I SA/Gd 939/18

WyrokWSA w Gdańsku2018-12-11

Skład orzekający: Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sławomir Kozik, Alicja Stępień

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przeniesienie środka trwałego (koparko-ładowarki) z działalności gospodarczej jednego małżonka do działalności gospodarczej drugiego małżonka, pozostających w ustroju wspólności majątkowej, stanowi odpłatną dostawę towarów podlegającą opodatkowaniu podatkiem VAT?
Ratio decidendi
Przeniesienie środka trwałego między małżonkami pozostającymi we wspólności majątkowej nie stanowi odpłatnej ani nieodpłatnej dostawy towarów w rozumieniu ustawy o VAT. Wynika to z istoty wspólności majątkowej, która wyklucza możliwość przeniesienia prawa do rozporządzania towarem jak właściciel między małżonkami oraz brak bezpośredniego związku między świadczeniem a wynagrodzeniem, co jest kluczowe dla opodatkowania VAT.
Stan faktyczny
Wnioskodawczyni, czynny podatnik VAT, planuje przenieść koparko-ładowarkę, zakupioną ze środków wspólnych majątkowych małżeńskich i wykorzystywaną w jej działalności gospodarczej, do działalności męża, który nie jest podatnikiem VAT. Wnioskodawczyni odliczyła podatek VAT przy nabyciu koparko-ładowarki. Wnioskodawczyni uważała, że czynność ta nie stanowi odpłatnej dostawy towarów, ponieważ małżonkowie pozostają we wspólności majątkowej. Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej uznał stanowisko wnioskodawczyni za nieprawidłowe, twierdząc, że czynność ta stanowi nieodpłatne przekazanie towaru podlegające opodatkowaniu VAT.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną indywidualną interpretację Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej i zasądził od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Sędzia NSA Alicja Stępień, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Zalewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 listopada 2018 r. sprawy ze skargi A.P. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 2 sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1. uchyla zaskarżoną indywidualną interpretację; 2. zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 12 czerwca 2018 r. wpłynął do tutejszego organu wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej dotyczącej podatku od towarów i usług w zakresie braku uznania czynności "przeniesienia" koparko-ładowarki z działalności żony do działalności męża za dostawę towarów podlegającą opodatkowaniu oraz braku obowiązku udokumentowania tej czynności fakturą. We wniosku przedstawiono następujące zdarzenie przyszłe: Wnioskodawczyni prowadzi działalność gospodarczą od sierpnia 2009 r. między innymi w zakresie wynajmu maszyn budowlanych i robót budowlanych. Jest podatnikiem VAT czynnym i wykonuje czynności opodatkowane. Od nabywanych towarów i usług przysługuje prawo do odliczenia podatku w pełnej wysokości. W 2012 r. wnioskodawczyni ze środków majątkowych stanowiących wspólny majątek małżeński jej i męża nabyła koparko-ładowarkę. Z tytułu tego nabycia dokonała odliczenia podatku w pełnej wysokości. Koparko-ładowarka stanowi środek trwały działalności gospodarczej. Wnioskodawczyni wskazała, że jest w związku małżeńskim, w którym od dnia zawarcia (w 2005 r.) do dnia dzisiejszego obowiązuje ustrój wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej. Zmiany w tym zakresie nie są planowane. Mąż wnioskodawczyni od 2015 r. prowadzi odrębną działalność gospodarczą, w ramach której wykonuje działalność szkoleniową. Mąż nie jest podatnikiem VAT czynnym. Wykonuje wyłącznie czynności nieopodatkowane podatkiem VAT. Zmiany w tym zakresie nie są planowane. Wnioskodawczyni planuje w przyszłości, aby środek trwały z jej działalności, tj. ww. koparko-ładowarka, została przeniesiona do działalności męża i stanowiła zaewidencjonowany środek trwały w jego działalności gospodarczej. Przeniesienie odbędzie się bez wynagrodzenia. W związku z powyższym opisem zadano pytanie, czy czynność przeniesienia koparko-ładowarki zakupionej do działalności wnioskodawczyni (gdzie odliczono podatek przy zakupie) do działalności męża (podatnik zwolniony z VAT) będzie stanowiło odpłatną dostawę towarów i czy w związku z tym po stronie przenoszącego powstanie obowiązek podatkowy do odprowadzenia podatku VAT oraz czy będzie konieczność wystawienia faktury dokumentującej tę transakcję? Zdaniem wnioskodawczyni powyższa czynność nie stanowi dostawy. Stronami tego przeniesienia są małżonkowie, których łączy wspólny majątek. Z uwagi na wspólność majątkową składniki firmy żony są już własnością męża. W sytuacji takich przesunięć w ramach wspólności majątkowej w ogóle nie ma dostawy. Skoro nie ma dostawy, nie ma faktury, nie ma prawa czy obowiązku do odliczenia VAT. Dostawa występuje, gdy następuje zapłata, a w tym przypadku nie ma możliwości wypłaty realnego wynagrodzenia, bo pieniądze są wspólne. W zdarzeniu przyszłym nie będzie miała miejsca dostawa towarów w rozumieniu art. 5 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy o VAT, gdyż w rozpatrywanej sprawie nie wystąpi element wynagrodzenia. W opisanym przypadku, co do zasady, nie ma możliwości dokonywania wypłaty wynagrodzenia z wzajemnych świadczeń między małżonkami, co wynika z istoty wspólności majątkowej. Strona wskazała, że pomimo trwania wspólności każdy z małżonków ma zarówno prawo do udziału i rozporządzania całym majątkiem wspólnym, jak i w odniesieniu do poszczególnych składników majątku wspólnego. Wspólność majątkowa małżeńska nie jest bowiem samodzielnym i niezależnym od małżonków bytem, który realizuje swoje własne uprawnienia do określonych lub wszystkich składników tego mienia. Podmiotami uprawnionymi do dysponowania i zarządzania całym mieniem są zawsze małżonkowie tworzący wspólność majątkową małżeńską. Nie budzi wątpliwości, że żaden z przepisów ustawy o VAT nie zabrania małżonkom prowadzenia działalności gospodarczej. Każdy z małżonków może być odrębnym czynnym podatnikiem VAT. Nie ma przy tym przeszkód, aby pomiędzy małżonkami prowadzącymi odrębne działalności istniała ustawowa wspólność majątkowa. W ocenie wnioskodawczyni, w sytuacji gdy pomiędzy małżonkami istnieje ustawowa wspólność majątkowa, wszelkie transakcje, jakie zawierane są pomiędzy małżonkami prowadzącymi odrębnie działalność gospodarczą nie mogą mieć charakteru odpłatnego. Z tych samych względów, skoro nie ma wynagrodzenia, nie można uważać, iż jest czynność odpłatna, a po stronie przenoszącego nie powstanie dochód podlegający opodatkowaniu. Na poparcie swego stanowiska strona powołała wyrok Naczelnego Sądu Administracyjny o sygn. I FSK 867/16 z dnia 4 kwietnia 2018 r. i opinię Rzecznika Generalnego z dnia 22 lutego 2018 r. w sprawie C-665/16(pkt87). Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji indywidualnej z dnia [...] 2018 r. uznał, że w świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko wnioskodawczyni w sprawie oceny prawnej przedstawionego zdarzenia przyszłego jest nieprawidłowe. Organ przywołał art. 2 pkt 6, art. 5 ust. 1 pkt 1 oraz. art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2017 r., poz. 1221, ze zm.), dalej powoływana jako "u.p.t.u.". Następnie wyjaśnił, że przez pojęcie "dostawy towarów" należy rozumieć przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, tj. dokonanie czynności, która daje otrzymującemu towar prawo do postępowania z nim jak właściciel. Chodzi przede wszystkim o możliwość faktycznego dysponowania rzeczą, a nie rozporządzania nią w sensie prawnym. Istotą dostawy towarów nie jest bowiem przeniesienie prawa własności. Istotny jest przede wszystkim aspekt ekonomiczny, a nie prawny transakcji, w ramach której podatnik przenosi na nabywcę prawo do rozporządzania towarami jak właściciel. Akcent sformułowanej definicji położony został głównie na podkreślenie przeniesienia ekonomicznego władztwa nad rzeczą w taki sposób, aby nabywca mógł nią dysponować podobnie jak właściciel. Definicja ta nawiązuje do definicji zawartej w art. 5(1) Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L Nr 347, str. 1, z późn. zm.), która przewiduje, iż dostawa towarów oznacza przeniesienie prawa do dysponowania rzeczą jak właściciel. Organ wskazał, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zgodnie z zasadą powszechności opodatkowania, podlegają wszelkie transakcje, których przedmiotem jest odpłatna dostawa towarów lub odpłatne świadczenie usług, pod warunkiem, że są one realizowane przez podatników w rozumieniu ustawy i wykonywane w ramach działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy. W pewnych przypadkach również nieodpłatne przekazanie towarów i nieodpłatne świadczenie usług należy uznać za spełniające definicję odpłatnej dostawy towarów lub odpłatnego świadczenia usług, które na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy podlegają opodatkowaniu, tj. art. 7 ust. 2 u.p.t.u. Z ww. przepisu wynika, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega generalnie każde nieodpłatne przekazanie towaru należącego do przedsiębiorstwa, z którym wiąże się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, o ile podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu tych towarów, ich imporcie lub wytworzeniu tych towarów lub ich części składowych, z wyjątkiem przekazania towarów spełniających warunki do uznania ich za prezenty o małej wartości lub próbki, o których mowa w art. 7 ust. 3 u.p.t.u. Nieodpłatne przekazanie towarów - w świetle powołanego art. 7 ust. 2 ustawy - podlega opodatkowaniu jeżeli łączne są spełnienie następujące warunki: nieodpłatne przekazanie dokonywane jest przez podatnika VAT, przekazane przez podatnika towary należą do jego przedsiębiorstwa, przedmiotem nieodpłatnego przekazania jest towar, w stosunku do którego podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tego towaru lub jego części składowych. Generalnie zatem, z uwagi na brzmienie art. 5 ust. 1 ustawy, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega odpłatna dostawa towarów (rozumiana jako przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel), a także wszelkie nieodpłatne przekazanie przez podatnika towarów należących do jego przedsiębiorstwa, w szczególności darowizny, pod warunkiem jednak, że podatnikowi przysługiwało prawo do całkowitego albo częściowego odliczenia podatku naliczonego z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów lub ich części składowych. Jeżeli natomiast podatnik nie miał prawa do odliczenia kwoty podatku naliczonego, to wszelkie przekazanie lub zużycie towarów bez wynagrodzenia (nieodpłatne przekazania), pozostaje neutralne podatkowo. W ocenie organu, każdy kto dokonuje czynności dla celów działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ww. ustawy, powinien być uznany, co do zasady, za podatnika podatku od towarów i usług. Organ wskazując na art. 195 i 196 oraz art. 210 § 1, art. 211 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2018 r., poz. 1025) odniósł się do definicji współwłasności. Następnie przytoczył m.in. przepisy dotyczące ustroju majątkowego małżeńskiego, tj. art. 31 § 1, art. 35, art. 36 § 1 oraz § 2, art. 43 § 1 z ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017 r. poz. 682, ze zm.). Dyrektor stwierdził, że na gruncie przepisów podatkowych, zarówno wnioskodawczyni, jak jej mąż, traktowani są jako odrębne, niezależne podmioty (podatnicy). Wnioskodawczyni, jako podatnik VAT, w oparciu o składniki majątku wspólnego (m.in. ww. koparko-ładowarkę) posiada odrębne przedsiębiorstwo (odrębną własność ekonomiczną), natomiast w ramach małżeństwa współwłasność łączną z mężem. Czyli prowadząc swoje przedsiębiorstwo w oparciu o część składników majątku wspólnego (w tym koparko-ładowarkę) ma nad tym majątkiem kontrolę ekonomiczną. Zatem pomimo tego, że wnioskodawczyni prowadzi działalność gospodarczą w oparciu o część majątku wspólnego, to jest w sensie ekonomicznym właścicielem tej części majątku wspólnego. Autonomiczność prawa podatkowego wyklucza możliwość takiej interpretacji jego przepisów, która zakładałaby, że wspólność majątkowa istniejąca między małżonkami na podstawie przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ma wpływ na zakres praw i obowiązków podatników podatku od towarów i usług. Dopuszczalne jest dokonywanie czynności między małżonkami pozostającymi w małżeńskiej wspólności majątkowej, jeżeli czynności te dotyczą sfery objętej zakresem ich działalności gospodarczej. Zatem pomimo zakupu składnika majątku wykorzystywanego do działalności gospodarczej wnioskodawczyni w ramach małżeńskiej wspólności majątkowej, składnik ten był przeznaczony i wykorzystywany wyłącznie do tej działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.p.t.u. Tym samym wnioskodawczyni będzie działała z tytułu przekazania przedmiotowej koparko-ładowarki jak podatnik w rozumieniu art. 15 ust. 1 ww. ustawy. Zatem czynność ta będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, na podstawie art. 7 ust. 2 u.p.t.u. Jak bowiem wynika z treści wniosku, w związku z nabyciem ww. towaru wnioskodawczyni przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z którego to uprawnienia strona skorzystała. Końcowo organ wskazał, że przepisy ustawy o VAT nie przewidują obowiązku wystawienia faktury przez dostawcę lub usługodawcę świadczenia nieodpłatnego. Takie czynności mogą zostać udokumentowane przez podatnika dowolnym dokumentem. W skardze na powyższą interpretację indywidualną strona wniosła o uchylenie zaskarżonej interpretacji indywidualnej oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postepowania. Zaskarżonej interpretacji indywidualnej skarżąca zarzuciła naruszenie: art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 7 ust. 2 oraz art. 15 ust. 2 u.p.t.u. poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, efektem czego wydano niezgodną z prawem pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego. W uzasadnieniu skargi skarżąca dokonała szerokiego uzasadnienia przedstawionych zarzutów oraz powołała się na wyrok NSA I FSK 887/16 z dnia 4 kwietnia 2018 r. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga A.P. jako zasadna, podlega uwzględnieniu. Spór w przedmiotowej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii czy przeniesienie składnika majątkowego wykorzystywanego do działalności gospodarczej przez jednego z małżonków do działalności gospodarczej drugiego z małżonków stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. We wniosku o udzielenie interpretacji skarżąca A.P. wskazała, że między małżonkami istnieje ustrój wspólności majątkowej oraz że ww. składnik majątkowy został zakupiony z majątku wspólnego małżonków. Zatem punktem wyjścia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy jest ustalenie czy w opisanym we wniosku o interpretację zdarzeniu przyszłym będzie miała miejsce dostawa towaru. Stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u. opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, podlegają odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ww. ustawy przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Zgodnie z art. 7 ust. 2 u.p.t.u. przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się również przekazanie nieodpłatnie przez podatnika towarów należących do jego przedsiębiorstwa, w szczególności: przekazanie lub zużycie towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia (pkt 1), wszelkie inne darowizny (pkt 2) - jeżeli podatnikowi przysługiwało, w całości lub w części, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów lub ich części składowych. Analizując ww. przepisy prawa stwierdzić należy, że co do zasady, opodatkowaniu podatkiem VAT podlega odpłatna dostawa towarów (przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel), a także wszelkie inne przeniesienie towarów bez wynagrodzenia, a w szczególności darowizny, pod warunkiem, że podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Zdaniem organu interpretacyjnego autonomia prawa podatkowego wyklucza możliwość takiej interpretacji jego przepisów, która zakładałaby, że wspólność majątkowa istniejąca między małżonkami na podstawie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ma wpływ na prawa i obowiązki podatników w podatku od towarów i usług. W ocenie sądu z powyższym stanowiskiem organu nie można się zgodzić. Należy zwrócić uwagę, że ww. przepisach chodzi o przeniesienie prawa do rozporządzania towarem jak właściciel. Tymczasem w przypadku osób fizycznych będących małżonkami nabywane przez te podmioty towarów w trakcie trwania ustawowej wspólności majątkowej oznacza, że towary te są ich własnością i pozostają ich własnością także mimo dokonania formalnej czynności przekazania składnika majątku służącego do prowadzenia działalności gospodarczej z działalności jednego małżonka do działalności drugiego małżonka. Ustrój majątkowy małżeński wyklucza bowiem możliwość przeniesienia prawa do rozporządzania towarem jak właściciel z jednego małżonka na drugiego. Sąd rozstrzygający niniejszą sprawę podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaprezentowany w wyroku z dnia 4 kwietnia 2018 r. sygn. akt I FSK 887/16, w którym m.in. analizowano kwestię opodatkowania podatkiem od towarów i usług towarów przekazanych między małżonkami, u których obowiązuje wspólność majątkowa. W wyroku tym NSA wskazał, że to właśnie autonomia prawa podatkowego, tj. podatku od towarów i usług i przyjętego w nim rozumienia czynności opodatkowanej ma zasadnicze znaczenie. Odwołując się do autonomii prawa podatkowego w zakresie podatku VAT należy mieć głównie na względzie, że podatek ten rządzi się określonymi zasadami, m.in., jak już zauważono powyżej, poza wyjątkami wskazanymi w ustawie o VAT, z uwagi na treść art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT oraz art. 2 ust. 1a Dyrektywy Rady z dnia 28 listopada 2006 r. nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U. UE seria L z 2006r. Nr 347/1 ze zm., dalej: Dyrektywa 112), opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega, co do zasady, odpłatna dostawa towarów. To odpłatność stanowi element konieczny dla powstania obowiązku w podatku od towarów i usług. Odpłatność oznacza wykonanie dostawy, czy świadczenia usług za wynagrodzeniem. Wyjaśniając znaczenie tego pojęcia, które nie jest definiowane ani na gruncie ustawy o VAT, ani Dyrektywy 112, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wielokrotnie podkreślał konieczność istnienia bezpośredniego związku pomiędzy otrzymaną zapłatą, a wykonanym świadczeniem w postaci dostawy towarów, czy też usługą (por. wyrok w sprawie C-16/93 R.J. Tolsma przeciwko Inspecteur der Omzetbelasting Leeuwarden). Jak wynika z utrwalonego orzecznictwa, podstawą opodatkowania dostawy towarów lub świadczenia usług jest wynagrodzenie rzeczywiście otrzymane z tego tytułu. Owo wynagrodzenie jest zatem wartością subiektywną, czyli rzeczywiście otrzymaną, a nie wartością oszacowaną według kryteriów obiektywnych. Wspomniane wynagrodzenie musi być wyrażalne w pieniądzu. Ponadto nie można domniemywać, że element wynagrodzenia istnieje w każdej sytuacji, w której mowa jest o dostawie towarów (zob. podobnie wyroki TS z dnia 29 lipca 2010 r. w sprawie Astra Zeneca UK,C-40/09, ECLI:EU:C:2010:450, pkt 28 i przytoczone tam orzecznictwo oraz z 19 grudnia 2012 r. w sprawie Orfey Byłgarija, C-549/11, ECLI:EU:C:2012:832, pkt 44 oraz Opinia Rzecznika Generalnego z dnia 22 lutego 2018 r. w sprawie C-665-16, pkt 57, pkt 59, pkt 87). W opisanym we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego zdarzeniu przyszłym nie będzie miała miejsca dostawa towarów w rozumieniu art. 5 ust. 1 w zw. z art. 7 ust. 1 u.p.t.u., gdyż w rozpatrywanej sprawie nie wystąpi element wynagrodzenia. W opisanym przypadku co do zasady nie ma możliwości dokonywania wypłaty wynagrodzenia z wzajemnych świadczeń między małżonkami, co wynika z istoty wspólności majątkowej, na powyższą okoliczność powołuje się także skarżąca we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 31 § 1 k.r.o. z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa, obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (jest to ich majątek wspólny). Wspólność ustawowa obejmuje wszelkie przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Wspólność małżeńska została ukształtowana jako wspólność łączna, którą charakteryzuje to, że w czasie jej trwania małżonkowie nie mają określonych udziałów w majątku wspólnym, nie mogą rozporządzać udziałami, a także nie mogą żądać podziału majątku objętego wspólnością ustawową. Wspólność ta jest wspólnością masy majątkowej, to znaczy obejmuje cały zbiór praw majątkowych takich jak własność i inne prawa rzeczowe czy wierzytelności. Pomimo trwania wspólności każdy z małżonków ma zarówno prawo do udziału i rozporządzania tak całym majątkiem wspólnym, jak i w odniesieniu do poszczególnych składników majątku wspólnego. Wspólność majątkowa małżeńska nie jest bowiem samodzielnym i niezależnym od małżonków bytem, który realizuje swoje własne uprawnienia do określonych lub wszystkich składników tego mienia. Podmiotami uprawnionymi do dysponowania i zarządzania całym mieniem są zawsze małżonkowie tworzący wspólność majątkową małżeńską. Z powyższego wynika, że prowadzenie przez małżonków odrębnych działalności gospodarczych nie ma wpływu na uprawnienie do dysponowania i zarządzania majątkiem. Analogicznie skoro w niniejszej sprawie nie ma możliwości zapłaty za towar między małżonkami, to też nie ma możliwości przeniesienia własności towaru. Dlatego też błędne jest stanowisko organu w zakresie wykładni art. 7 ust. 2 u.p.t.u. Art. 7 ust. 2 u.p.t.u. nie ma zastosowania do małżonków będących we wspólności ustawowej łącznej, ponieważ nie występuje tu przeniesienie wspólnego majątku z jednego podatnika na drugiego. Na gruncie ustawy o VAT nie mamy do czynienia z dwoma odrębnymi podmiotami (podatnikami VAT), z których jeden dokonuje nieodpłatnego świadczenia, a drugi z tego nieodpłatnego świadczenia korzysta. Fakt, że małżonkowie prowadzą oddzielne działalności gospodarcze nie ma znaczenia, bowiem każdy z małżonków może samodzielnie zarządzać majątkiem wspólnym. W ocenie sądu w sytuacji, gdy pomiędzy małżonkami istnieje ustawowa wspólność majątkowa, wszelkie transakcje, jakie zawierane są pomiędzy małżonkami prowadzącymi odrębnie działalność gospodarcze nie mogą mieć charakteru odpłatnego. Nie można ich również uznać jako nieodpłatne przeniesienie towaru, albowiem małżonkowie nie mogą wyodrębnić udziałów, którymi mogliby niezależnie rozporządzać. Tym samym należało uznać, że opisana w zdarzeniu przyszłym czynność między małżonkami nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, gdyż po pierwsze nie stanowi odpłatnej dostawy towarów, po drugie nie stanowi nieodpłatnego przekazania towarów należących do przedsiębiorstwa. W tym stanie rzeczy autonomia prawa podatkowego nie stoi na przeszkodzie by uznać, że przesunięcie towarów z działalności gospodarczej jednego małżonka do działalności gospodarczej drugiego małżonka, dokonywane w ramach tych działalności, gdy małżonków łączy wspólność majątkowa istniejąca na podstawie przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, nie stanowi odpłatnej ani też nieodpłatnej dostawy towarów i nie podlega opodatkowaniu podatkiem VAT. Mając na uwadze powyższe sąd będąc związany zarzutami skargi stwierdził, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwą ocenę co do zastosowania art. art. 5 ust. 1 pkt 1 z w zw. z art. 7 ust. 2 u.p.t.u. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ podatkowy zobowiązany będzie do uwzględnienia wyrażonej przez sąd w niniejszym wyroku oceny prawnej. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) uchylił zaskarżoną interpretację. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 ww. ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło