktu widzenia rozbieżności pomiędzy deklaracją zawartą we wniosku co do składu wskazanej mieszanki w międzyplonie ozimym a stwierdzonym w terenie stanem faktycznym. Następnie organ stwierdził, że co prawda dowód w postaci protokołu z czynności kontrolnych ma zasadnicze znaczenie, lecz skarżący składając wniosek zadeklarował skład mieszanki w międzyplonie jako groch siewny, pszenżyto jare oraz rzepak ozimy. Bez wątpienia taki skład mieszanki nie stanowi rodzaju mieszanki wskazanej przez ustawodawcę a mianowicie w przypadku międzyplonu ozimego mieszanka musi składać się z roślin ozimych. W omawianych przypadku, zadeklarowana przez skarżącego oraz potwierdzona w ramach kontroli mieszanka składała się zarówno z roślin ozimych, jak i jarych. Taki skład mieszanki jest sprzeczny z § 12 ust. 6 rozporządzenia, zgodnie z którym w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 8 płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, na których po plonie głównym są uprawiane rośliny ozime jako międzyplon ozimy - w przypadku wariantu drugiego. Organ nie podzielił również stanowiska skarżącego, że stwierdzony skład mieszanki można było by rozważać jako niespełnienie wymogu, tym samym należałoby zastosować pomniejszenie płatności jako właśnie niespełnienie jednego z wymogów. W tym zakresie organ argumentował, że skarżący ubiegając się o płatność musi spełniać podstawowe warunki ubiegania się o nią. Przy czym należy rozróżnić warunki ogólne wspólne dla poszczególnych pakietów, jak i warunki przypisane do poszczególnych wariantów.
Zdaniem organu, treść przepisu § 12 ust. 6 rozporządzenia stanowi warunek niezbędny do ubiega się o płatności w ramach pakietu 8.2.1. Dopiero po ocenie spełniania warunku można dokonywać oceny spełnienia poszczególnych wymogów przypisanych do pakietów. Natomiast płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. lit. a rozporządzenia nr 1307/2013, jeżeli m.in. realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej. Tym samym, w ocenie organu, po niespełnieniu warunku podstawowego wymagania nie można dokonywać oceny spełnienia wymogów, lecz należy, jak to uczynił organ pierwszej instancji wykluczyć powierzchnię z płatności. Organ wyjaśnił też, że warunki przyznania pomocy zostały określone ogólnie w § 2 ust. 1 rozporządzenia, a szczegółowo (w odniesieniu do poszczególnych pakietów) w kolejnych przepisach rozporządzenia (§ 9-17 rozporządzenia rolnośrodowiskowego). Wymogi natomiast zostały określone w § 4 ust. 2 i w załączniku nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Różnica między warunkami przyznania pomocy, a wymogami przejawia się przede wszystkim w skutkach, jakie są związane z ich niespełnieniem lub nieprzestrzeganiem. Konsekwencją niespełnienia warunków przyznania pomocy jest odmowa jej przyznania. Natomiast konsekwencją nieprzestrzegania wymogów jest zasadniczo zmniejszenie płatności rolnośrodowiskowej w danym roku (§ 38 ust. 1 rozporządzenia) oraz windykacja z tytułu art. 35 rozporządzenia 640/2014. Właściwie zatem w wyniku prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji uznał wnioskowaną do wariantu 8.2.1 powierzchnię 9,30 ha (łączną powierzchnię działek rolnych D1, E1 oraz AG1) jako powierzchnię zawyżoną i zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r., uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. U. UE L z 2014 r. Nr 181, str. 48, z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem nr 640/2014 odmówił przyznania pomocy oraz nałożył sankcję wieloletnią. Organ wyjaśnił też, że gdyby np. w deklaracji podmiotu wnioskującego o płatności w ramach wariantu 8.2.1 stwierdzono w ramach mieszanki jedynie 2 rośliny ozime (zgodnie z wymogami mieszanka powinna składać się z 3 roślin uprawnych - ozimych) to należało uznać, iż warunek został spełniony z racji wysiewu jedynie roślin ozimych, lecz nie został spełniony wymóg wysiewu 3 roślin uprawnych - ozimych. I taka sytuacja wymagałaby zastosowania zmniejszenia płatności rolnośrodowiskowej w danym roku (§ 38 ust. 1 rozporządzenia). Końcowo organ przedstawił szczegółowe wyliczenia płatności w ramach poszczególnych wariantów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalając skargę na tę decyzję wskazał, że w rozpoznawanej sprawie kontrola na miejscu przeprowadzona w gospodarstwie rolnym skarżącego w okresie od 17 listopada do 24 listopada 2016 r. wykazała, że skarżący na działkach rolnych nr AG1, D1 i E1 w ramach deklarowanej uprawy międzyplonu ozimego wysiał mieszankę składającą się z grochu siewnego, pszenżyta jarego oraz rzepaku ozimego. Ustalenia z kontroli zostały utrwalone w formie protokołu nr [...], który - wbrew twierdzeniom skarżącego - potwierdził wysiew niewłaściwej mieszanki roślin. Nie można zgodzić się z zarzutami skarżącego, że dane zawarte w protokole, potwierdzające nieprawidłowość występującą na spornych działkach, zostały automatycznie wygenerowane na podstawie deklaracji we wniosku a brak jest adnotacji inspektorów, czy tego rodzaju mieszanka została rzeczywiście stwierdzona. Jak trafnie dostrzegł organ odwoławczy, po pierwsze skarżący był obecny przy kontroli, a następnie bez zastrzeżeń podpisał protokół. Po drugie, protokół ten zawiera nie tylko dane zadeklarowane przez wnioskodawcę, ale równię dane z kontroli na miejscu. We wniosku skarżący natomiast bezspornie zadeklarował wysiew mieszanki, zawierającej również pszenżyto jare, a kontrola jedynie wykazała, że skarżący dokonał tego rodzaju wysiewu. Istotne jest również to, że przesłany przez organ materiał dokumentacyjny w postaci zdjęć planu rolnośrodowiskowego oraz rejestru działalności rolnośrodowiskowej (Tabela A Rejestr działań agrotechnicznych) potwierdza, że skarżący na spornych działkach rolnych dokonał wysiewu mieszanki o składzie: rzepak ozimy, groch i pszenżyto jare. Tym samym nieuprawnione okazały się twierdzenia skarżącego, że powyższe dowody potwierdzają, iż wnioskodawca dokonał wysiewu właściwej mieszanki.
Zdaniem WSA, w świetle omówionych dowodów bez wątpienia prawidłowe jest ustalenie i ocena organów, że skarżący nie spełnił warunku przyznania wnioskowanej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2016, określonego w przepisie § 12 ust. 6 rozporządzenia, a mianowicie nie uprawiał po plonie głównym roślin ozimych jako międzyplonu ozimego. Konsekwencją powyższego była odmowa przyznania skarżącemu pomocy w ramach pakietu 8.2.1.
W ocenie Sądu I instancji, organy prawidłowo dokonały też oceny okoliczności faktycznych sprawy w kontekście przesłanek zawartych w 19 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014. W tym zakresie słusznie stwierdziły, że niespełnienie przez skarżącego odnośnie do spornych działek warunku ubiegania się o przyznanie płatności do międzyplonu ozimego, oznacza, że skarżący zawyżył w 100% powierzchnię deklarowaną do płatności, co skutkowało nie tylko odmową przyznania pomocy, ale jednocześnie nałożeniem kary.
Ponadto, zdaniem WSA, organy - wbrew zarzutom skargi - w sposób wyczerpujący rozpatrzyły materiał dowodowy w zakresie potrzebnym do rozstrzygnięcia, stosownie do wymogów art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy. Natomiast nieuwzględnienie wyjaśnień skarżącego oraz dokonanie innej niż przedstawiona w skardze i w odwołaniu wykładni zastosowanych przepisów prawa materialnego, nie świadczy o naruszeniu przepisów procesowych. W niniejszej sprawie skarżący na żadnym etapie postępowania nie przedstawił własnego dowodu podważającego wiarygodność dokonanych przez organ ustaleń. Tym samym nieuprawnione są zarzuty skarżącego, że organ błędnie rozpatrzył zgromadzony materiał dowodowy.
Reasumując Sąd I instancji uznał, że zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego są niezasadne. Nie dopatrzył się również z urzędu naruszeń uzasadniających uwzględnienie skargi. Odmawiając skarżącemu przyznania wnioskowanej pomocy w ramach pakietu 8.2.1, organ odwoławczy prawidłowo zinterpretował przepisy i przedstawił w tym zakresie trafne stanowisko. Ponadto organ odwoławczy, stosownie do wymogów art. 107 § 3 K.p.a., wskazał podstawy faktyczne i prawne podjętego rozstrzygnięcia, a wyjaśniając jego motywy, prawidłowo odniósł się do zarzutów odwołania.
W skardze kasacyjnej T. Z. zaskarżył powyższy wyrok w całości wnosząc o:
1) uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i rozstrzygnięcie skargi poprzez uchylenie w całości decyzji organów ARiMR obydwu instancji; względnie o
2) uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu;
3) przyznanie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania przed sądem I i II instancji, w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego według norm przepisanych za obydwie instancje.
Jednocześnie, stosownie do treści art. 176 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 – dalej P.p.s.a.) oświadczył, iż zrzeka się rozprawy w niniejszej sprawie.
Wyrokowi zarzucono rażące naruszenie prawa materialnego:
a) § 12 ust. 6 w związku z § 4 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia poprzez błędną wykładnię użytego w tym przepisie określenia "uprawia" polegającej na łączeniu prawa do płatności rolnośrodowiskowej w pakiecie 8 wariant 2 z zadeklarowaniem przez rolnika we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej i innej dokumentacji w sprawie określonego rodzaju międzyplonu (jary/ozimy), a nie prowadzeniem określonej uprawy na gruntach objętych deklaracją spornego pakietu/wariantu;
ewentualnie
b) art. 19 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. w związku z § 12 ust. 6 oraz w związku z § 4 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia poprzez jego błędne zastosowanie do sytuacji uprawy w międzyplonie deklarowanym jako ozimy mieszanki upraw takich jak groch siewny, pszenżyto jare, rzepak ozimy.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że istota sporu w stanie faktycznym ustalonym w oparciu o raport z czynności kontrolnych z kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącego w dniach 17 - 24 listopada 2016 r. w zakresie programu rolnośrodowiskowego w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 sprowadza się do stwierdzenia, czy skarżący, u którego w określonej dacie stwierdzono występowanie mieszkanki roślin składającej się z rzepaku, grochu i pszenżyta w istocie uprawiał po plonie głównym rośliny ozime jako międzyplon ozimy. Zdaniem autora niniejszej skargi kasacyjnej, taki warunek przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pakiecie 8 i wariancie 2 skarżący wypełnił, gdyż uprawiał on tego rodzaju mieszankę upraw roślin ozimych na spornych działkach w rozumieniu § 12 ust. 6 rozporządzenia. Zdaniem skarżącego użyte w § 12 ust. 6 rozporządzenia określenie "uprawia" musi odnosić się do stanu faktycznego występującego w gospodarstwie rolnym beneficjenta programu, potwierdzonego w stanie faktycznym niniejszej sprawy w toku czynności kontrolnych wykonanych przez upoważnione przez organ osoby.
Organ nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Dopełnienie wymogu wskazania podstaw skargi kasacyjnej zakreślonych w powołanym przepisie art. 174 p.p.s.a. jest konieczne, ponieważ wyznacza granice skargi kasacyjnej, którymi jest związany Naczelny Sąd Administracyjny (art. 183 § 1 p.p.s.a.). Wyjątkiem są tu jedynie przesłanki nieważności postępowania, które Sąd bierze pod rozwagę z urzędu. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła żadna z przyczyn nieważności, wskazywana w przywoływanym unormowaniu.
W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że w niniejszej sprawie skarżący kasacyjnie w ramach zarzutów skargi kasacyjnej wskazał włącznie na naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 12 ust. 6 w związku z § 4 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia poprzez błędną wykładnię ewentualnie art. 19 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014 w związku z § 12 ust. 6 oraz w związku z § 4 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia poprzez jego błędne zastosowanie.
Odnosząc się do zarzutu zawartego w punkcie a) petitum skargi kasacyjnej przede wszystkim stwierdzić należy, że przez pojęcie "błędna wykładnia" przepisów prawa materialnego rozumieć należy "nieprawidłowe w odniesieniu do przyjętych reguł wykładni rozumienie treści obowiązującego przepisu lub zastosowanie przepisu nieobowiązującego" (H. Knysiak-Molczyk, Skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym, LexisNexis, Warszawa 2009, s. 225). Z pojęciem tym wiązać się zatem będą przypadki niewłaściwego odczytania treści przepisu, bądź mylne zrozumienie jego treści lub znaczenia. Natomiast naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe jego zastosowanie to błąd subsumcji, polegający na wadliwym uznaniu, że ustalony w sprawie konkretny stan faktyczny odpowiada abstrakcyjnemu stanowi faktycznemu określonemu w hipotezie określonej normy prawnej. Istotne jest, że w obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia bądź jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu - dlaczego powinien być zastosowany.
Przypomnieć należy, że zgodnie z § 12 ust. 6 rozporządzenia, w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 8 (Pakiet nr 8), płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, na których po plonie głównym są uprawiane rośliny:
1) jako wsiewka poplonowa - w przypadku wariantu pierwszego;
2) ozime jako międzyplon ozimy - w przypadku wariantu drugiego;
3) jare jako międzyplon ścierniskowy - w przypadku wariantu trzeciego.
W myśl załącznika nr 3 do rozporządzenia, Pakiet nr 8. Ochrona gleb i wód dla wariantu 8.2. Międzyplon ozimy, przewiduje m.in. wymóg stosowania jako międzyplonu wyłącznie mieszanki złożonej z minimum trzech gatunków roślin, przy czym gatunek rośliny dominujący w mieszance lub gatunki zbóż wykorzystywane w mieszance nie mogą przekroczyć 70% jej składu.
Powyższa regulacja wskazuje, że warunkiem przyznania płatności rolnośrodowiskowej dla pakietu 8, wariant 2, którego realizację zadeklarował skarżący kasacyjnie, jest uprawianie - po plonie głównym - roślin ozimych jako międzyplonu ozimego. Ustawodawca przewidział zatem płatność w pakiecie 8 tylko do takich działek, na których po plonie głównym, określone rośliny są uprawiane, na co trafnie wskazał Sąd I instancji.
W rozpoznawanej sprawie protokół z kontrola na miejscu przeprowadzona w gospodarstwie rolnym skarżącego kasacyjnie w okresie od 17 listopada do 24 listopada 2016 r. wskazuje, że skarżący kasacyjnie na działkach rolnych nr AG1, D1 i E1 w ramach deklarowanej uprawy międzyplonu ozimego wysiał mieszankę składającą się z grochu siewnego, pszenżyta jarego oraz rzepaku ozimego. Okoliczność tą potwierdzają zdjęcia planu rolnośrodowiskowego oraz rejestr działalności rolnośrodowiskowej (Tabela A Rejestr działań agrotechnicznych). Ponadto sam skarżący kasacyjnie we wniosku zadeklarował wysiew mieszanki, zawierającej również pszenżyto jare, a przeprowadzona kontrola fakt ten potwierdziła. Złożona skarga kasacyjna nie zawiera zarzutów naruszenia przepisów postępowanie zmierzających do podważenia ustalonego w sprawie stanu faktycznego.
Zauważyć należy, iż w uzasadnieniu skargi kasacyjnej brak jest argumentów wskazujących na to, że Sąd I instancji wydając zaskarżony wyrok oparł go na nieprawidłowym rozumieniu § 12 ust. 6 w związku z § 4 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia. Przedstawione zostały natomiast argumenty, które można rozumieć jako zarzut błędnego zastosowania ww. przepisów i w ten sposób ich naruszenie. Analiza powyższego zarzutu, jak i jego uzasadnienia jednoznacznie wskazują, że intencją skarżącego kasacyjnie było podważenie ustaleń faktycznych poczynionych przez organy (i ocenionych jako prawidłowe przez Sąd I instancji), będących podstawą zastosowania w niniejszej sprawie ww. regulacji prawa materialnego. Skarżący kasacyjnie w istocie kwestionuje bowiem okoliczności faktyczne, które przez organy zostały uznane za uzasadniające orzeczenie odmawiającego przyznania skarżącemu kasacyjnie wnioskowanej pomocy w ramach pakietu 8.2.1 i nałożenia sankcji, to jest wysianie mieszanki składającą się z grochu siewnego, pszenżyta jarego oraz rzepaku ozimego, w sytuacji gdy wymóg przewiduje stosowanie jako międzyplonu wyłącznie mieszanki złożonej z minimum trzech gatunków roślin ozimych.
W tym miejscu podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, iż niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych. Nie można przy tym - w sytuacji, gdy skarżący kasacyjnie nie podziela poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych - skutecznie powoływać się na zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie. Jak wskazuje orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (por. wyroki NSA z: 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12, 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11). Ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyroki NSA z: 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11, 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11). Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (por. wyrok NSA z 13 marca 2013 r., II GSK 2391/11).
Dlatego też, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzut zawarty w punkcie a) petitum skargi kasacyjnej uznać należy za niezasadny.
Jak wyżej wskazano przepis § 12 ust. 6 rozporządzenia określa warunek niezbędny do ubiegania się o płatności w ramach pakietu 2.1., to jest wykonanie po zbiorze plonu głównego siewu roślin ozimych. Brak spełnienia wyżej wskazanego w warunku skutkuje odmową przyznanie pomocy. W związku z powyższym organ prawidłowo wykluczył z płatności działki rolne nr AG1, D1 i E1 zadeklarowane przez skarżącego kasacyjnie w wariancie 8.2.1. i nałożył sankcję zgodnie z art. 19 ust. 2 rozporządzenia nr 840/2014. Zgodzić należy się ze stanowiskiem organu, zaaprobowanym przez Sąd I instancji, że niespełnienie warunku - podstawowego wymagania, o którym mowa w § 12 ust. 6 rozporządzenia uniemożliwia dokonanie oceny spełnienie wymogów określonych w § 4 ust. 2 i w załączniku nr 3 do rozporządzenia. Dopiero bowiem spełnienie przez skarżącego kasacyjnie warunku niezbędnego do ubiegania się przyznania płatności rolnośrodowiskowej pozwoliłby organowi dokonanie oceny spełnienia poszczególnych wymogów. W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie miała miejsca, gdyż skarżący kasacyjnie wyżej wskazanych warunków nie spełnił.
W sytuacji, jak w niniejszej sprawie, gdy skarżący kasacyjnie nie sformułowała żadnych zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania w zakresie oceny Sądu I instancji odnośnie gromadzenia i oceny materiału dowodowego przez organy, a w konsekwencji nie podważyła okoliczności faktycznych poczynionych w tej sprawie i będących podstawą rozstrzygnięcia, za chybiony należy uznać zarzuty rozpatrywanej skargi kasacyjnej zawarty w pkt b). Skoro bowiem w niniejszej sprawie - z uwagi na brak w skardze kasacyjnej stosownych zarzutów naruszenia przepisów procesowych – za niepodważone, a tym samym prawidłowe, należy uznać ustalone przez organy i zaakceptowane przez Sąd I instancji okoliczności faktyczne, z których wynika, iż skarżący kasacyjnie nie dokonał wysiewu właściwej mieszanki roślin ozimych, a co za tym idzie nie spełnił warunku przyznanie wnioskowanej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2016, to całkowicie prawidłowe było zastosowanie w tejże sprawie przepisu art. 19 ust. 2 rozporządzenia nr 640/2014 w związku z § 12 ust. 6 oraz w związku z § 4 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 184 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło