II OSK 794/19
PostanowienieNaczelny Sąd Administracyjny2020-09-15
Skład orzekający: Grzegorz Czerwiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Stowarzyszenie E. może zostać dopuszczone do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika, jeśli jego statutowe cele obejmują reprezentowanie interesów zbiorowych członków wobec organów władzy publicznej i ochronę ich uprawnień emerytalno-rentowych, a sprawa dotyczy odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, co może wpłynąć na świadczenia emerytalne członka Stowarzyszenia?Ratio decidendi
Wniosek Stowarzyszenia E. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika zasługuje na uwzględnienie, ponieważ jego statutowe cele obejmują reprezentowanie interesów zbiorowych członków wobec organów władzy publicznej oraz ochronę ich uprawnień emerytalno-rentowych, a sprawa dotycząca odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych ma bezpośredni wpływ na świadczenia emerytalne członka Stowarzyszenia. Udział Stowarzyszenia w postępowaniu jest uzasadniony zarówno ze względu na zgodność z jego statutową działalnością, jak i ze względu na interes społeczny, który przejawia się w potrzebie sądowej kontroli legalności decyzji organów administracji w sprawach mogących istotnie wpłynąć na sytuację prawną i materialną określonej grupy społecznej.Stan faktyczny
Stowarzyszenie E. złożyło wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu przed NSA w charakterze uczestnika w sprawie ze skargi kasacyjnej dotyczącej odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej i osoby represjonowanej z powodów politycznych dla W. W. Stowarzyszenie argumentowało, że jego cele statutowe, obejmujące reprezentowanie interesów członków wobec organów władzy i ochronę świadczeń emerytalno-rentowych, są zgodne z przedmiotem sprawy, która może wpłynąć na świadczenia emerytalne jego członka. Stowarzyszenie podkreśliło również interes społeczny wynikający z potrzeby kontroli działań IPN.Rozstrzygnięcie
Dopuszczono Stowarzyszenie E. z siedzibą w W. do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 15 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Stowarzyszenia E. z siedzibą w W. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w sprawie ze skargi kasacyjnej P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 listopada 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 2158/18 w sprawie ze skargi W. W. na decyzję P. z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych postanawia: dopuścić Stowarzyszenie E. z siedzibą w W. do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika.
Wyrokiem z dnia 22 listopada 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 2158/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi W. W. na decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] oraz orzekł o zwrocie kosztów postępowania sądowego.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Prezes Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.
W. W. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej odrzucenie w całości, zobowiązanie organu do wystawienia decyzji potwierdzającej, że spełnia on warunki, o których mowa w art. 4 ustawy z dnia 20 marca 29015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. , poz. 690 ze zm., dalej jako ustawa o działaczach opozycji).
We wniosku z dnia 22 lipca 2020 r. Stowarzyszenie E. z siedzibą w W. Zarząd Główny (dalej jako wnioskodawca lub Stowarzyszenie) wniosło o dopuszczenie go do udziału w niniejszym postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania na etapie rozpoznania skargi kasacyjnej na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 9 i art. 25 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej jako P.p.s.a.).
W uzasadnieniu powyższego wniosku Stowarzyszenie wskazało na przedmiot rozpatrywanej sprawy wynikający z art. 4 ustawy o działaczach opozycji oraz, że sprawa ta dotyczy jego członka W. W., zam. [...], ul. P. [...] m [...] legitymującego się dowodem osobistym [...] wydanym przez Burmistrza Miasta B..
Wskazano, że W. W. jako członek Koła Stowarzyszenia w B. wystąpił do Zarządu Głównego Stowarzyszenia o jego udział w postępowaniu toczącym się przed NSA pod sygn. akt II OSK 794/19 a Prezes Zarządu Głównego Stowarzyszenia posiadający uprawnienie do reprezentowania Stowarzyszenia, uznał, że wniosek ten zasługuje na uwzględnienie ze względu na cele statutowe Stowarzyszenia i interes społeczny.
Stowarzyszenie twierdzi, że jego udział w postępowaniu administracyjnym może służyć nie tylko realizacji faktycznych, jasno określonych, celów statutowych Stowarzyszenia jako organizacji społecznej ale przyczyni się do lepszego wypełnienia przez postępowanie administracyjne jego celów i pomoże obiektywnie rozstrzygnąć przedmiot postępowania.
Stowarzyszenie podkreśla, że zapisy statutu jednoznacznie wskazują na liczne merytoryczne powiązania przedmiotu postępowania administracyjnego z celami i zakresem jego działania.
W rozdziale II Statutu Stowarzyszenia zatytułowanym "Cele i zakres działalności Stowarzyszenia", w § 5 zostały wymienione następujące cele: 1) integrowanie członków Stowarzyszenia i ich rodzin; 2) organizowanie i promocja życia kulturalnego, wypoczynku, sportu i rekreacji; 3) uczestniczenie w życiu społecznym i publicznym; 4) reprezentowanie interesów zbiorowych swoich członków wobec organów władzy publicznej; 5) ochrona interesów członków Stowarzyszenia w zakresie przysługujących im uprawnień oraz świadczeń emerytalno-rentowych, socjalno-bytowych, zdrowotnych i kulturalnych, a także sprawowanie związanej z tym kontroli społecznej; 6) kształtowanie patriotyzmu, wierności Ojczyźnie i Narodowi, a także pielęgnowanie doświadczeń historii i tradycji zawodowych.
Szczególną uwagę Stowarzyszenie zwróciło na cele określone w § 5 pkt 4 i 6 jego statutu. Według niego z powyższych zapisów statutu jasno i niewątpliwie wynika, że wniosek o wstąpienie Stowarzyszenia do postępowania dotyczącego W. W. był uzasadniony. Przedmiot postępowania wkracza w zakres działania Stowarzyszenia. Jego udział może przyczynić się do obiektywnego przeprowadzenia czynności postępowania i doprowadzić do wyniku zgodnego ze stanem faktycznym i obowiązującym prawem. Stowarzyszenie podnosi, że jego udział w tym postępowaniu ma na celu nie tylko ochronę interesów jego członka lecz przede wszystkim ochronę obiektywnego porządku prawnego w ramach szeroko pojętego sprawowania kontroli społecznej nad postępowaniem.
Stowarzyszenie mając na uwadze przedmiot zaskarżonej decyzji, której dotyczy postępowanie toczące się przed NSA pod sygn. akt II OSK 794/19 twierdzi, że znane są mu fakty i dokumenty, które jednoznacznie świadczą o tym, że jego członek W. W., podobnie jak kilka tysięcy innych osób, został pomówiony przez IPN o służbę w organach bezpieczeństwa państwa i służbę na rzecz totalitarnego państwa. Stowarzyszenie wie, że w posiadaniu IPN znajdują się wszelkie dowody świadczące o tym, że W. W. nigdy nie był funkcjonariuszem Służby Bezpieczeństwa. Wynika to między innymi z faktu, że IPN przejął bazę sytemu elektronicznej ewidencji kadrowej "[...]" – w którym rejestrowano wszystkich pracowników resortu spraw wewnętrznych. System ten był eksploatowany w MSW od 1977 r. przez Departament Kadr MSW i był prowadzony w dwóch równoległych wersjach, elektronicznej i tradycyjnej papierowej. Był on aktualizowany w systemie miesięcznym w oparciu o normatywy etatowe i rozkazy /decyzje/ kadrowe i pozwalał precyzyjnie rejestrować i odróżniać funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej od funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa od poziomu najmniejszej struktury organizacyjnej przez struktury wojewódzkie, aż do całego ministerstwa. Wspomina o tym pracownik IPN M. K. w opracowaniu dostępnym od 2014 r. zatytułowanym "Elektroniczne bazy danych Służby Bezpieczeństwa"/https://docplayer.pl/67992835-Mariusz-kwasniak-elektroniczne-bazy-danych-sluzby-bezpieczenstwa-przeglad-archiwalny-instytutu-pamieci-narodowej-7-55-70.html/.
Zaświadczenie jakie wystawił IPN W. W. /podobnie jak wielu innym funkcjonariuszom Policji w stanie spoczynku/ pomawia go w oczywisty sposób o służbę, której w istocie nie pełnił. Pomówienie to ma charakter inkwizycyjny i godzi w jego prawa w wielu wymiarach. Nie tylko stygmatyzuje go w oczach opinii publicznej, lecz wywiera również restrykcyjne konsekwencje prawne w sferze materialnej, między innymi stanowiąc fałszywą podstawę do decyzji radykalnie obniżających świadczenia emerytalne, które w konsekwencji spychają go wraz z rodziną do życia na granicy biologicznego przeżycia.
Stowarzyszenie wskazuje, że potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych ma dla jego członka i samego Stowarzyszenia szczególnie ważne znaczenie w wielu aspektach walki o odzyskanie dobrego imienia, odzyskanie praw emerytalnych utraconych na skutek irracjonalnego, jednostronnego i niezgodnego z rzeczywistością, działania IPN.
Interes faktyczny i prawny z jakim Stowarzyszenie ma do czynienia w tej sprawie pozostaje w bezpośredniej korelacji z jego celami statutowymi i może być definiowany jako ważny element interesu społecznego. Interes społeczny Stowarzyszenia polega na umożliwieniu mu wypełniania uprawnień statutowych i ustawowych wobec swoich członków, rozumianych w szerszym aspekcie jako działania w celu ochrony praw całej społeczności emerytowanych funkcjonariuszy służb mundurowych, a także innych osób zainteresowanych jego wsparciem.
Stowarzyszenie podkreśla, że ma świadomość, że nie każdy z jego członków posiada umiejętność skutecznej obrony swego interesu indywidualnego, zwłaszcza w zderzeniu z omnipotencją cechującą IPN, stąd konieczność wzmocnienia działań wyjaśniających i prawnych. Stowarzyszenie twierdzi, że jego udział w tym postępowaniu leży w szeroko pojętym interesie społecznym rozumianym również jako interes wymiaru sprawiedliwości wynikający z gwarancji konstytucyjnych.
Udział Stowarzyszenia w postępowaniu jest uzasadniony bowiem istnieje bezpośredni, merytoryczny związek między przedmiotem prowadzonego postępowania a celami statutowymi tego Stowarzyszenia. Działalność Stowarzyszenia ściśle wiąże się z przedmiotem sprawy oraz przemawia za tym interes społeczny.
Wstępując do postępowania Stowarzyszenie chce działać nie tylko w interesie indywidualnym swojego członka ale przede wszystkim w interesie społecznym. Udział w postępowaniu uważa za bardzo ważny czynnik kształtowania świadomości prawnej swoich członków i całej jego społeczności (20 tysięcy funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej i Policji w stanie spoczynku).
Do wniosku dołączono m.in. Statut Stowarzyszenia, kopię decyzji Prezydium Zarządu Głównego Stowarzyszenia nr [...] z [...] czerwca 2020 r., kopię uchwały Zarządu Głównego Stowarzyszenia nr [...] z [...] czerwca 2020 r., upoważnienie dla Pana Z. K., oświadczenie Z. K., wniosek W. W.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 32 P.p.s.a., w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Wynika z tego, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadniczo spór o legalność działań organów administracji publicznej dotyczy organu i skarżącego.
Możliwość rozszerzenia tego podstawowego układu podmiotowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym wprowadza art. 33 § 2 P.p.s.a., zgodnie z którym udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Postanowienie sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie.
Należy zaznaczyć, że poszerzenie przyjętego układu podmiotowego w postępowaniu przed sądem administracyjnym przez przyznanie prawa do udziału w tym postępowaniu innym podmiotom niż skarżący i organ administracji publicznej prowadzi do ingerencji w prawa podmiotowe stron danego postępowania, dlatego jakakolwiek rozszerzająca wykładnia wskazanego przepisu jest niedopuszczalna.
Wymóg art. 33 § 2 P.p.s.a. dotyczący "statutowej działalności" organizacji społecznej, konieczny dla ustalenia, iż działalność ta dotyczy interesów prawnych innych osób, winien się mieścić w zakresie celów statutowych i powinien być on interpretowany ściśle, co oznacza, że działalności takiej nie można domniemywać z ogólnych zapisów określających cel stowarzyszenia (por. post. NSA z dnia 17 października 2012 r. sygn. akt II OZ 864/12, Lex nr 1270309). Podkreśla się przy tym, że na gruncie art. 33 § 2 P.p.s.a. nie wystarczy samo proste zestawienie zakresu działalności statutowej organizacji społecznej z przedmiotem sprawy administracyjnej. Organizacja nie ma bowiem zapewnionego z mocy prawa udziału w postępowaniu przed sądem dotyczącym innej osoby, ale może brać udział w postępowaniu, oczywiście w zakresie swojej działalności statutowej, w przypadkach określonych w ustawie – tak przepis art. 9 P.p.s.a. Art. 198 Konstytucji RP przesądza, że jest to kontrola oparta na obiektywnym kryterium zgodności z przepisami prawa. Organizacja społeczna może zatem zostać dopuszczona do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, jeżeli jej udział ma na celu ochronę obiektywnego porządku prawnego (por. post. NSA z dnia 3 lipca 2014 r. sygn. akt II OZ 662/14, postanowienie składu siedmiu sędziów NSA z dnia 28 września 2009 r., sygn. akt II GZ 55/09, ONSAiWSA 2010, Nr 2, poz. 23 oraz B. Adamiak, Glosa do ww. post. NSA, OSAP 2011, z. 11, poz. 108).
W świetle art. 33 § 2 P.p.s.a. każdy cel działania określony w statucie nadanym czy przyjętym zgodnie z obowiązującym prawem może uzasadniać wystąpienie z żądaniem dopuszczenia do postępowania sądowego, jeżeli przedmiot postępowania wkracza w zakres działań organizacji społecznej, czy to ze względu na czynności postępowania, czy też ze względu na jego wynik. Celem wymienionym w statucie (regulaminie) organizacji, uzasadniającym dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu sądowym może być nie tylko obrona indywidualnych interesów i praw swoich członków, ale także na przykład propagowanie określonej działalności czy pewnych idei, ochrona wartości materialnych i niematerialnych, zapobieganie niekorzystnym zjawiskom społecznym lub ekonomicznym. Organizacja społeczna może działać na rzecz jednej ze stron, wzmacniając jej pozycję w postępowaniu, a może też nie wiązać swoich czynności procesowych z interesami żadnej ze stron, mając na uwadze tylko zachowanie wymagań interesu społecznego.
Wobec powyższego w pierwszej kolejności, Sąd, rozpoznając wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, bada, czy sprawa, do której zgłosiła udział organizacja społeczna, dotyczy zakresu jej statutowej działalności oraz czy realizuje w ten sposób interes społeczny. Te przesłanki winny stanowić podstawę rozstrzygnięcia sądu w przedmiocie dopuszczenia do udziału w sprawie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest dopuszczalna taka wykładnia art. 33 § 2 P.p.s.a., według której sąd administracyjny byłby zobowiązany do uwzględnienia wniosku organizacji społecznej tylko z tego powodu, że jest ona formalnie organizacją społeczną, a charakter rozpoznawanej sprawy sądowoadministracyjnej jest zgodny z zakresem jej statutowej działalności (por. postanowienie NSA z 28 września 2009 r., sygn. akt II GZ 55/09). Decydujące dla oceny wniosku o dopuszczenie do udziału w sprawie sądowoadministracyjnej jest bowiem wykazanie nie tylko tego, że sprawa dotyczy jej statutowej działalności, ale okoliczności, że za udziałem tym przemawia interes społeczny.
Rozpoznając wniosek złożony w przedmiotowej sprawie w kontekście wyżej wskazanych warunków dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w sprawie uznać należy, że za udziałem Stowarzyszenia E. z siedzibą w W. przemawia interes społeczny jak i fakt, że przedmiot niniejszego postępowania dotyczy jego statutowej działalności.
Rozpoznawana sprawa dotyczy odmowy potwierdzenia przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w formie decyzji statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych W. W., o co wnioskował on na podstawie art. 4 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych. IPN zaskarżoną do sądu decyzją z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] odmówił potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych, uznając, że zainteresowany w latach 1989-1990 pełnił służbę w organach bezpieczeństwa państwa – był zatrudniony w Wydziale [...] w Ł. w okresie od [...] maja 1989 r. do [...] lipca 1990 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 listopada 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 2158/18, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] uznając, że zebrany w sprawie stan faktyczny nie uzasadnia w sposób niebudzący wątpliwości, że wystąpiły przesłanki do odmowy potwierdzenia statutu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej W. W.
W. W. jest emerytowanym funkcjonariuszem Policji, który zaczął służbę w Milicji Obywatelskiej w maju 1989 r. w Wydziale Łączności Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych. W tej formacji służył do końca lipca 1990 r. Następnie przeszedł z pionu łączności w Milicji Obywatelskiej do Policji. Ocena tego krótkiego, początkowego okresu służby zaważyła na odmownym rozstrzygnięciu przez IPN wniosku W. W. o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji prawo do świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej przysługuje działaczowi opozycji antykomunistycznej lub osobie represjonowanej z powodów politycznych o potwierdzonym statusie działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, zwanym dalej "osobą uprawnioną".
Z powyższego wynika, że odmowna decyzja IPN w przedmiotowej sprawie będzie miała wpływ na prawo W. W. do świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o której mowa w ww. przepisie. Istnienie takiej decyzji może mieć również pośredni wpływ na wysokość otrzymywanego obecnie świadczenia emerytalnego przysługującego funkcjonariuszowi policji albowiem może ona stanowić podstawę do wszczęcia przez właściwy organ emerytalny z urzędu postępowania o uchylenie lub zmianę decyzji organu emerytalnego. Zgodnie bowiem z art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 723) decyzja organu emerytalnego ustalająca prawo do zaopatrzenia emerytalnego lub wysokość świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia ulega uchyleniu lub zmianie na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, jeżeli zostaną przedstawione nowe dowody lub ujawniono nowe okoliczności faktyczne, które mają wpływ na prawo do zaopatrzenia emerytalnego lub wysokość świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia. Taką okolicznością jest uznanie, że W. W. był w okresie od [...] maja 1989 r. do [...] lipca 1990 r. był funkcjonariuszem organów bezpieczeństwa państwa a zatem można też przyjąć, że odpowiada to służbie na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ust. 1 pkt 5 lit. d) tiret 8 ww. ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy policji itd. Zgodnie z art. 15c ust. 1 tej ustawy W przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i która pozostawała w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., emerytura wynosi:
1. 0% podstawy wymiaru – za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b;
2. 2,6% podstawy wymiaru – za każdy rok służby lub okresów równorzędnych ze służbą, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, 1a oraz 2-4.
W myśl art. 15c ust. 4 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym w celu ustalenia wysokości emerytury, zgodnie z ust. 1-3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1. Stosownie do art. 13a ust. 1 ww. ustawy na wniosek organu emerytalnego Instytut Pamięci Narodowej - Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu sporządza na podstawie posiadanych akt osobowych i, w terminie 4 miesięcy od dnia otrzymania wniosku, przekazuje organowi emerytalnemu informację o przebiegu służby wskazanych funkcjonariuszy na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b.
Z powyższego wynika, że zaskarżona decyzja ma wpływ na interes zbiorowy emerytowanych funkcjonariuszy policji będących członkami Stowarzyszenia E. w W. bowiem prowadzone przez IPN postępowanie o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, kiedy funkcjonariusze ci służyli w Wydziałach Łączności Wojewódzkich Urzędów Spraw Wewnętrznych, doprowadzi do odmowy uzyskania świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o której mowa w art. 7 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji. Uzasadnione jest zatem dopuszczenie do udziału Stowarzyszenia z uwagi na wypełnienie celu statutowego, określonego w § 5 pkt 4 Statutu tego Stowarzyszenia (reprezentowanie interesów zbiorowych swoich członków wobec organów władzy publicznej). Niewątpliwie wspieranie emerytowanych Policjantów w trakcie postępowań przed sądami w tego typu sprawach jest w interesie społecznym bowiem pozwala na zwiększenie świadomości prawnej tych osób a nadto pozwala wyjaśnić zawiłości prawne tego typu postępowań.
Zdaniem NSA za udziałem Stowarzyszenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym przed NSA przemawia także cel statutowy określony w § 5 pkt 5 Statutu tj. ochrona interesów członków Stowarzyszenia w zakresie przysługujących im uprawnień oraz świadczeń emerytalno-rentowych, socjalno-bytowych, zdrowotnych i kulturalnych, a także sprawowanie związanej z tym kontroli społecznej. Przedmiotowe postępowanie niewątpliwie będzie miało wpływ na zakres przysługujących skarżącemu, będącemu członkiem Stowarzyszenia uprawnień (art. 7 ust. 1 ustawy o działaczach opozycji) oraz pośrednio świadczeń emerytalno-rentowych.
Ewidentnie więc rozstrzygnięcie sprawy będzie wiązało się z zakresem statutowej działalności Stowarzyszenia E.
Wobec powyższego uznać należy, że występuje powiązanie między przedmiotem sprawy a statutowymi celami i zakresem działalności Stowarzyszenia. Ma ono za zadanie reprezentować interesy zbiorowe swoich członków przed organami władzy publicznej (IPN) i ochraniać interesy tych członków w zakresie przysługujących im uprawnień oraz świadczeń emerytalno-rentowych. Niewątpliwie kwestia odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, z którym to wiążą się określone uprawnienia i świadczenia dotyczy celów i zakresu działalności organizacji społecznej jaką jest Stowarzyszenie Emerytów i Rencistów Policyjnych. W.W. jest emerytowanym policjantem zrzeszonym w ww. Stowarzyszeniu a sprawa dotyczy jej interesów.
Odnosząc się natomiast do drugiej przesłanki, tj. interesu społecznego, stwierdzić należy, że interes ten nie jest synonimem interesu prawnego, a zatem nie jest konieczne, aby organizacja społeczna lub jej członkowie posiadali interes prawny do uznania, że za udziałem w sprawie przemawia interes społeczny. Jak wskazano w wyroku NSA z dnia 14 grudnia 2012 r. sygn. akt II OSK 1512/11, interes społeczny to nie tylko interes społeczności lokalnej, ale również interes państwa, obywateli jako całej zbiorowości oraz ich poszczególnych grup. W interesie społecznym jest, aby organizacje społeczne czuwały nad legalnym przebiegiem postępowań administracyjnych i sądowoadministracyjnych dotyczących kwestii, które w sposób istotny mogą wpłynąć na zakres obowiązków ich członków i pozwolą na ochronę określonej grupy społecznej, w tym przypadku emerytowanych funkcjonariuszy Policji. Za takie należy uznać postępowanie w przedmiotowej sprawie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Stowarzyszenie E. w W. spełnia ww. przesłankę, bowiem jego udział w niniejszym postępowaniu sprzyjać może sądowej kontroli w zakresie wydawania decyzji przez organ administracji w tego rodzaju sprawach przy uwzględnieniu argumentacji czynnika społecznego.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 33 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło