I SA/Wa 1478/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Referent stażysta Dorota Szczepek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2018 r. sprawy ze skargi B. K. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2015 r., sygn. akt I SAB/Wa 561/14. 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje na rzecz skarżącego B. K. od Prezydenta [...] sumę pieniężną w kwocie 2000 (dwa tysiące) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego B. K. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. B. K. dalej zwany "skarżącym" wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę o wymierzenie grzywny Prezydentowi [...] w związku z niewykonaniem przez organ wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 lutego 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 561/14 zobowiązującego Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z 9 grudnia 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. Hip. "[.]" dz. Nr [...]. W skardze skarżący wniósł o: 1) wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości stosownej do bezczynności organu przy rozpoznaniu wniosku o przyznanie odszkodowania, biorąc pod uwagę kwoty przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2017 r., ogłoszone przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego 16 lutego 2018 r. (M. P. z 2018 r. poz. 197), stosownie do art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; 2) przyznanie od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości 5000 zł; 3) zasądzenie od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania w sprawie, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych; 4) rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 4 powołanej wyżej ustawy. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że na podstawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 lutego 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 561/14 Prezydent [...] został zobowiązany do rozpoznania wniosku z 9 grudnia 2013 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. Hip. "[...]" dz. Nr [...], w terminie czterech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych. W związku z brakiem podejmowania jakichkolwiek czynności zmierzających do rozstrzygnięcia wniosku o odszkodowanie 14 sierpnia 2015 r. Prezydent [...] został wezwany do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 lutego 2015 r. Wobec bezczynności organu 8 października 2015 r. została złożona skarga o wymierzenie grzywny. Wyrokiem z 6 maja 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 180/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 zł. Wyrokiem z 10 lutego 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1612/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2000 zł, stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszenie prawa i przyznał na rzecz skarżącego sumę pieniężną w wysokości 1000 zł. Z uwagi na dalszą bezczynność Prezydent [...] pismem z 4 lipca 2017 r. został wezwany do wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 lutego 2015 r. Pomimo tego do dnia wniesienia skargi nie zostało wydane rozstrzygnięcie w sprawie. Nie ulega zatem wątpliwości, że Prezydent [...], pomimo stwierdzenia w wyroku WSA w Warszawie z 6 lutego 2015 r. bezczynności w prowadzeniu przez organ postępowania administracyjnego, jak też nałożenia na organ grzywny oraz ponowne wezwanie do jego wykonania nadal pozostaje w bezczynności w prowadzeniu postępowania administracyjnego nie podejmując czynności zmierzających do jego zakończenia. Jeżeli chodzi o wysokość grzywny, to zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 16 lutego 2018 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2017 r. i w drugim półroczu 2016 r. przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej, pomniejszone o potrącone od ubezpieczonych składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe oraz chorobowe, w 2017 r. wyniosło 3.731,13 zł, a w drugim półroczu 2017 r. wyniosło 3.841,39 zł. Biorąc po uwagę powyższe kwoty, jak i sądowe zobowiązanie Prezydenta [...] do rozpoznania sprawy, wezwanie organu do wykonania wyroku, wyjątkowo rażący charakter zwłoki wynoszący trzy lata, nagminne niewykonywanie przez organ czynności w sprawie, w tym brak zlecenia wykonania operatu szacunkowego, o którym organ wspominał w odpowiedzi na skargę, obawę skarżącego, że z uwagi na swój podeszły wiek nie doczeka się należnej mu rekompensaty, zasadne jest nałożenie na organ grzywny adekwatnej do bezczynności organu przy rozpoznawaniu wniosku oraz przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej w wysokości 5000 zł. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskiem z 10 grudnia 2013 r. (data wpływu wniosku do organu), skarżący wystąpił o odszkodowanie za ww. nieruchomość, na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. B. K. pismem z 13 listopada 2014 r., ograniczył wniosek o odszkodowanie wyłącznie do gruntu nieruchomości "[...]" dz. nr [...] (dawna ul. [...]) o pow. [...] m2 ([...] m2 - [...] m2), a następnie poparł ten wniosek w piśmie z 27 marca 2015 r. Z posiadanych dokumentów wynika, też że wniosek dekretowy Z. K. z 12 kwietnia 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu nie został dotąd rozpatrzony. Pismem z 20 maja 2014 r. (data wpływu do organu) skarżący cofnął wniosek o ustanowienie prawa wieczystego użytkowania do ww. nieruchomości oraz wniósł o umorzenie postępowania w sprawie na podstawie art. 105 Kpa. Zgodnie z posiadanymi aktami, ww. wniosek skarżącego z 20 maja 2014 r., nie został dotąd rozpatrzony decyzją. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 lutego 1998 r. sygn. akt Vl SA 1863/96, dopiero odmowa uwzględnienia wniosku o ustanowienie użytkowania wieczystego lub umorzenie postępowania administracyjnego w tej kwestii, daje podstawę do rozstrzygnięcia sprawy o odszkodowanie. Wobec powyższego, decyzja w sprawie o przyznanie odszkodowania za część ww. nieruchomości o pow. [...] m2, będzie mogła być wydana po zakończeniu postępowania wszczętego wnioskiem Z. K. z 12 kwietnia 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowego gruntu. Organ zwrócił uwagę, że opóźnienie w rozpatrywaniu tej sprawy jest spowodowane m. in. bardzo dużą ilością korespondencji wpływającej do organu w sprawach o przyznanie odszkodowania za nieruchomości objęte działaniem tzw. dekretu warszawskiego. Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, nie pozwala na dotrzymywanie terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie w przepisach Kpa. Również to, że akta sprawy, na skutek wnoszonych przez stronę skarg, pozostają w długotrwałym posiadaniu sądu administracyjnego, także znacząco utrudnia rozpoznawanie sprawy, gdyż nie jest możliwe prowadzenie postępowania wyłącznie w oparciu o akta zastępcze. Jednocześnie, o kolejności rozpatrzenia spraw nie może decydować wyłącznie aktywność procesowa strony i ilość składanych skarg. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 26 sierpnia 2017 r. sygn. akt I SAB/Wa 526/16 zauważył, że w tej sytuacji wystarczającą sankcją dla organu jest uznanie, że jego bezczynność w załatwieniu sprawy miała charakter rażący. Nałożenie na organ obowiązku zapłacenia grzywny lub sumy pieniężnej nie jest bowiem zasadniczym środkiem dyscyplinującym ten organ do załatwienia sprawy w rozsądnym terminie. Przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dają Sądowi kompetencję do oceny zasadności, zarówno nałożenia sankcji finansowej, jak i miarkowania jej wysokości, co uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy. W odniesieniu do nich nie można pominąć także faktu znanego Sądowi z urzędu, że Prezydent [...] prowadzi kilka tysięcy spraw o odszkodowania za przejęcie nieruchomości w trybie tzw. dekretu warszawskiego, a zatem obiektywny osąd prowadzi do wniosku, że nakładanie na organ przez Sąd w każdej tego typu sprawie sankcji finansowych ze środków publicznych byłoby nieuzasadnione, a przede wszystkim nie spełniałoby roli wskazanej w przepisie prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Poza sporem jest to, że prawomocnym wyrokiem z 6 lutego 2015 r. sygn. akt I SAB/Wa 561/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku skarżącego z 9 grudnia 2013 r. o odszkodowanie za nieruchomość, położoną w W. przy ul. [...], ozn. Hip. "[...]" dz. nr [...], w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W wyroku tym Sąd stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Faktem jest również to, że termin wyznaczony przez Sąd upłynął 14 września 2015 r., skoro – jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy o sygn. akt I SAB/Wa 561/14 zwrotnego potwierdzenia odbioru - Prezydent [...] otrzymał odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz aktami sprawy 13 maja 2015 r. Ponadto prawomocnym wyrokiem z 6 maja 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 180/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1000 zł w związku z niewykonaniem wyroku tego Sądu z 6 lutego 2015 r. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Wyrok ten (prawomocny) wraz z aktami sprawy Prezydent [...] otrzymał 20 lipca 2016 r., co wynika z akt administracyjnych sprawy. Następnie prawomocnym wyrokiem z 10 lutego 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1612/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2000 zł w związku z niewykonaniem wyroku tego Sądu z 6 lutego 2015 r. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd przyznał też skarżącemu od organu sumę pieniężną w wysokości 1000 zł. Wyrok ten (prawomocny) wraz z aktami sprawy Prezydent [...] otrzymał 8 czerwca 2017 r., co wynika z akt administracyjnych sprawy. Poza sporem jest, że do chwili obecnej organ nie rozpoznał powyższego wniosku o przyznanie odszkodowania za przejęcie przedmiotowej nieruchomości. Skarga o wymierzenie grzywny jest zatem zasadna. Uznaniu Sądu pozostawiono natomiast ustalenie wysokości grzywny, ponieważ zgodnie z art. 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) dalej zwanej "Ppsa", grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów, tj. art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych w zw. z art. 110 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Ustalenie wysokości grzywny zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Analizując zawartość akt administracyjnych dokumentujących przebieg postępowania administracyjnego od chwili otrzymania przez Prezydenta [...] wniosku o odszkodowanie do momentu orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie Sąd uznał, że zasadnym było wymierzenie organowi grzywny w wysokości 5000 zł. Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że organ, pomimo wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność, dwóch wyroków wymierzających grzywnę, trzykrotnego wezwania do wykonania wyroku i trzech skarg o wymierzenie grzywny nie podejmuje w sprawie żadnej aktywności procesowej. Bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku o odszkodowanie trwa już ponad 3 lata i 2 miesiące. Skoro Prezydent [...] przez tak długi czas nie wykonuje zobowiązania zawartego w prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z 6 lutego 2015 r., mimo ukarania organu dwukrotnie grzywną, to Sąd ponownie rozpatrując skargę o wymierzenie organowi grzywny uznał za zasadne wymierzenie sankcji finansowej w kwocie 5000 zł. Wobec takiego stanu rzeczy Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku Sądu z 6 lutego 2015 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd uznał też za zasadną skargę w zakresie żądania przyznania od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, o której mowa w art. 154 § 7 Ppsa, w wysokości 2000 zł. Zdaniem Sądu, bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku o odszkodowanie wykracza poza zwykłą zwłokę, spowodowaną dużą ilością spraw zalegających w organie. Z lektury akt administracyjnych dostępnych Sądowi wynika, że sprawa nie była na bieżąco prowadzona, czy też w rozsądnych terminach nadzorowana w zakresie stanu tej sprawy. Akta sprawy zostały odłożone na przysłowiową "półkę". Co więcej organ nie zapoznał się nawet ze stanem sprawy. O powyższym świadczy chociażby stanowisko organu zaprezentowane w odpowiedzi na skargę. Prezydent [...] uważa bowiem, że brak rozpoznania wniosku dekretowego Z. K. tamuje rozpoznanie sprawy, jednakże organ nawet nie rozważył zawieszenia postępowania odszkodowawczego, do czasu ostatecznego załatwienia wniosku dekretowego. Poza tym w piśmie z 18 października 2016 r., skierowanym do WSA w Warszawie, organ wskazał, że do zakończenia postępowania konieczne jest sporządzenie operatu szacunkowego celem określenia wartości nieruchomości i zabezpieczenie środków na wypłatę odszkodowania. Tymczasem z akt sprawy wynika, że B. K. decyzją Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] sierpnia 1963 r. nr [...] zostało przyznane odszkodowanie za przejęcie przedmiotowej nieruchomości przez Państwo w trybie tzw. dekretu warszawskiego. Decyzja ta została wydana w trybie art. 53 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, a jej przedmiotem było ustalenie odszkodowania na rzecz skarżącego za jedną działkę budowlaną – nieruchomość, ozn. Hip. "[...]", [...] przy ul. [...] o pow. [...] m2 (za grunt objęty następnie wnioskiem z 9 grudnia 2013 r., zmodyfikowanym w piśmie z 7 listopada 2014 r.). Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 154 § 1, 2 i 6 Ppsa (pkt 1 i 2 wyroku) oraz art. 154 § 7 Ppsa (pkt 3 wyroku) orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie skarżącemu kosztów postępowania sądowego – wpisu sądowego i kosztów działania pełnomocnika (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 Ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).