II SAB/Wa 420/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.), Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, Andrzej Góraj, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 listopada 2018 r. sprawy ze skargi R. K. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] lipca 2017 r. 1. zobowiązuje Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do rozpatrzenia wniosku skarżącego R. K. z dnia [...] lipca 2017 r. w terminie 30 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że przewlekłość organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje R. K. od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji sumę pieniężną w kwocie 1.000 (słownie: tysiąc złotych); 4. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego R. K. kwotę 497 (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. R. K. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 czerwca 2018 r. zarzucił Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji przewlekłość w prowadzeniu postępowania administracyjnego, wszczętego przez skarżącego wnioskiem z dnia [...] lipca 2017 r. o wyłączenie stosowania wobec niego art. 15c i art. 22a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencj i Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 709 ze zm., zwanej dalej "ustawą emerytalną"). W konkluzji skargi R. K. wniósł o: 1. stwierdzenie, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, oraz że przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 2. zobowiązanie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do wydania decyzji w terminie 30 dni; 3. przyznanie, na podstawie od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz R. K. sumy pieniężnej w kwocie 10.000,00 (słownie: tysięcy złotych 00/100) zł.; 4. zasądzenie na rzecz R. K. od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych; 5. rozpoznanie sprawy, w trybie uproszczonym. W uzasadnieni u skargi R. K. wskazał, że organ po otrzymaniu jego wniosku, pismem z dnia [...] sierpnia 2017 r. poinformował go o rozpatrzeniu jego wniosku do dnia[...] lutego 2018 r. oraz pismem z dnia [...] sierpnia 2017 r. zwrócił się do Dyrektora Z. z prośbą o przekazanie informacji czy skarżący ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej i czy otrzymuje powyższe świadczenia. Następnie organ pismem z dnia [...] października 2017 r. ponownie potwierdził datę zakończenia postępowania - do dnia[...] lutego 2018 r. W dniu [...] stycznia organ zwrócił się do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej- Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Nardowi Polskiemu z prośbą o przekazanie kopii dokumentów dotyczących przebiegu służby R. K. - byłego funkcjonariusza w okresie od dnia 12 września 1989 r., które pozwolą Ministrowi ocenić spełnienie przez skarżącego przesłanek rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po tej dacie, w szczególności z narażeniem zdrowia i życia także pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. zwrócił się o Komendanta Głównego Policji z prośbą o przedstawienie stanowiska, czy w jego ocenie, skarżący rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby, w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Pismem z dnia [...] grudnia 2017 r. skarżący skierował do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, w którym to zarzucił przewlekłe prowadzenie postępowania i wezwał do niezwłocznego wydania decyzji. W odpowiedzi na to pismo, organ pismem z [...] stycznia 2018 r. poinformował, iż dokumenty załączone do wniosku nie stanowią materiału dowodowego adekwatnego do wymagań sprawy i umożliwiającego jej rozstrzygnięcie. Nadto Minister wskazał, iż zapytania do Dyrektora Z. oraz Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Nardowi Polskiemu jak i Komendanta Głównego Policji pozostały bez odpowiedzi pomimo odległych terminów, w których były do nich kierowane zapytania. Następnie organ pismem z [...] października 2017 r. poinformował o kolejnym terminie załatwienia sprawy – [...] października 2018 r. W ocenie skarżącego powyższe okoliczności wskazują na zasadność skargi. Nadto skarżący nadmienił, iż do wniosku załączył dokumenty od wskazanych wyżej organów, które powinny ułatwić organowi rozstrzygniecie sprawy bez nadmiernej zwłoki oraz dodał, iż od października 2017 r. otrzymuje świadczenie emerytalne w obniżonej wysokości. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie, ewentualnie o jej odrzucenie. Organ argumentował, iż aby wydać decyzję w przedmiocie wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy (...) organ musi dokonać wszechstronnego i wnikliwego zbadania przedmiotowej sprawy, co wymaga podjęcia przez organ administracji szeregu czynności wyjaśniających. W pierwszej kolejności na organie ciąży obowiązek wystąpienia do Z. z zapytaniem czy skarżący pobiera świadczenie emerytalne/rentowe/rentowe rodzinne oraz za jakie okresy służby i w jakich formacjach. Następnie ustalenia będzie wymagało, czy skarżąca podlega (ewentualnie za jakie okresy, służba w jakich formacjach) regulacjom ww. ustawy (art. 15c, art. 22a. art. 24a). W przypadku potwierdzenia powyższego konieczne będzie wystąpienie do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu - z prośbą o przekazanie informacji o przebiegu służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ww. ustawy, a także przekazanie informacji pozwalających na ocenę ustawowego wymogu dotyczącego rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Ponadto niezbędne będzie wystąpienie do formacji, w których skarżący pełnił służbę, lub jej następcy prawnego, z prośbą o weryfikację okresów służby skarżącego pod kątem przedstawionego powyżej ustawowego wymogu dotyczącego rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. W związku z powyższym, biorąc pod uwagę stan faktyczny oraz prawny (wynikający z ww. ustawy i zobowiązujący organ do przeprowadzenia szeregu czynności zanim organ wyda decyzję na podstawie art. 8a ustawy) przedmiotowej sprawy, wydłużenie terminu załatwienia przedmiotowej sprawy jest uzasadnione a organ potrzebuje - realnego w okolicznościach sprawy - czasu do przeanalizowania stanu prawnego i faktycznego sprawy oraz wydania i uzasadnienia rozstrzygnięcia w sprawie. Organ nadmienił, iż do organu wpłynęła znaczna ilość spraw wniesionych na podstawie art. 8a wspomnianej wyżej ustawy - na dzień sporządzenia odpowiedzi na skargę ([...] lipca 2018 r.) około 4.480 spraw. Organ wskazał nadto, iż skargi w tego typu sprawach były przez WSA w Warszawie odrzucane, oddalane, bądź postępowanie było zawieszane, z uwagi na pytanie prawne skierowane przez Sąd Okręgowy w Warszawie do Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt P 4/18). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym. Skarga jest zasadna. Wniosek skarżącego inicjujący postępowanie o zastosowanie wobec niego art. 8a ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016 r., poz. 708) został sporządzony w dniu [...] lipca 2017 r. W dniu [...] sierpnia 2017 r. organ wystosował do skarżącego, w trybie art. 36 Kpa, pismo o przewidywanym zakończeniu postepowania do dnia [...] lutego 2018 r. oraz pismo do Z. z prośbą o przekazanie informacji czy skarżący ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej i czy otrzymuje powyższe świadczenia. Odpowiedź następuje [...] sierpnia 2017 r. Od tej chwili brak jest w sprawie działań organu. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wystosowanie do skarżącego pisma z dnia [...] sierpnia 2017 r. o terminie zakończenia sprawy, z uwagi na złożony charakter sprawy, wymagający współdziałania innych organów i zgromadzenia wielu dokumentów, było usprawiedliwione. Jednakże dalsze działanie organu w rozpatrywaniu tej sprawy nie było już prawidłowe. Otóż organ wystosował niezbędne w tej sprawie pisma do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz do Komendanta Głównego Policji dopiero w dniu [...] stycznia 2018 r.a zatem z ze znaczną zwłoką, licząc od daty wpływu wniosku skarżącego i już po otrzymaniu od skarżącego pisma z dnia [...] grudnia 2017 r. wzywające do załatwienia spawy w terminie i zarzucające przewlekłe prowadzenie postępowania. Zaznaczyć tu należy, iż organ nie wskazywał wcześniej na brak rozstrzygnięcia sprawy o obniżenie wnioskodawcy świadczenia emerytalnego (skarżący zaczął otrzymywać obniżoną emeryturę dopiero od października 2017 r.), ani nie uznał przedmiotowego wniosku skarżącego z dnia [...] lipca 2017 r. za przedwczesny, z uwagi na brak takiego rozstrzygnięcia. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie organ nie może odpowiadać za nieterminowe załatwianie sprawy przez inne organy (tu Komendanta Głównego Policji oraz do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu). Jednakże sam fakt powiadomienia zainteresowanego o zwłoce w rozpatrzeniu sprawy i wyznaczanie kolejnych terminów jej rozpatrzenia, przy jednoczesnym opieszałym wystosowywaniu pism o niezbędne informacje do innych organów i wobec braku stosownego monitowania wyżej opisanych organów o odpowiedź, gdy odpowiedzi tej brak - nie jest prawidłowym działaniem organu rozpatrującego przedmiotowa wprawę i działanie takie ma niewątpliwie wpływ na przewlekłość prowadzonego postępowania administracyjnego. Zatem skarga zarzucająca organowi przewlekłość w rozpatrywaniu sprawy jest zasadna. Dlatego, z uwagi na wyżej ustalony stan faktyczny sprawy, zgodnie z treścią art. 149 § 1 pkt 1) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał organ do rozpatrzenia wniosku skarżącego (pkt 1 wyroku). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie stwierdzona przewlekłość organu miała cechy rażącego naruszenia prawa, co wynika przytoczonego wyżej stanu sprawy i z zestawienia dat działania organu. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty, przy czym każdorazowo taka ocena musi być dokonana przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy (porównaj wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12). Dlatego zasadne było, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3) oraz § 1a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczenie w tej materii jak w pkt 2 wyroku. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżącemu należy się od organu, na podstawie art. 149 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi suma pieniężna, której wysokość Sąd określił na 1.000 zł. (pkt. 3 wyroku). Wysokość tej kwoty Sąd miarkował biorąc pod uwagę z jednej strony opieszałe działanie organu, z drugiej zaś konieczność zadość uczynienia za zwłokę i praktykę orzeczniczą w tego rodzaju spawach. Z tych względów żądanie przez skarżącą w tym aspekcie kwoty 10.000 zł. Sąd uznał za nieadekwatne do stanu sprawy i znacznie wygórowane. Skarżący w tej sprawie nie uiszcza kosztów sądowych, albowiem sprawa ta dotyczy sprawy związanej z pełnioną przez niego służbą (zaś poniesienia innych kosztów, poza kosztami zastępstwa prawnego nie udokumentował) – dlatego orzeczono o zasądzeniu na jego rzecz od organu jedynie zwrot kosztów zastępstwa prawnego, zgodnie z art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (pkt 4 wyroku).