V SA/Wa 1146/18

WyrokWSA w Warszawie2019-01-09

Skład orzekający: Irena Jakubiec-Kudiura, Beata Blankiewicz-Wóltańska, Arkadiusz Tomczak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARIMR prawidłowo utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR, odmawiającą przyznania płatności do bydła i krów oraz nakładającą sankcje, poprzez nierozpatrzenie zarzutów odwołania i niedostateczne ustosunkowanie się do złożonych dokumentów?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, ponieważ organ odwoławczy naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie zarzutów odwołania i niedostateczne ustosunkowanie się do złożonych przez stronę dokumentów. Brak wyczerpującego uzasadnienia uniemożliwił kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia.
Stan faktyczny
Rolnik złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich, w tym płatności do bydła i krów. Kontrole wykazały nieprawidłowości w zakresie rejestracji zwierząt (brak zgłoszeń wybycia ze stada). Organ I instancji przyznał część płatności, odmówił płatności do bydła i krów, nakładając sankcje. Organ II instancji utrzymał tę decyzję w mocy. Rolnik złożył skargę do WSA, zarzucając organom nieuwzględnienie wyjaśnień dotyczących wypasu zwierząt i złożonych dokumentów.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak (spr.), Protokolant st. specjalista - Justyna Macewicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego ARIMR w Warszawie z dnia [...] maja 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego uchyla zaskarżoną decyzję. Przedmiotem wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargi R. S. (dalej: Skarżący) jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z siedzibą w W. z [...] maja 2018 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcie bezpośredniego. Kontrolowana decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym: R. S. złożył [...] maja 2017 r. w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności na 2017 r. na podstawie art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U z 2017 poz. 278 ze zm.). We wniosku o przyznanie płatności skarżący zaznaczył, że ubiega się o przyznanie: jednolitej płatności obszarowej, płatności za zazielenienie, płatności dodatkowej oraz płatności do bydła i płatności do krów. Do wniosku dołączył Oświadczenia o zwierzętach zadeklarowanych do płatności, w których zadeklarował 20 sztuk zwierząt do płatności do krów oraz 4 sztuki zwierząt do płatności do bydła. [...] czerwca 2017 r. w gospodarstwie rolnika została przeprowadzona kontrola w zakresie wymogów wzajemnej zgodności w obszarze identyfikacji i rejestracji zwierząt, podczas której stwierdzono nieprawidłowości - dla wszystkich sztuk zwierząt zadeklarowanych do płatności – "brak zdarzeń wybycia ze stada". Skarżący odebrał raport osobiście w dniu kontroli. Następnie [...] stycznia 2018 r. w gospodarstwie skarżącego przeprowadziła kontrolę Inspekcję Weterynaryjną. Stwierdzono, że rolnik nie zgłasza zdarzeń zwierzęcych w terminie 7 dni od dnia nastąpienia zdarzenia - kod BW 4.1. Dokonano oceny wagi stwierdzonych nieprawidłowości w następujący sposób: Zasięg - 5 pkt, Dotkliwość - 1 pkt, Trwałość - 3 pkt. Skarżący odebrał raport osobiście w dniu kontroli. Po przeprowadzeniu kontroli administracyjnej, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. [...] kwietnia 2018 r. wydał decyzję nr [...], którą przyznał płatności w następującej wysokości: - jednolitą płatność obszarową w wysokości [...] zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego, - płatność na zazielenienie w wysokości [...] zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego, - płatność dodatkową (redystrybucyjną) w wysokości [...] zł, wynikającą z pomniejszenia płatności o kwotę w wysokości [...] zł ze względu na zastosowanie współczynnika korygującego, oraz odmówił: - płatności do bydła i nałożył sankcję w wysokości [...] zł, która będzie potrącana ze wszystkich płatności realizowanych przez ARiMR w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych, - płatności do krów i nałożył sankcję w wysokości [...] zł, która będzie potrącana ze wszystkich płatności realizowanych przez ARiMR w ciągu 3 kolejnych lat kalendarzowych. R. S. złożył odwołanie od wydanej decyzji. Do odwołania dołączył paszporty zwierząt (13 szt.) wraz z kartami zwierząt (11 szt.). Zaskarżoną do Sądu decyzją z [...] maja 2018 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor OR ARiMR) utrzymał w mocy decyzję Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. z [...] kwietnia 2018 r. Organ odwoławczy wskazał podstawy prawne wydanej decyzji. Następnie wyjaśnił, że przy naliczaniu płatności do bydła i krów na rok 2017 wziął pod uwagę deklarację rolnika zawartą we wniosku oraz w Oświadczeniach o zwierzętach zadeklarowanych do płatności, z których wynika, że skarżący wnioskował o przyznanie płatności do bydła do 4 sztuk zwierząt, zaś w przypadku płatności do krów do 20 sztuk zwierząt. Przeprowadzając kontrolę administracyjną Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. dokonał weryfikacji raportu nr [...] z czynności kontrolnych w zakresie wymogów wzajemnej zgodności z [...] czerwca 2017 r. Na podstawie zawartych w nim danych stwierdził, że żadna ze sztuk zwierząt zgłoszonych do płatności do krów i bydła nie kwalifikuje się do ich przyznania. Inspektorzy terenowi w trakcie czynności kontrolnych w gospodarstwie stwierdzili bowiem nieprzestrzeganie wymogów wzajemnej zgodności w zakresie normy BW 4.1 - posiadacz bydła nie zgłasza faktu urodzenia, śmierci oraz przewozu bydła do i z siedziby stada wraz z datami tych zdarzeń kierownikowi biura powiatowego ARiMR w terminie 7 dni od dnia nastąpienia tego zdarzenia. Organ podkreślił, że w dniu kontroli nie stwierdzono w siedzibie stada (gospodarstwie skarżącego) żadnej zadeklarowanej do płatności sztuki zwierzęcia, zaś rolnik nie dokonał żadnych zgłoszeń "wybycia" odnośnie tych sztuk. Z tego względu także organ odwoławczy nie zakwalifikował do płatności do bydła oraz do płatności do krów żadnej sztuki zwierzęcia i naliczył sankcje wieloletnie na podstawie art. 31 ust. 2 rozporządzenia 640/2014. Dyrektor OR ARMiR dodatkowo wskazał, że skarżący podczas kontroli nie dopełnił czynności, o których mowa w art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz. U. z 2017 r, poz. 546). Podczas przeprowadzania kontroli ([...] czerwca 2017 r.), którą była wcześniej (bo [...] czerwca 2017 r.) zapowiedziano, posiadacz zwierzęcia gospodarskiego lub osoba przez niego upoważniona, obecna podczas kontroli, nie udzieliła osobie wykonującej czynności kontrolne pomocy niezbędnej przy wykonaniu tych czynności, w szczególności nie przygotowała do kontroli zwierząt oraz pomieszczenia, w których przebywają zwierzęta – zwierząt nie było w gospodarstwie. Zdaniem Dyrektora OR ARMiR w sprawie nie miało znaczenia, że - jak twierdzi skarżący - zwierzęta w dniu kontroli były wypasane w odległości kilku kilometrów od gospodarstwa. Organ podkreślił, że rolnik miał obowiązek zapewnić niezbędną pomoc przy wykonywaniu czynności kontrolnych, a taka kontrola mogła być przeprowadzona jedynie w sytuacji przetrzymywania zwierząt w gospodarstwie. Podczas kontroli inspektorzy terenowi nie stwierdzili w gospodarstwie deklarowanych sztuk zwierząt, w związku z tym mieli podstawy do stwierdzenia nieprawidłowości w obszarze identyfikacji i rejestracji zwierząt. Dyrektor OR ARMiR stwierdził, że zarzuty skarżącego odnośnie inspektorów terenowych, którzy - jak twierdzi rolnik - mieli nie mieć czasu, aby pojechać na pastwisko, nie są poparte żadnymi dowodami i są jedynie próbą złagodzenia niekorzystnych dla niego konsekwencji finansowych wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości. Pokreślił, że skarżący biorący udział w kontroli nie zgłosił zastrzeżeń do raportu w dniu kontroli, ani nie złożył również żadnych zastrzeżeń w terminie 14 dni od doręczenia raportu. Organ podniósł również, że brak jest również dowodów na potwierdzenie twierdzeń skarżącego, że zgłosił on zastrzeżenia w dniu kontroli, jednakże inspektorzy terenowi nie wpisali ich do raportu. Skargę na to rozstrzygnięcie złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. S. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Skarżący wskazał, że [...] czerwca 2017 r. w jego gospodarstwie została przeprowadzona kontrola w zakresie wymogów wzajemnej zgodności w obszarze identyfikacji i rejestracji zwierząt, podczas której stwierdzono że "nie ma zwierząt ww. stadzie" (zapis w raporcie 1RZ -11-kopia w załączeniu). Oświadczył, że zapis ten jest niezgodny z prawdą. Wyjaśnił, że wszystkie wskazane we wniosku o płatność zwierzęta przebywały w siedzibie stada zgodnie z przepisami prawa, były tylko na wypasie na pastwisku. Stwierdził, że żaden przepis prawny tego nie zabrania . Zdaniem skarżącego organ zignorował wyjaśnienie, że zwierzęta były na wypasie (obszerne wyjaśnienia złożył wcześniej w odwołaniu). Skarżący wskazał, że organ pominął fakt, że do odwołania od decyzji załączył kopie kart hodowlanych, które są niepodważalnym dokumentem, że posiadał wskazane sztuki, w wymaganym terminie tj. co najmniej 30 dni od złożenia wniosku o płatność. Oświadczył, że nie zdawał sobie sprawy, że jeśli zwierzęta są na pastwisku - to jest to według ARiMR - nieprawidłowość. Stwierdził, że wszystkie wskazane w e wniosku o płatność zwierzęta - 20 sztuk krów i 4 sztuki bydła - posiadał w gospodarstwie jeszcze co najmniej miesiąc po złożeniu wniosku. Zdaniem skarżącego organy obu instancji całkowicie zignorowały fakt, że w [...] stycznia 2018 r. miała miejsce kontrola Powiatowego Inspektora Weterynarii, w której stwierdzono 14 sztuk, z czego 11 było wcześniej wskazanych do płatności, i nie miały one "wad prawnych". Skarżący stwierdził również, że wskazany w raporcie kod nieprawidłowości BW 4.1. odnosi się do numeru kolczyka [...], który nie był zgłoszony do płatności, a więc nie miał związku z przedmiotowymi wnioskiem. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Podczas rozprawy 9 stycznia 2019 r. skarżący poparł skargę i oświadczył, że skarży całość decyzję. Stwierdził, że taka czynność jak umieszczenie krów na pastwisku, czyli poza oborą, nie podlega dokumentacji, i okoliczności takiej nie musi raportować w żadnym dokumencie dotyczącym hodowli krów i bydła. Wyjaśnił, że jedno z jego pastwisk leży 7 km od zabudowań gospodarstwa. Przepędza tam zwierzęta boczną drogą, co ma zajmować około 2 godzin. Krowy spędzają na pastwisku 2 - 3 dni - są to krowy mięsne. W toku kontroli okazał paszporty krów i inne dokumenty dotyczące zwierząt. Zwierzęta, których dotyczyła kontrola sprzedawał po 1 - 3 miesiącach, zgłaszał ten fakt Kierownikowi Biura Powiatowego. W toku pierwszej kontroli okazał dokumenty. Krowy zostały wyprowadzone na odległe pastwisko na dwa dni przed kontrolą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Na wstępie należy zauważyć, że uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) - dalej: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem legalności, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny I instancji rozstrzyga sprawę w granicach sprawy administracyjnej, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Brak związania sądu administracyjnego granicami skargi oznacza m.in., że sąd ma obowiązek rozpatrzyć sprawę rozstrzygniętą zaskarżoną decyzją z punktu widzenia zgodności z prawem całego postępowania administracyjnego, a podstawę orzekania przez ten sąd stanowi cały materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji w toku całego prowadzonego w danej sprawie postępowania, gdyż zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd rozpoznaje sprawę na podstawie akt sprawy. W niniejszej sprawie skarga dotyczy decyzji utrzymującej decyzję o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego do gruntów oraz odmawiającej przyznania płatności do krów i bydła. Rozpoznając niniejsza sprawę należy wskazać, że zgodnie z art. 138 § 1 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze. Tryb składania wniosków o przyznanie płatności oraz warunki uzyskania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2017 reguluje ustawa z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2017 r., poz. 278) - dalej "ustawa". Należy zauważyć, że na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy płatności bezpośrednie to m.in. jednolita płatność obszarowa, płatności za zazielenienie, płatności dla młodych rolników, płatność dodatkowa, płatności związane do powierzchni upraw, płatności związane do zwierząt i płatności dla małych gospodarstw. Zgodnie z art. 3 ust 1 ustawy, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W postępowaniach, o których mowa w ust. 1, organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Zgodnie z art. 3 ust 3 ustawy strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Należy zwrócić uwagę, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, zawartą w art. 15 k.p.a., zadaniem organu odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie sprawy w pełnym zakresie. Każdy z organów (najpierw I, a potem II instancji), przeprowadza postępowanie w celu załatwienia sprawy administracyjnej. W postępowaniu administracyjnym nie mamy zatem do czynienia jedynie z kontrolą orzeczenia organu pierwszej instancji, a prowadzeniem postępowania tak, aby załatwić sprawę co do jej istoty. Granice postępowania odwoławczego wyznaczają zasady postępowania administracyjnego, a w realiach sprawy w szczególności wynikająca z art. 3 ustawy zasada praworządności i powinność wyczerpującego rozpatrzenia całego materiał dowodowego. Ponownie rozpoznając i rozstrzygając sprawę organ odwoławczy obowiązany jest zatem ustalić zakres postępowania wyjaśniającego, niezbędnego do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, poddać ocenie materiał dowodowy, następnie usunąć stwierdzone naruszenia prawa materialnego i prawa procesowego o ile organ odwoławczy naruszenia takiego się dopatrzy w orzeczeniu organu niższej instancji. Obowiązkiem organu odwoławczego jest także ustosunkowanie się do zarzutów sformułowanych w odwołaniu tak w sensie pozytywnym jak i negatywnym, tj. wskazanie odwołującej się stronie dokonanej przez organ odwoławczy prawnej oceny podnoszonych w odwołaniu zarzutów. Rola organu odwoławczego nie ogranicza się zatem do kontroli instancyjnej decyzji organu I instancji, lecz organ odwoławczy obowiązany jest ponownie sprawę rozpatrzyć i rozstrzygnąć w jej całokształcie. Brak wyjaśnienia wszystkich okoliczności w uzasadnieniu decyzji, w tym także zarzutów odwołania, stanowi naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. Uzasadnienie faktyczne i prawne jest bowiem obowiązkowym elementem decyzji. W myśl przywołanego wyżej art. 107 § 3 k.p.a. powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Nie budzi wątpliwości Sądu, że odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a., rozumianej jako ocena tego materiału na podstawie całokształtu zgromadzonych dowodów, a także stanowi wyraz zrealizowania przez organ wynikającej z art. 11 k.p.a. zasady przekonywania. Ogólna zasada procesowa związana z koniecznością odniesienia się przez organ odwoławczy do twierdzeń i zarzutów odwołania, zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie znalazła zastosowania w należytym stopniu. Stwierdzić bowiem trzeba, że Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie odniósł się w ogóle do zarzutów odwołania, jedynie poprzestał na przedstawieniu stanu faktycznego oraz przepisów prawa w oparciu których wydano zaskarżoną decyzję. Dyrektor nie tylko nie odniósł się do zarzutów odwołania, ale także nie odniósł się do złożonych wraz z nim dokumentów tj. paszportów zwierząt (13 szt.) wraz z kartami zwierząt (11 szt.), które zdaniem skarżącego potwierdzały posiadanie zwierząt wskazanych we wniosku o płatność w okresie wymaganym do uzyskania płatności. Powinność wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego stanowi natomiast konkretyzację obowiązku dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy na podstawie przedstawionych przez wnioskodawcę i zebranych przez organ dowodów. Zakres postępowania dowodowego wyznaczany jest nie tylko przez przedmiot postępowania oraz przepisy prawa materialnego regulujące przesłanki przyznania stronie uprawnienia lub nałożenia obowiązku, ale także determinowany jest treścią żądania strony. Przez wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego należy zatem rozumieć takie ustosunkowanie się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów, które w celu uzyskania jednoznaczności ustaleń faktycznych i prawnych uwzględnia wzajemne powiązania między nimi. W rozpatrywanej sprawie pomimo dołączenia do odwołania paszportów zwierząt (13 szt.) wraz z kartami zwierząt (11 szt.), organ II instancji nie dokonał oceny wartości dowodowej tych dokumentów Co więcej, z treści uzasadnienia nie wynika, aby w ogóle organ odwoławczy n w jakikolwiek sposób odniósł się do nich. Tymczasem organ powinien był przedstawić argumenty, którymi kierował się zajmując stanowisko. W takim przypadku winien wskazać konkretnie motywy takiego stanowiska, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. Opisanego w tym miejscu sposobu prowadzenia postępowania wyjaśniającego w niniejszej sprawie niewątpliwie zabrakło po stronie organu odwoławczego. Obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego w postępowaniu administracyjnym oznaczał, że Dyrektor OR ARMiR – niezależnie od własnej inicjatywy dowodowej – powinien był włączyć do materiału sprawy dowody wskazane i dostarczone przez stronę, jeżeli mają znaczenie dla sprawy oraz rozpatrzyć wszystkie okoliczności istotne w sprawie, podejmując niezbędne czynności zmierzające do dokładnego wyjaśnienia i ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz jej załatwienia. Dyrektor OR ARMiR, wydając decyzję o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji nie przeprowadził zatem w sposób adekwatny do stanu sprawy postępowania wyjaśniającego stan faktyczny. W konsekwencji doszło do naruszenia zasady wynikającej z art. 15 k.p.a., a sprawa administracyjna nie została rozpoznana co do istoty przez dwa organy administracji publicznej. Dyrektor ARMiR nie odnosząc się do zarzutów odwołania oraz złożonych dokumentów nie sprostał wymogom stawianym dla uzasadnienia decyzji administracyjnej (art. 107 § 3 k.p.a.), co czyni ocenę organu dowolną i wymykającą się spod kontroli sądowej. W orzecznictwie dominuje pogląd, że nie ustosunkowanie się do zarzutów odwołania, narusza przepis art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przy czym, odniesienie się do tych zarzutów nie może mieć charakteru "sygnalnego". Chodzi bowiem o to, by organ w sposób wyczerpujący i jawny wskazał stronie motywy, które w jego ocenie stanowią o ich bezzasadności (por. wyrok NSA z 9.01.2014 r., sygn. akt II GSK 1371/12 oraz wyrok WSA w Warszawie z 12.05.2008r., sygn. akt VI SA/Wa 264/08). Zasadnym w tym miejscu będzie odwołanie się do wyroku z 20 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 1758/12, w którym Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że obowiązek odniesienia się do stawianych przez stronę postępowania zarzutów wiąże się z regułą "uczciwego procesowania", która według Naczelnego Sądu Administracyjnego oznacza powinność wyczerpującego odniesienia się do wszystkich wysuniętych przez odwołujący się podmiot zarzutów i żądań. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie daje możliwość pełnej i merytorycznej weryfikacji decyzji w postępowaniu sądowym, w toku którego nie jest możliwe uzupełnienie przeprowadzonego postępowania administracyjnego o stosowną argumentację prawną, i wyręczanie w ten sposób organów administracji w dokonaniu oceny w kwestii spełnienia przesłanek ustawowych, uzasadniających wydanie konkretnej decyzji. Podkreślenia wymaga, że rolą sądu administracyjnego nie jest wyręczanie organów administracji w ich obowiązku stosowania zasady przekonywania, wyrażonej w art. 11 k.p.a. Mocą tej zasady to organ administracji obowiązany jest do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy (również po to aby w miarę możliwości doprowadzić do realizacji decyzji bez stosowania środków przymusu). Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia i zarzuty lub nie odniesie się do okoliczności istotnych dla danej sprawy. Tym samym należy przyjąć, że pomijając w swoich rozważaniach zarzuty odwołania, które mogą pozostawać w związku z rozstrzygnięciem sprawy i nie przedstawiając w tym zakresie własnych ocen, Dyrektor OR ARMiR naruszył istotnie przywołaną wyżej zasadę. Stwierdzone przez Sąd uchybienia organu odwoławczego, polegające na nierozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych występujących w sprawie, a przede wszystkim nieustosunkowanie się do zarzutów odwołania, w pełni uzasadniają wyeliminowanie z obrotu prawnego obarczonej takimi wadami zaskarżonej decyzji. Sąd nie może zastępować organu administracji publicznej i poszukiwać argumentów przemawiających za zasadnością wskazanego przez niego stanowiska, dokonywać samodzielnie stosownych ustaleń i ocen, czy też udzielać odpowiedzi na zarzuty podniesione w toku postępowania odwoławczego. Zadaniem Sądu jest bowiem ocena zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia, nie zaś badanie we własnym zakresie i wyjaśnianie kluczowych dla postępowania administracyjnego kwestii, przez organ nierozważonych. Uwzględniając powyższe stwierdzić należy, że sprawa nie została rozpatrzona w całokształcie, a to pozostaje w sprzeczności z dyspozycją art. 3 ustawy, art. 15 k.p.a., art. 11 k.p.a., oraz art. 107 § 3 k.p.a. Strona ma bowiem prawo do rozpatrzenia dwukrotnego sprawy przy rozważeniu jednoczesnym jej własnych twierdzeń, argumentów oraz zarzutów. Zaistniałe zaniechane ocenić należy, jako dające podstawę do stwierdzenia naruszenia przepisów proceduralnych w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Nie można bowiem wykluczyć, że analiza złożonych dokumentów w pełnym zakresie spowodowywałaby, choćby częściowo, inne rozstrzygnięcie. Rozpoznając sprawę ponownie organ winien rozpatrzeć wniesione odwołanie wraz z złożonymi dokumentami, a podjęte rozstrzygnięcie należycie uzasadnić, w tym odnosząc się w pełni do zarzutów wskazanych w odwołaniu i przedstawiając w tym zakresie własne oceny i rozważania – przy uwzględnieniu uwag zawartych w niniejszym wyroku. Jednocześnie Sąd podkreśla, że nie przesądza w tym miejscu o trafności bądź bezzasadności utrzymania przez organ II instancji w mocy zaskarżonej decyzji Kierownika BP ARMiR. Przedstawione wyżej wadliwości decyzji organu odwoławczego wskazujące na brak wszechstronnego rozpoznania sprawy, uniemożliwiają bowiem kontrolę prawidłowości podjętego rozstrzygnięcia. Jakiekolwiek jednoznaczne w tej mierze oceny byłyby zatem na obecnym etapie przedwczesne i nieuprawnione. Można jedynie zauważyć, że mimo wskazania przez skarżącego, iż skarży całość decyzji, - zarzuty skargi odnoszą się jedynie do płatności do bydła i krów, natomiast w żadnym razie nie dotyczą płatności do gruntów. W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzec jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło