I FZ 91/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Sylwester Marciniak, po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia S. z siedzibą w Rosji na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 stycznia 2019 r. sygn. akt III SA/Wa 1185/18 odrzucające skargę S. z siedzibą w Rosji na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia 8 marca 2018 r., nr [...], w przedmiocie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu w podatku od towarów i usług za czerwiec 2013 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie w całości. I FZ 91/19 UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 stycznia 2019 r., sygn. akt III SA/Wa 1185/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: sąd pierwszej instancji) odrzucił skargę S. z siedzibą w Rosji (dalej: skarżąca lub spółka) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia 8 marca 2018 r. w przedmiocie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu w podatku od towarów i usług za czerwiec 2013 r. W uzasadnieniu postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że mimo wezwania pełnomocnik spółki nie uzupełnił w terminie braku formalnego skargi, tj. nie nadesłał do sądu dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie osoby, która udzieliła pełnomocnictwa, do reprezentacji skarżącej w dacie udzielenia pełnomocnictwa, tj. w dniu 26 lutego 2014 r. Zdaniem sądu za prawidłowe uzupełnienie skargi nie mogło zostać uznane przesłanie przez pełnomocnika skarżącej Wypisu z Jednolitego Państwowego Rejestru Osób Prawnych, zawierającego stan na dzień 29 marca 2013 r., a więc prawie na rok sprzed udzielenia pełnomocnictwa. Od dnia 29 marca 2013 r. mogło zajść wiele zmian w zakresie reprezentacji skarżącej, stąd brak było podstaw do przyjęcia, że rok później dane z rejestru były identyczne. Z tego właśnie względu konieczne było przedłożenie odpisu aktualnego na dzień udzielenia pełnomocnictwa. Sąd stwierdził przy tym, że wystosowane do pełnomocnika skarżącej wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi było jasne i nie mogło pozostawiać wątpliwości co do sposobu jego prawidłowego wykonania. Wyraźnie wskazano tam, że uzupełnienie braku powinno nastąpić przez złożenie dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie osoby, która udzieliła pełnomocnictwa, do reprezentacji skarżącej w dacie jego udzielenia. Skoro pełnomocnik skarżącej nie uzupełnił braku formalnego skargi w sposób wskazany w wezwaniu, zaszły przesłanki do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.). W zażaleniu na to postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie, zarzucając naruszenie: 1) art. 49 § 1 w zw. z art. 28 § 1 i art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., polegające na uznaniu, że pełnomocnik spółki nie przedstawił dokumentu, z którego wynika upoważnienie osób, które udzieliły pełnomocnictwa do reprezentacji spółki, a w konsekwencji, że istotny brak formalny skargi nie został w terminie uzupełniony, mimo że pełnomocnik przedłożył Wypis z Jednolitego Państwowego Rejestru Osób Prawnych, który wskazuje osoby uprawnione do reprezentacji spółki, 2) art. 29 w zw. z art. 37 § 1 zd. 1 p.p.s.a., przez przyjęcie, że pełnomocnik dla wykazania umocowania do działania w imieniu skarżącej obowiązany jest dołączyć dokument, z którego wynikałoby umocowanie osób, które udzieliły pełnomocnictwa do reprezentacji spółki w dacie jego udzielenia, mimo że z obowiązujących przepisów nie wynika taki obowiązek, a także brak jest przepisów, które określałyby, jak długo odpis z rejestru zachowuje "ważność", a w konsekwencji wydanie postanowienia o odrzuceniu skargi w sytuacji, kiedy braki formalne skargi zostały przez pełnomocnika spółki uzupełnione w terminie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca w swym zażaleniu odwołuje się do dwóch podstawowych argumentów: 1) brak jest wymogu ustawowego, by dokument, z którego wynikałoby umocowanie osób, które udzieliły pełnomocnictwa do reprezentacji spółki, pochodził z daty udzielenia umocowania, 2) wezwanie nie było jednoznaczne, z jego treści wynikało bowiem, że brakiem formalnym było nieuwierzytelnienie dokumentów dołączonych już wcześniej do skargi, a nie "nieaktualność" tych dokumentów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko skarżącej w obu wskazanych kwestiach należy podzielić, przy czym głównym uchybieniem sądu jest odrzucenie skargi z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych w sytuacji, gdy wezwanie o ich uzupełnienie było na tyle nieprecyzyjne, że mogło budzić usprawiedliwione wątpliwości adresata. Jeśli wezwanie nie zostało sformułowane jednoznacznie, jego niewypełnienie w sposób oczekiwany przez sąd nie może skutkować zastosowaniem rygoru odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Należy bowiem wskazać, że już do skargi dołączony został (oprócz uwierzytelnionego odpisu pełnomocnictwa wraz z dowodem uiszczenia opłaty skarbowej oraz dowodu uiszczenia wpisu od skargi) dotyczący spółki Wypis z Jednolitego Państwowego Rejestru Osób Prawnych oraz dokonane przez tłumacza przysięgłego tłumaczenie jego części. Oba te dokumenty stanowiły kserokopie wcześniej uwierzytelnionych kopii (widniały na nich skserowane odciski pieczęci "za zgodność z oryginałem" i podpisy pełnomocnika). Ma to istotne znaczenie w sprawie, gdyż w wezwaniu, po opisaniu dokumentów nim objętych (1. oryginał lub uwierzytelniony odpis dokumentu, z którego wynikałoby umocowanie osób, które udzieliły pełnomocnictwa do reprezentacji spółki w dacie jego udzielenia, 2. oryginał lub uwierzytelniony odpis tłumaczenia przysięgłego na język polski dokumentu, z którego wynikałoby umocowanie osób, które udzieliły pełnomocnictwa do reprezentacji spółki w dacie jego udzielenia), zamieszczono zdanie: "Sekretariat informuje, że do skargi dołączone zostały jedynie kserokopie żądanych dokumentów". Takie skonstruowanie wezwania mogło wywołać u pełnomocnika skarżącej usprawiedliwione wrażenie, że sąd przyznaje, że "żądane dokumenty" już znajdują się w aktach sprawy i nie ma zastrzeżeń do ich treści, ale uznał, że należy je nadesłać ponownie z uwagi na brak uwierzytelnienia wcześniej złożonych kserokopii. Należy podkreślić, że wymóg, by żądane dokumenty były "oryginałami lub uwierzytelnionymi odpisami" znajduje się również przy samym ich opisie, stąd ostatnie zdanie wezwania nie zawiera żadnych dodatkowych informacji dla adresata w tym względzie. W takiej sytuacji pełnomocnik spółki mógł skonkludować, że to właśnie ostatnie zdanie wezwania precyzuje, dlaczego dołączone do skargi dokumenty nie spełniają oczekiwań sądu, przy innej wykładni wezwania bowiem zdanie to należałoby uznać za pozbawione znaczenia. Skoro zatem pełnomocnik spółki w terminie zakreślonym w wezwaniu nadesłał uwierzytelnione prawidłowo te same dokumenty, których kserokopie załączone zostały już wcześniej do skargi, nie było podstaw do stwierdzenia, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych nie zostało wypełnione. W takiej sytuacji odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. należy uznać za nieprawidłowe, a wydając takie rozstrzygnięcie sąd pierwszej instancji w sposób istotny naruszył art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Już tylko z tego powodu zaskarżone postanowienia należy uchylić. Naczelny Sąd Administracyjny podziela też stanowisko spółki co do braku jednoznacznie wynikającego z konkretnego przepisu prawa wymogu przedłożenia dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania skarżącej na dzień udzielenia pełnomocnictwa (wymogu takiego nie przewiduje ani art. 29 ani art. 37 § 1 p.p.s.a.). Należy zgodzić się z wyrażonym w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 8 listopada 2007 r., III CZP 92/07, stanowiskiem, zgodnie z którym do wykazania, że osoby działające jako organ osoby prawnej są uprawnione do udzielenia pełnomocnictwa procesowego, nie jest konieczne, aby aktualny bądź zupełny odpis z Krajowego Rejestru Sądowego był sporządzony wg stanu na dzień wystawienia dokumentu pełnomocnictwa procesowego. Jak przyjmuje w swoim orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny, zawarte w uchwale Sądu Najwyższego "wskazania i przedstawiony sposób podejścia do kwestii oceny dokumentów potwierdzających umocowanie osób wchodzących w skład organów osób prawnych do udzielenia pełnomocnictwa nadają się do odpowiedniego zastosowania we wszystkich sprawach, gdzie pojawia się tego rodzaju problem" (por. np. postanowienie NSA z dnia: 22 czerwca 2018 r., II GZ 241/18; 18 października 2017 r., II GZ 778/17). Należy zatem uznać, że wykazanie umocowania osób wchodzących w skład organu osoby prawnej do udzielenia pełnomocnictwa możliwe jest także na podstawie odpisu aktualnego albo zupełnego wystawionego przed dniem sporządzenia dokumentu pełnomocnictwa (por. też postanowienie NSA z dnia 21 lutego 2018 r., II GZ 46/18). Jak trafnie ponadto zauważył Sąd Najwyższy w powołanej uchwale, można założyć, że jeżeli pełnomocnik składa w sądzie dokument pełnomocnictwa opatrzony datą i załącza do niego - w celu wykazania umocowania osób wchodzących w skład organu osoby prawnej do udzielania pełnomocnictwa - odpis z rejestru wydany przed dniem sporządzenia dokumentu pełnomocnictwa, to zarazem w sposób dorozumiany twierdzi, że umocowanie istniało także w dniu wskazanym na pełnomocnictwie. Niemniej warto zaznaczyć, że Sąd Najwyższy zastrzegł, że założenie takie może nie zachodzić w sytuacji, w której okres pomiędzy datą sporządzenia dokumentu pełnomocnictwa a datą dotycząca stanu rejestru, według którego został wydany odpis, jest nadmiernie długi albo w okolicznościach sprawy powstaną wątpliwości co do aktualności wynikających z odpisu danych w chwili sporządzania dokumentu pełnomocnictwa. W okolicznościach sprawy okres ten wyniósł prawie 11 miesięcy, jednak należy stwierdzić, że na obecnym etapie postępowania zbędne są rozważania na temat, czy można ten okres uznać za "nadmiernie długi". Wynika to stąd, że do zażalenia pełnomocnik spółki dołączył dotyczący skarżącej uwierzytelniony Wypis z Jednolitego Państwowego Rejestru Osób Prawnych z dnia 11 stycznia 2019 r. wraz z uwierzytelnionym jego tłumaczeniem, z których to dokumentów wynika, że osoba podpisana pod dokumentem pełnomocnictwa pełni w dalszym ciągu funkcję Dyrektora Generalnego i może reprezentować skarżącą. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ewentualne wątpliwości dotyczące udzielenia pełnomocnictwa zgodnie z zasadami reprezentacji spółki zostały w ten sposób usunięte (z przedłożonych dokumentów wynika, że na stanowisku Dyrektora Generalnego pozostaje nieprzerwanie ta sama osoba w latach 2009-2019, a więc również w dacie udzielenia pełnomocnictwa). Ze wskazanych przyczyn, działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie w całości.