III SA/Gd 501/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Pobojewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2018 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki komandytowej z siedzibą w C. na decyzję Inspektora Sanitarnego z dnia 29 maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Zaskarżoną decyzja z dnia 29 maja 2018 r. [...] [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w G., po rozpatrzeniu odwołania A. Sp. z .o.o. sp.k., utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w C. z dnia 5 kwietnia 2018 r. nr 1/2018 o stwierdzeniu u H. R. choroby zawodowej - przewlekłe choroby układu nerwowego, wywołane sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka. Jako podstawę wydania decyzji wskazano art. 5 pkt 4 a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2017r., poz. 1261 ze zm.) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2013r., poz. 1367 ze zm.). H. R. pracowała jako szwaczka w następujących zakładach pracy: od 1974r. do 1975r. w Spółdzielni "B." w S., od 1995r. do 1996r. w Zakładzie Krawieckim U. W. w C., od 1997r. do 2003 r. w spółce D. Sp. z o.o. w C. Jak ustalono w toku postępowania zakłady te zostały zlikwidowane w związku z czym nie było możliwości dokonania oceny narażenia zawodowego ww. okresach. Od 2004r. do 2017r. H. R. zatrudniona była jako szwaczka w firmie A. Sp. z.o.o. sp. k w C.. Na podstawie informacji udzielonych na piśmie przez pełnomocnika tej spółki organ I instancji sporządził Kartę oceny narażenia zawodowego, gdzie twierdzono, że podczas zatrudnieniu na stanowisku szwaczki w ww. zakładzie pracownica była narażona na sposób wykonywania pracy nadmiernie obciążający kończyny górne w obrębie nadgarstków. Również w orzeczeniu lekarskim nr [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G. z dnia 13 lutego 2018 r. wynika, że H. R. była narażona na sposób wykonywania pracy nadmiernie obciążający kończyny górne w obrębie nadgarstków w spółce A.. Czynnościami zawodowymi stwarzającymi takie narażenie było szycie powłok na meble z tkanin obiciowych, wymagające energicznych ruchów rąk, połączonych z naciąganiem szytego materiału. Dodatkowym czynnikiem narażenia zawodowego było wykonywanie pracy w systemie akordowym, z wydajnością przekraczającą 100 %. Z dostarczonej przez H. R. dokumentacji medycznej i wywiadu lekarskiego wynikało zaś, że dolegliwości ze strony nadgarstka prawego rozpoczęły się w 2010 r., a lewego w 2013r. Z tego powodu H. R. została poddana zabiegowi operacyjnemu nadgarstka prawego we wrześniu 2013 r., natomiast w maju 2015 r. zespół cieśni nadgarstka lewego. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w G. podkreślił, że analiza czynności zawodowych wykonywanych podczas zatrudnienia w ww. spółce przeprowadzona przez uprawnionego lekarza orzecznika, pozwala przyjąć, że H. R. była narażona na sposób wykonywania pracy nadmiernie obciążający kończyny górne w obrębie nadgarstków. Objawy chorobowe ze strony nadgarstków pojawiły się zaś u pracownicy podczas zatrudnienia w zakładzie. Zdaniem organu istnieje zatem związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy narażeniem zawodowym, a powstaniem u H. R. obustronnego zespołu cieśni nadgarstka. Odnosząc się do zarzutów odwołania, że H. R. w trakcie pracy nie wykonywała rutynowych, powtarzających się szybkich i niezmiennych ruchów nadgarstków w długich przedziałach czasowych, organ wskazał, że stwierdzenie powyższe pozostaje w sprzeczności ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. W załączniku do pisma pełnomocnika spółki z dnia 7 listopada 2017 r. w opisie czynności wykonywanych przez pracownicę podczas szycia w ciągu zmiany roboczej wskazano, że sama czynność szycia tj. "przesuwanie materiału oburącz do przodu ok. 40 cm, dłonie i łokcie oparte na materiale o blat, podniesienie rąk, cofnięcie rąk o ok. 40 cm, położenie rąk na materiale na blacie, przesuniecie materiału oburącz do przodu o ok. 40 cm" jest powtarzana cyklicznie do końca szycie w zależności od długości szwu. A. Sp. z o.o. sp.k. zaskarżyła decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G.. W złożonej skardze spółka wniosła o uchylenie decyzji, podtrzymując stanowisko, że dla uznania etiologii zawodowej zespołu cieśni nadgarstka konieczne jest ustalenie związku z pracą wymagająca rutynowych, powtarzających się szybkich ruchów nadgarstków w długich przedziałach czasowych. W przeciwnym razie, każdą dolegliwość w obrębie nadgarstka można by utożsamić z chorobą zawodową, bez badania jej przyczyn. Spółka nie kwestionuje orzeczenia lekarskiego, w którym stwierdzono, że H. R. zachorowała na zespół cieśni w obrębie nadgarstka, ale kwestionuje, że jest to choroba zawodowa. Skarżąca spółka zwróciła uwagę, że H. R. pracowała w firmie od 2004 r. do 2017 r., ale wcześniej również pracowała jako szwaczka w innych zakładach pracy, w tym m.in. w spółce D. w okresie od 1997 – 2003 roku. Wydając decyzję organ nie przeprowadził żadnych czynności w celu ustalenia stanu zdrowia H. R. w tym czasie. W ocenie strony likwidacja podmiotów, w których wcześniej ww. pracowała, nie upoważnia organu sanitarnego do pominięcia czynności prowadzających w tym zakresie. Stąd też skarżąca wystąpiła do Sądu z wnioskiem o zobowiązanie Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego do przedłożenia akt osobowych H. R. ze okres zatrudnienia w spółce D., w celu przeprowadzenia dowodu na okoliczność występowania bądź niewystępowania objawów zespołu cieśni nadgarstka. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu 15 listopada 2018r. Sąd oddalił zawarty w skardze wniosek o przeprowadzenie dowodu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2018r., poz. 2107 ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w G. z dnia 29 maja 2018r. utrzymująca w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w C. z dnia 5 kwietnia 2018 r. orzekającą o stwierdzeniu u H. R. choroby zawodowej - przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonania pracy : zespół cieśni w obrębie nadgarstka (wymienione w pozycji 20.1. wykazu chorób zawodowych - załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych). Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organy stwierdziły, że z wysokim prawdopodobieństwem rozpoznany u H. R. zespół cieśni w obrębie nadgarstków obu rąk powstał w następstwie wieloletniego sposobu wykonywania pracy. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy ( Dz. U. z 2018 r. poz. 917 – dalej jako: "k.p.") oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2013r., poz. 1367 ze zm., zwanego dalej "rozporządzeniem"). Zgodnie z art. 2351 k.p. za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Natomiast w myśl art. 2352 k.p. rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje zatem stosownie do art. 2351 k.p. spełnienie dwóch wymogów: zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób zawodowych oraz ustalenie, że zostało ono spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy lub w związku ze sposobem wykonywania pracy. Konstrukcja niniejszego przepisu przemawia więc za tym, że w przypadku pozytywnego ustalenia, iż stwierdzona u pracownika choroba jest wymieniona w wykazie chorób zawodowych, a jednocześnie ocena warunków pracy pozwala stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że praca była wykonywana w warunkach narażających na powstanie choroby zawodowej, to istnieje domniemanie związku przyczynowego między chorobą zawodową, a warunkami narażającymi na jej powstanie (por. wyrok NSA z dnia 9 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1039/06, LEX nr 315105). Innymi słowy choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z wykonywaną pracą - rodzajem, charakterem i warunkami jej wykonywania i to właśnie z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne a owe przewidywalne uszkodzenia zdrowia zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 20 czerwca 2016 r., sygn. akt IV SA/Gl 181/16, LEX nr 2078929). Zgodnie z § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Ze sporządzonej w postępowaniu karty oceny narażenia zawodowego, wskazującej na okres oraz charakter (rodzaj) wykonywanej pracy przez H. R. świadczonej w latach 2004 do 2017 w A. Sp. z o.o. s.k. wynika, że ww. pracownica wykonywała pracę na stanowisku szwaczki w miejscu (zakładzie, środowisku), w którym występowało narażenie zawodowe związane ze stwierdzoną u niej chorobą zawodową. Odnośnie pracy w pozostałych zakładach pracy to jest: od 1974r. do 1975r. w Spółdzielni "B." w S.. od 1995r. do 1996r. w Zakładzie Krawieckim U. W. w C., od 1997r. do 2003 r. w spółce D. Sp. z o.o., jak wynika z akt sprawy zostały one zlikwidowane, nadto stwierdzono brak danych o narażeniu w tych zakładach. Poza danymi wynikającymi z karty oceny narażenia zawodowego, kluczowe znaczenie dla ustalenia związku przyczynowo - skutkowego warunkującego możliwość stwierdzenia choroby zawodowej miało w przedmiotowej sprawie - jak zasadnie wskazały organy - orzeczenie lekarskie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G. z dnia 13 lutego 2018r. nr [...]. W orzeczeniu lekarskim wskazano na przedstawioną przez H. R. dokumentację medyczną z której wynika, że dolegliwości ze strony nadgarstka prawego rozpoczęły się u niej w 2010 r., a lewego w 2013r., ww. leczy się z powodu dolegliwości ze strony dłoni od 2011r. Z tego powodu H. R. została poddana zabiegowi operacyjnemu nadgarstka prawego we wrześniu 2013 r., natomiast w maju 2015 r. operowano zespół cieśni nadgarstka lewego. Czynnościami zawodowymi stwarzającymi narażenie zawodowe było szycie powłok na meble z tkanin obiciowych, wymagające energicznych ruchów rąk, połączonych z naciągnięciem szytego materiału. Dodatkowym czynnikiem narażenia zawodowego była wykonywanie pracy w systemie akordowym, z wydajnością przekraczającą 100%. W podsumowaniu stwierdzono, że analiza czynności zawodowych wykonywanych przez H. R. podczas zatrudnienia w A. pozwala przyjąć, że była ona narożna na sposób wykonywania pracy nadmiernie obciążających kończyny górne w obrębie nadgarstków w tym zakładzie pracy, nadto wskazano, że objawy chorobowe ze strony nadgarstków pojawiły się u ww. podczas zatrudnienia w A. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej w sprawie nie było podstaw dla dalszego poszukiwania przyczyn powstania schorzenia w związku z pracą w poprzednich zakładach pracy. Jak wynika z akt sprawy i co stwierdzono w ww. orzeczeniu WOMP brak było danych o narażeniu w tych zakładach pracy, nadto, co ma istotne znaczenie w sprawie, udokumentowane objawy rozpoznanej u H. R. choroby pojawiły się w 2011 r. ( tj. od kiedy podjęła leczenie z powodu dolegliwości ze strony dłoni) zatem ok. 7 lat od zatrudnienia jej w A. Zgodnie natomiast z treścią załącznika do rozporządzenia, w przypadku stwierdzonej u pracownika choroby wymienionej w pozycji 20.1. załącznika, okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym wynosi 1 rok. Nie może tym samym istnieć związek pomiędzy warunkami pracy w poprzednich zakładach pracy a chorobą H. R., z uwagi na upływ czasu pomiędzy zakończeniem pracy w tych zakładach, a pojawieniem się pierwszych objawów choroby. Nie można w świetle powyższego zarzucić organowi, że naruszył art. 80 k.p.a. stwierdzając, że to praca w A. przyczyniła się do powstania choroby zawodowej u H. R., organ nie przekroczył granic swobodnej oceny dowod Podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażany jest pogląd o związaniu organów inspekcji sanitarnej rozpoznaniem podanym w stosownym orzeczeniu lekarskim. Takie stanowisko zostało przedstawione m.in. w uchwale składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2002 r. (sygn. akt OPS 3/02, ONSA 2003/1/4) i zachowuje ono nadal aktualność. Oznacza to, że organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w przedmiocie choroby zawodowej w istocie nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Orzeczenie lekarskie jest bowiem jedynym wiarygodnym środkiem dowodowym służącym stwierdzeniu choroby zawodowej, jeśli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Wydane orzeczenia lekarskie - mające charakter opinii biegłych - wymykają się ocenie merytorycznej, a podlegają jedynie badaniu pod kątem logiki, spójności oraz prawidłowości uzasadnienia (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 20 września 2011 r., sygn. akt III SA/Kr 1436/10, LEX nr 965570). W razie bowiem ustalenia przez właściwego lekarza, że rodzaj rozpoznanej u pracownika choroby mieści się w wykazie, a pracownik świadczył pracę w warunkach narażenia zawodowego, które w świetle dostępnej wiedzy medycznej mogą tę chorobę wywoływać, tak lekarz, jak i organy inspekcji sanitarnej obowiązane są uznać takie schorzenie za chorobę zawodową, a domniemanie to upada tylko wtedy, jeżeli zebrany materiał dowodowy pozwala jednoznacznie lub z wysokim prawdopodobieństwem wykluczyć taki związek przyczynowo skutkowy, tzn. wskazać inną niż zawodowa etiologię choroby (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 3 października 2013 r., sygn. akt II SA/Ke 657/13, LEX nr 1384864). Stanowisko jednostki orzeczniczej I stopnia zawarte w orzeczeniu z dnia 13 lutego 2018r. nr 13/2018 jednoznacznie stwierdza wysokie prawdopodobieństwo zawodowej etiologii choroby u H. R. i w taki też sposób wyklucza pozazawodowy charakter schorzenia. Sąd nie podziela stanowiska skarżącej, że H. R. nie wykonywała pracy wymagającej rutynowych, powtarzających się szybkich ruchów nadgarstków w długich przedziałach czasowych, co jest niezbędne dla uznania etiologii zawodowej zespołu cieśni nadgarstka. Do kwestii tej odniósł się organ odwoławczy powołując się na treść wyjaśnień zawartych w piśmie skarżącej z dnia 7 listopada 2017r., gdzie podano, że czynność szycia polegała na: "przesuwaniu materiału oburącz do przodu ok. 40 cm, dłonie i łokcie oparte na materiale o blat, podniesienie rąk, cofnięcie rąk o ok. 40 cm, położenie rąk na materiale na blacie, przesuniecie materiału oburącz do przodu o ok. 40 cm. Czynność ta jest powtarzana cyklicznie do końca szycia w zależności od długości szwu." Z opisu tego wynika, że H. R. wykonywała pracę monotypową, obciążającą stawy nadgarstkowe, co stwarzało możliwość powstania choroby zawodowej, tj. przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. W tym stanie rzeczy zarzuty skarżącej nie mogły zostać uwzględnione, ponieważ organy administracji nie dopuściły się naruszenia wskazanych w skardze przepisów k.p. i rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. W ocenie Sądu – wbrew twierdzeniom skarżącej - dokumentacja zgromadzona w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy wskazuje, że postępowanie wyjaśniające, poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji, zostało przeprowadzone zgodnie z regułami wynikającymi z przepisów rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Wszelkie informacje dotyczące rodzaju, stopnia i czasu narażenia oraz rodzaju wykonywania pracy zostały zawarte w karcie oceny narażenia. Zdaniem Sądu organy sanitarne nie naruszyły reguł prowadzenia postępowania dowodowego określonych w art. 7 i art. 77 k.p.a. i prawidłowo ustaliły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne, zaś wniosek tych organów wyprowadzony z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wykracza poza swobodną ocenę dowodów (art. 80 k.p.a.). W świetle powyższego zasadne było oddalenie wniosku dowodowego zawartego w skardze, gdyż dotychczas zgromadzony materiał dowodowy stwarzał Sądowi możliwość zbadania zaskarżonej decyzji pod kątem jej legalności. Mając powyższe na uwadze kontrola legalności zaskarżonej decyzji nie pozwoliła na stwierdzenie naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy. Decyzja ta zapadła na skutek dostatecznego wyjaśnienia sprawy, tj. zgromadzenia potrzebnych do jej rozstrzygnięcia dowodów, właściwej ich oceny, prawidłowych rozważań faktycznych i prawnych. Została też wystarczająco poprawnie uzasadniona, a w konsekwencji jest zgodna z prawem. Z tego powodu Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.