I SA/Go 460/18
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2018-12-13
Skład orzekający: Anna Juszczyk-Wiśniewska, Jacek Niedzielski, Zbigniew Kruszewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy grunty leśne będące w zarządzie Nadleśnictwa, na których znajdują się linie energetyczne i pasy techniczne, a które są udostępniane operatorom energetycznym na podstawie umów o służebność przesyłu, podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości jako grunty zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej, czy też podatkiem leśnym?Ratio decidendi
Sąd uznał, że grunty leśne, na których znajdują się linie energetyczne i pasy techniczne, a które są udostępniane operatorom energetycznym na podstawie umów o służebność przesyłu, podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości jako grunty zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej. Kluczowe jest faktyczne wykonywanie czynności związanych z działalnością gospodarczą na tych gruntach, co nie jest wykluczone przez ewentualne, ograniczone prowadzenie działalności leśnej. Nadleśnictwo jako zarządca nieruchomości pozostaje podatnikiem podatku od nieruchomości.Stan faktyczny
Nadleśnictwo złożyło deklarację na podatek od nieruchomości za 2016 r., wykazując niski podatek. Po wszczęciu postępowania z urzędu ustalono, że grunty leśne pod liniami energetycznymi, na których operatorzy energetyczni ustanowili służebność przesyłu, są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej. Organy podatkowe uznały te grunty za podlegające opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości według stawki dla działalności gospodarczej, a Nadleśnictwo za podatnika. Nadleśnictwo wniosło skargę, kwestionując błędną wykładnię przepisów dotyczących zajęcia gruntu na działalność gospodarczą oraz status podatnika.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski Asesor WSA Zbigniew Kruszewski (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Danuta Chorabik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2018 r . sprawy ze skargi Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2016 r. oddala skargę.
Nadleśnictwo (dalej: Skarżący, Nadleśnictwo) wniosło skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: SKO, organ odwoławczy, organ II instancji) z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy (dalej: Wójt, organ I instancji) z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] określającą skarżącemu Nadleśnictwu wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2016 w kwocie 245.169 zł.
Jako podstawę prawną swej decyzji SKO wskazało m.in. art. 233 § 1 pkt 1 i art. 13 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 613 ze zm.; dalej o.p.), art. 1a ust. 1 pkt 3 i ust. 3, art. 2 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 716 ze zm.; dalej: u.p.o.l.) oraz art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o podatku leśnym (Dz. U. z 2013 r. poz. 465).
Powyższa skarga została wywiedziona na tle następującego stanu faktycznego sprawy.
W dniu [...] stycznia 2016 r. Nadleśnictwo złożyło deklarację na podatek od nieruchomości na rok 2016, wskazując do zapłaty kwotę podatku w wysokości 3.143 zł. W przedłożonej deklaracji na podatek od nieruchomości Nadleśnictwo nie wykazało gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej przez zakłady energetyczne.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2017 r. organ podatkowy I instancji wszczął
z urzędu postępowanie w sprawie określenia Nadleśnictwu wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2016 rok.
W toku postępowania w odpowiedzi na wezwanie organu I instancji Nadleśnictwo poinformowało, że P S.A. oraz E Sp. z o.o. korzystają od [...] stycznia 2014 r. do chwili obecnej z nieruchomości gruntowych na terenie gminy, na których zlokalizowane są linie energetyczne operatorów na podstawie uregulowań umownych. Skarżący poinformował także, że operatorzy linii elektroenergetycznych zawarli z Nadleśnictwem w 2014 r. umowy o ustanowieniu służebności przesyłu w odniesieniu do gruntów pod liniami elektroenergetycznymi i do pisma dołączył kopie tych umów. Nadto Nadleśnictwo wskazało, że powierzchnia gruntów pod liniami elektroenergetycznymi od 2014 r. do chwili obecnej nie uległa zmianie i wynosi w przypadku E Sp. z o.o. 101.479,00 m2 oraz P S.A. – 187.422,00 m2. Skarżący poinformował, że do chwili sporządzenia pisma, tj. [...] listopada 2017 r., nie była sporządzana inwentaryzacja gruntów pod liniami elektroenergetycznymi.
W odpowiedzi na wezwanie organu z [...] grudnia 2017 r. Nadleśnictwo nadesłało: 1/ Inwentaryzację linii elektroenergetycznych E Sp. z o.o. eksploatowanych przez Oddział Dystrybucji, Rejon Dystrybucji, zlokalizowanych na gruntach zarządzanych przez Nadleśnictwo – stanowiącą załącznik do aktu notarialnego Repertorium A nr [...] z dnia [...]11.2014 r.; 2/ Inwentaryzację pod nazwą "Wykaz gruntów, na których wykonywana jest służebność przesyłu", stanowiącą załącznik nr 1, 2 i 3 do aktu notarialnego Repertorium A nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r.; 3/ Inwentaryzację linii elektroenergetycznych E Sp. z o.o. eksploatowanych przez Oddział Dystrybucji, Rejon Dystrybucji, zlokalizowanych na gruntach zarządzanych przez Nadleśnictwo – stanowiącą załącznik do aktu notarialnego Repertorium A nr [...] z [...] listopada 2014 r.
Na podstawie przeprowadzonego postępowania dowodowego organ podatkowy ustalił, że grunty leśne pod liniami elektroenergetycznymi, będące w zarządzie Nadleśnictwa, w obrębie Gminy wykorzystywane są do prowadzenia działalności gospodarczej na powierzchni 295.153 m2. Powierzchnia wynikała z załączników do zawartych przez Nadleśnictwo z operatorami elektroenergetycznymi umów o ustanowienie służebności przesyłu.
Decyzją z [...] marca 2018 r. Wójt określił Nadleśnictwu wysokość zobowiązania w zakresie podatku od nieruchomości za 2016 r. w wysokości 245.169,00 zł
Odnosząc się do umów o ustanowienie służebności przesyłu, organ po przeanalizowaniu ich treści stwierdził, że grunty pod liniami elektroenergetycznymi nadal pozostały w zarządzie Nadleśnictwa, gdyż spółki z którymi zawarto umowy służebności uzyskały jedynie uprawnienie do korzystania z nieruchomości w zakresie wynikającym z zwartych umów, co jednak nie wskazuje, aby doszło do przeniesienia na te podmioty posiadania tych nieruchomości.
Według organu I instancji Nadleśnictwo jest podatnikiem podatku od nieruchomości jako zarządca nieruchomości będących własnością Skarbu Państwa (art. 3 ust. 2 u.p.o.l.). W związku z tym, że Nadleśnictwo nie ma podpisanych umów dających operatorowi energetycznemu określony tytuł prawny, to według organu podatkowego, grunty te są faktycznie zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej przez zakłady energetyczne, co odzwierciedlają zapisy umów o ustanowieniu służebności, z których zapisów wynikają m. in uprawnienia: wznoszenia linii i urządzeń elektroenergetycznych, dokonywania prac eksploatacyjnych, konserwacji, remontów, modernizacji, usuwania awarii oraz przebudowy i rozbudowy linii i urządzeń elektroenergetycznych, wycinki drzew bądź krzewów lub ich podkrzesywaniu w zakresie niezbędnym dla utrzymania linii i urządzeń elektroenergetycznych w należytym stanie.
Od powyższej decyzji Nadleśnictwo wniosło odwołanie, po rozpatrzeniu którego SKO decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy podzielił argumentację organu pierwszej instancji i podkreślił, że w sprawie bezspornym jest, że grunty znajdujące się pod napowietrznymi liniami energetycznymi zostały sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako Lasy (Ls), grunty rolne (Ps, RIV) oraz nieużytki (N). SKO podzieliło stanowisko organu I instancji, że w ustalonym w sprawie stanie faktycznym i prawnym przedmiotowe grunty podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości przy zastosowaniu stawki właściwej dla gruntów związanych z działalnością gospodarczą.
Organ II instancji podkreślił, że przez cały 2016 rok na przedmiotowym terenie posadowione były słupy energetyczne, należące do E z o.o. oraz P S.A. , na których to słupach znajdowały się linie energetyczne, służące przez cały ten okres ww. przedsiębiorcom do prowadzenia ich statutowej działalności gospodarczej w zakresie przesyłu energii elektrycznej. Niespornym jest także, że na przedmiotowym terenie w tym czasie, tj. m.in. w roku 2016, podatnik prowadził wprawdzie gospodarkę leśną, jednakże jedynie w ograniczonym zakresie, co ma zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie.
W ocenie organu odwoławczego prowadzona na spornym terenie leśnym
(na tzw. pasach technicznych określonych w łączących podatnika oraz operatorów energetycznych umowach) działalność gospodarcza w zakresie przesyłu energii elektrycznej była w okresie objętym niniejszą decyzją działalnością dominującą i decydującą, w ślad za czym grunt ten uznać należy za grunt zajęty
na prowadzenie działalności gospodarczej i podlegający opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości według najwyższych stawek podatkowych.
Organ odwoławczy podkreślił, że przedmiotowe grunty pod liniami energetycznymi
(tj. zajęte pod pasy techniczne), z uwagi na konieczność zapewnienia bezpieczeństwa liniom energetycznym, są oczyszczane z drzew i krzewów, co wynika z obowiązujących przepisów prawnych oraz ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Czynności tych dokonuje operator energetyczny na własny koszt, we własnym zakresie i w rozmiarze, jaki uzna za niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania linii napowietrznej. Organ odwoławczy podkreślił, że kwestia istnienia pasów technicznych nie jest sporna w przedmiotowej sprawie, a powierzchnia gruntów udostępnionych przez Nadleśnictwo na ten cel dla ww. operatorów energetycznych została przyjęta przez organ I instancji na podstawie danych wynikających z zawartych pomiędzy podatnikiem i operatorami energetycznymi umów służebności przesyłu.
Jednocześnie organ odwoławczy stwierdził, że w jego ocenie umowy o ustanowieniu służebności przesyłu nie są umowami, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 4a u.p.o.l., w ślad za tym nie przenoszą obowiązku podatkowego na inny podmiot, w tym przypadku na przedsiębiorców energetycznych – podatnikiem podatku od nieruchomości wciąż pozostaje w tej sprawie Nadleśnictwo jako zarządca nieruchomości będących własnością Skarbu Państwa, zgodnie z treścią art. 3 ust. 2 u.p.o.l. Na poparcie swojego stanowiska SKO podniosło, że w tym zakresie w pełni podziela stanowisko NSA w jego wyrokach z 7 marca 2018 r. sygn. akt II FSK 678/16 i II FSK 861/16, w których podkreślono, że ustawodawca wyraźnie uregulował także w art. 352 k.c. posiadanie służebności. NSA wskazał, że również w przypadku posiadania służebności występuje zarówno element fizyczny – corpus, jak i animus, przy czym w wyżej wskazanym przepisie znalazło się wyraźne zastrzeżenie, że z posiadaniem służebności mamy do czynienia tylko w razie faktycznego korzystania z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności. Może się ono łączyć z tytułem prawnym, a więc istnieniem służebności jako ograniczonego prawa rzeczowego (co w rozpatrywanej sprawie nie ma miejsca). Posiadanie służebności może jednak powstać i istnieć bez tytułu prawnego. Swoisty charakter posiadania służebności wyraża się w tym, że osoba, która wykonuje służebność, z reguły nie włada rzeczą w ścisłym tego słowa znaczeniu, lecz z niej korzysta w określonym zakresie, na przykład co jakiś czas przejeżdża, przechodzi przez cudzą nieruchomość. SKO powołując się na uzasadnienie uchwały siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 9 sierpnia 2011 r. sygn. akt III CZP 10/11 stwierdziło, że w odniesieniu do posiadania służebności nie można posługiwać się pojęciem posiadania samoistnego lub zależnego, wynikającego z art. 336 k.c. Mówiąc o posiadaniu służebności w ocenie SKO należy mieć na uwadze, że dotyczy ono posiadania prawa a nie rzeczy. Odnosząc powyższe do art. 3 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l. SKO, mając na uwadze wcześniej powołane orzecznictwo stwierdziło, że dotyczy on posiadania rzeczy (nieruchomości), nie zaś praz z nieruchomością związanych (np. służebności przesyłu). Stąd podatnikiem będzie Nadleśnictwo.
Organ odwoławczy za nieuzasadnione uznał zarzuty, iż organ I instancji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, albowiem dokonał wszelkich ustaleń i czynności procesowych niezbędnych dla wnikliwego i rzetelnego ustalenia stanu faktycznego, pozwalających na właściwe rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.
Na powyższą decyzję Nadleśnictwo wniosło skargę zarzucając jej naruszenie:
1) art. 2 ust. 2 w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 4 i 7 oraz ust. 3 pkt 2 u.p.o.l., a także art. 1 ust. 1, 2 i 3 ustawy o podatku leśnym, poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że zajęcie lasu na prowadzenie działalności gospodarczej oznacza również sytuację, gdy na gruncie leśnym stanowiącym pas techniczny pod napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi operator linii wykonuje sporadycznie czynności związane z konserwacją urządzeń przesyłowych, co nie wyłącza prowadzenia na tym terenie działalności leśnej, pomimo że prawidłowa wykładnia tych przepisów powinna prowadzić do wniosku, iż o zajęciu gruntu na prowadzenie działalności gospodarczej można mówić dopiero wtedy, gdy wykonywanie działalności gospodarczej wyklucza całkowicie prowadzenie na danym obszarze działalności leśnej; zatem obowiązek zapłaty podatku od nieruchomości za grunt leśny powstaje dopiero w sytuacji, gdy ten grunt jest stale zajęty na prowadzenie działalności gospodarczej w sposób wyłączający możliwość prowadzenia choćby ograniczonej gospodarki leśnej, a nie jedynie sporadycznie zajmowany w celu dokonania czynności mających związek z prowadzaniem działalności gospodarczej;
2) art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a w zw. z art. 6 ust. 4 i 5 u.p.o.l. przez ich niewłaściwe zastosowanie i przejęcie, że Nadleśnictwo posiadało status podatnika podatku od nieruchomości w zakresie gruntów położonych pod liniami elektrycznymi przez cały okres roku podatkowego, którego dotyczy decyzja, pomimo że jak prawidłowo ustalił organ podatkowy, dnia [...] czerwca 2014 r. Nadleśnictwo zawarło umowę o ustanowienie służebności przesyłu z P S.A. oraz dnia [...] listopada 2014 r. zawarło dwie umowy służebności z E sp. z o.o., zatem status podatnika podatku od nieruchomości w zakresie ww. gruntów powinien przysługiwać przedsiębiorcą przesyłowym;
3) art. 122, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 4 o.p. poprzez:
a) niezebranie całego istotnego dla sprawy materiału dowodowego, a w konsekwencji nieustalenie istotnych okoliczności faktycznych dotyczących, w szczególności następującej okoliczności - czy grunt leśny w zarządzie Nadleśnictwa stanowiący pas techniczny pod napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi jest zajęty na prowadzenie działalności gospodarczej i czy ten stan wyklucza wykonywanie na tym gruncie działalności leśnej;
b) wadliwe sformułowanie uzasadnienia zaskarżonej decyzji, polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu podstawy faktycznej i prawnej decyzji;
c) błędne i wybiórcze rozpatrzenie przez organ zebranego w sprawie materiału dowodowego;
4) art. 188 w zw. z art. 180 § 1 o.p. poprzez odmowę przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez stronę postępowania pomimo, że mogły one służyć ustaleniu okoliczności istotnych dla sprawy;
5) art. 197 § 1 w zw. z art. 180 § 1, art. 122 i art. 187 § 1 o.p., poprzez:
a) nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny gospodarki leśnej, pomimo że ocena, czy na gruncie leśnym w zarządzie Nadleśnictwa stanowiącym pas położony pod napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi możliwe jest prowadzenie działalności (gospodarki) leśnej oraz czy była tam i w jakim zakresie taka działalność prowadzona była w roku podatkowym, którego dotyczy decyzja, wymagała posiadania informacji specjalnych,
b) nieprzeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny energetyki, pomimo że ocena jakie czynności i z jaką częstotliwością oraz o jakim czasie trwania są konieczne do wykonania przez operatora sieci na terenach będących w zarządzie podatnika w ramach eksploatacji i utrzymania linii, wymagała posiadania informacji specjalnych.
Wobec podniesionych zarzutów Nadleśnictwo wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zasądzenie od organu administracji na rzecz podatnika zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi Nadleśnictwo wskazało na wadliwość zaskarżonej decyzji w odniesieniu do wszystkich podniesionych przeciwko niej zarzutów. W szczególności Nadleśnictwo nie zgodziło się z zawartą w zaskarżonej decyzji wykładnią art. 2 ust. 2 u.p.o.l. i stanęło na stanowisku, że prawidłowa wykładnia tego przepisu powinna prowadzić do wniosku, iż o zajęciu gruntu na prowadzenie działalności gospodarczej można mówić dopiero wtedy, gdy wykonywanie działalności gospodarczej wyklucza całkowicie prowadzenie na danym obszarze działalności leśnej. Na poparcie swojego stanowiska Nadleśnictwo przytoczyło fragmenty ekspertyzy prawnej prof. L. E., dotyczącej opodatkowania gruntów pozostających w zarządzie LGL Lasy Państwowe, sklasyfikowanych w ewidencji gruntów i budynków jako lasy, na których znajdują się napowietrzne linie elektroenergetyczne.
Także za błędne Nadleśnictwo uznało przyjęcie przez organy podatkowe, że zawarte umowy służebności przesyłu nie przenosiły na przedsiębiorców posiadania gruntów leśnych w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.o.l. Skarżący stwierdził, że wywody organu są wewnętrznie sprzeczne, gdyż z jednej strony organ wskazał, że przedsiębiorca przesyłowy zajmuje sporne grunty pod prowadzenie działalności gospodarczej i że zajęcie to ma charakter stały i ciągły, a jednocześnie organ podnosi, że zawarcie umowy służebności nie przeniosło na przedsiębiorcę posiadania gruntu. Zdaniem Skarżącego organ zdaje się sugerować, że przedsiębiorca przesyłowy mimo zawarcia umowy służebności posiada przedmiotowy grunt bezumownie. Tymczasem bezsporne w sprawie jest, że przedsiębiorca przesyłowy korzysta z gruntu pod liniami przesyłowymi tylko w zakresie wyznaczonym treścią umowy służebności. W konsekwencji w ocenie Nadleśnictwa prawidłowe zastosowanie art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.o.l. nakazuje przyjąć, że w razie ustalenia, iż grunty pod liniami przesyłowymi są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę przesyłowego (a zatem są w jego posiadaniu) i jednocześnie podstawa do korzystania z gruntu przez przedsiębiorcę jest umowa służebności, to podatnikiem podatku od nieruchomości jest przedsiębiorca przesyłowy a nie jednostka Lasów Państwowych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie 13 grudnia 2018 r. pełnomocnik Nadleśnictwa powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2018r. II FSK 131/18.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się niezasadna.
Na podstawie art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.") Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który dotyczy interpretacji podatkowych i który nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.
Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2018 r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia [...] marca 2018 r. określającą skarżącemu Nadleśnictwu wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2016.
Spór między stronami niniejszego postępowania budzi kwestia opodatkowania gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, będących w zarządzie Nadleśnictwa, na których posadowione zostały słupy i linie energetyczne. W ocenie Skarżącego Nadleśnictwa grunty te winny być opodatkowane zgodnie z ich klasyfikacją w ewidencji gruntów i budynków. Z kolei organy stoją na stanowisku, że sporne grunty należy opodatkować podatkiem od nieruchomości przy zastosowaniu stawki właściwej dla gruntów związanych z działalnością gospodarczą.
Wyjaśnić zatem należy, że zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o podatku leśnym, opodatkowaniu podatkiem leśnym podlegają określone w ustawie lasy, z wyjątkiem lasów zajętych na wykonywanie innej działalności gospodarczej niż działalność leśna. Stosownie zaś do art. 2 ust. 2 u.p.o.l., opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości nie podlegają użytki rolne, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Za działalność leśną w rozumieniu ustawy o podatku leśnym uważa się działalność właścicieli, posiadaczy lub zarządców lasów w zakresie urządzania, ochrony i zagospodarowania lasu, utrzymywania i powiększania zasobów i upraw leśnych, gospodarowania zwierzyną, pozyskiwania - z wyjątkiem skupu - drewna, żywicy, choinek, karpiny, kory, igliwia, zwierzyny oraz płodów runa leśnego, a także sprzedaż tych produktów w stanie nieprzerobionym (art. 1 ust. 3). Tożsamej treści definicję "działalności leśnej" zawiera art. 1a ust. 1 pkt 7 u.p.o.l.
Definicja "lasu" została precyzyjnie określona w art. 1 ust. 2 ustawy o podatku leśnym - są to grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako "Ls". Również w art. 1a ust. 3 pkt 2 u.p.o.l. wskazano, że pod pojęciem lasu należy rozumieć grunty tak sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków.
Z powyższych przepisów wynika zatem, że pierwszym i podstawowym kryterium decydującym o zaliczeniu gruntu jako przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości, rolnym czy też leśnym jest jego klasyfikacja w ewidencji gruntów i budynków. Sklasyfikowanie gruntu ma podstawowe znaczenie w kontekście prawidłowego wymiaru podatku, co wynika również z art. 21 ust.1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2010 r. Nr 193, poz. 1287 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem podstawę wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. To na podstawie danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków organ podatkowy wymierza odpowiedni podatek i tymi danymi jest związany. Stanowią one podstawę wymiaru podatków (por. wyrok NSA z dnia 14 września 2011 r., sygn. akt II FSK 533/10 – powoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl).
Od wskazanej powyżej reguły istnieje jednak wyjątek i jest nim okoliczność zajęcia gruntu na prowadzenie działalności gospodarczej. Co do zasady zatem, grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako lasy ("Ls") powinny zostać opodatkowane podatkiem leśnym, chyba, że grunty te zostały zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej i wówczas podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości.
W tej sytuacji kluczowe staje się wyjaśnienie pojęcia "zajęcia gruntów
na prowadzenie działalności gospodarczej". Sformułowanie to nie zostało zdefiniowane, ani w ustawie o podatku leśnym, ani też w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych, gdzie uregulowany jest podatek od nieruchomości. Brak tej definicji powoduje, że przy interpretacji tego wyrażenia należy posiłkować się jego znaczeniem językowym. Wyraz "zająć" oznacza także wypełnić czymś jakąś przestrzeń lub powierzchnię ( zob. Uniwersalny słownik języka polskiego pod red. S. Dubisza, Tom V, Warszawa 2003.). W rozpoznawanej sprawie powietrzne linie elektroenergetyczne wraz ze znajdującymi się pod nimi pasami technicznymi stanowią wydzieloną przestrzeń, konieczną do prowadzenia przez zakłady energetyczne działalności gospodarczej, która nie może być jednocześnie wykorzystywana do nieograniczonej działalności leśnej (nie mogą bowiem na gruntach zajmowanych przez pasy techniczne znajdować się wysokie drzewa).
Sąd ponadto podziela pogląd zaprezentowany przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 października 2018 r. sygn. akt II FSK 2533/18,
że przez pojęcie gruntów "zajętych" na prowadzenie działalności gospodarczej, należy rozumieć faktyczne wykonywanie konkretnych czynności, działań na gruncie, powodujących dokonanie zamierzonych celów lub osiągnięcie konkretnego rezultatu, związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Jednoznaczną podstawą opodatkowania podatkiem od nieruchomości gruntów leśnych będzie fakt ich zajęcia na działalność gospodarczą, czyli rzeczywiste wykonywanie na nich czynności składających się na prowadzenie działalności gospodarczej, przy czym czynności te muszą być wykonywane, w sposób trwały (nieincydentalnie). Dalej NSA słusznie podkreślił, że prawidłowa wykładnia art. 2 ust. 2 u.p.o.l. prowadzi do wniosku, że grunty pod liniami energetycznymi sklasyfikowane jako lasy, podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości także wówczas, gdy nie jest wyłączona możliwość prowadzenia na nich w ograniczonym zakresie działalności leśnej. Zdefiniowane w art. 1 ust. 3 ustawy o podatku leśnym oraz w art. 1a pkt 7 u.p.o.l. pojęcie działalności leśnej jest bardzo szerokie. Jednakże nie każdy, choćby bardzo ograniczony, a nawet bagatelny, przejaw prowadzenia działalności leśnej na gruntach usytuowanych pod liniami energetycznymi, np. postawienie paśnika, zasadzenie choinek lub krzewów liściastych, pozyskanie karpiny, tworzenie poletek żerowych dla zwierzyny itp., może powodować skutek w postaci opodatkowania tych gruntów podatkiem leśnym. W przeciwnym przypadku sporne grunty podlegałyby opodatkowaniu różnymi podatkami. Zależałoby to jedynie od tego, czy pod liniami jest prowadzona w ograniczonym, czy nawet w jakimkolwiek zakresie gospodarka leśna, a nie od tego, czy grunty te są zajęte na prowadzenie działalności gospodarczej. Podkreślić należy, że terminu "zajęcie na prowadzenie działalności gospodarczej" nie można utożsamiać ze "związaniem z prowadzeniem działalności gospodarczej", zdefiniowanym w art. 1 a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Zajęcie gruntu na prowadzenie działalności gospodarczej" jest pojęcie węższym niż "związanie
z prowadzeniem działalności gospodarczej", bowiem grunt zajęty na prowadzenie działalności gospodarczej zawsze będzie gruntem związanym z prowadzeniem tej działalności, natomiast grunt związany z prowadzeniem działalności gospodarczej nie zawsze będzie gruntem zajętym na prowadzenie działalności gospodarczej.
Zauważyć należy, że tożsamy problem prawny był także przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego m.in. w wyrokach z dnia 9 czerwca 2016 r., sygn. akt: II FSK 1238/14 i II FSK 1156/14 . Zaakceptować należy stanowisko NSA, że podstawą opodatkowania podatkiem od nieruchomości gruntów leśnych będzie fakt ich zajęcia na działalność gospodarczą, czyli rzeczywiste wykonywanie na nich czynności składających się na prowadzenie działalności gospodarczej. Grunty znajdujące się pod pasami technicznymi, usytuowane pod napowietrznymi liniami energetycznymi są gruntami zajętymi na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie przesyłu przez przedsiębiorstwo energetyczne energii elektrycznej, a tym samym grunty te, stosownie do treści art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. a tej ustawy, podlegają opodatkowaniu najwyższymi stawkami podatku od nieruchomości. Grunty te są bowiem udostępniane operatorowi na postawienie na nich słupów przesyłowych, rozciągnięciu pomiędzy nimi sieci energetycznej, a następnie w celu utrzymania i umożliwienia prawidłowej eksploatacji, konserwacji, remontu i modernizacji linii oraz urządzeń elektroenergetycznych. Działalność ta nie ma charakteru incydentalnego, albowiem w sposób ciągły następuje przesyłanie energii elektrycznej.
Zatem w przypadku regulacji art. 2 ust. 2 u.p.o.l. posługującej się pojęciem zajęcia,
a nie posiadania, nie ma zastosowania odnosząca się do posiadania regulacja
z art. 348 k.c., albowiem obowiązek podatkowy jest związany z "zajęciem rzeczy"
a nie "posiadaniem rzeczy" regulowanym art.336 i następne k.c.
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, przypomnieć należy,
że E Sp. z o.o. oraz P S.A. prowadzą działalność gospodarczą m.in. w zakresie dystrybucji energii elektrycznej, a na gruntach będących w zarządzie Nadleśnictwa są posadowione linie elektroenergetyczne będące własnością tych operatorów. Spółki E oraz P S.A. korzystały w 2016 r., z gruntów pod liniami. Grunty te były przez nią używane od wielu lat. Korzystanie z gruntów w 2016 r. odbywało się na warunkach określonych w zawartych umowach o ustanowienie służebności przesyłu tj. umowami z [...] listopada 2014 r. (akt notarialny Rep. A nr [...]) pomiędzy Nadleśnictwem a E Sp. z o.o. oraz umową z [...] czerwca 2014 r. (akt notarialny Rep. A nr [...]) pomiędzy Nadleśnictwem a P S.A..
Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że zarządcą gruntów pod liniami energetycznymi jest Nadleśnictwo, które nie zrezygnowało z dalszego zarządzania tymi nieruchomościami. Jednak prawo do korzystania z nich, przejawiające się
w udostępnieniu gruntów pod liniami w celu utrzymania i umożliwienia eksploatacji linii miały także E Sp. z o.o. oraz P S.A. W tym miejscu warto też przytoczyć stanowisko NSA wyrażone w wyroku z dnia 9 marca 2017 r. sygn. akt II FSK 172/15, że skoro Nadleśnictwo zawarło z zakładem energetycznym ramową umowę
o współpracy (umowa ta poprzedzała zawarcie umowy wykonawczej z dnia [...] listopada 2012 – uwaga Sądu) była ona, określającą zasady i warunki współdziałania w zakresie prowadzenia eksploatacji, konserwacji, remontów i modernizacji, to nie sposób przyjąć, że na podstawie takiej umowy doszło do przeniesienia posiadania gruntu. Ponadto NSA w wyroku z dnia 22 września 2011 r., sygn. akt II FSK 548/10, wyraził pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, że brak zawarcia z zakładami energetycznymi umowy przenoszącej posiadanie nieruchomości nie wyklucza, że grunty te służą zakładom energetycznym do prowadzenia działalności gospodarczej związanej z przesyłaniem energii elektrycznej.
Zdaniem Sądu E Sp. z o.o. i P S.A. zajęły jednak sporne grunty na prowadzenie działalności gospodarczej. "Zajęcie gruntu na prowadzenie działalności gospodarczej" na co powyżej wskazano, jest pojęciem węższym niż "związanie z prowadzeniem działalności gospodarczej", grunt zajęty na prowadzenie działalności gospodarczej zawsze będzie gruntem związanym z prowadzeniem tej działalność. Postanowienia zawartych umów z Nadleśnictwem ustanawiających służebność wskazują jednocześnie, że operatorom sieci przesyłowej nie może być, na ich podstawie, przypisany status posiadacza zależnego, a tym samym podatnika podatku od nieruchomości, albowiem zakład energetyczny miał uprawnienie do "korzystania z rzeczy" jednak nie uzyskała "władztwa nad rzeczą" o którym mowa w art. 336 k.c.
Według zapisów umów służebności przesyłu, uprawnienia zakładów energetycznych polegały m.in. na: znoszeniu istnienia posadowionych na nieruchomościach obciążonych linii i urządzeń elektroenergetycznych, korzystaniu z nieruchomości obciążonej w zakresie niezbędnym do dokonywania konserwacji, remontów, modernizacji, usuwania awarii oraz przebudowy urządzeń i instalacji elektroenergetycznych, wycinki drzew bądź krzewów lub ich podkrzesywaniu w zakresie niezbędnym dla utrzymania urządzeń i instalacji elektroenergetycznych w należytym stanie celem uniknięcia zagrożenia dla funkcjonowania tych urządzeń wraz z prawem wejścia i wjazdu na teren odpowiednim sprzętem przez pracowników Spółki oraz przez wszystkie podmioty i osoby którymi Spółka ta posługuje się w związku z prowadzoną działalnością (por. § 3 umów z [...] listopada 2014 r. Rep. A nr [...] oraz podobnie w § 4 umowy z [...] czerwca 2014 r. Rep. A nr [...]).
W ocenie Sądu, powyższe postanowienia umowne przesądzają o tym,
że trafnie uznały organy podatkowe, iż grunty pod liniami napowietrznymi są zajęte
na prowadzenie działalności gospodarczej przez zakłady energetyczne, które prowadząc działalność w zakresie przesyłu energii elektrycznej, wykorzystują w sposób trwały, dla potrzeb tej działalności, pasy techniczne pod napowietrznymi liniami energetycznymi, które zostały wytyczone w związku z przebiegającą linią energetyczną i które są niezbędne do prowadzenia przesyłu energii, co oczywiście nie stoi jednak na przeszkodzie możliwości prowadzenia na tych gruntach, jednakże w ograniczonym zakresie działalności leśnej, czy też działalności związanej z działalnością leśną.
Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z 19 grudnia 2012 r., II CSK 218/12, celem służebności przesyłu jest umożliwienie przedsiębiorcy właściwego korzystania z urządzeń, których jest właścicielem i które wchodzą w skład jego przedsiębiorstwa (art. 551 k.c.). Nie może ulegać bowiem wątpliwości, że funkcjonowanie przedsiębiorstwa energetycznego polega na przesyłaniu i dystrybucji energii elektrycznej liniami energetycznymi, które stanowią składnik tego przedsiębiorstwa i stają się elementem połączonego z nim systemu sieci. Ustawa z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz.U. 2012 poz.1059 ze zm.) określa w art. 3 pkt 12 przedsiębiorstwo energetyczne jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą w zakresie wytwarzania, przetwarzania, magazynowania, przesyłania, dystrybucji paliw albo energii lub obrotu nimi i przesyłania dwutlenku węgla, a w art. 3 pkt 11 definiuje sieci jako instalacje połączone i współpracujące ze sobą, służące do przesyłania lub dystrybucji paliw lub energii, należące do przedsiębiorstwa energetycznego. Przepisy tej ustawy należy uwzględniać przy wyjaśnianiu pojęcia "korzystania z widocznego i trwałego urządzenia" użytego w art. 292 k.c. Istnieje zatem związek techniczny i gospodarczy pomiędzy elementami sieci energetycznej, do których niewątpliwie należą linie energetyczne, utrzymujące je słupy, stacje transformatorowe i inne urządzenia. Po wybudowaniu stanowią składnik przedsiębiorstwa włączony do sieci. Jeżeli zatem przedsiębiorstwo energetyczne funkcjonuje i prowadzi działalność gospodarczą, polegającą na przesyłaniu energii elektrycznej, to korzysta z urządzeń stanowiących sieć energetyczną, łącząc je z innymi elementami instalacji. Podkreślić również należy, że użyte w art.3051 k.c. pojęcia "korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej" oraz "zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń", jakkolwiek mają charakter normatywny, są tak ogólne, że w każdym wypadku wymagają jej wypełnienia przez strony w treści zawartej umowy ustanawiającej tą służebność. Uszczegółowienie powinno być odpowiednie dla specyfiki przedsiębiorstwa, rodzaju i umiejscowienia urządzeń przesyłowych, obecnego sposobu ich wykorzystywania, działań przyszłych mieszczących się w granicach prawidłowego gospodarowania oraz przewidywalnych potrzeb. Celowe jest zwłaszcza wskazanie, że obciążenie obejmuje dostęp, korzystanie poprzez bieżącą eksploatację, dokonywanie kontroli, przeglądów, konserwacji, modernizacji, remontów, usuwanie awarii, wymiany urządzeń posadowionych na danej nieruchomości w zakresie niezbędnym dla zapewnienia prawidłowego i niezakłóconego działania sieci przesyłowej przedsiębiorstwa – co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie.
Odnosząc powyższe uwagi do kwestii w sprawie spornej, wskazać należy, że pomiędzy Skarżącym a zakładami energetycznymi zawarto ww. umowy ustanowienia służebności przesyłu, zatem decydujące znaczenie ma ich treść, z której powinno wynikać, w jaki sposób strony tej umowy uregulowały kwestię udostępnienia gruntów. Celem bowiem służebności przesyłu jest umożliwienie przedsiębiorcy właściwego korzystania z urządzeń, których jest właścicielem i które wchodzą w skład jego przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 k.c. (postanowienie SN z 29.03.2017 r., I CSK 389/16 - LEX nr 2331710). Cel ten nie oznacza, że w każdym przypadku do jego osiągnięcia będzie koniecznym przeniesienie posiadania gruntu znajdującego się pod napowietrznymi liniami energetycznymi. Ta kwestia musi jednoznacznie wynikać z zawartej umowy. Z zawartych zaś w rozpoznawanej sprawie przez Skarżącego umów ustanowienia służebności przesyłu nie wynika tymczasem, aby powyższa sytuacja miała miejsce, albowiem ustanowiona służebność ograniczała jedynie korzystanie przez Skarżącego z gruntów w pasach strefy kontrolowanej o powierzchni wskazanej w załączniku do umowy. Sąd zauważa, że wyróżnić można trzy postacie władztwa nad rzeczą – pierwsze to posiadanie właścicielskie, na które – jak to prawie jednomyślnie przyjęto w doktrynie, składają się dwa elementy, tj. corpus i animus rem sibi habendi. Drugie to posiadanie prawa, z którym łączy się władza nad rzeczą (m.in. posiadanie służebności). Trzecie to zwykłe dzierżenie (J. Wasilkowski "Prawo rzeczowe w zarysie", str. 368 i następne, W. Rozwadowski "Posiadanie w prawie polskim na tle prawa rzymskiego"). Istotne w rozpoznawanej sprawie służebności odznaczają się własną, zróżnicowaną treścią odmienną od dalszych ograniczonych praw rzeczowych i pełnią też odmienną "służebną – ex definitione (ex-natura) – funkcję a ich treść wskazującą na zakres władztwa nad rzeczą wynika zarówno z ich ustawowych definicji jak i umów ich ustanowienia. Sąd ponownie podkreśla, że samo ustanowienie służebności, w tym przesyłu, nie jest jeszcze równoznaczne z objęciem w posiadanie nieruchomości obciążonej przez podmiot, na rzecz którego służebność została ustanowiona.
Tym samym, Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie grunty pod liniami napowietrznymi zajęte były na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie przesyłu energii elektrycznej. Konstatacji takiej, w ocenie Sądu, nie sprzeciwia się ani możliwość ani fakt prowadzenia przez Skarżącego na tych gruntach, w ograniczonym zakresie, określonych czynności w ramach działalności leśnej. Nadleśnictwa są podatnikami tego podatku jako zarządcy nieruchomości będących własnością Skarbu Państwa. W przypadku przedmiotów będących w zarządzaniu PGL Lasy Państwowe obowiązek podatkowy ciąży na jednostkach organizacyjnych Lasów Państwowych faktycznie władających nieruchomościami lub obiektami budowlanymi (art. 3 ust. 2 u.p.o.l.).
Udostępnienie gruntów leśnych operatorowi na posadowienie na nich słupów przesyłowych oraz rozciągnięcie pomiędzy nimi sieci energetycznych, a także w celu utrzymania i umożliwienia prawidłowej eksploatacji, konserwacji, remontu
i modernizacji linii i urządzeń elektroenergetycznych powoduje, że grunty te są zajęte a tym samym związane z prowadzeniem działalności gospodarczej polegającej
na przesyłaniu energii elektrycznej, tj. działalności innej niż działalność leśna.
W art. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej określono, że działalność gospodarcza to zarobkowa działalność wytwórcza, budowlana, handlowa, usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa, wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Działalność w zakresie przesyłania i dystrybucji energii elektrycznej mieści się zatem w definicji działalności gospodarczej. Działalność ta niewątpliwie ma charakter trwały i ciągły.
Uwzględniając powyższe, zdaniem Sądu prawidłowe było ustalenie,
że przedmiotowe grunty w 2016 r. związane były z prowadzeniem działalności gospodarczej przez operatorów sieci elektroenergetycznych. Objawiało się to m.in. utrzymaniem pasa technicznego w stanie umożliwiającym dokonywanie w sposób ciągły czynności składających się na prowadzenie działalności gospodarczej. Są to grunty, na których w rzeczywistości wykonywane są czynności składające się na prowadzenie działalności gospodarczej, czyli wykorzystywane w sposób aktywny w takiej działalności. Przez przedmiotowe grunty poprowadzone są linie elektroenergetyczne celem przesyłu energii elektrycznej, co uprawnia wniosek, że grunty te służą do prowadzenia działalności gospodarczej przez E Sp. z o.o. i P S.A. Pasy techniczne umożliwiają utrzymanie zdolności urządzeń, instalacji i sieci do realizacji zaopatrzenia w energię w sposób ciągły i niezawodny, a także potrzebne są z uwagi na bezpieczeństwo. Tym samym pasy techniczne pod liniami elektroenergetycznymi stanowią przestrzeń służącą wykonywaniu działalności gospodarczej polegającej na przesyłaniu i dystrybucji energii elektrycznej.
Treść znajdujących się w aktach sprawy umów wskazuje, że grunty leśne (Ls) były wykorzystywane przez E sp. z o.o. oraz P S.A. do prowadzenia działalności gospodarczej; z tytułu zgody na dokonywanie określonych w umowie czynności, m.in. związanych z dostępem do linii i urządzeń elektroenergetycznych Nadleśnictwu przysługiwało od ww. operatorów wynagrodzenie. Dla opodatkowania tych gruntów podatkiem od nieruchomości bez znaczenia jest okoliczność, czy może być i w jakim zakresie prowadzona na nich działalność leśna. Wobec powyższego nie zasługuje na akceptację pogląd ferowany przez stronę skarżącą, że organy podatkowe powinny wziąć pod uwagę, że na przedmiotowych gruntach leśnych pod napowietrznymi liniami energetycznymi jest prowadzona działalność leśna.
W ocenie Nadleśnictwa nie można zgodzić się ze stanowiskiem, że wykonywanie przez Skarżącego działalności leśnej w ograniczonym zakresie na gruncie pod liniami nie ma w ogóle znaczenia dla ustalenia, czy zachodzi podstawa do objęcia gruntu leśnego położonego pod liniami elektroenergetycznymi podatkiem od nieruchomości.
Zauważyć jednak wypada, że działalność leśna jest związana z samym istnieniem i funkcjonowaniem lasu i jego ekosystemu. Tylko zaś to, że sporne grunty pod liniami elektroenergetycznymi znajdują się w granicach lasu, występuje tam roślinność leśna, i jak podkreśla strona skarżąca, jest prowadzona gospodarka leśna, chociaż w ograniczonym zakresie, w żadnym razie nie może przesądzać o zasadności opodatkowania tych gruntów podatkiem leśnym.
Odnosząc się do kwestii podmiotowych podniesionych w skardze należy uznać, że podstawą do uznania Nadleśnictwa za podatnika podatku od nieruchomości stanowiło uregulowanie art. 3 ust. 2 u.p.o.l., zgodnie z którym obowiązek podatkowy dotyczący przedmiotów opodatkowania będących w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe ciąży na jednostkach organizacyjnych Lasów Państwowych, faktycznie władających nieruchomościami lub obiektami budowlanymi. Natomiast w uzasadnieniu skargi Skarżący podkreślał, że zakłady energetyczne na podstawie zawartych umów stały się posiadaczem zależnym spornych gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, co spowodowałoby, że na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.p.o.l. obowiązek podatkowy obciążałby te zakłady. Z poglądem takim nie można się zgodzić, gdyż jak wspomniano wyżej treść umów ustanawiających służebność przesyłu wskazują, że operatorom sieci elektroenergetycznych na ich podstawie nie może być przypisany status posiadacza zależnego, albowiem zakłady energetyczne uzyskały po ich zawarciu przysługiwało wyłącznie uprawnienie do "korzystania z rzeczy", a nie "władztwo nad rzeczą". Zakładowi energetycznemu można zatem przypisać wyłącznie posiadanie służebności (art. 352 § 1 k.c.), a nie posiadanie rzeczy (art. 336 k.c.).
Podczas rozprawy pełnomocnik Nadleśnictwa powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 2018 r., sygn. akt II FSK 131/18. NSA w tym wyroku wyraził pogląd, że uprawniony ze służebności przesyłu uzyskuje władztwo nad cudzą rzeczą na mocy innego prawa niż użytkownik, zastawnik, najemca lub dzierżawca, jest więc posiadaczem zależnym tej nieruchomości 336 k.c. W konsekwencji uprawniony ze służebności przesyłu przedsiębiorca elektroenergetyczny jest także posiadaczem tej nieruchomości w rozumieniu art.3 ust.1 pkt 4 u.p.o.l., a zatem podatnikiem obciążającego tę nieruchomość podatku od nieruchomości.
Z poglądem, że "uprawniony ze służebności przesyłu uzyskuje władztwo nad cudzą rzeczą", nie można się zgodzić. Wskazania wymaga, że NSA w wyroku z dnia 7 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 861/16 wyraziło stanowisko "że posiadanie służebności o którym mowa w art. 352 § 1 k.c., dotyczy każdego rodzaju służebności (gruntowej, osobistej i przesyłu). Mówiąc o posiadaniu służebności, należy mieć na uwadze, że dotyczy ono posiadania prawa, nie zaś rzeczy. NSA dalej w tym wyroku stwierdził, że art. 3 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l., dotyczy posiadania rzeczy (nieruchomości), nie zaś praw z nieruchomością związanych (np. służebności przesyłu). Wobec powyższego, podatnikiem podatku od nieruchomości, w sytuacji określonej w art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a) u.p.o.l., będzie podmiot, który zawarł umowę ze Skarbem Państwa, bądź też posiada nieruchomość na podstawie innego tytułu prawnego, jako posiadacz zależny. Jeżeli natomiast z zawartej umowy wynika, że nie przeniesiono na taki podmiot posiadania, któremu można przypisać cechę posiadania zależnego, lecz ma on jedynie prawo korzystać z nieruchomości Skarbu Państwa w zakresie odpowiadającym posiadaniu służebności, nie będzie mógł być uznany za podatnika tego podatku".
Podkreślić także należy, że przyjęcie, że na skutek zawartej umowy służebności przesyłu doszło do przeniesienia posiadania, powinno wywołać ten skutek, że to Nadleśnictwo chcąc korzystać z gruntów znajdujących się w pasach pod liniami elektroenergetycznymi powinno uzyskiwać od przedsiębiorcy energetycznego, zgody na wejście na grunt, co jednak stoi w sprzeczności z treścią zawartych [...] czerwca 2014 r. i [...] listopada 2014 r. umów ustanowienia służebności przesyłu. W § 5 umów z [...] listopada 2014 r. oraz w § 4 umowy z [...] czerwca 2014 r. jako dodatkowe obowiązki stron uregulowano m.in., że wykonywanie prac planowanych polegających na usuwaniu drzew, krzewów i gałęzi zagrażających prawidłowej eksploatacji linii i urządzeń elektroenergetycznych odbywać się po powiadomieniu Nadleśnictwa. Dalej zapisano, że w przypadku konieczności wykonania prac awaryjnych to Nadleśnictwo powinno zostać zawiadomione o ich wykonaniu, a po ich zakończeniu zostanie uzgodniony przez strony sposób zagospodarowania pozyskanego drewna. Strony umów postanowiły, że sortymenty drewna, pozyskane w związku z wykonywaniem czynności objętych treścią ustanowionej służebności przesyłu, stanowią własność Nadleśnictwa.
Jako niezasadne ocenić również należy zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 122, art. 180, art. 187 § 1, art. 188, art. 191, art. 197 § 1 oraz art. 210 § 4 o.p., mających w szczególności polegać na niepodjęciu wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie sposobu wykorzystania gruntów leśnych położonych pod napowietrznymi liniami energetycznymi i rodzaju prowadzonej na nich działalności, wadliwym sformułowaniu uzasadnienia oraz odmowie przeprowadzenia dowodów wnioskowanych przez Skarżącego. Istota sporu dotyczyła bowiem interpretacji prawa materialnego w zakresie opodatkowania gruntów, a skoro zarzuty naruszenia prawa materialnego okazały się niezasadne, to również powiązane z nimi zarzuty naruszenia prawa procesowego nie mogły odnieść spodziewanego przez Skarżącego skutku i doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonej decyzji w zakresie podniesionych w skardze zarzutów oraz przesłanek wziętych przez Sąd pod uwagę
z urzędu wykazała, że decyzja ta jest zgodna z prawem, nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też przepisów postępowania w stopniu mającym lub mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Wobec powyższego, na podstawie art.151 P.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.
| Asesor WSA |Sędzia WSA |Sędzia WSA |
|Zbigniew Kruszewski |Anna Juszczyk - Wiśniewska |Jacek Niedzielski |
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło