III SA/Wa 68/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Honorata Łopianowska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Beata Sobocha, sędzia WSA Jarosław Trelka, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 listopada 2018 r. sprawy ze skargi E. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego W. ["NUS"] wszczął postępowanie egzekucyjne wobec E. C. ["Skarżąca", "Strona", "Zobowiązana"] na podstawie własnego tytułu wykonawczego z 23 listopada 2016 r. nr [...] obejmującego zaległość z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. od dochodów z kapitałów pieniężnych i odpłatnego zbycia praw majątkowych w kwocie należności głównej 97 237,00 zł wraz z należnymi od tej kwoty odsetkami. Celem wyegzekwowania należności objętej ww. tytułem wykonawczym organ egzekucyjny zawiadomieniem z 24 listopada 2016 r., nr [...] dokonał zajęcia rachunku bankowego Zobowiązanej w Banku [...] S.A. Niniejsze zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono dorosłemu domownikowi 28 listopada 2016 r., natomiast dłużnik zajętej wierzytelności odebrał zawiadomienie o zajęciu 29 listopada 2016 r. Kolejno zawiadomieniami z 24 listopada 2016 r., nr [...] oraz z 25 listopada 2016 r. nr [...] organ egzekucyjny dokonał skutecznych czynności egzekucyjnych w G. sp. z o.o. [zajęcie wynagrodzenia za pracę] oraz w [...] Banku S.A. [zajęcie rachunku bankowego], które zostały doręczone Stronie odpowiednio 28 listopada 2016 r. oraz 29 listopada 2016 r., natomiast dłużnikom zajętych wierzytelności 29 listopada 2016 r. oraz 1 grudnia 2016 r. Postanowieniem z 28 listopada 2016 r., nr [...] zaliczył wpłatę z 24 listopada 2016 r. w kwocie 152.465,00 zł, na poczet zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. od dochodów z kapitałów pieniężnych oraz odsetek za zwłokę. Zawiadomieniami z 29 listopada 2016 r. o nr [...], [...] oraz [...] NUS uchylił zajęcia dokonane zawiadomieniami z 24 i 25 listopada 2016 r. o nr [...], [...] oraz [...]. Postanowieniem z 4 kwietnia 2017 r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. ["DIAS"] uchylił postanowienie NUS z [...] listopada 2016 r., nr [...] w przedmiocie zaliczenia wpłaty w kwocie 152 465,00 zł, na poczet zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. od dochodów z kapitałów pieniężnych oraz odsetek za zwłokę i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji z uwagi na fakt, iż wplata pochodziła od innego podmiotu, niż podatnik bądź osoby uprawnione i nie powodowała wygaśnięcia zobowiązania podatkowego zgodnie z art. 59 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa. W dniu 7 lipca 2017 r. NUS dokonał zwrotu kwoty 152 465,00 zł na rachunek bankowy G. sp. z o.o. Postanowieniem z [...] lipca 2017 r., nr [...] NUS anulował księgowanie wpłaty z 24 listopada 2016 r. W związku z powyższym, w międzyczasie NUS wystawił wobec Skarżącej tytuł wykonawczy z [...] czerwca 2017 r. nr [...] obejmujący zaległość z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. od dochodów z kapitałów pieniężnych i odpłatnego zbycia praw majątkowych w kwocie należności głównej 97 237,00 zł, wraz z należnymi od tej kwoty odsetkami. Celem wyegzekwowania należności objętej tytułem wykonawczym z [...] czerwca 2017 r., nr [...] organ egzekucyjny zawiadomieniem z 26 czerwca 2017 r., nr [...] dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę Zobowiązanej w G. sp. z o.o. Niniejsze zawiadomienie zostało doręczone Zobowiązanej wraz z odpisem niniejszego tytułu wykonawczego w trybie doręczenia zastępczego w dniu 13 lipca 2017 r. natomiast dłużnik zajętej wierzytelności odebrał zawiadomienie o zajęciu w dniu 30 czerwca 2017 r. Pismem z 30 czerwca 2017 r. dłużnik zajętej wierzytelności poinformował organ egzekucyjny, iż Skarżąca była zatrudniona w G. sp. z o.o. do 31 marca 2017 r. i że nie przysługują jej żadne wierzytelności. Kolejno zawiadomieniami z 26 czerwca 2017 r. o nr: [...], [...], [...] organ egzekucyjny dokonał zajęć rachunków bankowych Zobowiązanej w Banku [...] S.A., [...] Banku S.A. oraz w [...] Banku S.A. Postanowieniem z [...] lipca 2017 r. nr [...] zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Strony na podstawie tytułu wykonawczego z [...] czerwca 2017 r., nr [...]. w związku z wniesionymi pismem z 19 lipca 2017 r. zarzutami. Pismem z 7 sierpnia 2017 r. [...] Referat Spraw Wierzycielskich Urzędu Skarbowego W. wystąpił do [...] Działu Egzekucji Administracyjnej z wnioskiem o wycofanie tytułu wykonawczego z [...] czerwca 2017 r. nr [...]. w związku z niezakończonym postępowaniem egzekucyjnym poprzez brak wydanego w sprawie postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec Skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego z 23 listopada 2016 r. nr [...], oraz z uwagi na fakt, iż powyższe tytuły zostały wystawione na to samo zobowiązanie podatkowe. Postanowieniem z [...] sierpnia 2017 r. nr [...] organ egzekucyjny umorzył na podstawie art. 59 § 1 pkt 9 w zw. z art. 59 § 3 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji [t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1201, dalej jako "u.p.e.a."] postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Strony na podstawie tytułu wykonawczego z [...] czerwca 2017 r. nr [...]. Zawiadomieniami z 16 sierpnia 2017 r. o nr: [...], [...] oraz [...] organ egzekucyjny uchylił zajęcia dokonane zawiadomieniem z 26 czerwca 2017 r. nr [...], [...] oraz [...]. Pismem z 28 sierpnia 2017 r., pełnomocnik Zobowiązanej złożył zażalenie na postanowienie NUS z 16 sierpnia 2017 r. nr [...]. Postanowieniem z [...] listopada 2017 r., nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie NUS. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy powołał się na stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wyrażone w wyroku z 29 stycznia 2016 r., sygn. akt I SAB/Gl 9/15, że "Organ egzekucyjny jest związany żądaniem wierzyciela umorzenia egzekucji i nie jest uprawniony do działania z urzędu i badania, czy i która z przesłanek określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a. zachodzi" [por. wyrok NSA z dnia 26 litego 2014 r. sygn. akt II FSK 674/12]. Żądanie przez wierzyciela umorzenia postępowania egzekucyjnego może przybierać postać "wycofania" realizowanego na jego wniosek i wystawionego przez niego tytułu wykonawczego. Ustawodawca nie określił podstaw żądania wierzyciela umorzenia postępowania egzekucyjnego co oznacza, że uzależnił to od uznania, woli wierzyciela w tym zakresie. To wierzyciel samodzielnie decyduje o wystąpieniu z takim żądaniem. Jest to wyłącznie jego uprawnienie do rezygnacji z dalszego prowadzenia postępowania, a tym samym i egzekucji, dochodzonych przez niego obowiązków.". Pismem z 6 grudnia 2017 r., Skarżąca zaskarżyła postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z [...] listopada 2017 r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie NUS do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca zarzuciła rozstrzygnięciu: 1. naruszenie przepisów postępowania, tj.: - art. 6 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego [tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej: "k.p.a."] poprzez: nieuprawnione podjęcie działań zmierzających do wykonania wynikającego z decyzji obowiązku, który uległ przedawnieniu, a także umorzenie postępowania egzekucyjnego na żądanie wierzyciela będącego jednocześnie organem egzekucyjnym; - art. 7 w związku z art. 77 § 1, art. 80 i art. 81a k.p.a. poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego i jego dowolną ocenę; - art. 8 k.p.a. poprzez jednostronne uznanie za legalne wyłącznie jednego z wszczętych postępowań egzekucyjnych; - art. 9 k.p.a. poprzez niepoinformowanie Skarżącej o istnieniu odrębnego postępowania egzekucyjnego oraz niedostateczne wyjaśnienie przesłanek wszczęcia wtórnego postępowania; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: - art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że możliwe jest stosowanie tego przepisu również w przypadku, kiedy organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP, w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych [Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.] oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a."], kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania [art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.], a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności [art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.]. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie czerwca akt r. nr sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Jednocześnie zauważyć trzeba, że na podstawie art. 134 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie niewskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. W zakresie tak określonej kognicji, Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z [...] listopada 2017 r., nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego objętego tytułem wykonawczym z [...] czerwca 2017 r., nr [...] nie narusza prawa i dlatego skargę należało oddalić. Skarżąca kwestionuje postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. w przedmiocie utrzymania w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego wywołanego tytułem wykonawczym [...] czerwca 2017 r., nr [...]. Postanowieniem tym organ odwoławczy uznał, że wierzyciel wystąpił o wycofanie tytułu wykonawczego z [...] czerwca 2017 r., nr [...] w związku z niezakończonym wcześniejszym postępowaniem egzekucyjnym, prowadzonym wobec Skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego z 23 listopada 2016 r. o nr [...], w którym brak było brak postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Lektura akt postępowania wskazuje, że wobec Skarżącej wystawiono dwa tytuły wykonawcze dotyczące tego samego zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. od dochodów z kapitałów pieniężnych wynikającego z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] października 2016 r. nr [...]: pierwszy w dniu [...] listopada 2016 r. o nr [...] [akta post. adm. – k. 1] oraz drugi w dacie [...] czerwca 2017 r., nr [...] [akta post. adm. – k. 12]. Decyzja w przedmiocie określenia przez organ podatkowy zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. od dochodów z kapitałów pieniężnych wynikającego z decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z [...] października 2016 r. nr [...] została podtrzymana wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 16 stycznia 2018 r. w spr. o sygn. III SA/Wa 828/17, przy czym decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności, co uprawniało do prowadzenia egzekucji. Taką egzekucję organ prowadził wystawiając w dniu 23 listopada 2016 r. tytuł wykonawczy o nr [...] oraz zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...] Bank oraz banku [...] SA a także zajęcia wynagrodzenia za pracę u pracodawcy Skarżącej. Tytuł wykonawczy oraz zajęcia rachunków oraz wynagrodzenia zostały Skarżącej doręczone a w jej imieniu odebrała je w dniu 29 listopada 2016 r. Pani E. B. Zarazem – wobec wpłaty przez pracodawcę Skarżącej egzekwowanej kwoty, co miało miejsce jeszcze przed doręczeniem tytułu wykonawczego oraz zajęć, to jest w dniu 24 listopada 2016 r. oraz wyjaśnienia przez pracodawcę Skarżącej M. spółkę z o.o., że wpłata została zrealizowana omyłkowo i w związku z powyższym Spółka wnosi o zwrot kwoty na rachunek bankowy z którego zrealizowano przelew, organ stwierdził, że brak było tytułu prawnego do zapłacenia przez M. sp. z o.o. należności z tytułu podatku Skarżącej. W konsekwencji pracodawcy Skarżącej zwrócono wpłaconą kwotę. Jednocześnie organ – niepotrzebnie – wystawił [...] czerwca 2017 r. kolejny tytuł wykonawczy i podjął czynności egzekucyjne, mimo że egzekucja na podstawie poprzedniego tytułu trwała, czego nie zmienia, że jej czynności [zajęcia rachunków bankowych oraz wynagrodzenia za pracę] zostały uchylone wobec nieuprawnionej wpłaty kwoty przez pracodawcę Skarżącej. Postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie pierwszego tytułu wykonawczego, tego z 23 listopada 2016 r. o nr [...], nie zostało bowiem umorzone. W tych okolicznościach organ pierwszej instancji poprawnie postanowieniem z 16 sierpnia 2017 r. [akta post. adm. – k. 24] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie późniejszego tytułu wykonawczego, brak było bowiem podstaw do jego prowadzenia, skoro wciąż niezakończone pozostawało wcześniejsze postępowanie egzekucyjne, wywołane tytułem wykonawczym z 23 listopada 2016 r. o nr [...]. W tych okolicznościach brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutów Skarżącej osadzonych w brzmieniu art. 9 k.p.a., wskazującymi, że organ nie poinformował Skarżącej o istnieniu odrębnego postępowania egzekucyjnego oraz niedostatecznie wyjaśnił przesłanki wszczęcia wtórnego postępowania egzekucyjnego. Jeśli chodzi o wspomniane inne postępowanie egzekucyjne [tj. to toczące się na podstawie tytułu wykonawczego z 23 listopada 2016 r. o nr [...], to Skarżąca została o nim poinformowana, zaś tytuł wykonawczy oraz zajęcia rachunków bankowych i wynagrodzenia za pracę odebrała w jej imieniu Pani E. B. Nie są także zasadne stawiane w skardze zarzuty naruszenia art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a. poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że możliwe jest stosowanie tego przepisu również w przypadku, kiedy organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem. Podkreślenia wymaga, że organ egzekucyjny jest związany żądaniem przez wierzyciela umorzenia egzekucji i nie jest uprawniony do działania z urzędu i badania, czy i która z przesłanek określonych w art. 59 § 1 u.p.e.a. zachodzi. Wskazuje się. że wierzyciel będący jednocześnie organem egzekucyjnym nie jest pozbawiony możliwości żądania umorzenia postępowania egzekucyjnego [zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 listopada 2007 r., w spr. o sygn. III SA/Wa 1469/07]. Skoro zaś egzekucja na podstawie drugiego tytułu wykonawczego nie miała racji bytu wobec niezakończenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wcześniejszego tytułu wykonawczego, to Naczelnik Urzędu Skarbowego W. uprawniony a wręcz zobowiązany był do zakończenia później wszczętego postępowania, co też uczynił postanowieniem z [...] sierpnia 2017r. nr [...] umarzając postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] czerwca 2017r. nr. W zakresie zarzutu nakierowanego na wykazanie naruszenia art. 6 k.p.a. poprzez nieuprawnione podjęcie działań zmierzających do wykonania wynikającego z decyzji obowiązku, który uległ przedawnieniu dostrzeżenia wymaga, że w postępowaniu podlegało badaniu, czy zaistniała w sprawie przesłanka, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 9 u.p.e.a. tj. żądanie wierzyciela, skutkująca umorzeniem postępowania egzekucyjnego a nie przesłanka wygaśnięcia obowiązku o której mowa w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Nie są też zasadne zarzuty naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 8 k.p.a. – lektura akt postępowania wskazuje, że w toku prowadzonego postępowania organ stał na straży praworządności oraz podejmował wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, ocenił istotne w sprawie okoliczności na podstawie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, oraz prowadził przedmiotowe postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Nie jest też zasadny zarzut naruszenia 81a k.p.a., skoro postępowanie nie toczyło się w przedmiocie nałożenia na stronę obowiązku bądź ograniczenia lub odebrania stronie uprawnienia, zatem ten przepis nie miał w sprawie zastosowania. Konkludując, wszystkie zarzuty skargi okazały się niezasadne, zaś Sąd nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałyby konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia organu nadzoru oraz poprzedzającego je postanowienia organu egzekucyjnego. W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.