III SA/Kr 980/18

|Sygn. akt III SA/Kr 980/18 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 listopada 2018 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Halina Jakubiec (spr.), Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak, WSA Hanna Knysiak-Sudyka, Protokolant: Tomasz Famulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2018 r., sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka skargę oddala. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 11 lipca 2018 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] 2018 r. nr [...] odmawiającą przyznania P. K. (dalej w skrócie skarżącemu) jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka J. K. Jako podstawa prawna ww. decyzji wskazany został przepis art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j., Dz.U. z 2017 r., poz. 1257) oraz art. 2 pkt 4, art. 15 b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j., Dz.U z 2017 r., poz. 1952 ze zm.). Z uzasadnienia powyższej decyzji wynika następujący stan faktyczny: Skarżący zwrócił się w dniu 11 kwietnia 2018 r. do Wójta Gminy o przyznanie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się w dniu 21 listopada 2006 r. dziecka J. K., które na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 5 kwietnia 2017 r. sygn. akt [...] (prawomocnego od dnia 27 kwietnia 2017 r.) zostało przez skarżącego przysposobione. Wójt Gminy decyzją z dnia [...] 2018 r. nr [...] odmówił przyznania skarżącemu jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka J. K. Organ ustalił, że w skład rodziny skarżącego wchodzi on sam, P. K. żona, J. K., biologiczny syn P. K. oraz przysposobiony przez skarżącego, J. K., syn skarżącego oraz P. K. oraz M. K., syn skarżącego i P. K. Wniosek o jednorazową zapomogę został złożony w terminie określonym art. 15 b ustawy o świadczeniach rodzinnych (12 miesięcy od dnia objęcia dziecka przysposobieniem). Miesięczny dochód na osobę w rodzinie nie przekroczył kryterium dochodowego z art. 15 b ust. 2 ww. ustawy. Ponadto organ ustalił, że P. K. pobrała na dziecko J. K. jednorazową zapomogę na podstawie decyzji z dnia [...] 2007 r. nr [...]. Wezwana natomiast przez organ do wyjaśnienia kwestii pobrania zapomogi – odmówiła odpowiedzi, z uwagi na stwierdzenie, że nie jest stroną postępowania. Odwołując się od powyższej decyzji skarżący uzasadniał prawo do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka J. K. z faktem przysposobienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu decyzji odwoławczej wskazało, że małoletni J. K. został przysposobiony tylko przez jednego rodzica tj. męża jego biologicznej matki, która otrzymała na jego rzecz jednorazową zapomogę z tytułu urodzenia się dziecka na podstawie decyzji z dnia [...] 2007 r. wydanej przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej. Wobec tego prawo do otrzymania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka J. K. zostało już zrealizowane przez matkę dziecka. Z tytułu urodzenia dziecka przysługuje jedna jednorazowa zapomoga. Oznacza to, że zrealizowanie tego uprawnienia przez biologiczną matkę wyklucza możliwość uzyskania tej zapomogi przez osobę dokonującą przysposobienia dziecka szczególnie w sytuacji, gdy przysposobienie to nie jest dokonane przez oboje rodziców, a jedynie przez jednego rodzica. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie P. K. powtórzył zarzut odwołania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że kognicja sądu administracyjnego ogranicza się wyłącznie do badania legalności zaskarżonych aktów administracyjnych, rozumianej, jako zgodność z przepisami prawa materialnego i procesowego, o czym stanowi przepis art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( tj. Dz. U. z 2017 poz. 1369 z póżn. zm., dalej ppsa)). Z przepisu tego wynika zasada, według której sąd administracyjny nie rozstrzyga spraw administracyjnych należących do kompetencji organów administracji publicznej, a jedynie kontroluje legalność ich aktów i czynności. A zatem przepisy określające zasady sądowej kontroli decyzji administracyjnych nie pozwalają na bezpośrednie kreowanie przez sąd administracyjny praw i obowiązków stron. Natomiast uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r., poz.1302), zwanej dalej p.p.s.a.. Zatem negatywna ocena zaskarżonych do sądu administracyjnego decyzji, pod kątem zgodności z prawem powoduje konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego i ponowne rozpatrzenie sprawy przez właściwe organy z uwzględnieniem wytycznych zawartych w uzasadnieniu wydanego w sprawie wyroku. Wskazać również należy, że rozstrzygając daną sprawę, sąd administracyjny nie jest związany zawartymi w skardze zarzutami i sformułowanymi w niej wnioskami, lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy, o czym stanowi art.134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny przy ocenie legalności aktu administracyjnego nie jest jednak władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony i czy rozstrzygnięcie wiąże się z negatywnymi skutkami dla niej względnie czy narusza ono zasady współżycia społecznego, nie może też wyjść poza granice danej sprawy administracyjnej. W ocenie Sądu dokonanej według powyższych zasad, skarga nie może zostać uwzględniona i podlega oddaleniu. Należy zauważyć, że podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia był przepis art. 15b ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 , dalej jako ustawa o świadczeniach rodzinnych") stanowiący, że z tytułu urodzenia się żywego dziecka przyznaje się jednorazową zapomogę w wysokości 1000 zł na jedno dziecko. Zapomoga ta przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1.922,00 zł (ust. 2 art. 15b). Wniosek o wypłatę jednorazowej zapomogi składa się w terminie 12 miesięcy od dnia narodzin dziecka, a w przypadku gdy wniosek dotyczy dziecka objętego opieką prawną, opieką faktyczną albo dziecka przysposobionego - w terminie 12 miesięcy od dnia objęcia dziecka opieką albo przysposobienia nie później niż do ukończenia przez dziecko 18. roku życia. Wniosek złożony po terminie organ właściwy pozostawia bez rozpoznania (art. 15 b ust. 3). Z art. 15b ust. 5 wynika, że zapomoga, o której mowa w ust. 1, przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu, przy czym powyższego nie stosuje się do osób będących prawnymi lub faktycznymi opiekunami dziecka, a także do osób, które przysposobiły dziecko, co wynika z treści ust. 7 tego artykułu. Kwestią sporną w sprawie jest możliwość przyznania żądanej zapomogi ojcu dziecka, który je przysposobił w sytuacji, gdy zapomoga została już przyznana matce, a dziecko nadal pozostaje pod opieką matki (biologicznej), pozostającej w związku małżeńskim z ojcem adopcyjnym dziecka. Żądanie skarżącego wynika z przekonania, że jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka przysługuje każdemu z rodziców dziecka. Taka interpretacja przepisu art. 15b. ustawy o świadczeniach rodzinnych, która zaprezentowana została w skardze prowadziłaby do wniosku, że także każdy z rodziców adopcyjnych niezależnie od siebie, posiada uprawnienie do tego świadczenia. Tymczasem ustawodawca w powołanym przepisie jedynie przyznaje, a właściwie podkreśla identyczność uprawnień dziecka w rodzinie adopcyjnej z uprawnieniami, jakie ma tym zakresie dziecko pozostające pod opieką rodziców biologicznych. Nie budzi wątpliwości pogląd, że każde z rodziców może złożyć wniosek o jednorazową zapomogę z tytułu urodzenia dziecka, jednakże przyznanie tej zapomogi wskutek wniosku jednego z rodziców, wykluczy przyznanie jej ponowne na wniosek drugiego. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w rozpatrywanym stanie faktycznym, albowiem matka dziecka zapomogę pobrała. W związku z powyższym należy stwierdzić, iż organy w sposób prawidłowy zastosowały te przepisy, a w szczególności art. 15 b ustawy o świadczeniach rodzinnych, mając na uwadze, iż jednorazowy zasiłek z tytułu urodzenia się dziecka został już przyznany matce dziecka – P. J. K. (M.) na podstawie decyzji nr [...] z dnia [...] 2007 roku. Nie istnieje przepis prawa, który powtórnie przyznawałby jednorazową zapomogę w przypadku przysposobienia dziecka przez jednego z rodziców, w tym przypadku przez P. P. K., podczas gdy zostało to już skonsumowane przez drugiego z rodziców, tj. biologiczną matkę dziecka. Przysposobienie nastąpiło jedynie przez jednego rodzica – P. K., natomiast status prawny matki w zakresie rodzicielstwa nie zmienił się. Wynika z tego, że nie znajdują tutaj zastosowania przepisy dotyczące jednorazowego zasiłku z tytułu urodzenia się dziecka w przypadku pełnej adopcji, wówczas kiedy powstaje ,,nowa rodzina", bowiem rodzina do której wstąpił skarżący już istniała. Z art. 121 par. 1 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego (Dz. U. z 2018r. poz. 950, zwany dalej k.r.o.) wynika, że przez przysposobienie powstaje między przysposabiającym, a przysposobionym taki stosunek, jak między rodzicami, a dziećmi, co oznacza, że tylko w tym zakresie powstaje nowy stosunek prawny nie mając wpływu na uprawnienie drugiego małżonka, który zgodnie z art. 116 k.r.o. wyraził zgodę na przysposobienie. Odnosząc się do zarzutu nieprawidłowej wykładni przez organy art.15b ustawy o świadczeniach rodzinnych w kontekście wyroku WSA w Warszawie z dnia 28.07.2017r. o sygnaturze akt I SA/Wa 758/15, nie ma znaczenia kto jest osobą wnioskującą o jednorazowy zasiłek z tytułu urodzenia się dziecka, jeżeli jedno z rodziców pozostało niezmienne i nie powstała ,,nowa rodzina", jak w przypadku całkowitego przysposobienia, tj. przez oboje z małżonków. Z uzasadnienia do projektu ustawy zmieniającej z dnia 24 maja 2007 roku (Dz.U. z 2007 r. Nr 109, poz 747) zdaniem Sądu wynika, iż intencją ustawodawcy było przyznanie zapomogi zarówno biologicznemu rodzicowi (czyli matce lub ojcu) jak i opiekunowi przysposabiającemu dziecko (opiekunowi prawnemu albo faktycznemu) w przypadku pełnej adopcji, kiedy to powstaje ,,nowa rodzina". W stanie faktycznym, gdy do przysposobienia dochodzi przez jednego z rodziców, wówczas kiedy drugi rodzic uzyskał już jednorazowy zasiłek z tytułu urodzenia się dziecka, taka sytuacja nie zachodzi. Analizując zarzut skargi odnośnie nieprawidłowej wykładni przez organy art. 15b ustawy o świadczeniach rodzinnych w kontekście orzecznictwa potwierdzającego uprawnienia rodzica adopcyjnego do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka, jak np. w wyroku Sądu z dnia 17 grudnia 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1521/10 należy stwierdzić, że po pierwsze wyrok ten dotyczył sytuacji, w której przysposobienie dziecka nastąpiło przez oboje rodziców, nie zaś jak w niniejszej sprawie tylko przez jednego z rodziców. Po drugie wykładnia dokonana w tym wyroku wyraźnie wskazuje, że uprawnionym do wystąpienia z wnioskiem jest matka lub ojciec dziecka i opiekun prawny albo opiekun faktyczny dziecka. W wyroku tym wskazano bowiem wyraźnie: "Mając jednak na uwadze intencje ustawodawcy wynikające z uzasadnienia do projektu ustawy zmieniającej z dnia 24 maja 2007 r. (Dz. U. z 2007 r. Nr 109, poz. 747), że zmiana ma polegać na rozszerzeniu zakresu podmiotowego osób uprawnionych do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka, należy zdaniem Sądu z punktu widzenia logiki prawnej przyjąć, taką interpretację przepisu art. 15b pkt 2, że przecinek zastosowany w zdaniu: "jednorazowa zapomoga przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka", oznacza koniunkcję, która odnosi się do członów "matka lub ojciec" - "opiekun prawny albo opiekun faktyczny". Ponadto w wyroku tym zwracając uwagę na sytuację osób przysposabiających dziecko przypomniano, że intencją ustawodawcy była taka zmiana powyższego przepisu, by w przypadku oddania dziecka do adopcji prawo do tej zapomogi przysługiwało zarówno biologicznemu rodzicowi, jak i opiekunowi przysposabiającemu dziecko, albowiem wynika to z treści opinii prawnej z dnia 19 kwietnia 2007 r. dotyczącej wprowadzenia poprawki do powyższego przepisu. Powyższy wyrok nie ma zatem zastosowania do sytuacji skarżącego, którego żona jako matka biologiczna dziecka otrzymała jednorazową zapomogę z tytułu urodzenia dziecka Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.