I OSK 673/19

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-07-03

Skład orzekający: Sędzia NSA Teresa Zyglewska, Sędzia NSA Maciej Dybowski, Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała Zarządu Dzielnicy w przedmiocie umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu, której uzasadnienie nie pozwala na weryfikację ustaleń faktycznych i prawnych, może zostać uznana za zgodną z prawem?
Ratio decidendi
Uchwała organu jednostki samorządu terytorialnego w przedmiocie umieszczenia na liście osób do zawarcia umowy najmu jest aktem z zakresu administracji publicznej, który wymaga należytego uzasadnienia. Brak w uzasadnieniu uchwały wskazania faktów uznanych za udowodnione, dowodów, na których organ się oparł, oraz przyczyn odmowy wiarygodności innym dowodom, uniemożliwia weryfikację prawidłowości ustaleń i rozstrzygnięcia. W związku z tym, uchwała taka, której uzasadnienie jest lakoniczne i nie pozwala na skonfrontowanie wniosków z treścią zgromadzonych dokumentów, nie może być uznana za zgodną z prawem.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła uchwały Zarządu Dzielnicy odmawiającej umieszczenia J.S. i R.S. na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu. Zarząd uzasadnił odmowę przekroczeniem kryterium dochodowego oraz wątpliwościami co do liczby osób faktycznie zamieszkujących w lokalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził nieważność uchwały, uznając jej uzasadnienie za niewystarczające. Prezydent wniósł skargę kasacyjną, zarzucając WSA naruszenie prawa materialnego przez błędne zastosowanie przepisów uchwały mieszkaniowej.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Zyglewska Sędziowie Sędzia NSA Maciej Dybowski (spr.) Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Prezydenta [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 grudnia 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 421/18 stwierdzającego nieważność zaskarżonej uchwały w sprawie ze skargi J.S. i R.S. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 3 grudnia 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 421/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi J.S. oraz R.S. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu, stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym: Uchwałą z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w sprawie zatwierdzenia sposobu zadysponowania mieszkaniowym zasobem miasta [...] (dalej Uchwała) Zarząd Dzielnicy [...] (dalej Zarząd) nie wyraził zgody na umieszczenie na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu J. i R. S. (dalej wnioskodawcy bądź skarżący). W uzasadnieniu Uchwały Zarząd wskazał, że wnioskodawcy wraz z trójką dzieci ubiegali się o najem lokalu; zamieszkują w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Najemcą lokalu jest matka wnioskodawcy. W lokalu zameldowany jest wnioskodawca wraz z dziećmi i najemca; wnioskodawczyni nie ma stałego zameldowania. Lokal nr [...] składa się z pokoju, kuchni i łazienki - powierzchnia użytkowa wynosi 34,00 m2, a mieszkalna - 20,14 m2. W lokalu - według złożonego oświadczenia - zamieszkuje 6 osób. W protokole z 20 września 2017 r. wnioskodawczyni zeznała, że w lokalu zamieszkuje też najemca lokalu; wykazano go również w złożonym wniosku. Przeprowadzona w tym samym dniu wizja w lokalu i wywiad wśród sąsiadów nie potwierdziły, by najemca lokalu nr [...] w nim zamieszkiwał - wobec tego w lokalu na pobyt stały zamieszkuje 5 osób. Jest to niezgodne ze złożonym wnioskiem i oświadczeniem wnioskodawczyni. Średni miesięczny dochód wnioskodawców wynosi 1.942,07 zł na osobę. Komisja Mieszkaniowa zaopiniowała [wniosek] negatywnie. Rozpatrując sprawę Zarząd wziął pod uwagę, że wnioskodawczyni potwierdziła nieprawdę; nadto dochody wnioskodawców przekraczają kryterium dochodowe. Wniosek rozpatrzono na podstawie § 4 pkt 2 i § 22 ust. 5 uchwały Nr [...] Rady [...] z dnia [...] lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu [...] (Dz. Urz. [...]., dalej uchwała mieszkaniowa). W skardze wnioskodawcy zarzucili m.in. naruszenie: - § 4 uchwały mieszkaniowej przez jego niezastosowanie; doprowadziło to do odmowy wyrażenia zgody na zawarcie umowy najmu lokalu oraz niezakwalifikowania i nieumieszczenia wnioskodawców na liście osób, oczekujących na najem lokalu mieszkaniowego z zasobów miasta; tymczasem wnioskodawcy spełniają kryteria, wskazane w powołanym przepisie – dochodowe i mieszkaniowe; - § 22 ust. 2 uchwały mieszkaniowej przez jego niezastosowanie, doprowadziło to do braku wnikliwej analizy sprawy, mimo ciążącego na organie obowiązku; - § 1 pkt 24 uchwały mieszkaniowej przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie; polegało ono - jak można tylko wywnioskować z uzasadnienia pism - na przyjęciu dochodu wnioskodawcy za jego przychód; średni miesięczny dochód dla 5 osobowej rodziny to bowiem kwota 8.000 zł (5 osób x 1.600 zł); natomiast z dokumentów, złożonych przez wnioskodawcę wynika, że jego dochód z ostatnich 6 miesięcy to kwota 25.029,59 zł; na osobę daje to 834 zł miesięcznie; wnioskodawczyni jest osobą bezrobotną; - art. 6 i 7 kpa przez nieuwzględnienie wniosku, mimo naruszenia tym: a) zasady praworządności oraz uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu wnioskodawców; wydano Uchwałę sprzeczną z prawem; b) wynikającej z art. 8 i 9 kpa zasady pogłębiania zaufania do organów Państwa oraz zasady informowania stron; skutkowało to m.in. brakiem możliwości stworzenia rzeczywistego obrazu sprawy, a tym samym trafnego rozstrzygnięcia, - § 22 ust. 5 uchwały mieszkaniowej przez jego nieuzasadnione i bezpodstawne zastosowanie; tymczasem najemca mieszka w lokalu nr [...]; jest to zresztą bez znaczenia; przy rozpoznaniu wniosku liczą się bowiem kryteria, wskazane w art. 4 uchwały mieszkaniowej; wnioskodawcy spełniają je niezależnie od tego czy najemca mieszka w lokalu; - art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych przez jego niezastosowanie; przyjęto za dochód przychód wnioskodawcy - można tak wywnioskować z uzasadnienia Uchwały. Organ popełnił błędy w ustaleniach faktycznych i miało to istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Przyjęto m.in. jakoby: - Wnioskodawcy nie spełniali kryterium dochodowego, określonego w § 4 pkt 2 uchwały mieszkaniowej; tymczasem na jednego członka rodziny - według złożonego zaświadczenia - przypada ok. 834 zł miesięcznie; wnioskodawczyni nie pracuje, zaś wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą; średni dochód z ostatnich 6 miesięcy wynosi 25.029,59 zł (dokumenty w aktach). W uzasadnieniu skargi rozwinięto owe zarzuty [k. 2-8 akt sądowych]. W odpowiedzi na skargę Zarząd wniósł o jej oddalenie, wskazując na bezzasadność zarzutów [k. 17-19 akt sądowych]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 147 § 1 ppsa stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że w judykaturze trafnie wskazuje się: "(...) uchwała w przedmiocie umieszczenia na liście osób do zawarcia umowy najmu jest w orzecznictwie kwalifikowana jako akt organu jednostki samorządu terytorialnego podejmowany w sprawie z zakresu administracji publicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 6 ppsa. Do postępowań zwieńczonych taką uchwałą nie ma odesłania do stosowania przepisów kpa w zakresie postępowania dowodowego i gwarancji procesowych podmiotu. Powyższe nie oznacza jednak, że organ podejmujący taką uchwałę jest zwolniony z rzetelnego przeprowadzenia postępowania, udokumentowania okoliczności tego postępowania oraz wskazania kompletnego uzasadnienia swojego stanowiska. Obowiązek taki wynika z § 22 ust. 2 kwestionowanej uchwały oraz aksjologii systemu prawa administracyjnego. Zgodnie z zasadą praworządności organy władzy publicznej są zobowiązane do przedstawienia uzasadnienia swojego aktu działania, który dotyczy uprawnienia lub obowiązku jednostki" (np. wyrok NSA o sygn. I OSK 1428/17). Sąd I instancji za trafne uznał te zarzuty skargi, gdzie wskazano, że ze stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu kwestionowanego aktu nie wynika, na jakiej podstawie dokonano w sprawie części istotnych ustaleń faktycznych. Jak stanowi § 4 uchwały mieszkaniowej, lokale z zasobu mieszkaniowego Miasta mogą być przydzielane osobom przy spełnieniu równocześnie dwu warunków. Jeden z nich dotyczy sytuacji materialnej (progu dochodowego) zaś drugi aktualnych faktycznych warunków mieszkaniowych (nie przekraczanie konkretnego metrażu na osobę). Jedną z przesłanek braku zgody na umieszczenie wnioskodawców na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu była konstatacja, że - w ich przypadku - doszło do przekroczenia progu dochodowego. Wskazano, że wynosi on 1.942 zł na osobę w miesiącu, przekraczając maksymalny określony uchwałą mieszkaniową - równy tzw. minimum dochodowemu, w rozumieniu § 1 pkt 26 tego samego aktu (kwoty tej nota bene także nie wymieniono, co nie mogło mieć jednak wypływu na wynik danej sprawy - jest ona bowiem określona normatywnie, wobec stosownego odesłania). Z treści uzasadnienia Uchwały nie wynika, na podstawie jakich dokumentów i w wedle jakich wyliczeń określono dochód na osobę w rodzinie Wnioskodawców. Nie sposób ustalić, jaki stan faktyczny miał na uwadze Zarząd podejmując Uchwałę, by skonfrontować prawidłowość wniosków z treścią zgromadzonych w sprawie dokumentów. Skarżący wywodzi, jakoby mylnie przychód z prowadzonej przezeń działalności potraktowano jako dochód. Weryfikacja tego zarzutu nie jest możliwa. Z treści uzasadnienia Uchwały nie wynika skąd wywodzono, że miesięczny dochód na osobę w rodzinie wnioskodawców wynosił wskazaną tam kwotę. Trafnie także podnoszono, że nie było podstaw dla ustalenia, że skarżący nie spełniali wymagań, zakreślonych § 4 pkt 1 uchwały mieszkaniowej, w kontekście przypadającej aktualnie na osobę powierzchni lokalu. Wedle ustaleń organu powierzchnia mieszkalna, obecnie zajmowanego przez wnioskodawców lokalu, wynosi 20,14 m2. Oświadczyli oni natomiast, że zamieszkuje tam 6 osób - wnioskodawcy z dziećmi i najemca lokalu. Organ kwestionował zamieszkiwanie w lokalu najemcy. Nie mogło mieć to wpływu na konstatację, że - gdy w danym lokalu zamieszkuje jedynie 5 osób - także maksymalna norma, uprawniająca do ubiegania się o lokal, nie została przekroczona (5 x 6 m2 powierzchni mieszkalnej, co dawałoby 30 m2 na daną rodzinę). W myśl, powołanego przez organ w Uchwale, § 22 ust. 5 uchwały mieszkaniowej - przesłanką odmowy zakwalifikowania wniosku może być potwierdzenie w nim nieprawdy. Jednakże organ gminy nie ma w danym zakresie dowolności. Skoro poświadczenie nieprawdy może, lecz nie musi, być przesłanką odmowy zakwalifikowania wniosku, to w każdym przypadku konieczne jest rozważenie, czy podanie nieprawdziwych informacji ma istotne znaczenie - uniemożliwia prawidłowe załatwienie sprawy, jest realną przeszkodą dla dokonania istotnych w sprawie ustaleń. W danym przypadku chodziło o przesądzenie, czy wnioskodawcy wraz z dziećmi spełniają warunki, określone w § 4 pkt 1 uchwały mieszkaniowej, w kontekście wielkości powierzchni mieszkalnej. Kwestia, czy w istocie zamieszkuje tam także najemca nie mogła mieć znaczenia dla stosownej oceny w danym zakresie. Trafnie podniesiono w skardze, także bez uwzględnienia zamieszkiwania najemcy wnioskodawcy nie dysponują metrażem większym niż określony w uchwale mieszkaniowej (6 m2 na osobę). Nie jest więc wykluczone ich zakwalifikowanie do przydziału lokalu komunalnego. Jedynie na marginesie wypada odnotować, że uchwała mieszkaniowa nie mogłaby nawet zawierać zastrzeżenia o obligatoryjnym odrzuceniu wniosku w przypadku poświadczenia w nim jakiejkolwiek nieprawdy. Tego rodzaju warunek negatywny uzyskania lokalu musiałby wynikać bezpośrednio z regulacji szczebla ustawowego bądź zawartego tam wyraźnego upoważnienia do wprowadzenia takiej zasady w akcie prawa miejscowego. Dopuszczalne było wskazanie w treści uchwały mieszkaniowej, że o ile - wobec przekazywania nieprawdziwych informacji - ustalenie istotnych okoliczności w sprawie nie jest możliwe, stanowi to przesłankę nieuwzględnienia wniosku. Przypadku tego rodzaju w danej sprawie jednak dotąd nie wykazano. Przedwczesne byłoby odnoszenie się przez Sąd do podniesionej w skardze kwestii, czy trafnie skonstatowano w sprawie, że w lokalu nie zamieszkuje najemca. W danym zakresie uzasadnienie Uchwały jest także nazbyt lakoniczne. Nie daje to Sądowi możliwości oceny, które ustalenia miał na uwadze organ, konstatując o braku zamieszkiwania najemcy w lokalu. W uzasadnieniu przywołano wprawdzie fakt przeprowadzenia wizji w lokalu oraz wywiadu wśród sąsiadów. Nie wskazano jednak wobec jakich spostrzeżeń oraz jakich oświadczeń których osób skonstatowano o braku zamieszkiwania najemczyni w lokalu. Przedwczesna byłaby ocena przez Sąd, czy wnioski organu w danym zakresie są prawidłowe w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Jak już wskazano kwestia zamieszkiwania najemcy lokalu nie może mieć znaczenia dla oceny, czy Wnioskodawcy są w ogóle uprawnieni do uzyskania lokalu z zasobów Miasta. Może być to istotne dla oceny ich faktycznej aktualnej sytuacji życiowej, w kontekście ustalania kolejności na etapie dysponowania dostępnymi lokalami. Treść uzasadnienie Uchwały nie pozwala uznać, że sprawa - przed przyjęciem danego aktu przez organ kolegialny (członków Zarząd Dzielnicy) - została prawidłowo wyjaśniona co do jej istotnych uwarunkowań faktycznych. W takim przypadku zaskarżony akt nie może być uznany za odpowiadający prawu w kontekście zasady praworządności. Słusznym jest wobec tego także zarzut naruszenia § 22 ust. 2 uchwały mieszkaniowej. Podkreślono tam obowiązek brania przez organ pod uwagę warunków mieszkaniowych w poprzednim miejscu zamieszkania wnioskodawcy oraz innych osób, zgłoszonych przez niego do wspólnego zamieszkiwania. Chybiony jest zarzut naruszenia Uchwałą powołanego w skardze przepisu ustawy o ochronie lokatorów, stanowiącego wyłącznie upoważnienie do określenia reguł dysponowania lokalami z zasobów gminy. W sprawie nie znajdowały zastosowania wymieniane w skardze przepisy kpa. Nie może mieć to jednak wpływu na wynik danej sprawy. Przedwczesne byłoby odnoszenie się do zarzutów skargi w kwestii naruszenia powołanych w niej przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i kc. Organ nie wskazywał nawet, by czynił jakieś konstatacje wobec treści tych regulacji (k. 60, 62-68 akt sądowych). Skargę kasacyjną od wyroku II SA/Wa 421/18 wywiódł Prezydent [...], zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie - na podstawie art. 174 pkt 1 ppsa - prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie § 4 pkt 2 w zw. § 1 pkt 24, 25 i 26 uchwały Nr [...] Rady [...] z dnia [...] lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu [...] (Dz. Urz. [...]) i w konsekwencji niesłuszne uznanie, że sprawa nie została prawidłowo wyjaśniona i że nie zachodziły podstawy do podjęcia przez organ uchwały o niewyrażeniu zgody na zakwalifikowanie skarżących do umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do starania się o najem lokalu. Prezydent wniósł o: 1. uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, ewentualnie o orzeczenie reformatoryjne i oddalenie skargi; 2. zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania wg norm przepisanych (k. 77-80 akt sądowych). Odpowiedź na skargę kasacyjną złożyli J. i R. S., wnosząc o: oddalenie skargi kasacyjnej; zasądzenie od organu na ich rzecz kosztów sądowych (k. 90-92 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 183 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018 r., poz. 1302 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania; bada przy tym wszystkie podniesione przez skarżącego zarzuty naruszenia prawa (uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r. I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1). W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania. Nieusprawiedliwiony był zarzut naruszenia art. § 4 pkt 2 w zw. § 1 pkt 24, 25 i 26 uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta [...] (Dz. Urz. [...]). Uchwała mieszkaniowa wiąże wynajem lokalu mieszkaniowego ze spełnieniem dwu warunków: pozostawania w bezdomności albo w trudnych warunkach mieszkaniowych oraz nieprzekraczania minimum dochodowego średniego miesięcznego dochodu na jednego członka rodziny (§ 4 uchwały mieszkaniowej). Organ podejmując uchwałę w przedmiocie wpisu na listę osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu, uzależnia jej wynik od spełnienia owych warunków. Prawidłowość uchwały uzależniona jest nie tylko od poprawności oceny stanu faktycznego i samego rozstrzygnięcia, lecz również od innych - relewantnych z punktu widzenia prawnego - kryteriów. Do jednych z nich należy należyte uzasadnienie uchwały, które umożliwi jej weryfikację (zarówno przez strony, jak i w konsekwencji - po wyczerpaniu ścieżki administracyjnej - przez sąd). W orzecznictwie zasadnie podnosi się, że uzasadnienie nie może być ogólnikowe (wyrok SN z 5.2.1987 r. III ARN 33/86, Lex 685810). Prawidłowe uzasadnienie decyzji administracyjnej stanowi jeden z elementarnych warunków zgodnego z prawem działania organu administracji publicznej, do czego jest on zobowiązany z mocy konstytucyjnej zasady legalizmu. Do cech prawidłowego uzasadnienia decyzji zalicza się: logiczny związek i zgodność z rozstrzygnięciem i jego treścią, brak wywodów sprzecznych lub rozbieżnych z rozstrzygnięciem, ścisłość i dokładność wywodów, ich zwięzłość, prostota ujęcia i kompletność motywów. Z przepisów kpa wynika, że uzasadnienie faktyczne winno "w szczególności" zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 kpa). Uzasadnienie prawne decyzji to wywód prawniczy odzwierciedlający proces myślowy ustalenia konsekwencji stosowanej normy prawa administracyjnego w związku z określoną sytuacją faktyczną i prawną. Zasadniczym jego celem winno być wykazanie, że przyjęte w decyzji rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej jest wynikiem poprawnego logicznie stosowania normy prawa administracyjnego przy równoczesnym przestrzeganiu norm procesowych, skutkiem czego treść rozstrzygnięcia należy uznać za zgodną z prawem (W. Dawidowicz, Zarys procesu administracyjnego, Warszawa 1989, s. 55; wyrok NSA z 18.7.2017 r. II OSK 2900/15, Lex 2406694). Art. 11 kpa nakłada na organ administracji publicznej obowiązek wyjaśniania stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy, by w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu, zwykle ujmowany jest w praktyce jako zasada przekonywania. W judykaturze nie budzi wątpliwości, że motywy decyzji winny odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 kpa stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym zasady przekonywania. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie daje również możliwość pełnej i merytorycznej weryfikacji decyzji w postępowaniu sądowym, w toku którego nie jest możliwe uzupełnienie przeprowadzonego postępowania administracyjnego o stosowną argumentację prawną, i wyręczanie w ten sposób organów administracji w dokonaniu oceny w kwestii spełnienia przesłanek ustawowych, uzasadniających wydanie konkretnej decyzji (wyrok WSA w Opolu z 17.11.2011 r. II SA/Op 403/11, Lex 1087290; wyrok WSA w Warszawie z 16.4.2014 r. VIII SA/Wa 839/13, Lex 1468443). Konieczność prawidłowego uzasadnienia aktów stosowania prawa przez podmioty wykonujące zadania publicznej w kontekście zasady przekonywania jest także przedmiotem uwagi w prawodawstwie europejskim. Zasadnicze znaczenie w tym obszarze ma treść rezolucji (77)31 Komitetu Ministrów Rady Europy o ochronie jednostki przed aktami administracyjnymi, przyjętej w dniu 28 września 1977 r. Wśród pięciu podstawowych zasad sprawiedliwego postępowania tam sformułowanych wymieniono prawo strony do otrzymania uzasadnienia aktu administracyjnego. Obowiązek uzasadnienia takiego aktu (statement of reasons) został sformułowany w kontekście realnych możliwości jego zaskarżenia. Prawo do powiadomienia o treści aktu oraz otrzymanie jego uzasadnienia traktowane jest w soft law europejskim jako standard rzetelnej procedury. W literaturze procesu administracyjnego ujawnianie motywów decyzji administracyjnej staje się jednym z głównych i podstawowych elementów jawności w postępowaniu administracyjnym, a kwestie kiedy i komu ujawniać te motywy traktowane łącznie dają łącznie problem zakresu uzasadniania decyzji administracyjnej (J. Zimmermann, Motywy decyzji administracyjnej i jej uzasadnienie, Warszawa 1981, s. 97). Podejmowanie decyzji posiada także, obok oczywistych aspektów proceduralnego i materialnego, aspekt intelektualny. Jest to przecież proces myślowy, który winien być logiczny i spójny, i który winien zmierzać do uświadomionej konkluzji, opartej o uświadomione motywy działania. Motywy te można poznać właśnie na podstawie prawidłowo zredagowanego uzasadnienia. Uzasadnienie decyzji ma stanowić uzewnętrznienie tychże motywów, pokazanie rozumowania organu, a nie tylko wykaz zebranych faktów i norm. Uzasadnienie ma stanowić właśnie odpowiedź na pytanie: "dlaczego?", a nie tylko stwierdzenie "że". Ono ma nie tylko przekonać adresata decyzji o słuszności rozstrzygnięcia, ale właśnie umożliwić pogłębioną kontrolę i ocenę rozumowania (J. Zimmermann, Znaczenie uzasadnienia rozstrzygnięcia organu administracji publicznej dla orzecznictwa sądowoadministracyjnego, ZNSA 2010/5-6/s. 512-513; wyrok NSA z 25.10.2016 r. II OSK 110/15, Lex 2258826). Przedstawione powyżej stanowisko orzecznictwa i piśmiennictwa odnosi się nie tylko do decyzji administracyjnych (art. 107 kpa), lecz również odpowiednio do innych aktów z zakresu administracji publicznej, w tym do zaskarżonej uchwały (art. 3 § 2 pkt 6 ppsa). Zarząd w uzasadnieniu zaskarżonej Uchwały stwierdził, że "Średni miesięczny dochód Wnioskodawców wynosi 1.942,07 zł na osobę". Organ nie przedstawił żadnych wyjaśnień, pozwalających na weryfikację poprawności jego ustaleń w tym zakresie. Brak w uzasadnieniu Uchwały odwołania do akt sprawy i dowodów przedłożonych przez wnioskodawców. Brak również oceny co do faktów, które Zarząd uznał za udowodnione. Zaniechanie ustalenia stanu faktycznego sprawy uniemożliwia - jak słusznie zauważył Sąd I instancji - skonfrontowanie prawidłowości wniosków z treścią zgromadzonych w sprawie dokumentów. Organ podejmując ponownie uchwałę będzie musiał w pierwszej kolejności należycie ustalić stan faktyczny. Następnie dopiero dokona jego oceny w świetle właściwych przepisów uchwały mieszkaniowej. Na obecnym etapie postępowania przedwczesne było wypowiadanie się, co do prawidłowości zastosowania § 4 pkt 2 uchwały mieszkaniowej. Najpierw bowiem trzeba ustalić stan faktyczny, by później go ocenić pod kątem prawnym (dokonać subsumpcji). Wywody zawarte w skardze kasacyjnej nie mogą uzupełniać ocen i rozważań, które winny znajdować się w uzasadnieniu uchwały (wyrok NSA z 2.6.2016 r. I FSK 1833/14, Lex 2116883). Choć Prezydent w całości zaskarżył wyrok II SA/Wa 421/18, to zarzucił mu naruszenie jedynie § 4 pkt 2 w zw. § 1 pkt 24, 25 i 26 uchwały mieszkaniowej. Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, nie oceniał zaskarżonego wyroku w zakresie wykraczającym poza podstawy kasacyjne. W tej materii dla organu wiążące są ustalenia i ocena prawna dokonana przez Sąd I instancji (zwłaszcza w kontekście wykładni § 4 pkt 1 uchwały mieszkaniowej). Na podstawie art. 184 ppsa skargę kasacyjną należało oddalić.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło