VII SA/Wa 1089/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędziowie sędzia WSA Bogusław Cieśla, asesor WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej "[...]" z siedzibą w M. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2018 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania oddala skargę Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z [...] marca 2018 r. znak [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "GINB", "organ II instancji"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.; dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu zażalenia Wspólnoty Mieszkaniowej "[...]" w M. (dalej: "skarżąca", "wspólnota"), utrzymał w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "[...]WINB", "organ I instancji") z [...] grudnia 2017 r. nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania. Do wydania zaskarżonego postanowienia doszło w następujących okolicznościach sprawy. Decyzją z [...] sierpnia 2017 r. nr [...] Państwowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. (dalej: "PINB w W.") nakazał skarżącej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości dotyczących stanu technicznego przewodów kominowych wentylacyjnych i spalinowych w lokalu mieszkalnym nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym zlokalizowanym przy ul. D. w M. poprzez wykonanie wymienionych w decyzji prac. Powyższe rozstrzygnięcie wspólnota zaskarżyła odwołaniem (pismo z 22 sierpnia 2017 r.), które podpisała K. C. z upoważnienia zarządu. Następnie pismem z 18 września 2017 r. [...]WINB wezwał K. C. w trybie art. 64 § 2 k.p.a. do przesłania pełnomocnictwa potwierdzającego uprawnienie do reprezentowania wspólnoty przed organem nadzoru budowlanego, np. pełnomocnictwa lub umowy o zarządzanie nieruchomością, w którym zawarte będzie upoważnienie do reprezentowania wspólnoty przed organami administracji publicznej w przedmiotowej sprawie wraz z wydrukiem z Krajowego Rejestru Sądowego - w nieprzekraczalnym terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpoznania. W wezwaniu tym wskazano, że do odwołania nie została załączona dokumentacja, z której wynikałoby upoważnienie K. C. do reprezentowania wspólnoty przed organem wojewódzkim. Dokumentu takiego nie ma również w aktach organu powiatowego. Przedmiotowe wezwanie doręczono adresatowi 26 września 2017 r., a zatem termin do uzupełnienia braków formalnych odwołania upływał 3 października 2017 r. Przy piśmie z 3 października 2017 r. K. C. przedstawiła upoważnienie z [...] września 2017 r. udzielone jej przez członka zarządu wspólnoty A. G. do reprezentowania i prowadzenia spraw wspólnoty toczących się przed PINB w W. Jednocześnie wyjaśniła, że obecnie funkcje członków zarządu wspólnoty pełnią A. G. i A. K. Jednak z uwagi na problemy zdrowotne A. K. przedłożone upoważnienie zostało podpisane przez jednego z członków zarządu skarżącej, a brakujący podpis zostanie niezwłocznie uzupełniony. Zawiadomieniem z [...] października 2017 r. [...]WINB pozostawił odwołanie wspólnoty bez rozpoznania, wskazując na brak podpisu na udzielonym pełnomocnictwie jednego z członków zarządu wspólnoty, jak również na zakres pełnomocnictwa ograniczający się do postępowań toczących się przed PINB w W. W piśmie z 10 listopada 2017 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania na decyzję PINB w W. z [...] sierpnia 2017 r. Do wniosku załączono: odwołanie, upoważnienie z [...] listopada 2017 r. udzielone K. C. przez członków zarządu wspólnoty: A. G. i A. K. do reprezentowania i prowadzenia spraw wspólnoty toczących się przed PINB w W. i [...]WINB, a także uchwały wspólnoty o nr: [...] z [...] czerwca 2009 r. o powołaniu na członków zarządu wspólnoty I. A., A. K. i P. S. oraz [...] z [...] września 2015 r. o powołaniu do składu zarządu A. G. W uzasadnieniu wniosku podano, że przyczyną niepodpisania upoważnienia przez drugiego członka zarządu wspólnoty była i jest w dalszym ciągu jego długotrwała hospitalizacja w specjalistycznych placówkach usytuowanych w W., jak i poza W. Kontakt z członkiem zarządu z uwagi na jego stan zdrowia i rodzaj schorzenia był i jest w tym okresie niemożliwy. Będąc na krótkotrwałej przepustce szpitalnej pomiędzy kolejnymi procedurami medycznymi, administratorowi udało się uzyskać podpis pod niezbędnym upoważnieniem. [...]WINB postanowieniem z [...] grudnia 2017 r. nr [...] odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania. Po rozpoznaniu zażalenia skarżącej na ww. rozstrzygnięcie organu I instancji, GINB wydał powołane na wstępie postanowienie. Do zażalenia skarżąca załączyła (m.in.) uchwały wspólnoty o nr: [...] z [...] czerwca 2010 r. o odwołaniu P. S. ze składu zarządu wspólnoty oraz [...] z [...] czerwca 2011 r. o odwołaniu I. A. (w związku z jej rezygnacją) ze składu zarządu wspólnoty, a także zaświadczenie o zatrudnieniu dotyczące członka zarządu A. K. W uzasadnieniu postanowienia organ II instancji podkreślił, że z załączonych do zażalenia uchwał wynika, że skarżąca jest reprezentowana przez dwóch członków zarządu: A. G. i A. K. Powołując się na art. 58 § 1 i 2 k.p.a., GINB stwierdził, iż wspólnota nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. "Zaświadczenie o zatrudnieniu" (również załączone do zażalenia) wskazuje jedynie, że A. K. od 4 września 2017 r. przebywa na zwolnieniu lekarskim. Wbrew twierdzeniom skarżącej, z dokumentu tego nie wynika fakt hospitalizacji. Nie wiadomo też, czy chory może chodzić, czy też powinien leżeć. Na powyższe rozstrzygnięcie organu II instancji wspólnota wniosła skargę do tut. Sądu, żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia, rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym, przeprowadzenia w trybie art. 106 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dowodów uzupełniających z dokumentów "wskazanych w dalszej treści pisma" oraz zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kwoty 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania tj. art. 58 § 1 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na domaganiu się przez organ udowodnienia braku winy w uchybieniu terminu, podczas gdy z treści przepisu jasno wynika, że wystarczające jest uprawdopodobnienie tych okoliczności, który to wymóg należało uznać za spełniony. Doprowadziło to do niesłusznej odmowy zastosowania wskazanego przepisu. W uzasadnieniu skargi wspólnota podniosła, że zaświadczenie o zwolnieniu lekarskim uprawdopodabniało twierdzenia zawarte w treści prośby o przywrócenie terminu, lecz GINB de facto domaga się udowodnienia, a nie uprawdopodobnienia zaistniałych okoliczności. W celu rozwiania wszelkich wątpliwości w tym zakresie, skarżąca załączyła do skargi odpis Karty Informacyjnego Leczenia Szpitalnego wystawionej przez [...] Centrum Onkologii w K., a także oświadczenie A. K. z 10 kwietnia 2018 r. Odpis karty informacyjnej udowadnia, że A. K. cierpi na chorobę realnie zagrażającą życiu (rak krtani) oraz otrzymywał intensywne leczenie w K. (blisko 200 km od W.). Zatem należy uznać, że przesłanka braku winy do uzupełnienia braku formalnego zażalenia została spełniona, a postanowienie GINB jest błędne. W odpowiedzi na skargę GINB wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Według art. 58 § 2 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") w wyroku z 20 września 2018 r., sygn. akt II OSK 2369/16 (orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w bazie internetowej na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl), odwołanie się w art. 58 § 1 k.p.a. do braku winy powoduje, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona zawiniła uchybienie terminu, choćby w postaci lekkiego niedbalstwa. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Osoba zainteresowana powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Organ powinien jedynie przedstawione przez nią okoliczności ocenić w świetle przesłanek z art. 58 § 1 k.p.a. Trudno jest bowiem wymagać od organu, aby prowadził postępowanie wyjaśniające przyczyny uchybienia terminu przez stronę (por. wyrok NSA z dnia 8 luty 2007 r. sygn. akt II OSK 1806/06, LEX nr 337473 oraz B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. C.H. Beck, Warszawa 2004 s. 331). Skarżąca powołuje się na ciężką chorobę jednego z członków zarządu, co wykazała przede wszystkim złożonym na etapie skargi odpisem karty informacyjnej leczenia szpitalnego. Fakt długotrwałej choroby wynika również z załączonego do zażalenia (na postanowienie [...]WINB z [...] grudnia 2017 r.) zaświadczenia o zatrudnieniu. Jednakże zaakcentować należy, iż ciężka i długotrwała choroba jednego z członków zarządu skarżącej – co jest faktem bezspornym na gruncie niniejszej sprawy – nie stanowi o braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych odwołania. Przeciwnie, w ocenie Sądu, skarżąca wykazała się niedbalstwem, nie zapewniając skutecznej reprezentacji w postaci zarządu sprawującego pieczę nad interesami właścicieli lokali, bowiem mając świadomość od co najmniej kliku miesięcy ciężkiej i długotrwałej choroby jednego z członków zarządu, nie powołała kolejnego członka zarządu. Orzekając w trybie uproszczonym w oparciu o art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), Sąd uwzględnił dokumenty załączone do skargi na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. (stanowiącego, iż Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie). Jednak, zdaniem Sądu, dokumenty te tylko potwierdzają prawidłowość rozstrzygnięcia podjętego przez organy obu instancji, bowiem uwypuklają potrzebę zabezpieczenia interesów wspólnoty poprzez zapewnienie jej należytej reprezentacji w postaci sprawnie działającego zarządu. Stosownie do treści art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2018, poz. 716 ze zm.; dalej: "u.w.l.") zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali. Z kolei w myśl art. 21 ust. 2 u.w.l., gdy zarząd jest kilkuosobowy, oświadczenia woli za wspólnotę mieszkaniową składają przynajmniej dwaj jego członkowie. Wybrany przez właścicieli lokali zarząd kieruje sprawami wspólnoty związanymi z zarządzaniem nieruchomością wspólną, podejmując czynności prawne, procesowe i faktyczne - bezpośrednio oddziałujące na stan fizyczny nieruchomości lub inne, np. polegające na dysponowaniu środkami finansowymi. Z punktu widzenia właścicieli lokali konsekwencje wyboru zarządu (w tym poszczególnych jego członków) są poważne. Zwłaszcza że jeśli zarząd jest wieloosobowy, oświadczenia woli w imieniu wspólnoty mieszkaniowej składają, zgodnie z art. 21 ust. 2 u.w.l., przynajmniej dwaj jego członkowie, ale gdy zarząd składa się z jednej osoby, tylko ta jedna osoba podejmować będzie niektóre decyzje w imieniu właścicieli lokali i tylko ona zaciągać będzie zobowiązania w imieniu całej wspólnoty (tak E. Bończak-Kucharczyk [w:] Własność lokali i wspólnota mieszkaniowa. Komentarz, publ. System Informacji Prawnej Lex Omega; vide komentarz do art. 22 u.w.l.). W okolicznościach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, że w dacie sporządzenia odwołania na decyzję PINB w W. z [...] sierpnia 2017 r., tj. w dniu 22 sierpnia 2017 r. zarząd wspólnoty liczył więcej niż jednego członka - dwóch członków, a zatem był wieloosobowy, zaś w takim przypadku wymagane jest składanie oświadczeń przez tych dwóch członków zarządu. W załączonym do skargi oświadczeniu z 10 kwietnia 2018 r. członek zarządu skarżącej A. K. podał, że w związku z chorobą onkologiczną przebywał nieprzerwanie na zwolnieniu lekarskim i urlopie od 31 maja 2017 r. do 19 lutego 2018 r. Jednocześnie wskazał, iż w tym okresie nie było żadnych możliwości wykonywania przez niego obowiązków zawodowych i społecznych. Wraz z powzięciem informacji o ciężkiej chorobie jednego z dwóch członków zarządu, skarżąca powinna była niezwłocznie zabezpieczyć należytą reprezentację, a tym samym możliwość skutecznego działania wspólnoty, np. powołując kolejnego lub kolejnych członków tego organu albo odwołując z funkcji chorego członka zarządu (wówczas zarząd wspólnoty byłby jednoosobowy). Zaniechanie skarżącej w tym zakresie uniemożliwiło – jak w niniejszej sprawie – skuteczne dokonywanie czynności. W konsekwencji godzi to w interesy właścicieli lokali. Świadczy bowiem o braku staranności w prowadzeniu własnych spraw. Zasłanianie się ciężkim stanem zdrowia członka zarządu w okolicznościach niniejszej sprawy w żaden sposób nie uprawdopodabnia niezawinionego uchybienia terminu przez skarżącą. Podkreślić raz jeszcze należy, iż nie mamy tu do czynienia z nagłą chorobą, lecz utrzymującą się od wielu miesięcy. Dlatego nie można podzielić zarzutu skargi, że został naruszony art. 58 § 1 k.p.a. Dostrzec również wypada, że nawet w przypadku terminowego podpisania pełnomocnictwa w sposób zgodny z reprezentacją wspólnoty, to i tak odwołanie od decyzji PINB w W. z [...] sierpnia 2017 r. należało pozostawić bez rozpoznania w oparciu o art. 64 § 2 k.p.a. Otóż udzielone przez wspólnotę K. C. pełnomocnictwo (tj. upoważnienie z [...] września 2017 r.) obejmuje swoim zakresem jedynie uprawnienie do reprezentowania wspólnoty przed PINB w W., a nie – jak to expressis verbis wskazano w wezwaniu z 18 września 2017 r. - przed organem wojewódzkim, czyli [...]WINB jako organem właściwym do rozpoznania środków zaskarżenia od rozstrzygnięć PINB w W. - organu I instancji. Dopiero na etapie wniosku o przywrócenie terminu przedłożono prawidłowy dokument pełnomocnictwa. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.