II FSK 3091/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Sławomir Presnarowicz, Sędzia WSA (del.) Cezary Koziński (sprawozdawca), Protokolant Anna Rembowska, po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej D.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 1731/15 w sprawie ze skargi D.S. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od D.S. na rzecz Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z 25 maja 2016 r. o sygn. akt III SA/Wa 1731/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę D.S. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 kwietnia 2015 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, iż decyzją z 6 marca 2015 r. Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych ("Prezes PFRON") orzekł o solidarnej odpowiedzialności D. S. (dalej: "skarżący", "strona") wraz ze Spółką z o.o. A. w likwidacji, z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych ("PFRON") za czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad, grudzień 2011 r. oraz styczeń 2012 r. Skarżący listem poleconym, nadanym w placówce pocztowej Poczty Polskiej w dniu 24 marca 2015r., wniósł odwołanie od powyższej decyzji. Postanowieniem z 27 kwietnia 2015 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od powyższej decyzji Prezesa PFRON. W uzasadnieniu wskazał, że decyzja organu pierwszej instancji została doręczona skarżącemu w dniu 9 marca 2015 r., czego dowodem było znajdujące się w aktach zwrotne potwierdzenie odbioru. Skarżący został ponadto prawidłowo pouczony w decyzji o terminie do wniesienia odwołania. Zatem termin do wniesienia odwołania wyznaczony przez art. 223 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 1997 r. Nr 137, poz. 926) – dalej "O.p.", upływał w dniu 23 marca 2015 r. Skarżący wniósł natomiast odwołanie w dniu 24 marca 2015 r., czego dowodem była data stempla pocztowego na liście poleconym zawierającym przedmiotowe odwołanie. Skarżący nie zwrócił się przy tym o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący wniósł o uchylenie w całości powyższego postanowienia zarzucając naruszenie w sprawie: 1) art. 194 § 1 O.p., poprzez jego niezastosowanie i stwierdzenie, iż dokument urzędowy w postaci urzędowego potwierdzenia odbioru korespondencji, opatrzony pieczęcią doręczyciela, na której wskazano datę doręczenia decyzji 10 marca 2015r., nie stanowi dowodu odebrania przez skarżącego decyzji Prezesa PFRON z dnia 6 marca 2015 r.; 2) art. 187 § 1 w związku z art. 191 O.p., poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów, niepoprzedzonej zebraniem i wyczerpującym rozpatrzeniem całości materiału dowodowego, co doprowadziło do błędnego przyjęcia, iż udowodnione zostało, że decyzja Prezesa PFRON z dnia 6 marca 2015 r. doręczona została skarżącemu w dniu 9 marca 2015 r.; 3) art. 192 O.p., poprzez uznanie okoliczności doręczenia skarżącemu przedmiotowej decyzji w dniu 9 marca 2015 r. za udowodnioną, bez uprzedniego umożliwienia skarżącemu wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów; 4) art. 120 w związku z art. 122 O.p., poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym; 5) art. 228 § 1 pkt 2 O.p., poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia w sytuacji, gdy brak było podstaw do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Skarżący uważa, iż znajdująca się na pieczęci odbiorcy data (9 marca 2015r.) została umieszczona tam omyłkowo, w związku z błędnym przestawieniem datownika pieczęci. Właściwą datą doręczenia decyzji jest 10 marca 2015 r., ponieważ data ta wynika z datownika przybitego przez urząd pocztowy na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa. Sąd pierwszej instancji wskazał, iż ustalenie daty doręczenia stronie decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji, od której to daty rozpoczyna bieg termin do wniesienia odwołania, następuje między innymi w oparciu o dokument jakim jest pocztowe zwrotne potwierdzenie odbioru pisma, którym doręczane jest stronie rozstrzygnięcie zapadłe w sprawie. Zwrotne potwierdzenie odbioru stanowi dowód na okoliczność faktu i terminu doręczenia oraz wskazuje osobę odbierającą pismo. Zgodnie z art. 17 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz.U. z 2012r., poz. 1529 z późn. zm.) potwierdzenie nadania przesyłki rejestrowanej wydane przez placówkę pocztową ma moc dokumentu urzędowego. Przesyłką rejestrowaną jest przesyłka pocztowa przyjęta za pokwitowaniem przyjęcia i doręczenia za pokwitowaniem odbioru (art. 3 pkt 23 Prawa pocztowego). Potwierdzenie nadania, jako dokument urzędowy, zgodnie z art. 194 O.p. stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone. Taki charakter zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki uzasadnia przyjęcie, że dokument ten korzysta z domniemania prawdziwości. Domniemanie to może zostać obalone przeciwdowodem. Sąd zauważył następnie, że w przedmiotowej sprawie ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji wynika, iż data przybita przez osobę uprawnioną do odbioru pisma zawierającego decyzję wskazuje na dzień 9 marca 2015 r., jako datę doręczenia powołanej wyżej decyzji. Natomiast z daty widniejącej na datowniku placówki oddawczej (na którą to datę powołuje się autor skargi) umieszczonej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wynika jedynie, że potwierdzenie to zostało w tym właśnie dniu, tj. 10 marca 2015 r., przekazane przez doręczyciela do placówki pocztowej. Skład orzekający podkreślił też, iż z wydruku "Śledzenie przesyłek" (karta 146 akt administracyjnych) wynika, że przesyłka została doręczona w dniu 9 marca 2015 r. o godz. 18:19 i gdyby uznać za słuszne stanowisko strony skarżącej, że data przybita przez odbierającego jest datą przybitą przez pomyłkę, to w konsekwencji należałoby uznać, że również i data doręczenia przesyłki wynikająca z tego wydruku jest datą pomyloną – a taki wniosek w ocenie Sądu był nieuprawniony. Zatem wbrew stanowisku autora skargi Sąd przyjął, iż data widniejąca na pieczęci datownika placówki oddawczej nie jest datą wiążącą w kwestii daty doręczenia przesyłki. Adnotacją na zwrotnym potwierdzeniu odbioru - która jest zdaniem Sądu miarodajna jeśli chodzi o datę doręczenia przesyłki - jest pieczęć zawierająca datę odbioru przesyłki przez adresata, potwierdzona jego własnoręcznym podpisem. Z tych względów Sąd pierwszej instancji przyjął, iż skoro decyzja została doręczona stronie w dniu 9 marca 2015 r., to termin do wniesienia odwołania - zakreślony art. 223 § 2 O.p. - upłynął z dniem 23 marca 2015r. Strona została prawidłowo pouczona w decyzji o terminie do wniesienia odwołania, jednakże odwołanie od powyższej decyzji wniosła w dniu 24 marca 2015 r. W konsekwencji istniały podstawy do zastosowania art. 228 § 1 pkt 2 O.p. W skardze kasacyjnej pełnomocnik D.S. wniósł o uchylenie powyższego wyroku w całości i uchylenie postanowienia Ministra Pracy i Polityki Społecznej, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Powołując przepisy art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", zarzucono wyrokowi naruszenie art. 151 p.p.s.a. w związku z przepisami art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi w wyniku pominięcia przez Sąd naruszenia przepisów postępowania jakich dopuścił się organ drugiej instancji, tj. naruszenia niżej wymienionych przepisów Ordynacji podatkowej: - art. 228 § 1 pkt 2 O.p. poprzez bezpodstawne wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia 6 marca 2015 r., w sytuacji gdy termin na wniesienie przedmiotowego odwołania został dochowany, albowiem decyzja doręczona została stronie w dniu 10 marca 2015 r.; - art. 120 w zw. z art. 121 § 1 w zw. z art. 122 O.p. w zw. z art. 187 § 1 O.p. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy i pominięcie tego, że osoba podpisana na potwierdzeniu odbioru przesyłki umieściła na nim pieczęć z datą 9 marca 2015 r. jedynie w skutek omyłki, podczas gdy z innych okoliczności sprawy, tj. treści pieczęci Urzędu Pocztowego Warszawa 22 umieszczonej na potwierdzeniu odbioru oraz daty odbioru decyzji wskazanej w treści odwołania wynika, iż doręczenie decyzji nastąpiło w dniu 10 marca 2015 r.; - art. 194 § 1 O.p. w zw. z art. 17 Prawa pocztowego z dnia 23 listopada 2012 r. , zwanego dalej jako "pr. poczt." poprzez nieuprawnione przyjęcie, iż domniemanie prawdziwości dokumentu urzędowego w postaci potwierdzenia odbioru opatrzonego pieczęcią pocztową zostało obalone poprzez przeprowadzenie dowodu ze znajdującego się w aktach sprawy administracyjnej wydruku o nazwie "śledzenie przesyłek", co doprowadziło do błędnego wniosku, iż doręczenie decyzji nastąpiło w dniu 9 marca 2015 r.; - art. 219 O.p. w zw. z art. 187 § 1 O.p. w zw. z art. 191 O.p. w zw. z art. 192 O.p. oraz w zw. z art. 194 § 1 O.p. poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż do postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nie stosuje się wskazanych powyżej przepisów rozdziału 11 Ordynacji podatkowej, podczas gdy organ drugiej instancji zobowiązany jest do podjęcia w toku sprawy wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Ponadto pełnomocnik skarżącego podniósł zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu wyroku dlaczego oddaleniu podlegały zarzuty skargi dotyczące niewyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie ustalenia przez organ faktycznej daty doręczenia decyzji oraz niedoniesienie się w zaskarżonym wyroku do wszystkich zarzutów skargi, poprzestając na stwierdzeniu, iż z art. 219 a contrario O.p. wynika, iż przepisów art. 187 § 1 O.p., art. 191 O.p., art 192 O.p., art. 194 § 1 O.p nie stosuje się do postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, podczas gdy organ zobowiązany był do przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie ustalenia faktycznej daty doręczenia decyzji. W odpowiedzi na wniesioną skargę kasacyjną pełnomocnik Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Podkreślić na wstępie należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie zarzutami skargi kasacyjnej. Brak jest podstaw do przyjęcia, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie naruszył art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) tej ustawy oraz w związku z art. 120, art. 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 192, art. 194 § 1 O.p. i w konsekwencji art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Naruszenie ww. przepisów Ordynacji podatkowej przez Sąd pierwszej instancji mogłoby mieć miejsce jedynie wówczas, gdyby przepisy te zostały uprzednio naruszone przez organ administracji w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zaś Sąd niezasadnie uznałby, że do takiego naruszenia nie doszło. W niniejszej sprawie tego rodzaju sytuacja nie miała jednak miejsca. Zgodnie z art. 120 O.p. organy podatkowe działają na podstawie przepisów prawa. Art. 121 § 1 O.p. stanowi, że postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Z kolei art. 122 O.p. określa zasadę prawdy obiektywnej nakazując, aby w toku postępowania organy podatkowe podejmowały wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Zasada ta została skonkretyzowana w art. 187 § 1 O.p., który nakłada na organ podatkowy obowiązek zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego. To przekłada się na ocenę całego zebranego materiału dowodowego dla udowodnienia danej okoliczności (art. 191 O.p.). Analiza treści skargi kasacyjnej wskazuje, że poza ogólnikowym stwierdzeniem, iż Sąd pierwszej instancji zaakceptował niewyjaśnienie przyczyn rozbieżności dat w doręczeniu decyzji, jej autor nie powołuje żadnych konkretnych argumentów na poparcie podniesionych zarzutów naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej. Wobec tak sformułowanych zarzutów powtórzyć należy za Sądem pierwszej instancji, iż ze znajdującego się w aktach sprawy potwierdzenia odbioru decyzji Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z 6 marca 2015 r. wynika, że osoba uprawniona do odbioru tego pisma opatrzyła je datą (datownikiem) "9 marca 2015 r." Skarżący kasacyjnie nie kwestionował autentyczności potwierdzenia odbioru tej korespondencji; podnosił jedynie zarzut omyłkowego wpisania (przybicia) daty na potwierdzeniu odbioru korespondencji. Słusznie wskazał WSA w Warszawie, że potwierdzenie nadania przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego wydane przez placówkę pocztową operatora wyznaczonego ma moc dokumentu urzędowego, co wynika bezpośrednio z art. 17 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe; a dokument urzędowy (w tym przypadku potwierdzenie nadania decyzji) - zgodnie z art. 194 § 1 i 2 O.p. - stanowi dowód tego co zostało w nim stwierdzone. Taki charakter zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki uzasadnia przyjęcie, że dokument ten korzysta z domniemania prawdziwości. Domniemanie to może zostać obalone przeciwdowodem. Dodać jedynie należy, iż ciężar obalenia domniemania prawdziwości dokumentu urzędowego, jakim jest pocztowy dowód doręczenia, spoczywa na osobie kwestionującej takie doręczenie. W tym zakresie regulacje przewidziane w art. 122 i art. 187 § 1 O.p. nie znajdują zastosowania. Skarżący kasacyjnie nie przedstawił żadnego dowodu, który chociażby uprawdopodabniałby jego twierdzenie, że przesyłkę zawierającą decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych otrzymał w innym dniu niż ten, który wskazany został na potwierdzeniu jej odbioru. Argumentacja pełnomocnika skarżącego sprowadza się do wykazania, że właściwą datą doręczenia decyzji powinien być dzień 10 marca 2015 r., gdyż ta data wynika z datownika przybitego przez urząd pocztowy na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki. Organ administracji, jak również Sąd pierwszej instancji, wyjaśniły jednak czego dotyczy ta data - z daty widniejącej na datowniku placówki oddawczej (na którą to datę powołuje się autor skargi) umieszczonej na zwrotnym potwierdzeniu odbioru wynika jedynie, że potwierdzenie to zostało w tym właśnie dniu, tj. 10 marca 2015 r., przekazane przez doręczyciela do placówki pocztowej. Nie można też zarzucić organowi administracji państwowej, iż analizując sporną kwestię ograniczył się tylko dokumentu w postaci "zwrotnego potwierdzenia przesyłki rejestrowanej". W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku skład orzekający podkreślił, iż z wydruku "Śledzenie przesyłek" (karta 146 akt administracyjnych) wynika, że przesyłka została doręczona w dniu 9 marca 2015 r. o godz. 18:19. Nie można zatem zarzucić organowi powołanie się na tego rodzaju dowód, gdyż zgodnie z art. 180 § 1 O.p., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Skarżący kasacyjnie nie powołał żadnych dowodów, które podważałyby powyższą okoliczność. Z tych względów niezasadne okazały się wszelkie zarzuty dotyczące kompletności i oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie. Także zarzut, co do uniemożliwienia skarżącemu wypowiedzenia się w zakresie przeprowadzonego dowodu z "potwierdzenia odbioru", uznać należy za nieuzasadniony. Jeżeli skarżący kasacyjnie miał dowody podważające dane (daty) ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki (decyzji), to nic nie stało na przeszkodzie, by wskazał je w postępowaniu przed organem administracji państwowej lub Sądem pierwszej instancji. Także w skardze kasacyjnej skarżący kasacyjnie nie wskazuje jakiego rodzaju dowody mógłby przedstawić Ministrowi Pracy i Polityki Społecznej podważających treść dokumentu, którym było potwierdzenie odbioru decyzji Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z 6 marca 2015 r. Z kolei zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skuteczny tylko wówczas, gdy sąd pierwszej instancji nie odniesie się do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia lub gdy jego uzasadnienie sporządzone jest w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku (zob. wyroki NSA z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. akt I GSK 584/13; z dnia 11 września 2014 r., sygn. akt I FSK 1335/13). Taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Sąd pierwszej instancji wskazał wyczerpująco stan sprawy i te jego elementy, które były istotne dla kontroli legalności zaskarżonego postanowienia. Nadto uzasadnienie wyroku zawiera również ocenę powyższych okoliczności oraz omówienie przyczyn, dla których zasadnym było zastosowanie art. 228 § 1 pkt 2 O.p. – stwierdzenie w formie postanowienia uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 tej ustawy.