II SA/Lu 773/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza, Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk (sprawozdawca), Protokolant Starszy asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 stycznia 2019 r. sprawy skargi E. K. o wznowienie postępowania w sprawie II SA/Lu 420/15 zakończonej prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 9 lutego 2016 r., wydanym na skutek skargi E. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...], w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę oddala skargę. Wyrokiem z dnia 9 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Lu 420/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę E. K. (dalej także jako: skarżący) na decyzję Wojewody z [...] kwietnia 2015 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Pismem z [...] września 2018 r. (wniesionym drogą elektroniczną z tym dniu) E. K. wniósł skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie zakończonej ww. wyrokiem z 9 lutego 2016 r., w związku z późniejszym prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 19 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SAB/Lu 184/17. Ponadto skarżący podniósł jako podstawę żądania wznowienia postępowania fakt, że nie był należycie reprezentowany przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że prawomocny wyrok z 19 kwietnia 2018 r. zobowiązuje Wojewodę do rozpatrzenia wniosku skarżącego z [...] marca 2015 r., złożonego do Wojewody, o umożliwienie zapoznania się z aktami sprawy w systemie teleinformatycznym, dotyczącej zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na budowę ww. inwestycji. W tej sprawie Wojewoda, po rozpatrzenia wniosku skarżącego o udostępnienie akt, wydał wspomnianą na wstępie decyzję ostateczną z [...] kwietnia 2015 r. Skargę na tą decyzję oddalił Sąd wyrokiem z 9 lutego 2016 r. w sprawie II SA/Lu 420/15. Rażące naruszenie prawa procesowego, poprzez pozbawienie prawa do zapoznania się z aktami sprawy, uniemożliwiło skarżącemu wypowiedzenie się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego. Ponadto, w dniu [...] września 2018 r. skarżący dowiedział się, że był nienależycie reprezentowany przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu. Pełnomocnik nie złożył w terminie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej, przez co zostało naruszone konstytucyjne prawo skarżącego do dwuinstancyjnego rozpoznania sprawy przez Sąd. Na wezwanie Sądu do uzupełnienia braków formalnych skargi, w terminie otwartym skarżący złożył podpisany przez siebie egzemplarz skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: Zgodnie z art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.), w przypadkach przewidzianych w dziale niniejszym można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Skarga o wznowienie postępowania podlega w pierwszej kolejności badaniu formalnemu, pod kątem tego, czy jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej przesłance. Badanie to sąd przeprowadza zarówno wstępnie, na posiedzeniu niejawnym (art. 280 § 1 p.p.s.a.), jak i ponownie, na rozprawie (art. 281 p.p.s.a.). W ocenie Sądu w sprawie nie było podstaw do odrzucenia skargi o wznowienie, ponieważ skarżący powołał ustawowe przesłanki wznowieniowe, nie można również stwierdzić, aby doszło do uchybienia terminu do wniesienia skargi. Skarżący wskazał w skardze dwie podstawy wznowienia. Jedną z nich jest brak należytej reprezentacji strony (art. 271 pkt 2 p.p.s.a.). Wątpliwości interpretacyjne budzi natomiast druga z podstaw powoływanych przez skarżącego. W petitum skargi o wznowienie użyto sformułowania: "w związku z późniejszym prawomocnym wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SAB 184/17", co sugerowałoby przesłankę z art. 273 § 3 p.p.s.a. (można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia prawomocnego orzeczenia dotyczącego tej samej sprawy). Tym niemniej jednak treść argumentów podniesionych w uzasadnieniu wskazuje, że skarżącemu chodzi o wykrycie takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu, co wskazuje na przesłankę z art. 273 § 2 p.p.s.a. W kwestii terminu do wniesienia skargi, jak stanowi art. 277 p.p.s.a., skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Treść art. 277 wskazuje, że inny będzie początek biegu terminu w odniesieniu do podanych przez skarżącego podstaw wznowienia. Co do podstawy odwołującej się do przesłanki restytucyjnej z art. 273 § 2 p.p.s.a., okoliczności, na jakie powołuje się skarżący wynikają z wyroku Sądu wydanego w dniu 19 kwietnia 2018 r. Z akt sprawy o sygn. II SAB/Lu 184/17 (k. 50) wynika, że odpis wyroku (wydanego w trybie uproszczonym) z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu (jego pełnomocnikowi do doręczeń) w dniu [...] czerwca 2018 r. Skoro skarga o wznowienie została wniesiona w dniu [...] września 2018 r., należy uznać, że skarżący zachował ustawowy termin do wniesienia skargi o wznowienie. Pewne wątpliwości wynikają z faktu, że skarga została wniesiona za pomocą środków komunikacji elektronicznej, wobec czego skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych poprzez podpisanie skargi, co nastąpiło już po upływie terminu 3-miesięcznego. Tym niemniej jednak, skoro usunięto braki formalne, o zachowaniu terminu decyduje data złożenia pierwszego pisma, którego braki zostały usunięte. W odniesieniu do podstawy wznowieniowej z art. 271 pkt 2 p.p.s.a. skarżący w uzasadnieniu skargi wywodził, że dopiero w dniu [...] września 2018 r. dowiedział się, iż nie był należycie reprezentowany przez pełnomocnika w sprawie II SA/Lu 420/15. Skarżący w żaden sposób nie uprawdopodobnił tego faktu, natomiast z akt sprawy wynika, że postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego (o oddaleniu zażalenia skarżącego na postanowienie WSA w Lublinie odmawiające przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej) kończące postępowanie zostało wydane [...] marca 2017 r. Jednakże w związku z tym, że skarżący zachował termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania przynajmniej w odniesieniu do jednej z podstaw wznowieniowych, w ocenie Sądu zachodziły przesłanki do merytorycznego rozpoznania skargi. Przechodząc do oceny merytorycznej skargi, w zakresie przesłanki restytucyjnej z art. 273 § 2 p.p.s.a., Sąd stwierdza brak podstaw do twierdzenia o wykryciu takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy zakończonej prawomocnym wyrokiem z 9 lutego 2016 r. (II SA/Lu 420/15), a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Skarżący błędnie upatruje związku tej przesłanki wznowieniowej z wyrokiem z 19 kwietnia 2018 r., wydanym w sprawie II SAB/Lu 184/17. Istota tego rozstrzygnięcia Sądu sprowadza się do zobowiązania organu do odpowiedzi w sposób sformalizowany, zgodny z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, na żądanie skarżącego udostępnienia mu akt sprawy administracyjnej, zakończonej decyzją, będącą przedmiotem kontroli sądu w sprawie II SA/Lu 420/15. W uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie II SAB/Lu 184/17 Sąd w sposób jednoznaczny wskazał na brak wpływu tego rozstrzygnięcia na wynik sprawy o sygn. akt II SA/Lu 420/15, wywodząc: "Mimo tego, że nie stanowiło to istotnej wadliwości postępowania, a w którym Wojewoda wydał decyzję z dnia [...] kwietnia 2015 r., nie zwalniało to organu z obowiązku rozpatrzenia wniosku". Z kolei z uzasadnienia wyroku w sprawie II SA/Lu 420/15 wyraźnie wynika, że Sąd dostrzegł uchybienie po stronie organu, ale uznał, że nie miało ono wpływu na rozstrzygnięcie, gdyż skarżący nie wykazał, aby wskutek tego został pozbawiony prawa do czynnego udziału w postępowaniu i w efekcie że niezapoznanie się z aktami miało wpływ na wynik sprawy (s. 16 uzasadnienia wyroku). Wobec powyższego, kwestia nieprawidłowej formy odpowiedzi Wojewody na żądanie skarżącego w zakresie udostępnienia akt sprawy (stwierdzona w wyroku w sprawie II SAB/Lu 184/17) nie miała żadnego wpływu na wynik sprawy zakończonej prawomocnym wyrokiem z 9 lutego 2016 r. (II SA/Lu 420/15). Konsekwencją jest stwierdzenie, że powoływana przez skarżącego podstawa wznowieniowa nie zaistniała w sprawie. W zakresie drugiej przesłanki wznowieniowej należy stwierdzić, że ewentualne niewłaściwe wykonywanie obowiązków przez pełnomocnika, nawet prowadzące do negatywnych dla strony konsekwencji, nie mieści się w zakresie przesłanki braku należytej reprezentacji, o której mowa w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Jest to pogląd ugruntowany i niekwestionowany w orzecznictwie, który Sąd w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela (por. przykładowo: postanowienie NSA z 11 lutego 2005 r. OSK 1160/04; postanowienie NSA z 15 lutego 2012 r., I GSK 155/12; postanowienie WSA w Gliwicach z 27 maja 2010 r., II SA/Gl 50/10; wyrok WSA w Lublinie z 14 lutego 2013 r., III SAB/Lu 26/12; wyrok WSA w Białymstoku z 17 października 2013 r., II SA/Bk 369/13). Prezentowany przez skarżącego punkt widzenia może nawiązywać do potocznego rozumienia "nienależytej reprezentacji", jednak w języku prawnym ugruntowane jest stanowisko, że chodzi o przypadki braku lub wadliwego umocowania osoby, która miała być pełnomocnikiem, nie zaś o brak skutecznego działania w procesie prawidłowo ustanowionego pełnomocnika. Zastrzeżenia mocodawcy co do sposobu wypełniania obowiązków przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu nie mogą być przedmiotem oceny sądu administracyjnego. Relacje te podlegają przede wszystkim aktom określającym zasady deontologii zawodów prawniczych (kodeksy etyki), a niewłaściwe wypełnianie obowiązków przez pełnomocnika może stać się przyczyną wystąpień mocodawcy do właściwych organów samorządu zawodowego (w tym przypadku - Okręgowej Rady Adwokackiej w L.), względnie podnoszenia roszczeń odszkodowawczych wobec samego pełnomocnika. Niesporne jest, że skarżący w dacie wydania wyroku z 9 lutego 2016 r. w sprawie II SA/Lu 420/15 działał osobiście, zaś umocowanie do działania w jego imieniu pełnomocnika w osobie adwokata [...] wynikało z prawomocnego postanowienia Sądu z 19 lipca 2016 r. o przyznaniu skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 244 § 2 p.p.s.a.). Również i druga z powołanych przez skarżącego podstaw wznowienia okazała się chybiona. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 282 § 2 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę o wznowienie postępowania.