III SA/Lu 500/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis, Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, Protokolant Sekretarz sądowy Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 22 listopada 2018 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązku wynikającego z ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; II. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz skarżącego K. B. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...], Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej jako: "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] (dalej jako: "organ I instancji") z dnia [...] maja 2018 r., nr [...], w przedmiocie nałożenia na K. B. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą firma A, (dalej jako: "skarżący") kary pieniężnej w wysokości [...] zł. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny: W dniu [...] lutego 2018 r., funkcjonariusze [...] w miejscowości W., na podstawie art. 13 ust. 7 ustawy z dnia 9 marca 2017 r. – o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów (Dz. U. z 2017 r., poz. 708 ze zm.) dalej jako: "ustawa o SENT", dokonali kontroli pojazdu przewoźnika, firma A, gmina [...] (województwo mazowieckie), nr rej. pojazdu [...], nr rej. naczepy [...], przewożącego olej napędowy, [...] w ilości 32.000 l ze zgłoszeniem [...], w zakresie dokumentów pojazdów i wydanych zezwoleń oraz dokumentów przewozowych. W wyniku przeprowadzonej kontroli ustalono brak wpisu dotyczącego numeru zezwolenia drogowego w systemie SENT. Okoliczność przeprowadzenia kontroli została stwierdzona protokołem z dnia [...] lutego 2018 r. Decyzją z dnia [...] maja 2018 r. organ I instancji nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości [...] zł za niedopełnienie obowiązku, o którym mowa w art. 5 ust. 4 pkt 6 ustawy o SENT, w zgłoszeniu przewozu nr [...] z dnia [...] lutego 2018 r. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 3 ust. 2 lit. b ustawy o SENT, dokonywany przez skarżącego przewóz podlegał systemowi monitorowania drogowego. Stosownie zaś do art. 5 ust. 4 pkt przewoźnik jest zobowiązany przed rozpoczęciem przewozu towaru uzupełnić zgłoszenie, o numer zezwolenia. Przeprowadzona w dniu [...] lutego 2018 r. kontrola, wykazała niedopełnienie przez skarżącego obowiązku uzupełnienia zgłoszenia o numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. – o transporcie drogowym (Dz. U. z 2017 r., poz. 2200 ze zm.) dalej jako: "u.t.d." o ile są wymagane, o którym mowa w art. 5 ust. 4 pkt ustawy o SENT. Uzasadniało to nałożenie na skarżącego kary pieniężnej w wysokości [...] zł stosownie do art. 22 ust. 2 ustawy o SENT. W ocenie organu, w niniejszej sprawie nie zaszły okoliczności uzasadniające odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej, o których mowa w art. 26 ust. 3 ustawy o SENT. Skarżący nie zgadzając się z powyższą decyzją, złożył odwołanie, wnosząc o jej uchylenie oraz odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej. Organ odwoławczy nie podzielił zarzutów odwołania, podtrzymując stanowisko zaprezentowane przez organ I instancji. W uzasadnieniu wydanej decyzji podkreślono, że przeprowadzona w dniu [...] lutego 2018 r. kontrola stwierdziła niedopełnienie obowiązku uzupełnienia zgłoszenia o numer zezwolenia, zaświadczenia lub licencji w rozumieniu u.t.d. Podkreślono, że do nałożenia kary pieniężnej, istotne znaczenie ma zaistnienie jednej z przesłanek wymienionych art. 22 ust. 2 ustawy o SENT tj. nieuzupełnienie zgłoszenia danych, o których mowa w art. 5 ust. 4 ustawy o SENT. W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, wskazane w art. 26 ust. 3 ustawy o SENT. Wyjaśniono, że okoliczność okazania licencji w trakcie kontroli drogowej stanowi jedynie spełnienie obowiązku wynikającego z art. 87 u.t.d. i nie ma znaczenia w sprawie. W odniesieniu do zarzutu naruszenia właściwości organ nie podzielił stanowiska skarżącego i uznał go za bezzasadny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Zasadniczo powtórzył zarzuty i argumentację przedstawioną w odwołaniu, tj. naruszenie art. 22 ust. 2 ustawy o SENT w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, art. 120, 121 § 1, art. 122, art. 187 § 1, art. 221a § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 z późn. zm.) dalej jako: "o.p.". Dodatkowo zarzucił: - naruszenie art. 22 ust. 3 ustawy o SENT, poprzez zawężenie badania możliwości odstąpienia od wymierzenia kary i ograniczenie pojęcia interesu publicznego do zasady powszechności obciążenia daninami publicznymi; - art. 121 § 2 i art. 187 § 3 o.p., poprzez nie uwzględnienie przez organ odwoławczy okoliczności, że sporna informacja nie utrudniła analizy uzupełnionego przez przewoźnika zgłoszenia SENT, ale ma charakter informacji powszechnie dostępnej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie organem pierwszej instancji, który nałożył karę pieniężną był Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...], właściwy dla miejsca kontroli przewozu towarów, stosownie do art. 26 ust. 2 ustawy o SENT. Zgodnie z tym przepisem karę pieniężną nakłada naczelnik urzędu celno-skarbowego, właściwy dla miejsca kontroli przewozu towarów, z wyjątkiem art. 30. Wskazany wyjątek dotyczy sytuacji, gdy naruszenie podlegające karze pieniężnej, nie zostało stwierdzone w trakcie kontroli SENT, lecz w trakcie postępowania podatkowego, kontroli podatkowej albo kontroli celno-skarbowej. W takiej sytuacji właściwym do wydania decyzji jest naczelnik urzędu celno-skarbowego, właściwy ze względu na siedzibę organu, który ujawnił naruszenia. Pozostałe przepisy zamieszczone w art. 30 ust. 2-6 ustawy o SENT przewidują inne zasady właściwości miejscowej organu I instancji, w określonych sytuacjach. W myśl art. 26 ust. 5 ustawy o SENT, w zakresie nieuregulowanym w ustawie, do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy o.p. Ustawa o SENT nie wskazuje organu rozpatrującego odwołanie. Nie ulega zatem wątpliwości, że w takiej sytuacji należy stosować regulacje zawarte w o.p. Gdyby przepisy o.p. nie zawierały innych postanowień poza art. 220 § 2, wówczas organem właściwym do rozpatrzenia odwołania byłby organ podatkowy wyższego stopnia. Rzecz jednak w tym, że o.p. wskazuje również na odmienne przypadki, które wyznaczają inne, niż w art. 220 § 2 – organy właściwe do rozpatrzenia odwołania. Unormowania zawarte w art. 221 § 1 i 2 o.p. określają, w jakich przypadkach odwołania rozpatrywane są przez ten sam organ, który wydał decyzję w pierwszej instancji (nie dotyczą one przedmiotowej sprawy). Z dniem [...] marca 2017 r. wszedł w życie art. 221a o.p. W myśl art. 221a § 1 o.p. – w przypadku wydania w pierwszej instancji przez naczelnika urzędu celno-skarbowego decyzji, o której mowa w art. 83 ust. 4-5 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. - o Krajowej Administracji Skarbowej (ustawa o KAS), odwołanie od tej decyzji rozpatruje ten sam organ podatkowy, stosując odpowiednio przepisy o postępowaniu odwoławczym. Stosownie do art. 83 ust. 4 ustawy o KAS – naczelnik urzędu celno-skarbowego, który sporządził wynik kontroli celno-skarbowej, jest właściwy do przeprowadzenia postępowania podatkowego i wydania decyzji. Zgodnie zaś z art. 83 ust. 5 ustawy o KAS, w przypadku gdy kontrolowana spółka cywilna, jawna, partnerska, komandytowa, albo komandytowo-akcyjna została rozwiązana w trakcie kontroli celno-skarbowej albo postępowania podatkowego, postępowanie podatkowe kończy się decyzją, o której mowa w art. 115 § 4 o.p. Stosownie do art. 221a § 2 o.p. – w przypadku wydania w pierwszej instancji przez naczelnika urzędu celno-skarbowego decyzji innej niż decyzja, o której mowa w § 1, odwołanie od tej decyzji służy do dyrektora izby administracji skarbowej właściwego dla kontrolowanego w dniu zakończenia postępowania podatkowego. Skoro w przedmiotowej sprawie organ I instancji nie wydał decyzji, o której mowa w art. 83 ust. 4 i 5 ustawy o KAS, przeto w ocenie składu orzekającego, organem odwoławczym jest – dyrektor izby administracji skarbowej, właściwy dla kontrolowanego w dniu zakończenia postępowania. Przemawia za tym wykładnia językowa art. 221a § 2 o.p., a nadto brzmienie art. 221a § 3 o.p., zgodnie z którym – jeżeli nie można ustalić właściwego dyrektora izby administracji skarbowej zgodnie z § 2, odwołanie służy do dyrektora izby administracji skarbowej właściwego ze względu na siedzibę naczelnika urzędu celno-skarbowego, który wydał decyzję. W komentarzu Sławomira Presnarowicza do art. 221a o.p. (LEX/el. 2018) stwierdzono, że "(...) w komentowanym przepisie ustawodawca ustanawia właściwość miejscową przy wnoszeniu odwołania, wskazując na dyrektora izby administracji skarbowej, który co do zasady byłby właściwy – nie z uwagi na naczelnika urzędu celno-skarbowego wydającego decyzję, lecz właściwy dla kontrolowanego. Odniesieniem czasowym przy przyjmowaniu właściwości miejscowej w tym przypadku jest "dzień zakończenia postępowania podatkowego" – w tej sytuacji należy przyjmować, że będzie nim dzień wydania decyzji podatkowej." Skarżący zamieszkuje i prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą w [...], znajdującym się w województwie mazowieckim. Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] w pouczeniu od wydanej przez siebie decyzji błędnie pouczył, że odwołanie należy wnieść do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w [...], podczas gdy w przedmiotowej sprawie organem II instancji powinien być Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W.. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, również nie kwestionował swojej właściwości miejscowej do rozpoznania wniesionego środka zaskarżenia. Powyższy pogląd składu orzekającego w niniejszej sprawie prezentowany jest jednolicie w dotychczasowej linii orzeczniczej sądów administracyjnych (zob. m.in. wyroki WSA w Gdańsku: z dnia 5 lipca 2018 r., sygn. akt III SA/Gd 359/18; z dnia 20 września 2018 r., sygn. akt III SA/Gd 394/18; wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 4 października 2018 r., sygn. akt II SA/Go 567/18; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 19 września 2018 r., sygn. akt I SA/Ol 316/18). A zatem działanie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej dotknięte było wadą nieważności określoną w art. 247 § 1 pkt 1 o.p., co uzasadniało stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W sytuacji, gdy zachodzi konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego rozstrzygnięcia z powodu naruszenia przepisów o właściwości, sąd nie odniósł się do pozostałych zarzutów skargi, ani też nie analizował sprawy pod względem merytorycznym, uznając to za przedwczesne. Odnosząc się do orzecznictwa przywołanego przez organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 7 listopada 2017 r., sygn. akt III SA/Wr 470/17 i wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 12 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Bd 933/17) wyjaśnić należy, że orzeczenia te, zapadły na gruncie odmiennego stanu faktycznego i innych przepisów. Przedmiotem przywołanych wyroków są kary pieniężne z tytułu urządzania gier na automatach. O właściwości miejscowej organów w tego rodzaju sprawach rozstrzygają przepisy ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. - o grach hazardowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 165) i kluczowe dla jej ustalenia jest miejsce, w którym dany podmiot urządza grę hazardową, a od 1 kwietnia 2017 r. także – lokalizacja niezarejestrowanego automatu (art. 90 ust. 1). Przepis ten wprowadza szczególną regułę ustalania właściwości miejscowej według siedziby organu, na którego obszarze działania jest urządzana gra hazardowa. Z tych względów należało orzec jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Do niezbędnych kosztów postępowania zaliczono wpis od skargi (200 zł), opłatę skarbową (17 zł) i wynagrodzenie radcy prawnego (900 zł), stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. - w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265).