II SA/Rz 1015/18

WyrokWSA w Rzeszowie2018-12-04

Skład orzekający: Stanisław Śliwa, Krystyna Józefczyk, Maciej Kobak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może zobowiązać właściciela nieruchomości do przedłożenia ekspertyzy stanu technicznego muru oporowego, jeśli nie wykazał istnienia uzasadnionych wątpliwości co do jego stanu technicznego i nie udokumentował braku możliwości samodzielnego rozstrzygnięcia sprawy przez pracowników organu?
Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego może nałożyć obowiązek przedłożenia ekspertyzy stanu technicznego obiektu budowlanego na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego tylko w przypadku istnienia uzasadnionych wątpliwości co do jego stanu technicznego, które muszą znaleźć odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Organ musi również wykazać, że nie jest w stanie samodzielnie rozstrzygnąć sprawy przy użyciu własnej wiedzy i środków. W przeciwnym razie, nałożenie takiego obowiązku stanowi naruszenie przepisów prawa.
Stan faktyczny
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (PINB) zobowiązał S.W. do przedłożenia ekspertyzy stanu technicznego muru oporowego, powołując się na stwierdzone podczas kontroli uszkodzenia. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB) utrzymał w mocy postanowienie PINB, częściowo zmieniając termin wykonania obowiązku. S.W. zaskarżył postanowienie WINB, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędne zastosowanie art. 81c Prawa budowlanego i obciążenie go obowiązkiem bez uwzględnienia innych współwłaścicieli.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie WINB i poprzedzające je postanowienie PINB, zasądził od WINB na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego oraz zarządził zwrot nadpłaconego wpisu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SNSA Stanisław Śliwa Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk /spr./ WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi S. W. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do przedłożenia dokumentów I. uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2018 r. nr [...]; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego S. W. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego III. zarządza zwrot na rzecz skarżącego S. W. kwoty 100 zł /słownie: sto złotych/ tytułem nadpłaconego wpisu sadowego. Przedmiotem skargi S.W. jest postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "WINB" z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do przedłożenia dokumentów Postanowieniem z dnia [...] maja 2018 r. nr [...], na podstawie art. 81 c ust. 2 w związku z art. 66 ust. 1, 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 poz. 1202, dalej "P.b.") Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, dalej "PINB", zobowiązał S.W. do przedłożenia w Powiatowym Inspektoracie Nadzoru Budowlanego w terminie do dnia [...] czerwca 2018 r. ekspertyzy stanu technicznego muru oporowego położonego pomiędzy działkami 2406/1, - będącej własnością S.W. a 2600/1, 2406/2, 2406/3 będących własnością Gminy [...] 2408/1 będącej własnością W.C. i K.K. w B., uwzględniającej warunki geotechniczne wraz z określeniem zakresu niezbędnych robót jakie należy wykonać w celu usunięcia zagrożenia życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia i zabezpieczenia nieruchomości przyległych na wypadek zniszczenia muru, określeniem obszaru zagrożenia i możliwości użytkowania nieruchomości przyległych, sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane i będącej członkiem właściwej izby samorządu zawodowego, a wpis na listę członków izby samorządu zawodowego winien być potwierdzony zaświadczeniem wydanym przez tę izbę z określonym w nim terminem ważności. Nałożenie powyższych obowiązków było następstwem kontroli stanu technicznego muru przeprowadzonej w dniu [...] maja 2018 r., w wyniku której stwierdzono uszkodzenie jego kamiennej konstrukcji muru – pionowe pęknięcie o szerokości od kilku do kilkunastu cm na całej wysokości muru tj. ok 5 m w południowym narożniku działki nr 2406/1, co skutkowało przemieszeniem muru w kierunku chodnika, a to z kolei wyczerpywało znamiona pojęcia uzasadnionych wątpliwości co do stanu technicznego obiektu budowlanego mogących powodować zagrożenie zdrowia lub życia ludzi i bezpieczeństwa mienia o jakich mowa w art. 81 ust. 2 P.b. Zażalenie na ww. postanowienie wniósł S.W. – zarzucając naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające wpływ na treść rozstrzygnięcia, poprzez brak dokładnych ustaleń w zakresie ustalenia właścicieli i użytkowników muru oporowego będącego przedmiotem postanowienia, niezasadne ograniczenie stron postępowania do osoby skarżącego. Zarzucił naruszenie art. 19 oraz art. 20 ustawy o drogach publicznych, poprzez ich niezastosowanie oraz naruszenie art. 66 pkt 1 P.b. poprzez jego błędne zastosowanie. WINB działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 poz. 1257 ze zm., dalej "K.p.a.") oraz art. 81c § 2 P.b. w pkt I uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej terminu do wykonania czynności określonej w postanowieniu, jednocześnie w tym zakresie wyznaczam dzień [...] lipca 2018 r. jako ostateczny termin do wykonania obowiązku wynikającego z postanowienia organu I instancji, a w pkt II w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie W rozpatrywanym przypadku PINB w postępowaniu wyjaśniającym, posłużył się przepisem zawartym w art. 81c ust. 2 P.b. Zgodnie z art. 81 c ust. 2 ww. ustawy, organy administracji architektoniczno - budowlanej i nadzoru budowlanego w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć w drodze postanowienia, na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Wskazany powyżej przepis został umieszczony wśród przepisów kompetencyjnych określających podział zadań i obowiązki organów i ma zapewnić prawidłowe wykonywanie zadań określonych w przepisach Prawa budowlanego Winien być stosowany w związku z odpowiednim przepisem z części szczegółowej ustawy Prawo budowlane. Przedłożona przez stronę ocena techniczna lub ekspertyza winna ujawnione wątpliwości usunąć, czy to w kierunku wykluczenia niewłaściwego stanu robót, obiektów, czy jakości materiałów budowlanych, czy potwierdzać, że stan techniczny robót budowlanych, obiektów, czy wyrobów odbiega od wymagań norm dotyczących warunków techniczno-budowlanych, czy od wymagań jakościowych wyrobów i wymaga podjęcia przez organ budowlany stosownych, przewidzianych prawem kroków. Koniecznym warunkiem do zastosowania art. 81 c ust. 2 ustawy i możliwości nałożenia obowiązków wynikających z tej normy prawnej jest dokładne ustalenie i wskazanie okoliczności powodujących powstanie wątpliwości w zakreślonych przez ustawodawcę aspektach. W postępowaniu tym organ nie ustala przyczyn zaistniałego stanu faktycznego, ani też nie ustala, kto ponosi odpowiedzialność za zły stan techniczny obiektu budowlanego. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ I instancji wykazał na czym opiera swoje wątpliwości co do stanu technicznego przedmiotowego muru oporowego. Organ jednoznacznie wskazał, że stan techniczny muru oporowego zlokalizowanego na działce nr ew. 2406/1 w miejscowości B. - jak ustalił organ powiatowy podczas czynności kontrolnych dnia [...].05.2018r. oraz dnia [...].05.2018r. - jest zły, a w szczególności w południowym narożniku muru i działki 2406/1 od strony chodnika i jezdni widoczne jest znaczne pęknięcie pionowe muru o szerokości od kilku do kilkunastu cm powstałe na całej wysokości muru tj. ok 5 +6 m oraz, jak ustalił organ powiatowy podczas czynności kontrolnych dnia [...].05.2018r., w miejscu pęknięcia nastąpiło przemieszczenie części muru oporowego w kierunku chodnika – stanowi o zaistnieniu uzasadnionych wątpliwości co do stanu technicznego tego muru. Stan techniczny tego muru świadczy o jego zużyciu technicznym oraz utracie stateczności układu konstrukcyjnego tego muru, co stwarza realne zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi, bezpieczeństwa mienia. Dlatego też nałożenie na zobowiązanego będącego właścicielem tej działki obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej jest słuszne i zgodne z przepisami P.b. Żądana ekspertyza stanu technicznego pozwoli stwierdzić, czy przedmiotowy mur oporowy nadaje się do dalszej eksploatacji zgodnie z jego przeznaczeniem oraz czy nadaje się do remontu i po wykonaniu prac remontowych może być w dalszym ciągu użytkowany. Wskazania ekspertyzy umożliwią organowi właściwe ukierunkowanie prowadzonego postępowania i podjęcie w razie potrzeby stosownej decyzji. Ekspertyza bowiem, oprócz opracowania odnoszącego się do istniejącego stanu, opisującego dokładnie aspekty techniczne, winna zawierać ocenę techniczną i przede wszystkim odpowiedzieć na pytanie, czy na tle wątpliwości, które legły u podstaw nałożenia obowiązku przedstawienia ekspertyzy, zaistniała sytuacja wymagająca interwencji, by uniknąć bądź usunąć zagrożenie i w zależności od ustaleń winna zawierać koncepcję ewentualnych zabezpieczeń profilaktycznych lub też szczegółowe propozycje rozwiązań ujawnionych ewentualnie problemów. Ekspertyzę techniczną powinna opracować osoba z odpowiednimi uprawnieniami budowlanymi, bo tylko taka posiada wymagany zakres wiedzy i właściwie potrafi ocenić stan faktyczny oraz wskazać ewentualne, niezbędne do wykonania roboty budowlane. Zaskarżone postanowienie wydane w toku postępowania ma charakter dowodowy, nie rozstrzyga o istocie sprawy. To właśnie realizacja obowiązków nałożonych w trybie art. 81c ust. 2 P.b. pozwoli na zgromadzenie materiału dowodowego, stanowiącego podstawę merytorycznego zakończenia postępowania. Z uwagi na upływ terminu do wykonania nałożonego obowiązku niniejszym postanowieniem wyznaczono nowy termin wykonania nałożonego przez organ I instancji obowiązku. W ocenie organu zażaleniowego PINB nie naruszył prawa, a argumentacja podniesiona w zażaleniu nie może zostać uwzględniona. Kwestia kosztów sporządzonej ekspertyzy regulowana jest w sposób jednoznaczny przez przepis art. 81 c ust. 2 P.b. wskazując, iż koszty ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Skutki niedostarczenia ocen lub ekspertyz bądź też ich wadliwości, reguluje zaś art. 81c ust. 4 tej ustawy, przewidując zlecenie przez właściwy organ ich wykonania na koszt osoby zobowiązanej do ich dostarczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie S. W. zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił: I. Naruszenie przepisów postępowania: 1) art. 7, art. 77 § 1 K.p.a. poprzez nieprawidłowe zgromadzenie i rozpatrzenie materiału dowodowego oraz wydanie rozstrzygnięcia z naruszeniem przepisów prawa; 2) art. 29 K.p.a. poprzez nałożenie na współwłaściciela (jedną ze stron postępowania) z pominięciem pozostałych współwłaścicieli (pozostałych stron), obowiązku dostarczenia określonej w postanowieniu organu pierwszej instancji, dokumentacji technicznej; 3) art. 80 K.p.a. poprzez zaniechanie właściwego wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, mimo ciążącego na organie administracji obowiązku ustalenia prawdy obiektywnej; 4) art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego uzasadnienia faktycznego postanowienia; 5) art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez , utrzymanie w mocy decyzji PINB z dnia 21 maja 2018 r. podczas gdy nie zachodziły przesłanki ku temu; 6) art. 10 § K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i brak zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, oraz umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. II. Naruszenie przepisów prawa materialnego: 1) naruszenie art. 7, art. 19 ust. 2 oraz art. 20 pkt 4 ustawy o drogach publicznych, poprzez ich niezastosowanie; 2) naruszenie art. 66 pkt 1 P.b. poprzez jego błędne zastosowanie; 3) art. 81 c ust. 1 i 2, art. 83 ust. 1 P.b. poprzez niewłaściwą ich interpretację i zastosowanie, a w szczególności poprzez błędne przyjęcie, że Skarżący jest jedynym obowiązanym do wykonania obowiązków wynikających z przepisów P.b., jako właściciel jednej z nieruchomości na której zlokalizowany jest mur oporowy, przy jednoczesnym pominięciu pozostałych właścicieli nieruchomości, na których mur oporowy jest zlokalizowany; Mając na względzie powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz decyzji organu I instancji oraz zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania wg norm prawem przepisanych. Precyzując zarzuty zażalenia skarżący podniósł, że mur oporowy położony jest w granicach wyżej określonych działek, których właścicielami są: Gmina [...] (działki nr 2600/1, 2406/2, 2406/3), W.C. i K.K. (działka nr 2408/1). Do skarżącego należy działka o numerze 2406/1. Działki należące do Gminy nr 2406/2 i.2406/3, wcześniej będące moją własnością, zostały wywłaszczone decyzją Wojewody z dnia [...] marca 2012 r. jako część drogi wojewódzkiej nr [....] D.-B.-S. W związku z oddaniem do użytku w listopadzie 2015 r. obwodnicy B. droga została przekazana w zarząd Gminy [...]. Wyżej przywołane wywłaszczenie spowodowało, że do muru bezpośrednio przylega wąski chodnik (ok. 40-50 cm) oraz główna droga dojazdowa do miasta. Według posiadanych przeze mnie informacji mur został wybudowany przed 1934 r. najprawdopodobniej z cegły i kamienia. Na drodze wojewódzkiej nr [...] przez lata odbywał się główny ruch tranzytowy w kierunku R., w B., na Słowację i Ukrainę. Szacuje się, że dziennie przejeżdżało przez miasto i wzdłuż muru około 30 tys. Pojazdów, w tym również pojazdów ciężarowych. W wyniku czego w B. uległo zniszczeniu wiele budynków (ratusz, zabytkowe kamienice, kolegiata). Do uszkodzenia i zniszczenia muru doszło więc na wskutek wieloletniego dopuszczenia do ruchu pojazdów na działkach należących do Gminy oraz braku odpowiednich działań naprawczych i konserwacyjnych ze strony zarządcy drogi na które nie miałem wpływu. Ponadto, należy podkreślić, że zbudowany przed 1934 r. mur jest niedostosowany do obecnego ruchu panującego na drodze. Abstrahując od kwestii prawidłowości nałożenia na skarżącego obowiązków podkreślił, że położenie muru oporowego uniemożliwia mu dokonywanie jakichkolwiek napraw i konserwacji ponieważ przylega on bezpośrednio do działek będących w posiadaniu innych właścicieli w tym głównie Gminy [...] Ponadto mur oporowy znajduje się na granicy działek i stanowi element zabezpieczenia drogi gminnej, tj. działek nr 2600/1, 2406/2 i 2406/3. Niewłaściwie wskazano go jako zobowiązanego do przedłożenia dokumentów przywołanych w postanowieniu z dnia [...] maja 2018 r. i ponoszenia kosztów z tym związanych, kierując postanowienie jedynie do jednego z właścicieli działek, na której znajduje się mur oporowy, nie biorąc pod uwagę innych osób zobowiązanych. Do uszkodzenia muru doszło wskutek ruchu pojazdów na drodze przylegającej bezpośrednio do muru, za którą odpowiada zarządca drogi. Brak jest więc podstaw do tego aby skarżącego obciążać kosztami przygotowania dokumentacji. Zgodnie z ustawą o drogach publicznych organ administracji rządowej lub jednostki samorządu terytorialnego, do którego właściwości należą sprawy z zakresu planowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg, jest zarządcą drogi. Z art. 20 ww. ustawy wynika, że utrzymanie urządzeń zabezpieczających ruch i innych urządzeń związanych z drogą, wykonywanie robót interwencyjnych, robót utrzymaniowych i zabezpieczających należy do zarządcy drogi, w tym przypadku do Zarządu Gminy. Wobec czego, do zarządcy drogi powinien zostać skierowany obowiązek zawarty w zaskarżonym postanowieniu, bowiem niewątpliwie mur oporowy stanowi urządzenie zabezpieczające ruch. W przedmiotowej sprawie nie zostało ustalone przez organ w czyim zarządzie bądź czyją własnością pozostaje przedmiotowy mur oporowy. W konsekwencji organ całkowicie dowolnie przyjął, że obowiązki wynikające z jego eksploatacji spoczywają na skarżącym podczas, gdy z art. 154 Kodeksu cywilnego mury znajdujące się na granicy działek gruntów sąsiadujących służą do wspólnego użytku sąsiadów, a korzystający z nich są obowiązani ponosić wspólne koszty ich utrzymania. Nie ma więc żadnego uzasadnienia aby w tym przypadku obciążać skarżącego kosztami, które powinni ponieść inni użytkownicy muru. Ponadto należy wskazać, że domniemanie zawarte w art. 154 Kodeksu cywilnego, jest domniemaniem wzruszalnym, a organ w przedmiotowej sprawie nie dokonał analizy, kto w największej mierze korzysta z muru oporowego. Wobec powyższego błędnie zastosowano więc art. 66 pkt 1 P.b. wskazując skarżącego jako tego, który poniesie koszty przygotowania dokumentacji, naprawy muru oraz odpowiedzialnego za jego stan techniczny i konserwację. Zgodnie z przywołanym przez skarżącego orzecznictwem decyzja taka powinna być wydawana tylko w sytuacjach wyjątkowych, kiedy organy nadzoru budowlanego nie są w stanie przy użyciu posiadanej wiedzy i środków, którymi dysponują rozstrzygnąć powstałych wątpliwości. Pracownicy organów nadzoru budowlanego powinni co do zasady samodzielnie dokonywać ustaleń oraz określać, jakie czynności należy przedsięwziąć w celu doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu umożliwiającego jego bezpieczne użytkowanie. Organ nadzoru budowlanego, dysponujący pracownikami posiadającymi wiedzę specjalistyczną z zakresu prawa budowlanego powinien rozstrzygać we własnym zakresie w ramach swoich kompetencji ewentualne wątpliwości co do stanu technicznego. PINB w żadnej mierze nie wykazał, że próby ustalenia dalszych czynności podejmował. Wydał jedynie decyzję zobowiązującą stronę do dokonania czynności, które prawdopodobnie mogli wykonać pracownicy inspektoratu. Wobec czego należy uznać, że organ nieprawidłowo zgromadził i rozpatrzył materiał dowodowy oraz wydał rozstrzygnięcie bez przeprowadzenia dokładnej analizy stanu faktycznego. Natomiast brak ustosunkowania się do wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącego, poprzestanie na lakonicznym stwierdzeniu dotyczących przedstawionych przez skarżącego zarzutów, stanowi niewykonanie obowiązku ustawowego i powinno skutkować uchyleniem postanowienia. Brak wyjaśnienia, które nie pozostawiałoby wątpliwości skarżącemu co do motywów wydania określonego rozstrzygnięcia stanowi nie tylko naruszenie art. 107 § 3 K.p.a., ale przede wszystkim naruszenie art. 8 K.p.a., który jasno stwierdza, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca. Organ nie wyjaśnił jednak, dlaczego w przedmiotowej sprawie taka wyjątkowa okoliczność zaistniała oraz z jakiego powodu brak było możliwości przeprowadzenia takiego badania środkami własnymi inspektoratu. W przedmiotowej sprawie organ także nie wykonał ciążącego na nim obowiązku wynikającego z art. 10 § 1 K.p.a., mimo braku przesłanek co do możliwości odstąpienia od zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu. Przede wszystkim organ nie umożliwił stronie zapoznania się z protokołami kontroli, o których mowa w postanowieniu. Nie przedstawił potwierdzenia konieczności obciążenia skarżącego obowiązkiem, o którym mowa w postanowieniu. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Rzeczą Sądu dokonującego kontroli postanowienia objętego skargą było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188) dokonanie kontroli zaskarżonego i poprzedzającego go aktu pod względem zgodności z prawem, a to prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisu art. 81 c ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem sądowej kontroli było postanowienie nakładające na skarżącego obowiązek przedłożenia wskazanych w nim dokumentów, a to ekspertyzy stanu technicznego muru oporowego położonego pomiędzy działkami nr 2406/1 – będącą własnością skarżącego a nr 2600/1, nr 2406/2, nr 2406/3 będących własnością Gminy [....] oraz nr 2408/1 będącą własnością W.C. i K.K. w B. Zgodnie z art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane organy administracji architektoniczno – budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć w drodze postanowienia, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich oceny technicznych lub ekspertyz. Przepis art. 81c zamieszczony został w rozdziale 8 ustawy Prawo budowlane zatytułowanym "Organy administracji architektoniczno – budowlanej i nadzoru budowlanego". Jest to rozdział obejmujący przepisy ustrojowe i kompetencyjne organów budowlanych. Umiejscowienie przepisu w tym rozdziale pozwala stwierdzić, że ma on charakter ogólny i procesowy i powinien być stosowany w związku z odpowiednimi przepisami szczegółowymi tej ustawy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przepis art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane daje uprawnienie do nałożenia obowiązku dostarczenia ocen technicznych lub ekspertyz gdy istnieją uzasadnione wątpliwości, a więc musza to być wątpliwości kwalifikowane. Stosując ten przepis, który stanowi podstawę do nakładania obowiązków nie można stosować wykładni rozszerzającej. Wynika z tego, iż organ wydając postanowienie na podstawie art. 81c ust. 2 obowiązany jest wykazać istnienie uzasadnionych wątpliwości co do stanu technicznego. "Organ nie ma prawa nałożyć obowiązku sporządzenia ekspertyzy, jeżeli w danej sprawie nie występuje przesłanka uzasadnionych wątpliwości" (por. wyrok NSA z dnia 13 września 2011 r., sygn. akt II OSK 1331/10). Kryterium uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych czy stanu technicznego obiektu budowlanego jest jedynym kryterium, którym właściwy organ winien kierować się przy nakładaniu obowiązku przewidzianego w art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego. Nadto – to organ a nie strona ma wykazać czy istnieją "uzasadnione wątpliwości" co do jakości wyrobów budowlanych, robót budowlanych lub stanu technicznego obiektu budowlanego, a więc muszą one znajdować odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 17 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 239/11). Podkreślić należy, iż ze względu na fakt, iż użyte przez ustawodawcę pojęcia "uzasadnionych wątpliwości" i "odpowiednie ekspertyzy" mają charakter nieostry wobec tego uzasadnienie podjętych działań w trybie w/w przepisu musi być oparte na szczegółowej analizie stanu faktycznego konkretnej sprawy i wymaga wyczerpującego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 865/10). W przedmiotowej sprawie nie wykazano zaistnienia uzasadnionych wątpliwości. W orzecznictwie przyjmuje się również, iż przepis art. 81c ust. 2 P.b. stosuje się wówczas, gdy wiedza pracowników inspektoratu nie jest wystarczająca i koniecznym jest skorzystanie z pomocy rzeczoznawców. Lecz to musi organ udokumentować w uzasadnieniu. Słusznie podkreśla się, iż nadzór budowlany to fachowy pion administracji publicznej i ewentualne wątpliwości winien rozstrzygać w ramach swoich kompetencji. Przepis art. 81c ust. 2 ustawy, który faktycznie przerzuca na stronę koszty ustalenia stanu technicznego obiektu budowlanego powinien być wykorzystany tylko w sytuacjach wyjątkowych, kiedy organy nadzoru budowlanego nie są w stanie wykorzystując własną wiedzę i środki rozstrzygać powstałych wątpliwości. Celem zatrudnienia w organach nadzoru budowlanego fachowców z zakresu budownictwa jest również uniknięcie niecelowego powoływania biegłych i rzeczoznawców jeżeli organ we własnym zakresie jest w stanie dokonać prawidłowych ocen i ustaleń (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 339/13). Zobowiązanie strony do przedłożenia ekspertyz jest możliwe dopiero wówczas gdy zostanie przeprowadzone postępowanie dowodowe zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 K.p.a., które nakładają na organy obowiązek podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Wyspecjalizowany organ nadzoru budowlanego w żaden sposób nie wykazał celowości i konieczności nałożenia na stronę obowiązku przedłożenia ekspertyzy. Organ prowadząc ponownie postępowanie uwzględni wskazania Sądu. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. Zwrócono skarżącemu nadpłacony wpis.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło