II FSK 2642/16

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-11-15

Skład orzekający: Andrzej Jagiełło, Beata Cieloch, Mirosław Surma

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zarzut nieistnienia obowiązku lub braku jego wymagalności w postępowaniu egzekucyjnym może być oparty na okolicznościach mających miejsce przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, w szczególności na wadach doręczenia decyzji podatkowej lub postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zarzut nieistnienia obowiązku lub braku jego wymagalności w postępowaniu egzekucyjnym może być oparty na okolicznościach, które nastąpiły przed wydaniem tytułu wykonawczego, w tym na wadach doręczenia decyzji podatkowej lub postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. Sąd podkreślił, że instytucja zarzutów służy ochronie zobowiązanego i pozwala na badanie, czy egzekucja jest zasadna i zgodna z prawem, co obejmuje sprawdzenie istnienia i wymagalności obowiązku w dacie wszczęcia egzekucji.
Stan faktyczny
Spółka O. S.A. wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej dotyczącej podatku od nieruchomości za 2009 r., podnosząc m.in. nieistnienie obowiązku, brak jego wymagalności oraz niedopuszczalność egzekucji z powodu braku doręczenia decyzji podatkowej i postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. Organ egzekucyjny i Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznały zarzuty za bezzasadne, wskazując na prawidłowe doręczenie decyzji i postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Andrzej Jagiełło (sprawozdawca), Sędzia NSA Beata Cieloch, Sędzia WSA (del.) Mirosław Surma, Protokolant Dorota Rembiejewska, po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej O. S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 kwietnia 2016 r. sygn. akt I SA/Po 1328/15 w sprawie ze skargi O. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia 11 maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE 1.1 Wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2016 r., sygn. akt I SA/Po 1328/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę O. S.A. z siedzibą w W. (Spółka) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia 11 maja 2015 r. w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. 1.2 Przedstawiając stan sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, że w dniu 17 listopada 2014 r. Burmistrz Miasta i Gminy K. wystawił przeciwko Spółce tytuły wykonawcze obejmujące podatek od nieruchomości za 2009 r. Spółka wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, podnosząc, że: 1. egzekucja została podjęta w zakresie nieistniejącego obowiązku, gdyż organ nie doręczył Spółce decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego za 2009r. 2. decyzji pierwszej instancji nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności, a tym samym obowiązek wynikający ze wskazanej decyzji nie był wymagalny, 3. egzekucja należności była niedopuszczalna, 4. egzekucja została podjęta na podstawie tytułu wykonawczego, który nie spełnia wymagań określonych w art. 27 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2014 r. poz. 1619 ze zm. – dalej: u.p.e.a.). Postanowieniem z dnia 17 marca 2015 r. Burmistrza Miasta i Gminy K. uznał wniesione zarzut za bezpodstawne. Organ wyjaśnił, że decyzja Burmistrza Miasta i Gminy K. z dnia 30 września 2014 r. określająca wysokość zobowiązania podatkowego za 2009 r., wbrew podniesionym zarzutom, została skutecznie doręczona Spółce za pośrednictwem operatora pocztowego w dniu 3 października 2014 r. O fakcie tym dodatkowo przesądza to, że jej pełnomocnik w terminie decyzję tę zaskarżył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu. Wbrew twierdzeniom Spółki postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności zostało wydane w dniu 22 października 2014 r. i doręczone w dniu 24 października 2014r. Postanowienie w przewidzianym terminie zostało zaskarżone do organu odwoławczego, który postanowieniem z dnia 3 grudnia 2014 r. utrzymał w mocy. Za bezzasadny organ uznał również zarzut, że egzekucja została podjęta na podstawie tytułu wykonawczego, który nie spełnia wymagań określonych w art. 27 § 1 pkt 3 u.p.e.a poprzez błędne uznanie, iż egzekwowana należność jest wymagalna. Organ podkreślił, że wobec niewykonania obowiązku wynikającego z decyzji wierzyciel wystawił tytuły wykonawcze zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i które zawierają wszystkie niezbędne elementy wymagane przepisami prawa, w szczególności przepisem art. 27 u.p.e.a. Po rozpoznaniu zażalenie Spółki zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kaliszu utrzymało w mocy postanowienie wierzyciela. 1.3 W skardze na to postanowienie Spółka zarzuciła naruszenie: 1. art. 33 § 1 pkt 1, pkt 2 oraz pkt 6 u.p.e.a. przez uznanie za bezzasadne zarzutów nieistnienia obowiązku, braku wymagalności oraz niedopuszczalności egzekucji w sytuacji, w której egzekucję podjęto przed doręczeniem zobowiązanemu decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. 2. art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. przez uznanie za bezzasadny zarzutu nieprawidłowego sporządzenia tytułu wykonawczego w sytuacji, w której błędnie określono wielkość odsetek za zwłokę, a także błędnie określono w nim, że egzekwowany obowiązek jest wymagalny. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie skargi. 1.4 Sąd pierwszej instancji uznał skargę za bezzasadną. Sąd wskazał, że istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy stanowisko wierzyciela w zakresie zarzutów zgłoszonych przez Spółkę jest prawidłowe. Sąd przytoczył określone w art. 33 § 1 u.p.e.a. podstawy zarzutów w sprawie prowadzenie egzekucji administracyjnej i wskazał, że stosownie do treści art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie wskazanej w art. 33 pkt 1-7, 9, 10, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu wypowiedzi wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Odnosząc się do zarzutu nieistnienia obowiązku, braku wymagalności oraz niedopuszczalności egzekucji w sytuacji, w której egzekucję podjęto przed doręczeniem zobowiązanemu decyzji określającej wysokości zobowiązania podatkowego, Sąd stwierdził, że w postępowaniu egzekucyjnym nie podlegają badaniu i rozstrzyganiu kwestie związane z odrębnym postępowaniem podatkowym, w tym dotyczące doręczenia decyzji podatkowych. Te kwestie mogą być weryfikowane ewentualnie w postępowaniu nadzwyczajnym, nie stanowią zaś podstawy skutecznego zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym. Kwestia nieistnienia obowiązku podatkowego, z uwagi na nieprawidłowe doręczenie decyzji wymiarowej, nie mogła być zatem oceniana przez wierzyciela, jako dotycząca okoliczności, które miały miejsce jeszcze przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Granice sprawy, dotyczącej postępowania egzekucyjnego, wyznacza moment wszczęcia tego postępowania. Spółka w zarzucie nieistnienia obowiązku podatkowego podnosi argumenty merytoryczne związane z prawidłowością doręczenia decyzji wymiarowej, a więc odnoszące się do zagadnień wykraczających poza granice sprawy związanej z egzekucją należności. Dlatego argumenty te mogą być badane jedynie na etapie postępowania podatkowego, a nie w prowadzonym na podstawie prawidłowo wystawionego tytułu wykonawczego, postępowaniu egzekucyjnym. Sąd zauważył, że przepis art. 33 § 1 należy interpretować w kontekście art. 29 § 1 u.p.e.a. zgodnie z którym organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Wynika z niego, że organ egzekucyjny nie bada ani merytorycznej trafności ("zasadności") decyzji wymiarowej, ani też "wymagalności" zobowiązania podatkowego w niej określonego. Analizowanie prawidłowości doręczenia decyzji stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego, oznacza badanie tego, czy weszła ona skutecznie do obrotu prawnego, a tym samym czy zobowiązanie w kwocie nią określonej stało się wymagalne. Badanie zatem tej okoliczności w ramach zarzutu opartego na twierdzeniu o "nieistnieniu obowiązku" stanowiłoby w istocie kontrolę "wymagalności obowiązku" objętego tytułem wykonawczym, czego zabrania cytowany wyżej art. 29 § 1 u.p.e.a. Zatem zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wskazujący na nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym, dotyczyć może wyłącznie sytuacji, kiedy owo nieistnienie obowiązku jest następstwem okoliczności, które nastąpiły po wydaniu tego tytułu. W przeciwnym razie organ egzekucyjny nie mógłby rozpoznać zarzutu bez naruszenia art. 29 § 1 u.p.e.a. Kwestia prawidłowego doręczenia decyzji podatkowej nie może być weryfikowana w postępowaniu egzekucyjnym, niezależnie od tego czy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym czy też nie. Sąd zauważył, że w niniejszej sprawie zarówno decyzja wymiarowa w zakresie podatku od nieruchomości jak i wskazane postanowienie o nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności były poddane kontroli instancyjnej , której wynikiem jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia 5 stycznia 2015 r. i postanowienie z 3 grudnia 2014 r. Oba akty zostały zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Wyrokiem z dnia 10 listopada 2015 r. sygn. akt I SA/Po 375/15 WSA oddalił skargę w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, nie dopatrując się błędu doręczenia postanowienia , natomiast wyrokiem z dnia 23 lipca 2015 r. sygn. akt I SA/Po 569/15 Sąd uchylił co prawda decyzje obu instancji, ale z innych przyczyn proceduralnych. Za niezasadny uznał Sąd także zarzut odnośnie niespełnienia przez tytuły wykonawcze wymogów wynikających z art. 27 § 1 pkt 3 u.p.a.e. (zarzut art. 33 § 1 pkt 10 u.p.a.e.). Zarzut ten wiąże się z zarzutami dotyczącymi niedoręczenia podatnikowi decyzji wymiarowej organu pierwszej instancji i postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności oraz niewskazania w treści tytułów okresów przerw w naliczaniu odsetek. Wystawione tytuły wykonawcze zawierały natomiast, zdaniem Sądu wszystkie elementy określone w art. 27 u.p.e.a. 2.1 W skardze kasacyjnej od tego postanowienia Spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 141 § 1 w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) przez niedostateczne wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, tj. przez błędne oznaczenie przedmiotu rozpatrzenia w trybie zarzutów wobec egzekucji (wskutek czego nie doszło do kontroli sądowej postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego), a także przez nieodniesienie się do argumentacji zawartej w skardze; 2) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 34 § 1 i art. 29 § 1 u.p.e.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na oddaleniu skargi w sytuacji, w której wymagała ona uwzględnienia ze względu na to, że wbrew stanowisku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu (i Sądu) – zgłoszone przez skarżącą zarzuty nieistnienia obowiązku oraz braku wymagalności należało rozpatrzyć merytorycznie, nie zaś uchylić się od ich rozstrzygnięcia przez powołanie się na art. 29 § 1 u.p.e.a.; 3) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na oddaleniu skargi w sytuacji, w której wymagała ona uwzględnienia ze względu na to, że wbrew stanowisku Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu (i Sądu) – zgłoszony przez skarżącą zarzut niedopuszczalności egzekucji był uzasadniony, gdyż niedopuszczalną jest egzekucja prowadzona bez uprzedniego doręczenia decyzji wymiarowej, jak też egzekucja prowadzona uprzedniego postanowienia o nadaniu rygoru. W konkluzji Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. 2.2 Organ nie złożył odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3.1 Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem wyrok Sądu pierwszej instancji pomimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Przedmiotem niniejszej sprawy jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonych przez Spółkę zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, w których podnosiła min. nieistnienie egzekwowanego obowiązku, brak jego wymagalności oraz niedopuszczalność egzekucji ( art. 33 § 1 pkt 1, 2 i 6 u.p.e.a.), wszczętej bez uprzedniego doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r. oraz postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji organu pierwszej instancji. Sąd pierwszej instancji stanął na stanowisku, że w postępowaniu egzekucyjnym nie podlegają badaniu i rozstrzyganiu kwestie związane z odrębnym postępowaniem podatkowym, w tym dotyczące doręczenia decyzji podatkowych. Mogą one być weryfikowane ewentualnie w postępowaniu nadzwyczajnym, nie stanowią zaś podstawy skutecznego zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym. Odwołując się do art. 29 § 1 u.p.e.a. Sąd uznał, że kwestia nieistnienia obowiązku podatkowego, z uwagi na nieprawidłowe doręczenie decyzji wymiarowej, nie mogła być zatem oceniana przez wierzyciela, jako dotycząca okoliczności, które miały miejsce jeszcze przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wskazujący na nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym, dotyczyć może wyłącznie sytuacji, kiedy jest to następstwem okoliczności, które nastąpiły po wydaniu tego tytułu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji bezpodstawnie uznał, że norma art. 29 § 1 u.p.e.a. jest adresowana także do wierzyciela. Kwestia ta była już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego, dla przykładu w wyrokach z dnia 11 kwietnia 2018 r., II FSK 909/16; z dnia 8 czerwca 2018 r., II FSK 1746/16 oraz z dnia 9 listopada 2018 r., II FSK 3123/16 (dost. na:www.orzezcenia.nsa.gov.pl), a Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą podniesiona w nich argumentację podziela. Przepis art. 29 § 1 u.p.e.a. stanowi, iż organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Z przepisu tego wynika w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, że to organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Przepis ten nie normuje uprawnień lub obowiązków wierzyciela. Te zostały określone w odrębnych przepisach, które nie odsyłają do odpowiedniego stosowania art. 29 § 1 u.p.e.a. Zgodnie z art. 34 § 1 u.p.e.a. wierzyciel zajmuje stanowisko w sprawie zarzutów zgłoszonych na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8. Organ egzekucyjny rozpatruje zarzuty po uzyskaniu stanowiska wierzyciela, przy czym w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Stanowisko wierzyciela jest zatem wiążące dla organu egzekucyjnego w zakresie zarzutów, których podstawą jest: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku, 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej, 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4, 4) błąd co do osoby zobowiązanego, 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1. Zarzuty te dotyczą informacji, których dysponentem jest wierzyciel. To wierzyciel ma wiedzę, czy np. obowiązek wygasł, czy nie istnieje z innych przyczyn, czy został prawidło określony, albo czy jest on wymagalny. Dlatego ustawodawca zdecydował, że to wierzyciel zajmuje stanowisko w przedmiocie zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, oraz że stanowisko to jest wiążące dla organu egzekucyjnego. Prezentowane przez Sąd pierwszej instancji stanowisko, że ani wierzyciel, ani organ egzekucyjny nie są uprawnieni do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym stoi w sprzeczności z regulacjami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skoro bowiem przepisy te uprawniają zobowiązanego do wniesienia zarzutów dotyczących wymagalności i zasadności obowiązku (art. 33 § 1) i zobowiązują organ do rozpoznania tych zarzutów (art. 34 § 1), to nie znajduje podstaw prawnych stanowisko, że ani wierzyciel ani organ egzekucyjny nie jest władny zarzuty rozpoznać. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela wyrażonego w zaskarżonym wyroku poglądu, że zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego wskazujący na nieistnienie obowiązku objętego tytułem wykonawczym, dotyczyć może wyłącznie sytuacji, kiedy owo nieistnienie obowiązku jest następstwem okoliczności, które nastąpiły po wydaniu tego tytułu. Takie ograniczenie nie wynika ani z przepisów prawa, ani z istoty postępowania egzekucyjnego. Przede wszystkim nie można wykluczyć sytuacji, w której obowiązek nie istniał w momencie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Sytuację tę przewidział ustawodawca przyznając zobowiązanemu uprawnienie do wniesienia, w bardzo krótkim czasie od doręczenia tytułu wykonawczego (7 dni) zarzutów, w tym zarzutu nieistnienia obowiązku. Należy zauważyć, że w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. obok przesłanek takich jak wykonanie lub umorzenie obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie – wskazano nieistnienie obowiązku. Każda z przesłanek wymienionych przed przesłanką nieistnienia obowiązku jest w gruncie rzeczy tożsama z nieistnieniem obowiązku, zatem zakładając racjonalizm ustawodawcy, należy przyjąć, iż w omawianym zarzucie chodzi o nieistnienie obowiązku z każdej przyczyny, która czyni egzekucję bezzasadną. Przyczyna bezzasadności egzekucji może istnieć w dniu jej wszczęcia, może też wystąpić po jej wszczęciu. Instytucja zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym służy ochronie zobowiązanego, a ta wyraża się w tym, że właściwy organ bada, czy egzekucja prowadzona jest zasadnie, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Ochrona ta zostałaby zniweczona, gdyby uznać, że niedopuszczalne jest sprawdzenie, czy obowiązek istniał lub był wymagalny w dacie wszczęcia egzekucji. Zatem istota egzekucji nie stoi na przeszkodzie zbadaniu zasadności zarzutu nieistnienia obowiązku w dacie wszczęcia egzekucji. Badanie, czy obowiązek istnieje lub czy występuje brak jego wymagalności nie musi być równoważne z kontrolą sprawy podatkowej. Jest oczywiste , że w ramach postępowania egzekucyjnego nie mogą być kontrolowane kwestie rozstrzygnięte w odrębnym postępowaniu podatkowym, ale wypada zauważyć, iż nie każde nieistnienie obowiązku i nie każdy przypadek braku jego wymagalności musi prowadzić do weryfikacji decyzji określających obowiązki poddane egzekucji. W większości przypadków wystarczy bowiem czynność materialno-techniczna, której realizacja pozwala na ustalenie, czy zobowiązanie istnieje, a jeśli tak, to czy jest ono wymagalne. W rozpoznanej sprawie nieistnienie obowiązku i brak jego wymagalności, a także niedopuszczalność egzekucji Spółka wiązała z brakiem prawidłowego doręczeniem jej przed podjęciem czynności egzekucyjnych decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego oraz postanowienia o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Doręczenie decyzji wymiarowej, jak i postanowienia o nadaniu tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności ma zasadnicze znaczenie dla prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W obrocie prawnym istnieje tylko i wyłącznie decyzja doręczona (art. 212 Ordynacji podatkowej), czyli dopóki decyzja nie zostanie doręczona, dopóty nie wywołuje ona żadnych skutków, w tym, nie może być poddany egzekucji określony w niej obowiązek. Wykonaniu nie podlega decyzja nieostateczna, chyba że nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności (239a Ordynacji podatkowej). Jeśli więc nawet nieostateczna decyzja została doręczona, ale postanowienie o nadaniu jej rygoru natychmiastowej wykonalności nie zostało doręczone stronie, wówczas egzekucja byłaby niedopuszczalna. Wbrew zatem stanowisku Sądu pierwszej instancji obowiązkiem wierzyciela było sprawdzenie, czy zarzuty skarżącej są zasadne – ich zasadność oznaczałaby bezzasadność egzekucji. Sprawdzenie, czy przed wszczęciem egzekucji decyzja i postanowienie zostały doręczone stronie nie może być traktowane jako możliwość podważenia decyzji. Sprawdzenie, czy akty te zostały doręczone przed wszczęciem egzekucji jest zwykłą czynnością materialno-techniczną, która nie prowadzi do podważenia obowiązku określonego decyzją, a ma na celu jedynie sprawdzenie, czy obowiązek istnieje (czy jest decyzja określająca obowiązek), czy obowiązek jest wymagalny (czy postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności zostało doręczone), zatem czy egzekucja jest dopuszczalna. Niezależnie od prezentowanego poglądu co do zastosowania art. 29 § 1 u.p.e.a. w stosunku do wierzyciela, Sąd pierwszej instancji zważył jednakże i to, że zarówno decyzja wymiarowa organu pierwszej instancji, jak i postanowienie o nadaniu jej rygoru natychmiastowej wykonalności zostały Spółce prawidłowo doręczone. Oba te akty zostały poddane kontroli instancyjnej – Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu oraz kontroli sądowoadministracyjnej ze strony Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (w sprawach I SA/Po 375/15 oraz I SA/Po 569/15). W trakcie tej kontroli nie stwierdzono nieprawidłowości doręczenia tych aktów. Przechodząc do istoty sporu Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że oddalenie skargi Spółki nie narusza art. 151 p.p.s.a. Należy bowiem zauważyć, że do podnoszonych w zarzutach Spółki na postępowanie egzekucyjne kwestii braku prawidłowości doręczenia decyzji Burmistrza Miasta I Gminy K. z dnia 30 września 2014 r. określającej wysokość zobowiązania podatkowego oraz postanowienia z dnia 22 października 2014 r. o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności tej decyzji, jako przesłanek nieistnienia egzekwowanego obowiązku, braku jego wymagalności oraz niedopuszczalności egzekucji ( art. 33 § 1 pkt 1, 2 i 6 u.p.e.a.), szczegółowo odniósł się zarówno wierzyciel – Burmistrz Miasta i Gminy K. jak i organ drugiej instancji w zaskarżonym postanowieniu. Jak organy wskazały, wspomniana decyzja wymiarowa została Spółce doręczona za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A. w dniu 4 października 2014 r. i strona wniosła w terminie odwołanie od niej. Z kolei postanowienie o nadaniu tej decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności doręczono Spółce, w ten sam sposób, w dniu 24 października 2014 r. i wniosła ona zażalenie na to postanowienie. Będące podstawą wszczęcia i prowadzenia egzekucji spornego obowiązku tytuły wykonawcze zostały natomiast wystawione przez wierzyciela dopiero w dniu 17 listopada 2014 r. Wypada przy tym zauważyć, że uzasadnienie zarzutów skargi kasacyjnej abstrahuje od rozważań zawartych w kwestionowanych postanowieniach, zwłaszcza w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Wbrew twierdzeniom Spółki, powtórzonym także w skardze kasacyjnej, zarzut wszczęcia egzekucji bez uprzedniego doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r. oraz postanowienia o nadaniu jej rygoru natychmiastowej wykonalności był zatem bezzasadny. Prawidłowo wobec tego wierzyciel uznał za bezpodstawne, wywodzone z tej okoliczności, zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym: nieistnienia egzekwowanego obowiązku, braku jego wymagalności oraz niedopuszczalności egzekucji ( art. 33 § 1 pkt 1, 2 i 6 u.p.e.a.). Z tego względu pozbawione podstaw są zarzuty skargi kasacyjnej wskazujące na naruszenie przepisów art. art. 33 § 1 pkt 1, pkt 2 i pkt 6, art. 34 § 1 u.p.e.a. oraz art. 151 p.p.s.a. 3.2 W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 in fine p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło