I GSK 2048/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-11-14
Skład orzekający: Barbara Mleczko-Jabłońska, Dariusz Dudra, Ewa Cisowska-Sakrajda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i odsetek, gdy strona kwestionuje istnienie tych należności z uwagi na przedawnienie, a uzasadnienie decyzji i wyroku WSA nie pozwala na jednoznaczną ocenę biegu terminu przedawnienia?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz poprzedzające go decyzje ZUS, uznając, że naruszono przepisy postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienia decyzji i wyroku WSA były zbyt ogólnikowe i nie pozwalały na wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego, w szczególności w zakresie ustalenia wysokości zadłużenia i okoliczności przerywających lub zawieszających bieg terminu przedawnienia dla poszczególnych okresów składkowych.Stan faktyczny
Spółka Z. Sp. z o.o. wniosła o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i odsetek. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, uznając, że nie zaszły przesłanki całkowitej nieściągalności składek oraz że należności nie uległy przedawnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę spółki. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając m.in. naruszenie przepisów postępowania przez WSA i organ I instancji, polegające na braku wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, w szczególności w zakresie przedawnienia należności.Rozstrzygnięcie
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach oraz poprzedzające go decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz Z. Sp. z o.o. koszty postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska Sędzia NSA Dariusz Dudra (spr.) Sędzia del. WSA Ewa Cisowska-Sakrajda po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Z. Sp. z o.o. w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 21 grudnia 2017 r. sygn. akt I SA/Ke 605/17 w sprawie ze skargi Z. Sp. z o.o. w T. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Kielcach z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...]; 3. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz Z. Sp. z o.o. w T. 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 21 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Ke 605/17 oddalił skargę Z. Sp. z o.o. w T. (dalej: skarżąca lub spółka) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) z dnia [...] września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych.
Sąd I instancji rozstrzygał w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] lipca 2017 r. nr [...] odmówił spółce umorzenia należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych w łącznej kwocie 1.667.251,69 zł.
Na skutek wniosku o ponownego rozpatrzenie sprawy, ZUS decyzją z [...] września 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy ww. decyzję. Organ stwierdził, że w sprawie nie zachodzi całkowita nieściągalność składek zatem nie zostały spełnione przesłanki umorzenia należności określone w przepisie art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U.2016, poz. 963 ze zm. - dalej u.s.u.s.).
Skarżący nie zgadzając się z rozstrzygnięciem wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach.
Sąd I instancji oddalając skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) i uzasadniając motywy podjętego rozstrzygnięcia, po uprzednim wskazaniu przepisów prawnych mających zastosowanie w sprawie uznał, że art. 28 u.s.u.s. zawiera zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia.
WSA oceniając zaskarżoną decyzję stwierdził, że organ w niniejszej sprawie dokonał właściwej oceny stanu faktycznego w kontekście określonych w art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s. przesłanek umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia. Sąd I instancji zaznaczył, że w tym zakresie m.in. istotne są bezsporne ustalenia w zakresie sytuacji majątkowej spółki. W świetle tych ustaleń wnioskodawczyni uzyskuje przychody z prowadzonej działalności gospodarczej. Posiada ponadto majątek w postaci ruchomości, tj. maszyn rolniczych oraz wchodzących w skład gospodarstwa rolnego nieruchomości. W konsekwencji organ prawidłowo stwierdził, że wobec spółki nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności należności z tytułu nieopłaconych składek, co uniemożliwia zastosowanie wnioskowanej przez skarżącą ulgi i umorzenie składek. WSA wskazał, że skarżąca nie kwestionuje dokonanej przez Zakład oceny, mających zastosowanie w sprawie przesłanek umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia. Spór w sprawie dotyczy natomiast kwestii istnienia przedmiotowych zaległości.
Zdaniem Sądu I instancji organ dokonał prawidłowych ustaleń stwierdzając, że należności z tytułu składek na ubezpieczenia nie przedawniły się. WSA zaznaczył, że wprawdzie niektóre zaległości skarżącej dotyczą odległych okresów (lata 1999 - 2004), co może sugerować ich przedawnienie, wobec 5 (do 31 grudnia 2002 r. i od 1 stycznia 2012 r.) i 10 letniego terminu przedawnienia (od 1 stycznia 2003 r. do 31 grudnia 2011r.) – art. 24. ust. 4 u.s.u.s., to jednak istotne jest, że wpływ na bieg terminu przedawnienia mają instytucje przerwania i zawieszenia biegu tego terminu. W świetle art. 24 ust. 5b u.s.u. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Czynnością zmierzająca do wyegzekwowania należności przykładowo jest wystawienie tytułu wykonawczego przez właściwy organ, czy też podejmowane już konkretne czynności egzekucyjne. Bieg terminu przedawnienia zawiesza się ponadto, jeżeli wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia trwa do dnia, w którym decyzja innego organu stała się ostateczna lub orzeczenie sądu uprawomocniło się, nie dłużej jednak niż przez 2 lata (art. 24 ust. 5e). Rozstrzygnięcie, o którym mowa w tym przepisie może dotyczyć kwestii określenia sumy zadłużenia zobowiązanego z tytułu zaległych składek. Z kolei zgodnie z art. 145 ust. 2 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. o restrukturyzacji niektórych należności publicznoprawnych od przedsiębiorców (Dz.U.155.1287) wszczęte postępowania egzekucyjne podlegają zawieszeniu do dnia wydania decyzji o zakończeniu restrukturyzacji, a bieg terminu przedawnienia należności objętych restrukturyzacją ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia postępowania restrukturyzacyjnego, do dnia wydania decyzji o zakończeniu restrukturyzacji.
W niniejszej sprawie takie czynności w stosunku do spornych należności były podejmowane, co organ wykazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz zobowiązany przez Sąd, udokumentował stosownymi dokumentami. Kwestia przedawnienia, w tym zawieszenia biegu terminu spornych zaległości stanowiła ponadto element rozstrzygnięcia postanowienia Sądu Okręgowego w Kielcach I Wydziału Cywilnego z 2 czerwca 2017 r. sygn. akt I Co 57/17 oddalającego wniosek spółki o udzielenie zabezpieczenia. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia sąd m.in. potwierdził okoliczność zawieszenia omawianego biegu terminu przedawnienia z uwagi na złożenie przez wierzyciela wniosku o nadanie klauzuli wykonalności i prowadzenie postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji na dzień wydania zaskarżonej decyzji organ uprawniony był do stwierdzenia, że zaległości o umorzenie, których wnioskowała skarżąca nie uległy przedawnieniu.
Zdaniem WSA z powyższego wynika, że okolicznością uzasadniającą stanowisko Zakładu w kwestii nieprzedawnienia spornych należności był fakt kilkukrotnego zawieszenia biegu terminu przedawnienia spornych należności, a nie okoliczność zabezpieczenia tych należności na nieruchomościach skarżącej, o której mowa w kwestionowanym przez spółkę art. 24 ust. 5 u.s.u.s.
W skardze kasacyjnej spółka zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Spółka w skardze kasacyjnej oświadczyła, że zrzeka się rozprawy.
Zaskarżonemu wyrokowi spółka zarzuciła:
1. Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:
a. art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na braku przedstawienia stanu sprawy i podstawy prawnej rozstrzygnięcia w sposób umożliwiający prześledzenie toku rozumowania Sądu w kontekście zastosowania właściwych przepisów do ustalonego stanu faktycznego, w szczególności w zakresie ustalenia faktu przerwania i zawieszenia biegu przedawnienia należności z tytułu składek oraz odsetek od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych za poszczególne okresy składkowe, ustalenia okresu przedawnienia należnych składek i odsetek oraz początku i końca okresu przedawnienia
b. art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi, podczas gdy zaskarżoną decyzję organu należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z naruszeniem przepisów postępowania przez organ w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj.:
art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm. – dalej k.p.a.) w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z 140 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia sprawy, w tym poprzez wyliczenie zadłużenia skarżącego wyłącznie w oparciu o wyselekcjonowane przez organ dokumenty i oświadczenia, bez ich weryfikacji dokumentami źródłowymi zarówno co do wysokości zadłużenia jak i faktu przerywania i zawieszania biegu przedawnienia w stosunku do należności z każdego okresu składkowego objętego stanem faktycznym, podczas gdy analiza sprawy prowadzi do wniosku, że w oparciu o przedstawiony przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych materiał dowodowy w sprawie nie da się ustalić, iż przerwanie/zawieszenie biegu przedawnienia nastąpiło w stosunku do wszystkich należności, których spór dotyczy ani też, jak długo ten okres zawieszenia trwał w szczególności wobec faktu, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych przez kilka lat nie podejmował czynności egzekucyjnych wobec strony, a w konsekwencji nie da się ustalić jak jest rzeczywista wysokość zobowiązania skarżącej wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, co w dalszej konsekwencji uniemożliwia wydanie prawidłowej decyzji administracyjnej
c. art. 134 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. polegające na ustaleniu stanu faktycznego z uwzględnieniem decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] z [...] marca 2014r., która to decyzja jest obarczona wadą nienależytego uzasadnienia, a ponadto dotyczy także okresu, co do którego zobowiązanie zostało ustalone decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] września 2000 r.
2. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
a. art. 24 ust. 4, 5 i 5b u.s.u.s. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie do całego okresu objętego stanem faktycznym, podczas gdy przepisy te ulegały zmianie zarówno w zakresie czasu trwania okresu przedawnienia, jak i okoliczności mających wpływ na jego zawieszenie, przerwanie i zakończenie, zaś czynności przerywające lub zawieszające bieg przedawnienia w stosunku do należności za poszczególne okresy składkowe były podejmowane były podejmowane w różnych terminach.
Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca spółka przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.
Uwzględniwszy stanowisko zawarte w skardze kasacyjnej dotyczące zrzeczenia się rozprawy oraz fakt, że strona przeciwna nie zażądała przeprowadzenia rozprawy, rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a.
Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. Żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała.
Za zasługujące w sprawie na uwzględnienie skutkujące wyeliminowaniem z obrotu prawnego zaskarżonego wyroku oraz obu decyzji wydanych w sprawie umorzenia należności składkowych należało uznać łącznie zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów prawa procesowego pomieszczone w pkt 1a i 1b petitum skargi kasacyjnej.
W pierwszym z zarzutów skarżąca kasacyjnie spółka wskazała na naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. polegające na braku przedstawienia stanu sprawy i podstawy prawnej rozstrzygnięcia w sposób umożliwiający prześledzenie toku rozumowania Sądu w kontekście zastosowania właściwych przepisów do ustalonego stanu faktycznego, w szczególności w zakresie ustalenia faktu przerwania i zawieszenia biegu przedawnienia należności z tytułu składek oraz odsetek od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych za poszczególne okresy składkowe, ustalenia okresów przedawnienia należnych składek i odsetek oraz początku i końca okresu przedawnienia.
W drugim z zarzutów skarżąca skutecznie powołała naruszenie art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w powiązaniu z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia sprawy, w tym poprzez wyliczenie zadłużenia skarżącego wyłącznie w oparciu o wyselekcjonowane przez organ dokumenty i oświadczenia, bez ich weryfikacji dokumentami źródłowymi zarówno co do wysokości zadłużenia jak i faktu przerywania i zawieszenia biegu przedawnienia w stosunku do należności z każdego okresu składkowego objętego stanem faktycznym, podczas gdy analiza sprawy prowadzi do wniosku, że w oparciu o przedstawiony przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych materiał dowodowy w sprawie nie da się ustalić, iż przerwanie/zawieszenie biegu przedawnienia nastąpiło w stosunku do wszystkich należności, których spór dotyczy ani też jak długo ten okres zawieszenia trwał.
W myśl art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Uzasadnienie winno zatem zawierać wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia wraz z jej wyjaśnieniem. Obowiązkiem Sądu I instancji jest więc przeprowadzenie wywodu prawnego, w którym omówiona zostanie podstawa prawna orzeczenia z uwzględnieniem jej wykładni. W ramach uzasadnienia Sąd zobowiązany jest także do odniesienia się do zarzutów podnoszonych w skardze. Podkreślić w tym miejscu trzeba, że uzasadnienie wyroku musi pozwalać na jednoznaczne ustalenie przesłanek jakimi kierował się sąd podejmując zaskarżone rozstrzygniecie. Uzasadnienie orzeczenia nie może być lakoniczne i ogólnikowe. Wskazane elementy są nieodzowne do dokonania pełnej kontroli kasacyjnej orzeczenia Sądu I instancji.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się w tym zakresie, że w uzasadnieniu wyroku niezbędne jest wskazanie przyjętego stanu faktycznego sprawy, ustosunkowanie się do zarzutów podniesionych w skardze, podanie przepisów prawa, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia. Podstawa prawna rozstrzygnięcia (wyroku) obejmuje wskazanie zastosowanych przepisów prawnych oraz wyjaśnienie przyjętego przez sąd sposobu ich wykładni i zastosowania. Znaczenie procesowe tego elementu uzasadnienia uwidacznia się w tym, że ma on dać rękojmię, iż sąd dołożył należytej staranności przy podejmowaniu rozstrzygnięcia; ma umożliwić sądowi wyższej instancji ocenę, czy przesłanki, na których oparł się sąd niższej instancji, są trafne; ma w razie wątpliwości umożliwić ustalenie granic powagi rzeczy osądzonej i innych skutków prawnych wyroku (por. wyrok NSA z 26 stycznia 2017 r., sygn. akt I FSK 942/15, LEX nr 2249327). Sytuacja, w której wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, ma miejsce, gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 17 marca 2016 r., sygn. akt I OSK 2436/15, LEX nr 2081143). Adresatem uzasadnienia wyroku jest również Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (por. wyrok NSA z 20 stycznia 2016 r., sygn. akt I GSK 810/14, LEX nr 2032605).
Tylko zatem przy prawidłowym, zgodnym z przywołanymi regułami, uzasadnieniu możliwe jest poznanie motywów wyroku oraz dokonanie ich oceny. Sąd powinien tak wytłumaczyć motywy rozstrzygnięcia, by w wyższej instancji mogła zostać oceniona jego prawidłowość. Uzasadnienie wyroku powinno zatem umożliwiać jego kontrolę.
Dalej zauważyć należy, że jedną z kardynalnych zasad postępowania administracyjnego jest określona w art. 7 k.p.a. zasada dochodzenia prawdy obiektywnej, nakładająca na organ prowadzący postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy pod względem faktycznym i prawnym. Zasada dochodzenia prawdy obiektywnej realizuje szereg przepisów szczegółowych, a zwłaszcza przepisy o postępowaniu dowodowym. Nakładają one na organ obowiązek wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny całego materiału dowodowego. Jedynie na podstawie całokształtu materiału dowodowego (poddanego wszechstronnej analizie) organ może ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 77 § 1 i 80 k.p.a.). Jedynie wtedy, gdy stan faktyczny sprawy jest niewadliwie ustalony możliwym jest dokonanie właściwej wykładni prawa materialnego i jego należytego zastosowania (por. wyroki NSA z dnia 18 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 824/16, LEX nr 2446398). Trafność rozstrzygnięcia w każdej indywidualnej sprawie wymaga szczegółowego zbadania i rozważenia argumentów, które stanowiłyby podstawę do podjęcia konkretnego rozstrzygnięcia. Wydając decyzję organy są zobowiązane do przestrzegania przepisów procedury administracyjnej, a zatem zobowiązane są do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, tj. wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgodnie z przepisem art. 77 § 1 k.p.a. oraz do uzasadnienia decyzji z zastosowaniem wymogów określonych w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 1 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 519/2018, LEX nr 2525250).
W ocenie NSA, w okolicznościach faktycznych omawianej sprawy, odzwierciedlonych zarówno w zaskarżonym wyroku, jak i decyzjach rozstrzygających kwestię umorzenia należności z tytułu składek, doszło do naruszenia wskazanych przepisów procesowych. Przekonuje do takiego stwierdzenia treść uzasadnień zarówno orzeczenia Sądu, jak i wydanych decyzji. Istotnym dla sprawy przedmiotem sporu jest istnienie należności, co do których toczyło się postępowania w przedmiocie ich umorzenia. Strona podczas prowadzonego postępowania administracyjnego, jak również w postępowaniu sadowoadministracyjnym powoływała się na upływ terminu przedawnienia tych należności. Odniesienie się do tej spornej kwestii, szczególnie w decyzjach jest bardzo ogólnikowe. Rację ma skarżąca kasacyjnie spółka twierdząc, że w sprawie nie doszło do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy w zakresie ustalenia wielkości zadłużenia spółki podlegającego umorzeniu, wskazania okoliczności przerywających i zawieszających terminy przedawnienia należności w stosunku do należności z każdego okresu składkowego objętego stanem faktycznym. Analiza sprawy, zdaniem spółki, prowadzi do wniosku, że w oparciu o przedstawiony przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych materiał dowodowy w sprawie nie da się ustalić, iż przerwanie/zawieszenie biegu przedawnienia nastąpiło w stosunku do wszystkich należności, których spór dotyczy ani też jak długo ten okres zawieszenia trwał.
Naczelny Sąd Administracyjny dokonując oceny legalności zaskarżonego wyroku, jak i obu decyzji odmawiających umorzenia należności składkowych, podziela zastrzeżenia spółki wyrażone w postawionych i wyżej przywołanych zarzutach. Uzasadnienia rozstrzygnięć, które winny zawierać rozważania w tych istotnych dla sprawy kwestiach, opartych na dowodach źródłowych, tych istotnych faktów nie zawierają.
Wobec powyższego w ponownym postępowaniu organ rozpoznając wniosek strony winien dokonać ustaleń na podstawie wszechstronnie zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności w zakresie konkretnych zaległości ze wskazaniem ich wielkości, okresu którego dotyczą, zdarzeń implikujących przerwę i zawieszenia biegu terminu przedawnienia, z uwzględnieniem podstawowego terminu przedawnienia wynikającego z obowiązującego w danym okresie konkretnego przepisu prawa (10 lub 5 lat) oraz początku i końca okresu przedawnienia. Ustalenia te winny być dokonane na podstawie materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy, ze wskazaniem w uzasadnieniu decyzji dla poszczególnych okoliczności faktycznych konkretnych źródeł dowodowych.
Rozpoznanie pozostałych dwóch zarzutów skargi kasacyjnej w związku z zapadłym rozstrzygnięciem i jego motywacją należało w zaistniałych okolicznościach uznać za przedwczesne.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok oraz poprzedzające go obie decyzje organu. O kosztach postępowania kasacyjnego oraz przed sądem pierwszej instancji orzeczono na podstawie art. 200, art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło