I SA/Gl 842/18
WyrokWSA w Gliwicach2018-12-11
Skład orzekający: Bożena Pindel, Dorota Kozłowska, Bożena Suleja-Klimczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy stwierdzenie nieselektywnego zbierania odpadów komunalnych przez firmę odbierającą odpady, udokumentowane zdjęciami i raportem, stanowi wystarczającą podstawę do określenia przez organ wyższej opłaty za gospodarowanie odpadami, pomimo braku bezpośredniego udziału przedstawiciela skarżącej w czynnościach kontrolnych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że materiał dowodowy, w tym raport firmy odbierającej odpady i dokumentacja zdjęciowa, jest wystarczający do stwierdzenia "uzasadnionych wątpliwości" co do danych zawartych w deklaracji dotyczącej sposobu zbierania odpadów. Stwierdzenie niesegregowania odpadów przez podmiot odbierający odpady, powiadomienie o tym gminy i przesłanie stosownych danych potwierdzających nieprawidłowości, stanowi podstawę do określenia wyższej opłaty, nawet jeśli skarżąca nie uczestniczyła bezpośrednio w czynnościach kontrolnych.Stan faktyczny
Spółdzielnia złożyła deklaracje o selektywnym zbieraniu odpadów komunalnych. Firma odbierająca odpady zgłosiła jednak, że w marcu i wrześniu 2015 r. odpady były zbierane w sposób nieselektywny. Organ pierwszej instancji, a następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymały w mocy decyzję określającą wyższą opłatę za gospodarowanie odpadami za te miesiące. Spółdzielnia wniosła skargę do WSA, zarzucając m.in. błędne ustalenie stanu faktycznego, naruszenie przepisów o kontroli i brak możliwości uczestniczenia w czynnościach kontrolnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska (spr.), Bożena Suleja-Klimczyk, Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi Spółdzielni A w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bielsku-Białej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Bielsku - Białej (dalej: organ odwoławczy), na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 oraz art. 21 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 800, dalej: O.p.) w zw. z art. 6q i art. 6o ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1289 z późn. zm., dalej: u.c.p.g.) decyzją z dnia [...] nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia [...] nr [...] w sprawie określenia Spółdzielni A w B. (dalej: strona, skarżąca) wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości położonej w B. przy ul. [...]:
a) za marzec 2015 r. w kwocie [...] zł;
b) za kwiecień 2015 r. w kwocie [...] zł;
c) za maj 2015 r. w kwocie [...] zł;
d) za wrzesień 2015 r. w kwocie [...] zł;
e) za październik 2015 r. w kwocie [...] zł;
f) za listopad 2015 r. w kwocie [...] zł;
g) za grudzień 2015 r. w kwocie [...] zł;
h) za styczeń 2016 r. w kwocie [...] zł;
i) za luty 2016 r. w kwocie [...] zł;
j) za marzec 2016 r. w kwocie [...] zł;
k) za kwiecień 2016 r. w kwocie [...] zł;
l) za maj 2016 r. w kwocie [...] zł.
Decyzja organu odwoławczego została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniach 27 lutego 2015 r., 30 czerwca 2015 r., 31 sierpnia 2015 r. i 30 czerwca 2016 r. przedstawiciele skarżącej przedłożyli deklaracje o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na nieruchomości położonej w B. przy ul. [...], wskazując, iż strona deklaruje selektywne zbieranie odpadów, które będą gromadzone odpowiednio w pojemnikach znajdujących się w budynkach przy ul. [...] lub przy ul. [...]. Wskazali nadto na ilość lokali mieszkalnych oraz mieszkających w nich osób, podając łączne kwoty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zgłaszali nadto zapotrzebowanie na pojemniki na odpady, które w niniejszej sprawie obejmowało 15 pojemników na frakcję "suchą" oraz 5 pojemników na frakcję "mokrą" o pojemności 1100 litrów, odbieranych 13 razy w ciągu miesiąca.
Organ odwoławczy zaznaczył, że spółka odbierająca na zlecenie miasta odpady zgłosiła, iż na nieruchomości przy ul. [...] w marcu i we wrześniu
2015 r. odpady były zbierane w sposób nieselektywny (zmieszany). Z dokumentacji wynikało, że do nieselektywnego zbierania odpadów doszło w dniach 20 oraz 23 marca 2015 r. i 11 oraz 18 września 2015 r. Ustalono nadto, że pojazd zbierający odpady w marcu 2015 r. przyjechał na teren nieruchomości 13 – krotnie a we wrześniu 2015 r. 18 – krotnie.
Z uwagi na niezachowanie selektywnej zbiórki odpadów organ pierwszej instancji wystosował w dniu [...] do strony pismo informujące o konieczności dokonania zmiany lub korekty deklaracji. W odpowiedzi skarżąca podała, że odpady komunalne gromadzone w altanach śmietnikowych przy ul. [...] pochodzą z [...] mieszkań, zamieszkałych przez około [...] osób. Nadto, jej zdaniem dochodzenie korekty deklaracji po upływie 2,5 roku budzi kontrowersje.
Postanowieniem z dnia [...] organ pierwszej instancji wszczął postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości. W jego toku przeprowadzono oględziny altan śmietnikowych na terenie nieruchomości przy ul. [...] oraz [...] i stwierdzono prawidłowe posegregowanie odpadów na frakcje "suchą" i "mokrą". Następnie postanowieniem z dnia [...] organ pierwszej instancji zawiadomił stronę o uzupełnieniu materiału dowodowego oraz o możliwości wypowiedzenia się co do materiału dowodowego. W dniu 3 stycznia 2018 r. przedstawiciele skarżącej zapoznali się z zebranym materiałem dowodowym.
Decyzją z dnia [...] organ pierwszej instancji określił stronie wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiące od marca 2015 r. do maja 2015 r. i od września 2015 r. do maja 2016 r. w kwotach wskazanych w tejże decyzji. Organ ten zastrzegł jednocześnie możliwość pobrania odsetek od zaległości, wskazując okresy ich naliczenia.
W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że wątpliwość w złożonych przez stronę deklaracjach budzi wysokość opłaty za odbiór odpadów komunalnych w miesiącach marcu i wrześniu 2015 r. Strona zadeklarowała bowiem w tych miesiącach selektywny odbiór odpadów komunalnych, podczas gdy ustalenia postępowania jednoznacznie wskazują, że odpady były zbierane w sposób zmieszany, zatem brak było podstaw do zastosowania niższej stawki opłaty. W dniach 20 i 23 marca 2015 r. oraz 11 i 18 września 2015 r. spółka odbierająca w imieniu gminy odpady stwierdziła, że na terenie nieruchomości przy ul. [...] oraz [...] zmieszane zostały odpady "suche" i "mokre", zaś dostarczanie zmieszanych odpadów skutkuje ponoszeniem przez gminę wyższych kosztów ich zagospodarowania. Organ pierwszej instancji podkreślił zarazem, że w okresie od 1 lipca 2013 r. do 30 czerwca 2016 r. na terenie B. obowiązywało selektywne zbieranie i odbieranie odpadów, z podziałem na frakcje, przy czym strona zadeklarowała również, że na nieruchomości przy ul. [...] odpady gromadzone będą w sposób selektywny z podziałem na "suche" i "mokre". Organ ten przedstawił ponadto wyliczenie kwot za wywóz odpadów za poszczególne miesiące w formie tabel.
W odwołaniu od powyższej decyzji strona wniosła o jej uchylenie w całości oraz umorzenie postępowania. Strona zarzuciła decyzji organu pierwszej instancji:
1. błędne zastosowanie art. 60 u.c.p.g. poprzez przyjęcie, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do danych zawartych w deklaracjach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla budynku przy ul. [...] – zdaniem strony złożyła ona prawidłowe deklaracje;
2. nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że zaszły przesłanki do nałożenia na właścicieli nieruchomości wyższych opłat (jak za odbiór odpadów zmieszanych), podczas gdy materiał dowodowy nie pozwala autorytatywnie stwierdzić, że mieszkańcy co do zasady nie segregują prawidłowo odpadów;
3. błąd w ustaleniach faktycznych, gdyż zdaniem strony materiał dowodowy w postaci "zdjęć z jakichś nieoznakowanych kontenerów", sporządzony na podstawie jednostronnego stwierdzenia firmy wywożącej odpady, nie może stanowić podstawy do wydania "drastycznej finansowo" decyzji;
4. nieuwzględnienie zasady wyrażonej w art. 2a O.p.;
5. przewlekłość postępowania – poprzez wydanie decyzji po upływie ponad 2 lat od "domniemanych zdarzeń"; w szczególności strona zaznaczyła, że duży ruch na rynku mieszkaniowym (zmiany właścicielskie lokali mieszkalnych) w latach 2015 – 2017 powoduje, iż opłaty musiałyby zostać poniesione przez pozostałych członków Spółdzielni;
6. niepoinformowanie i niedopuszczenie przedstawiciela skarżącej do uczestniczenia bezpośrednio w wizji stwierdzającej zaistnienie nieprawidłowej segregacji odpadów, co stoi w sprzeczności z art. 123 O.p. i art. 190 O.p. Strona podkreśliła, że dokonanie wizji po okresie 2,5 roku (w dniu [...]) nie znajduje logicznego uzasadnienia i nie wnosi niczego do sprawy;
7. naruszenie art. 121 O.p.
Strona podnosiła w odwołaniu, że nawet gdyby uznać, że rzeczywiście miało miejsce stwierdzone przez firmę zbierającą odpady komunalne sporadyczne i incydentalne nieselektywne gromadzenie tych odpadów, to określona w decyzji kwota jest rażąco nieadekwatna i nieproporcjonalna do skali tego uchybienia a nadmierne sankcje i restrykcje z pewnością nie przyczynią się do osiągnięcia celu, jakim jest osiągnięcie jak najlepszego poziomu recyklingu odpadów komunalnych. Skarżąca podkreślała również, że nawet gdyby przyjąć za pewnik stwierdzone nieselektywne zbieranie odpadów, to zjawisko braku segregacji było marginalne, brak segregacji dotyczył jedynie 0,8% wszystkich wywiezionych kontenerów w marcu i wrześniu 2015 r. Strona wyliczyła, że z tytułu zarzucanej złej segregacji gmina ewentualnie poniosła dodatkowo wyższe koszty o około [...] zł, co jednak przełoży się na dodatkowe obciążenie dla mieszkańców kwotą około [...] zł. Strona podkreśliła też, że szereg budynków obsługiwanych jest przez dwie altany śmietnikowe i wszyscy ich mieszkańcy mają dostęp i możliwość wyrzucania odpadów do obu tych śmietników.
W dniu [...] organ odwoławczy przeprowadził rozprawę administracyjną, w toku której przedstawiciele strony odnosili się do ustaleń faktycznych postępowania oraz składali dodatkowe wyjaśnienia.
Następnie w dniu [...] organ odwoławczy zwrócił się do firmy zbierającej odpady o wyjaśnienia w zakresie stwierdzenia w niniejszej sprawie nieselektywnej zbiórki odpadów. W odpowiedzi podano, że zgodnie z raportami za miesiące marzec i wrzesień 2015 r. przedstawione w postępowaniu fotografie, wykonane w dniach 20 i 23 marca 2015 r. oraz 11 i 18 września 2015 r. dotyczą nieselektywnej zbiórki stwierdzonej w pojemnikach na odpady mokre. Fotografie z dnia 20 oraz 23 marca 2015 r. wykonane zostały w trakcie trwania odbioru odpadów komunalnych, w momencie opróżniania pojemnika pracownik firmy zauważył, że pod wierzchnią warstwą odpadów znajdują się odpady nieselektywne, w związku z czym proces opróżniania pojemników został przerwany w celu wykonania zdjęć. Odpady końcowo trafiły do "odwłoka" śmieciarki.
Decyzją z dnia [...] organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W pierwszej kolejności organ odwoławczy omówił treść art. 6r ust. 1 oraz ust. 1aa i ust. 2 u.c.p.g. oraz art. 6k ust. 2 i 2a tej ustawy oraz pojęcie selektywności odpadów. Wskazał również na uchwałę Rady Miejskiej w Bielsku – Białej z dnia 17 lutego 2015 r. nr V/46/2015 (z mocą obowiązującą od 1 lutego 2015 r.) w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w tym preferencyjnych stawek dla właścicieli nieruchomości w przypadku selektywnego zbierania i odbierania od nich odpadów komunalnych. Organ odwoławczy zwrócił również uwagę na uchwały Rady Miejskiej w Bielsku – Białej z dnia 13 listopada 2014 r. nr XLVII/1130/2014 oraz z dnia 25 sierpnia 2015 r. nr X/148/2015 i z dnia 24 listopada 2015 r. nr XIII/209/2015, którymi uchwalany i zmieniany był regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie miasta B. i którymi nałożono na właścicieli nieruchomości obowiązek zbierania i gromadzenia odpadów w sposób selektywny. W tych ramach zwrócił uwagę na art. 9f u.c.p.g., zgodnie z którym podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości jest obowiązany powiadomić gminę, że odebrał odpady zebrane jako zmieszane i w zawiadomieniu obowiązany jest podać właścicieli nieruchomości, łamiących przepisy w zakresie selektywnej zbiórki odpadów.
W niniejszej sprawie przedsiębiorca odbierający w imieniu gminy odpady dopełnił nałożonego na niego obowiązku, wynikającego z art. 9f u.c.p.g., wobec czego zaistniały uzasadnione wątpliwości co do danych, zawartych w deklaracji w zakresie dotyczącym selektywnego zbierania odpadów i zadeklarowanej wysokości opłaty za odbiór odpadów komunalnych.
Organ odwoławczy omówił następnie art. 6o u.c.p.g. i zaakcentował, że niewątpliwie jednoznaczne stwierdzenie zbierania odpadów w sposób nieselektywny (zmieszany) przy zadeklarowaniu ich selektywnego zbierania i określeniu za ten proces opłaty preferencyjnej stanowi "uzasadnioną wątpliwość" co do danych, zawartych w deklaracji, obejmującej konkretny miesiąc, w którym doszło do zaistnienia okoliczności faktycznych stanowiących podstawę do naliczenia opłaty. Organ jest tym samym związany w takiej sytuacji normą, zawartą w art. 6o ust. 1 u.c.p.g., nakazującą mu wydanie decyzji wymiarowej w zakresie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i pozbawiony jest tutaj luzu decyzyjnego. Powołał się na wyroki WSA w Gliwicach, w szczególności z dnia 30 sierpnia 2016 r. o sygn. akt: I SA/Gl 234/16, I SA/Gl 236/16, I SA/Gl 237/16; z dnia 29 czerwca
2016 r. o sygn. akt: I SA/Gl 242/16, I SA/Gl 243/16; z dnia 14 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 269/16, w których potwierdzono prawidłowość ustalenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w przypadku braku selektywnej zbiórki odpadów przy jej zadeklarowaniu. Organ odwoławczy odwołał się również do wyroku WSA w Gliwicach z dnia 12 października 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 814/16, w którym stwierdzono, iż precyzyjna dokumentacja zdjęciowa oraz określone wymogi w zakresie przeszkolenia i kwalifikacji pracowników firmy zbierającej odpady nie są konieczne do powzięcia przez właściwy organ "uzasadnionych wątpliwości" co do wskazanych w deklaracji danych, dotyczących sposobu zbierania odpadów. Zasadnicze znaczenie ma bowiem stwierdzenie niesegregowania odpadów przez podmiot odbierający odpady, powiadomienie o tym gminy i przesłanie stosownych danych dotyczących stwierdzonych nieprawidłowości. Organ odwoławczy przywołał także wyrok WSA w Gliwicach z dnia 28 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Gl 1036/17, zgodnie z którym skoro postępowanie dowodowe wykazało, że segregacji odpadów w określonych terminach nie zachowano, organ był uprawniony do określenia wysokości opłaty wynikającej ze stwierdzonego stanu faktycznego. Organ odwoławczy zaznaczył również, odwołując się do wyroku WSA w Lublinie z dnia 19 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 556/14, że z treści art. 9e ust. 1 u.c.p.g. nie wynika, aby dopuszczalne było mieszanie odpadów, chociażby "w jakimś stopniu". Dopuszczalności takich odstępstw nie przewidują także regulacje uchwały Rady Miejskiej w Bielsku – Białej z dnia 13 listopada 2014 r. nr XLVII/1130/2014 w sprawie Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie miasta B. Organ odwoławczy wskazywał ponadto, że o sposobie gospodarowania odpadami przez właścicieli nieruchomości z terenu B. (nakładaniu opłaty za nieselektywną zbiórkę odpadów) wypowiadał się NSA w wyrokach z dnia 23 marca 2017 r. o sygn. akt II FSK 3348/16 oraz z dnia 16 lutego 2017 r., sygn. akt II FSK 3048/16, w których oddalone zostały skargi kasacyjne właścicieli nieruchomości. Odwołał się ponadto do poglądu WSA w Białymstoku, wyrażonego w wyroku z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Bk 603/13, zgodnie z którym decyzja wydana na podstawie art. 6o u.c.p.g., w przypadku niezłożenia deklaracji bądź w sytuacji, gdy organ poweźmie wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji, stanowi w istocie decyzję określającą, o której mowa w art. 21 § 2 O.p.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy organ odwoławczy zaznaczył, że organ pierwszej instancji prawidłowo oparł swoje rozstrzygnięcie na art. 6o u.c.p.g. Wskazywał również, że zgodnie z art. 6q ust. 1 u.c.p.g. w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy O.p., z tym, że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi, burmistrzowi lub prezydentowi miasta.
Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że postępowanie w sprawie prowadzone było zgodnie z zasadami zawartymi w art. 120 – 127, art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p.
Zdaniem organu odwoławczego w sprawie nie doszło do błędów w ustaleniach faktycznych. Zaznaczył on, że stwierdzenie "uzasadnionych wątpliwości" oceniane jest w oparciu o miesięczny okres, a nie cały przedział czasu, jak wskazano w odwołaniu. Dokonując oceny okoliczności niniejszej sprawy organy nie badały ujawnienia wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji z punktu widzenia okresu od lipca 2013 r. do grudnia 2017 r. a jedynie w konkretnych miesiącach – marcu oraz wrześniu 2015 r. Nie ma znaczenia, na ilu mieszkańców przypada altana śmietnikowa, istotne jest natomiast (co przyznają sami przedstawiciele strony), iż doszło do nieselektywnej zbiórki odpadów w kontenerach w altanie śmietnikowej a niezachowanie selekcji przekroczyło ustalony przez organ odwoławczy limit incydentalności w tego typu sprawach (1 raz w skali miesiąca). Ziściły się w związku z tym przesłanki do ustalenia wyższej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w marcu oraz wrześniu 2015 r.
Za nietrafny uznał organ odwoławczy również zarzut naruszenia zasady szybkości postępowania (art. 125 O.p.). Postępowanie to wszczęto w dniu [...] a decyzję wydano w dniu [...], tym samym zachowując terminy, o których mowa w art. 139 § 1 O.p. Samo ujawnienie faktu nieselektywnej zbiórki odpadów nie wszczyna postępowania, którego czas liczony jest od momentu jego wszczęcia.
Końcowo organ odwoławczy nie podzielił zarzutów odwołania, dotyczących braku informowania przedstawicieli strony o czynnościach podejmowanych w toku postępowania oraz niedopuszczenia ich do tych czynności. Materiał dowodowy wskazuje bowiem, że w dniu [...] przeprowadzono oględziny na terenie nieruchomości z udziałem przedstawicieli skarżącej, którzy podpisali protokół czynności. Nadto w dniu 3 stycznia 2018 r. zaznajomili się oni ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Z kolei fakt stwierdzenia nieselektywnej zbiórki odpadów nie stanowił czynności w toku postępowania podatkowego i tym samym organ pierwszej instancji nie mógł zastosować art. 123 O.p. oraz art. 190 O.p.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję organu odwoławczego strona reprezentowana przez pełnomocnika wniosła o jej uchylenie wraz z decyzją organu pierwszej instancji oraz o umorzenie postępowania. Wniosła również o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Pełnomocnik skarżącej zarzucił decyzji organu odwoławczego:
1. naruszenie art. 6o u.c.p.g. poprzez przyjęcie, że istnieją uzasadnione wątpliwości co do danych zawartych w deklaracjach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla budynku przy ul. [...], podczas gdy strona złożyła prawidłowe deklaracje i nie wystąpiły w nich żadne nieprawidłowości, odpady komunalne przez mieszkańców nieruchomości były prawidłowo segregowane a w toku postępowania organ nie udowodnił w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, że doszło do nieselektywnej zbiórki odpadów w marcu i wrześniu 2015 r.;
2. naruszenie art. 9f u.c.p.g. poprzez jego nieprawidłową wykładnię i przyjęcie, że podmiot odbierający odpady ma legitymację do wykonywania jednostronnych czynności kontrolnych w imieniu gminy, szczególnie gdy z tych czynności może wywodzić określone dla siebie korzyści (zwiększona cena za odpady zmieszane);
3. naruszenie art. 9f oraz art. 9u ust. 1 i 2 u.c.p.g. w zw. z art. 379 i art. 380 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z
2018 r. poz. 799, dalej: u.p.o.ś.) poprzez niezastosowanie w stanie faktycznym sprawy wskazanych przepisów dotyczących konieczności sporządzenia protokołu z czynności kontrolnych prowadzonych przez organ;
4. naruszenie art. 6q u.c.p.g. w zw. z art.2a O.p. poprzez brak zastosowania wskazanych przepisów przy zaistnieniu niedających się usunąć wątpliwości co do treści przepisów;
5. naruszenie art. 125 O.p. w wyniku przewlekłości postępowania prowadzącej do wydania krzywdzącej stronę decyzji;
6. naruszenie art. 123 O.p. i art. 190 O.p. poprzez brak poinformowania i dopuszczenia przedstawiciela skarżącej do wizji lokalnej stwierdzającej zaistnienie nieprawidłowej segregacji w altanach śmieciowych zlokalizowanych w pobliżu budynków przy ul. [...] i [...] pomimo wskazania przez stronę (na prośbę gminy) swojego przedstawiciela jako uczestnika tego typu kontroli;
7. naruszenie art. 121 O.p. w zw. z art. 122 O.p. poprzez brak podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych;
8. błędne ustalenie stanu faktycznego i w rezultacie naruszenie art. 187 O.p. i art. 191 O.p. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów w wyniku przyjęcia, że zaszły przesłanki do nałożenia na właścicieli nieruchomości wyższych opłat tak jak za odbiór odpadów zmieszanych, podczas gdy zebrany przez organ materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczną ocenę, że mieszkańcy nie segregują odpadów w sposób prawidłowy.
W uzasadnieniu skargi pełnomocnik na wstępie wskazał, że skarżąca zarządza m.in. [...] budynkami zlokalizowanymi w B. przy ul. [...], które posiadają łącznie [...] mieszkań zamieszkałych przez około [...] osób. Budynki obsługiwane są przez dwa obiekty, pełniące rolę altan śmietnikowych, zlokalizowane w pobliżu budynków przy ul. [...] oraz [...], zamykane na klucz. Wszyscy mieszkańcy tych budynków mają do nich dostęp i dlatego w tzw. "deklaracjach śmieciowych" obydwa te śmietniki są wskazywane dla wszystkich budynków położonych przy ul. [...]. W okresie objętym decyzją altany śmieciowe wyposażone były w następujące kontenery: 8 "suchych" 1100 litrów oraz 2 "mokre" 1100 litrów (ul. [...]); 7 "suchych" 1100 litrów oraz 3 "mokre" 1100 litrów (ul. [...]). Częstotliwość wywozu – 3 razy w tygodniu (około 13 wywozów miesięcznie). Wolą skarżącej jest prowadzenie selektywnej gospodarki odpadami komunalnymi, dla wszystkich zasobów będących w jej zarządzie złożone zostały prawidłowe deklaracje. Przy tak dużej społeczności mogą się jednak zdarzyć i zdarzają sporadyczne, incydentalne przypadki niedochowania w pełni stuprocentowej segregacji, wynikające z omyłkowego wrzucenia śmieci do niewłaściwego kontenera. Strona na bieżąco prowadzi akcję uświadamiającą mieszkańców w kwestii segregacji odpadów.
Pełnomocnik strony podnosił, że w dniu 8 września 2017 r. otrzymała ona pismo organu pierwszej instancji z dnia [...] informujące, że według raportów firmy wywozowej stwierdzone zostało przez ten podmiot niezachowanie zasad selektywnej zbiórki odpadów komunalnych w dniu 20 i 23 marca 2015 r. oraz 11 i 18 września 2015 r., wezwano stronę do złożenia korekty/zmiany deklaracji dla wszystkich [...] budynków zlokalizowanych przy ulicy [...] w B. oraz do uiszczenia podwyższonej opłaty.
Jednocześnie doręczono również stronie pismo organu pierwszej instancji z dnia [...] informujące, że w okresie bieżącym od kwietnia do lipca 2017 r. na nieruchomościach zarządzanych przez skarżącą nie stwierdzono niezachowania selektywnej zbiórki odpadów komunalnych, co zdaniem pełnomocnika potwierdza tezę o woli i realizacji tejże przez mieszkańców zarządzanych przez skarżącą nieruchomości.
Pismem z dnia 20 września 2017 r. skarżąca zajęła stanowisko w sprawie odpadów komunalnych, wnosząc o odstąpienie od żądania złożenia korekty deklaracji za miesiące marzec i wrzesień 2015 r. Powyższe nie zostało uwzględnione, organ pierwszej instancji wydał dla wszystkich [...] budynków zlokalizowanych przy ulicy [...] w B. decyzje w sprawie określenia podwojonej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za marzec i wrzesień 2015 r. W wyniku wyżej wspomnianych decyzji kwota wyliczona do zapłaty przez mieszkańców ulicy [...] wynosiłaby aż [...] zł, a wraz z odsetkami kwota ta wyniosłaby ok. [...] zł.
Pełnomocnik podkreślił, że przedstawiciele skarżącej dopiero w końcowej fazie postępowania otrzymali możliwość zapoznania się z materiałami dowodowymi w sprawie, przy czym materiały te są sporządzone jednostronnie, bez jakiejkolwiek weryfikacji zewnętrznej, przez firmę zbierającą odpady. Zdaniem pełnomocnika z zebranego materiału dowodowego nie można jednoznacznie stwierdzić, że wykonane zdjęcia przedstawiają kontenery usytuowane w altanach śmietnikowych zlokalizowanych w pobliżu budynków przy ul. [...] oraz [...], zaś znajdująca się na fotografiach data i godzina niczego nie dowodzi. W jego ocenie pisemny raport sporządzony przez firmę zbierającą odpady był również czynnością jednostronną, zaś rzetelne podejście do sprawy i sumienna ocena stanu faktycznego powinna być oparta na wspólnym potwierdzeniu faktów przez strony, wywodzące z danych faktów swój interes (firma odbierająca odpady – wyższą kwotę zafakturowanej usługi; skarżąca – zagrożenie podwojoną wysokością opłaty), czego wymaga zasada wyrażona w art. 121 O.p.
Powołując się następnie na art. 9f u.c.p.g. pełnomocnik skarżącej wskazywał, że określony w nim sposób powiadomienia gminy o fakcie niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku w zakresie selektywnego zbierania odpadów nie zwalnia organu z obowiązku podjęcia działań kontrolnych i ustalenia w sposób jednoznaczny stanu faktycznego. Zdaniem pełnomocnika to organ sprawuje kontrolę przestrzegania i stosowania przepisów, do której stosuje się art. 379 oraz art. 380 u.p.o.ś. Przepisy te naruszone zostały w niniejszej sprawie, gdyż te uprawnienia kontrolne zostały bezpodstawnie wykonane nie przez organ, ale firmę wywożącą odpady.
Dalej pełnomocnik skarżącej zarzucał, że wyznaczyła ona osobę odpowiedzialną za kontakt z kontrolerem odpadów, aby uczestniczyć w prowadzonych czynnościach sprawdzających, jednak skarżąca nie otrzymała informacji o takich kontrolach celem uczestniczenia w nich, w szczególności zaś w sprawie objętej niniejszym postępowaniem. Stwierdził, że o ile nawet wystąpiłyby sytuacje niewłaściwej segregacji odpadów, to nic nie stoi na przeszkodzie, aby to skarżąca bezpośrednio została powiadomiona o tym fakcie, co nie stanowiłoby dla firmy odbierającej odpady uciążliwości, gdyż biura skarżącej znajdują się w bezpośredniej bliskości altan śmieciowych. Taka informacja przekazana skarżącej pozwoliłaby zdaniem jej pełnomocnika na szybkie zweryfikowanie zarzucanych nieprawidłowości i podjęcie działań, tj. ewentualne przesortowanie odpadów. Pełnomocnik w związku z tym podkreślił, że właściwym postępowaniem byłoby umożliwienie stronie doprowadzenia selekcji odpadów do stanu zgodnego z założeniami segregacji.
Następnie pełnomocnik strony podnosił, że nawet gdyby uznać, iż rzeczywiście miało miejsce stwierdzone przez firmę zbierającą odpady komunalne sporadyczne i incydentalne nieselektywne gromadzenie odpadów, to określona w decyzji kwota jest rażąco nieadekwatna i nieproporcjonalna do skali wrzuconych jednostkowo odpadów - brak segregacji dotyczył jedynie 0,8% wszystkich wywiezionych kontenerów w marcu i wrześniu 2015 r., co jest zjawiskiem marginalnym. Ponadto, przy nadzorowanej przez gminę selektywnej zbiórce odpadów stosowana być winna tolerancja wyznaczająca granice uzasadnionych wątpliwości w zakresie prawidłowej segregacji odpadów, szczególnie zaś w przypadku odpadów z budynków wielorodzinnych.
Pełnomocnik skarżącej zwrócił też uwagę, że w niniejszej sprawie mówić można o przewlekłości postępowania ze szkodą dla strony, bowiem w istocie zostało ono wszczęte po upływie 2,5 roku od momentu zdarzenia – protokół z wizji lokalnej sporządzono w dniu [...]. Czynność ta nie miała nadto żadnego znaczenia dla ustalenia stanu faktycznego, gdyż nie sposób po upływie takiego okresu czasu potwierdzić bądź zaprzeczyć spornym okolicznościom. Co więcej, nawet gdyby brać pod uwagę ustalenia zawarte w tym protokole, to wskazują one, iż skarżąca dokonuje prawidłowej segregacji odpadów, co zaprzecza zarzutom stawianym przez organy.
Końcowo pełnomocnik skarżącej stwierdził, że w przypadku uprawomocnienia się decyzji dojdzie do naliczenia odsetek za zwłokę, co spowoduje dalsze dodatkowe koszty dla mieszkańców, a nadmierne sankcje i restrykcje z pewnością nie przyczynią się do osiągnięcia celów w zakresie selektywnej zbiórki odpadów, przeciwnie – skutkować będą negatywnym odbiorem społecznym, szczególnie wśród tych obywateli, którzy rzetelnie prowadzą selekcję odpadów komunalnych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępnie Sąd informacyjnie podaje, że WSA w Gliwicach rozstrzygał już podobne spory m.in. w sprawach zakończonych prawomocnym wyrokiem z dnia 29 czerwca 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 242/16 i z dnia 12 października 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 814/16 (wszystkie powołane w uzasadnieniu wyroki dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sadów Administracyjnych). Co więcej, w sprawach o sygn. I SA/Gl 849-851/18 (wyroki z dnia 7 listopada 2018 r.) oraz o sygn. akt I SA/Gl 852-854/18 (wyroki z dnia 5 grudnia 2018 r.) tutejszy Sąd orzekał bazując na takim samym materiale dowodowym, gdyż dotyczyły one tej samej Spółdzielni, tyle, że w zakresie innych budynków zlokalizowanych w B. przy ul. [...]. W związku z czym skład orzekający w rozpoznawanej sprawie, w pełni aprobując te rozstrzygnięcia, posłuży się przedstawioną w nich argumentacją.
Odnosząc się do zarzutów skarżącej, wskazać należy, że opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, do uiszczania których na rzecz gminy lub ich związków obowiązani są właściciele nieruchomości, są daninami publicznymi o niepodatkowym charakterze.
Zgodnie z art. 6q u.c.p.g. w sprawach dotyczących opłat stosuje się przepisy ustawy Ordynacja podatkowa.
W myśl zaś art. 6o u.c.p.g. w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami. Treść tego przepisu odpowiada częściowo treści art. 21 § 3 w zw. z art. 21 § 2 O.p., według którego w razie niezłożenia deklaracji, bądź też stwierdzenia, że wysokość zobowiązania jest inna niż wynikająca z deklaracji organ podatkowy wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego.
Podkreślić należy, że w art. 9f u.c.p.g. ustawodawca wskazał, że niedopełnienie obowiązku selektywnego zbierania odpadów stwierdzane jest przez podmiot odbierający odpady, który zobowiązany jest powiadomić o tym gminę. Wspomniany przepis stanowi bowiem, że w przypadku niedopełniania przez właściciela nieruchomości obowiązku w zakresie selektywnego zbierania odpadów komunalnych podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako zmieszane odpady komunalne i powiadamia o tym gminę.
W niniejszej sprawie, w złożonych deklaracjach o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na nieruchomości, Spółdzielnia zadeklarowała selektywną zbiórkę odpadów, jednakże w ocenie organów w marcu i wrześniu 2015 r. odpady zbierane były w sposób zmieszany.
Zebrany w sprawie materiał dowodowy obejmuje w szczególności: 1) deklaracje o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, 2) harmonogram odbioru odpadów z altan śmietnikowych przypisanych do nieruchomości za okres wskazany w decyzji organu pierwszej instancji, 3) wykaz odbioru odpadów za marzec i wrzesień 2015 r. ze wskazaniem dat, w których odpady zostały zmieszane (20, 23 marca i 11, 18 września), 4) wyciąg z raportu elektronicznego firmy obierającej odpady dotyczący kontroli przestrzegania selektywnej zbiórki odpadów komunalnych, obejmujący m.in. dane z GPS oraz dane pracowników, którzy stwierdzili nieprawidłowości w dniach: 20, 23 marca i 11, 18 września 2015 r. wraz z dokumentacją zdjęciową wnętrza pojemników na śmieci z dnia 20 i 23 marca oraz 11 i 18 września 2015 r., 5) protokół oględzin altany śmietnikowej z dnia [...].
W ocenie Sądu, opisany powyżej materiał dowodowy był wystarczający do stwierdzenia, że zaistniały "uzasadnione wątpliwości", o których mowa w art. 6o u.c.p.g., co do danych zawartych w deklaracji w zakresie sposobu zbierania odpadów.
Ze zgromadzonych dowodów wynika bowiem, że istnieją "uzasadnione wątpliwości", czy w dniach 20 i 23 marca 2015 r. oraz 11 i 18 września 2015 r. odpady komunalne zbierane były w sposób selektywny, pomimo że skarżąca zadeklarowała w tych miesiącach selektywny odbiór odpadów. Zasadnicze znaczenie ma bowiem stwierdzenie niesegregowania odpadów przez podmiot odbierający odpady, powiadomienie o tym gminy i przesłanie stosownych danych potwierdzających stwierdzone nieprawidłowości. Przy czym dokumentacja fotograficzna, którą skarżąca kwestionuje, stanowi materiał uzupełniający i zastrzeżenia co do sposobu sporządzenia zdjęć nie są skutecznym środkiem do podważenia danych z raportu, zwłaszcza w sytuacji, gdy skarżąca nie przedstawiła żadnych danych, z których wynikałoby np., że jej przedstawiciel (znający przecież harmonogram wywozu odpadów) uczestniczył kiedykolwiek w odbiorze odpadów i zakwestionował ocenę pracownika firmy wywozowej, co do uznania zawartości pojemnika za odpady zmieszane.
Nie można zgodzić się ze skarżącą, że pracownik firmy wywozowej, w momencie stwierdzenia nieprawidłowości w segregacji odpadów, powinien zawiadomić przedstawiciela skarżącej o tym fakcie i doprowadzić do wizji lokalnej. Po pierwsze taki obowiązek nie wynika z jakichkolwiek norm prawnych, po drugie, taka praktyka mogłaby znacznie utrudnić lub wręcz uniemożliwić systematyczny, zgodny z harmonogramem odbiór odpadów z nieruchomości położonych na terenie gminy.
Okoliczność, że podczas oględzin przeprowadzonych w dniu [...] nie stwierdzono istotnych nieprawidłowości w zbieraniu odpadów, nie jest wystarczająca do podważenia danych dotyczących innych okresów. Oczywistym jest bowiem, że generalnie mieszkańcy starają się przestrzegać zasad segregowania odpadów, w związku z czym odpady zmieszane stwierdzane są tylko przy niektórych odbiorach.
Prawidłowo organ odwoławczy wskazał, że obowiązek wstępnej weryfikacji odpadów spoczywa na przedsiębiorcy, który na obszarze gminy odbiera odpady komunalne. Wynika to wprost z art. 9f u.c.p.g. Stwierdzenie przez firmę wywozową faktu nieselektywnej zbiórki odpadów w marcu i września 2015 r. nie było czynnością wykonaną w toku postępowania podatkowego, dlatego organ nie mógł naruszyć art. 123 i 190 O.p. Dopiero przekazana przez podmiot odbierający odpady informacja o nieselektywnym zbieraniu odpadów oraz dowody wskazujące na jej prawdziwość mogą spowodować wszczęcie postępowania podatkowego w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnym, co też w rozpoznawanej sprawie nastąpiło. Nie doszło zatem do naruszenia art. 9f u.c.p.g. poprzez jego błędną wykładnię.
Wbrew twierdzeniom skarżącej, organy, w wydanych decyzjach, nie prezentowały poglądu, że odbierający odpady ma legitymację do wykonywania jednostronnych czynności kontrolnych w imieniu gminy. Jak już wyjaśniono, ustawodawca w art. 9f u.c.p.g. postanowił, że niedopełnienie obowiązku selektywnego zbierania odpadów jest stwierdzane przez podmiot odbierający odpady, który zobowiązany jest powiadomić o tym gminę. Obowiązek ten wykonuje podmiot odbierający odpady w imieniu własnym, a nie w imieniu gminy w ramach postępowania podatkowego.
Z kolei art. 9u ust. 1 i 2 u.c.p.g. stanowi, że wójt, burmistrz lub prezydent miasta sprawuje kontrolę przestrzegania i stosowania przepisów ustawy. Do kontroli, o której mowa w ust. 1, stosuje się przepisy art. 379 i art. 380 u.p.o.ś. Z kolei w myśl art. 380 u.p.o.ś. z czynności kontrolnych kontrolujący sporządza protokół, którego jeden egzemplarz doręcza kierownikowi kontrolowanego podmiotu lub kontrolowanej osobie fizycznej.
Zarzut naruszenia art. 9u u.c.p.g. w zw. z art. 379 i 380 u.p.o.ś. jest bezzasadny, ponieważ przewidziany w tej regulacji tryb kontrolny jest kompetencją Prezydenta Miasta, a nie podmiotu odbierającego odpady komunalne – o czym jest mowa w art. 9f u.c.p.g. Nie sposób wywieść z art. 9u u.c.p.g. w zw. z art. 379 i 380 u.p.o.ś., że organ pierwszej instancji jest każdorazowo zobowiązany do wdrożenia procedury, o której mowa w art. 9u u.c.p.g. i zweryfikowania w drodze czynności kontrolnych zasadności stwierdzenia przez podmiot odbierający odpady, że odpady zbierane są nieselektywnie. Procedura przewidziana w art. 9u u.c.p.g. ma szerokie zastosowanie, dotyczy bowiem przestrzegania i stosowania przepisów u.c.p.g. także w wielu innych sytuacjach prawnych i przez wiele innych podmiotów.
Sąd nie stwierdza, aby przy wydawaniu zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, doszło do naruszenia przepisów postępowania, w tym wskazanych w skardze. Analiza akt sprawy oraz zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji prowadzi do wniosku, że organy działały w zgodzie z zasadą prawdy obiektywnej (art. 122 O.p.), zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy (art. 187 O.p.), a ocena materiału dowodowego w żadnym wypadku nie była dowolna (art. 191 O.p.). Należy podkreślić, że minimalny zakres materiału dowodowego w tego typu sprawach wyznacza zawarte w art. 6o ust. 1 u.c.p.g. pojęcie "uzasadnionych wątpliwości" co do danych zawartych w deklaracji. W tej mierze ustawodawca zawarł znacznie niższy poziom pewności co do zaistnienia określonego stanu faktycznego (tu: nieselektywnej zbiórki odpadów), aniżeli na przykład w procesie karnym, w którym wymaga się absolutnej pewności co do zaistnienia określonych zdarzeń, stanowiących znamiona czynu zabronionego.
Dlatego organ pierwszej instancji był uprawniony do wszczęcia postępowania w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości i wydania stosownej decyzji przed upływem terminu przedawnienia określonej nią daniny publicznej o niepodatkowym charakterze, co też w sprawie nastąpiło.
Przechodząc do kolejnego zagadnienia akcentowanego w skardze wskazać należy, że pojęcia odpadów komunalnych oraz selektywnego zbierania odpadów zostały zdefiniowane w art. 3 ust. 1 pkt 7 i pkt 4 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2013 r., poz. 21 ze zm.), do której stosowania w sprawach dotyczących postępowania z odpadami komunalnymi w zakresie nieuregulowanym w u.c.p.g. odsyła art. 1a tej ustawy.
Selektywne zbieranie, według definicji ustawowej, to zbieranie, w ramach którego strumień odpadów, w celu ułatwienia specyficznego przetwarzania, obejmuje jedynie odpady charakteryzujące się takimi samymi właściwościami i takimi samymi cechami (np. odpady suche lub odpady mokre). Zasadą jest, że odpady zbiera się w sposób selektywny (art. 23 ust. 1 ustawy o odpadach). Na mocy art. 4 ust. 1 i ust. 2 lit. a) u.c.p.g. Rada Gminy określa szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, w tym m.in. zasady dotyczące selektywnego zbierania odpadów. Zasadnie zatem, organy powołały się na stosowne akty prawa miejscowego wydane przez Radę Gminy w B., określające poszczególne frakcje odpadów, w których – w razie zadeklarowania segregacji odpadów – możliwe jest zbieranie odpadów.
Nie podzielając argumentacji skargi w tym zakresie, podkreślić należy, że ustawodawca nie wprowadził żadnej regulacji pozwalającej na stwierdzenie, że selektywna zbiórka odpadów ma miejsce wtedy, kiedy określona (np. przeważająca) część odpadów jest prawidłowo umieszczana w kontenerach przeznaczonych na zbieranie określonej frakcji, a w odniesieniu do pozostałej części wymóg ten nie jest zachowany. W tym miejscu warto przywołać pogląd wyrażony w prawomocnym wyroku WSA w Lublinie z dnia 19 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Lu 556/14, w którym zanegowano pogląd strony skarżącej, że skoro nie zostały ustalone minimalne wielkości dopuszczalnego udziału poszczególnych kategorii lub frakcji limitujących kwalifikowanie zbiórki odpadów, jako zbieranych selektywnie, to nie jest dopuszczalne takie stanowisko organu, że w tej sytuacji, każda, nawet minimalna ilość "zanieczyszczenia" selektywnie zebranych odpadów, nie pozwala przyjąć, iż właściciel nieruchomości segreguje odpady i tym samym postępuje zgodnie z Regulaminem utrzymania czystości i porządku. WSA w Lublinie wskazał, że z treści art. 9e ust. 1 u.c.p.g., zgodnie z którym podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości jest obowiązany do przekazywania odebranych od właścicieli nieruchomości selektywnie zebranych odpadów komunalnych do instalacji odzysku i unieszkodliwiania odpadów, zgodnie z hierarchią postępowania z odpadami, przy czym zakazuje się mieszania selektywnie zebranych odpadów komunalnych ze zmieszanymi odpadami komunalnymi odbieranymi od właścicieli nieruchomości (ust. 2), nie wynika, że "dopuszczalne jest mieszanie odpadów, chociażby w jakimś stopniu".
Wskazać należy, że obowiązujący od dnia 1 lutego 2015 r. art. 4a u.c.p.g. stanowi, że Minister właściwy do spraw środowiska może określić, w drodze rozporządzenia:
1) szczegółowy sposób selektywnego zbierania wybranych frakcji odpadów oraz kiedy wymóg selektywnego zbierania uważa się za spełniony,
2) odpady komunalne podlegające obowiązkowi selektywnego zbierania spośród wskazanych w art. 3b ust. 1 i art. 3c ust. 1
- kierując się potrzebą ujednolicenia wymagań w zakresie zbierania i odbierania odpadów komunalnych oraz uzyskania wymaganych poziomów recyklingu, przygotowania do ponownego użycia i odzysku innymi metodami odpadów komunalnych oraz ograniczenia masy odpadów komunalnych przekazywanych do składowania.
Jednakże w rozporządzeniu Ministra Środowiska w sprawie szczegółowego sposobu selektywnego zbierania wybranych frakcji odpadów z dnia 29 grudnia
2016 r. (Dz.U. z 2017 poz. 19), obowiązującym od 1 lipca 2017 r., nie zostały ustalone minimalne wielkości dopuszczalnego udziału poszczególnych kategorii lub frakcji limitujących kwalifikowanie zbiórki odpadów, jako zbieranych selektywnie.
Zatem uznać należy, że w 2015 r. nie było i nadal nie ma żadnej regulacji pozwalającej na stwierdzenie, że selektywna zbiórka odpadów jest zachowana, gdy znaczna (np. określona orientacyjnie bądź procentowo) część odpadów jest prawidłowo umieszczona w kontenerach przeznaczonych na zbieranie określonej frakcji, a pozostałe odpady z naruszeniem zasad segregacji. Nie ma też żadnych uregulowań co do częstotliwości naruszenia zasady segregowania odpadów jako podstawy do uznania, że deklaracja budzi "uzasadnione wątpliwości". Z kolei z regulacji zawartej w art. 9e ust. 1 i 2 u.c.p.g., przewidującej że podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości jest obowiązany do przekazywania zebranych selektywnie odpadów do instalacji odzysku i unieszkodliwiania odpadów, zgodnie z hierarchią postępowania z odpadami, przy czym zakazuje się mieszania odpadów zebranych selektywnie i odpadów zmieszanych, można wyprowadzić wniosek, że mieszanie odpadów podlegających selektywnej zbiórce nie jest dopuszczalne nawet w minimalnym zakresie.
W tym stanie rzeczy jest uprawnione stanowisko organu odwoławczego, który uznał, że minimum dwukrotne stwierdzenie zmieszania odpadów w przeciągu jednego miesiąca rodzi "uzasadnione wątpliwości" co do danych zawartych w deklaracji i daje podstawę do określenia wysokości opłaty według stawki za odpady zmieszane. Przypomnieć w tym miejscu warto, że jednokrotne w danym miesiącu stwierdzenie zmieszania odpadów zarówno organ pierwszej instancji jak i organ odwoławczy uznały za incydentalne, które nie prowadzi do wymierzenia podwyższonej opłaty.
Organ pierwszej instancji jeszcze przed wszczęciem postępowania w sprawie, wyjaśnił Spółdzielni okoliczności, które doprowadziły do stwierdzenia nieselektywnej zbiórki odpadów oraz zwrócił się o złożenie korekt deklaracji w celu uniknięcia długotrwałych postępowań (pisma z dnia [...] i [...]). Wcześniej, informował spółdzielnię o przypadkach nieselektywnej zbiórki pismami z dnia [...], [...], [...] i [...], przedstawiając prawne i finansowe konsekwencje takiego stanu rzeczy. Z akt sprawy wynika, że organ pierwszej instancji umożliwił spółdzielni czynny udział w postępowaniu. Organ odwoławczy zaś, przeprowadził rozprawę administracyjną i zwrócił się do firmy odbierającej odpady o dodatkowe informacje w celu wyjaśnienia wszelkich wątpliwości związanych z nieselektywną zbiórka odpadów w marcu i wrześniu 2015 r. Wyczerpującą odpowiedź otrzymał przed wydaniem zaskarżonej decyzji i powołał się na nią w jej uzasadnieniu.
W ocenie Sądu, organy respektowały określoną w art. 124 O.p zasadę przekonywania stron oraz nie naruszyły zasady zaufania (art. 121 O.p.). Natomiast co do zarzutu naruszenia art. 125 O.p., Sąd w pełni podziela stanowisko organu odwoławczego przedstawione w zaskarżonej decyzji.
W sprawie nie wystąpiły również niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego (art. 2a O.p.). Zastosowanie metod wykładni językowej i systemowej pozwoliło na odkodowanie jednoznacznego znaczenia zastosowanych w sprawie regulacji.
Końcowo Sąd podnosi, że choć spełnienie wymogów segregacji w odniesieniu do budynków wielolokalowych, może okazać się w praktyce trudne, to zauważyć należy, iż to w gestii Spółdzielni leży maksymalne zabezpieczenie altany śmietnikowej gwarantujące, że prawidłowo segregowane przez mieszkańców odpady pozostaną w przeznaczonych na poszczególne frakcje pojemnikach. Ścisłe przestrzeganie segregacji odpadów, zwłaszcza na obszarach zamieszkałych przez znaczną liczbę osób korzystających z jednej altany śmietnikowej, nie jest łatwe do zrealizowania. Osiągnięciu pożądanego stanu rzeczy służą – zdaniem Sądu – między innymi środki o charakterze fiskalnym. Ich zastosowanie sprzyja zarówno samodyscyplinie mieszkańców, jak i społecznej kontroli przestrzegania zadeklarowanych zasad. Nie bez znaczenia jest przy tym okoliczność, że gmina, ponosząca koszty gospodarowania odpadami, musi w przypadku odpadów zmieszanych uiścić podwyższone opłaty z tego tytułu. Trzeba pamiętać, że segregowanie odpadów powinno być zasadą, do której realizacji należy dążyć przy zastosowaniu zarówno środków edukacyjnych jak i prawem przewidzianych opłat sankcyjnych.
Reasumując zaskarżona decyzja jak również poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302) skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło