II OSK 398/17

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-01-24

Skład orzekający: Andrzej Jurkiewicz, Anna Łuczaj, Małgorzata Jarecka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy planowana zabudowa zagrodowa, której gospodarstwo rolne jest funkcjonalnie powiązane z działką inwestycyjną, ale oddalone od niej o znaczną odległość, może zostać uznana za zabudowę zagrodową w rozumieniu art. 61 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, pomimo wątpliwości organów co do rentowności i walorów ekologicznych produkcji?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że planowana zabudowa zagrodowa, która jest funkcjonalnie związana z gospodarstwem rolnym, może zostać uznana za taką zabudowę nawet przy znacznej odległości między nimi. Kluczowe jest istnienie związku funkcjonalnego, a nie sama odległość czy wątpliwości co do rentowności lub walorów ekologicznych produkcji, które nie są decydujące dla oceny, czy dana zabudowa stanowi zabudowę zagrodową w rozumieniu art. 61 ust. 4 u.p.z.p.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił skargę na decyzję SKO w K. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy i odmowie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego i budynku inwentarsko-gospodarczego. Organ uznał, że inwestycja nie spełnia warunków zabudowy zagrodowej z art. 61 ust. 4 u.p.z.p. ze względu na brak związku funkcjonalnego z gospodarstwem rolnym wnioskodawcy, oddalonym o ok. 80 km. WSA w Krakowie podzielił to stanowisko, dodając wątpliwości co do rentowności i walorów ekologicznych produkcji.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok WSA w Krakowie oraz zaskarżoną decyzję SKO w K. i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K., zasądził od SKO w K. na rzecz M.W. zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Anna Łuczaj Sędzia del. WSA Małgorzata Jarecka Protokolant starszy asystent sędziego Justyna Żurawska po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 października 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 967/16 w sprawie ze skargi T.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy oraz odmowy ustalenia warunków zabudowy 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...], 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz M.W. kwotę 650 (sześćset pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego Wyrokiem z dnia 18 października 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 967/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę T.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] czerwca 2016 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia warunków zabudowy oraz odmowy ustalenia warunków zabudowy. Wyrok ten został wydany w następującym stanie sprawy: Decyzją z dnia [...] marca 3016 r. nr [...] Prezydent Miasta K. orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie wydania decyzji o ustaleniu warunków zabudowy w części wnioskowanego zamierzenia inwestycyjnego, położonego w graniach obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "[...]" (uchwała Rady Miasta Krakowa Nr LVIII/776/12 z dnia 10.10.2012 r. ogłoszona w Dz. Urz. Województwa Małopolskiego z dnia 23.10.2012 r. poz. 5212) oraz o odmowie ustalenia warunków zabudowy dla zamierzenia inwestycyjnego pn. "Zabudowa zagrodowa. Budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego, budowa budynku inwentarsko - gospodarczego na działce nr [...] obr. [...] oraz budowa zjazdu z działki nr [...] obr. jw. przy ul. [...] w K.". Powyższa decyzja, na skutek odwołania wnioskodawcy – T.W., została następnie utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] czerwca 2016 r. Podstawę prawną wydanej decyzji stanowiły przepisy art. 59, art. 61, art. 64 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2015 r., poz. 199), zwanej dalej w skrócie "u.p.z.p." oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. (Dz.U. z 2016 r., poz. 23). W uzasadnieniu Kolegium podniosło, że inwestycja w postaci zabudowy zagrodowej korzysta ze swoistego uprzywilejowania. Przepis art. 61 ust. 4 u.p.z.p. jest przepisem wyjątkowym. Korzystanie ze wskazanego w tym przepisie uprawnienia jest możliwe w przypadku spełnienia warunków, do których należy posiadanie i prowadzenie gospodarstwa rolnego, spełniającego cechę wskazaną w ust. 4 art. 61 u.p.z.p. W ocenie Kolegium posiadane przez skarżącego działki - w różnych gminach znacznie oddalonych od siebie - faktycznie nie będą stanowiły zorganizowanej całości. Kolegium, po dokonaniu analizy akt sprawy, stwierdziło, że nie sposób uznać, iż zabudowa zlokalizowana na działce nr [...] w K. będzie służyła bezpośrednio gospodarstwu rolnemu o pow. 1,4200 ha położonemu w oddalonej o 80 km miejscowości [...] powiat [...], czy też położonej w jeszcze większej odległości działce w miejscowości [...] gmina [...] powiat [...]. Skarżący wprawdzie wskazał, iż na objętej wnioskiem działce planuje prowadzenie hodowli kur zielononóżek, które będą żywione paszą produkowaną w jego gospodarstwie w miejscowości [...], a następnie jaja będą przygotowywane do sprzedaży na rynek [...], niemniej jednak Kolegium wskazało, iż zasady współżycia społecznego oraz doświadczenie życiowe wskazuje, że taka argumentacja jest wątpliwa. Organ zwrócił także uwagę, że rolnicza działalność skarżącego koncentruje się w miejscowości [...]. W ocenie Kolegium w sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 61 ust. 4 u.p.z.p., dlatego zasadne było utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji. Skargę na powyższą decyzję Kolegium wniósł T.W., zarzucając jej naruszenie: art. 61 ust. 4 w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 1-5 u.p.z.p.; art. 7, 8 w zw. z art. 140 k.p.a.; art. 7, 77 § 1 i 80 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniesiona skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Podstawę jej oddalenia stanowił przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej "p.p.s.a.". W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż trafne jest stanowisko organów co do tego, że nie zostały spełnione wszystkie przesłanki z art. 61 ust. 4 u.p.z.p. Następnie Sąd wyjaśnił, że jednym z istotnych elementów gospodarstwa rolnego jest to, że stanowi zorganizowaną całość gospodarczą. Przy czym nie jest istotne czy grunty wchodzące w skład tego gospodarstwa są rozproszone czy też stanowią zwartą całość. Istotne jest ich funkcjonalne powiązanie, które pozwala na stwierdzenie, że stanowią one zorganizowaną całość gospodarczą. Dalej Sąd zauważył, iż wnioskodawca chce podjąć realizację przedmiotowej inwestycji w związku z planowanym rozpoczęciem nowej działalności rolniczej o profilu hodowlanym, w postaci chowu kur z rodziny zielononóżka kuropatwianka w liczbie 50 sztuk. Co istotne, ma to być hodowla ekologiczna, zgodnie z charakterem prowadzonej dotychczas działalności w postaci ekologicznych upraw roślin na ternie gminy [...] i w miejscowości [...], które jako pasza będą następnie dostarczane do prowadzonej hodowli. Odległość pomiędzy częściami tego gospodarstwa byłaby znaczna, bo wynosząca co najmniej 80 km. W ocenie Sądu już sama odległość działki inwestycyjnej od pozostałych gruntów gospodarstwa rolnego budzić musi wątpliwości z punktu widzenia zasadności i rentowności prowadzenia w tym miejscu hodowli zielononóżki oraz jej powiązania z prowadzonym gospodarstwem rolnym. Sąd zauważył przy tym, że wnioskodawca dopiero zamierza zająć się nowym profilem produkcji rolnej. Zdaniem Sądu funkcjonalne powiązanie między tymi częściami gospodarstwa sprowadza się w istocie do wykorzystania ekologicznej produkcji roślinnej jako paszy dla hodowanego drobiu, co nie oznacza, że ta konkretna pasza musi być w tej hodowli wykorzystana i do jej prowadzenia jest niezbędna. Dalej Sąd podniósł, że argumentacja skarżącego nie zawiera żadnego logicznego uzasadnienia dlaczego gospodarstwo rolne prowadzone w [...] nie może być poszerzone o planowaną hodowlę. Zwrócił także uwagę, że występuje jeszcze jeden powód uzasadniający nieustalenie warunków zabudowy, a mianowicie uzasadniając wniosek o budowę budynku jednorodzinnego na działce nr [...] skarżący wskazał na konieczność zapewnienia komfortu pracy dla pracowników gospodarstwa i ich rodzin. Z twierdzeń tych, zdaniem Sądu, wynika, że planowana inwestycja nie zmierza do uzupełnienia własnego siedliska wnioskodawcy w ramach rodzinnego gospodarstwa rolnego, nie może więc stanowić budowy w ramach zabudowy zagrodowej. Dopiero w odwołaniu wnioskodawca przedstawił plany zamieszkania na stałe w K., co czyni te twierdzenia, w ocenie Sądu, na tym etapie postępowania całkowicie niewiarygodnymi, podnoszonymi na potrzeby wniesionego środka zaskarżenia. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła M.W., kwestionując go w całości. Orzeczeniu temu zarzucono naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego, tj.: a) art. 61 ust. 4 w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 1-5 u.p.z.p. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że wnioskodawca nie spełnił wszystkich przesłanek warunkujących uwzględnienie wniosku, tj. nie wykazał, że planowane przez niego przedsięwzięcie stanowi zabudowę zagrodową, a w tym: - bezpodstawnym podważeniu przez Sąd związku funkcjonalnego pomiędzy gruntami i zabudowaniami planowanymi do zabudowy w ramach zabudowy zagrodowej, a gospodarstwem rolnym prowadzonym przez wnioskodawcę od 20 lat w gminie [...], - bezpodstawnym podważeniu przez Sąd, że produkty w postaci jaj i mięsa pochodzące z hodowli w K. mogą posiadać walor produktów ekologicznych - z powołaniem się na zasady doświadczenia życiowego, podczas gdy istnieje definicja ustawowa produktów rolnictwa ekologicznego, a zatem takiej oceny nie dokonuje się w oparciu o zasady doświadczenia życiowego, lecz w oparciu o art. 2 pkt 6 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz.U. z 2009 r. Nr 116, poz. 975) w zw. z art. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylające rozporządzenie (EWG) nr 2092/91; pojęcie przez Sąd, że "ekologiczny" w rozumieniu ustawy odnosi się wyłącznie do metody produkcji, a nie miejsca jej położenia ([...]); - bezpodstawnym przyjęciu, że zasadność i rentowność planowanej hodowli może mieć jakikolwiek wpływ na ocenę, czy planowana zabudowa stanowi zabudowę zagrodową w rozumieniu art. 61 ust. 4 u.p.z.p. oraz – z ostrożności – na bezpodstawnym podważeniu zasadności i rentowności prowadzenia w [...] hodowli zielononóżki oraz powiązania takiej hodowli z prowadzonym gospodarstwem rolnym w [...]; - bezpodstawnym przyjęciu, że wnioskodawca nie przedstawił żadnych logicznych powodów, dla których hodowla zielononóżki kuropatwianej miałaby być prowadzona w [...], podczas gdy wnioskodawca w sposób obszerny i logiczny uzasadnił swoje stanowisko; - bezpodstawnym przyjęciu, że wnioskodawca nie wskazał żadnego logicznego uzasadnienia, dlaczego gospodarstwo rolne prowadzone w [...], nie może być poszerzone o planowaną hodowlę drobiu, podczas gdy wnioskodawca wykazał, że prowadzenie takiej hodowli w [...] jest niemożliwe z uwagi na obiektywne przeszkody (w tym przepisy prawa), a - co więcej - prowadzenie takiej hodowli w [...] byłoby nadmiernie utrudnione z uwagi na rynek zbytu w [...], - bezpodstawnym przyjęciu, że planowanej inwestycji sprzeciwia się konieczność zachowania wysokich standardów przyrodniczych tego terenu, podczas gdy w sąsiedztwie znajduje się już zabudowa siedliskowa, a - co więcej - ten sam organ, który odmówił wnioskodawcy ustalenia warunków zabudowy dla zabudowy zagrodowej, wydaje pozwolenia na budowę dużych osiedli z całą infrastrukturą w bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości, na której wnioskodawca planuje inwestycję; - bezpodstawnym przyjęciu, że wskazanie przez wnioskodawcę dopiero w odwołaniu, iż zamierza on zamieszkać w [...] "determinuje brak zasadności wniosku o ustalenie warunków zabudowy dla zabudowy zagrodowej", podczas gdy dla wnioskodawcy ten fakt był oczywisty i wnioskodawca był przekonany, że w sposób jasny wyraził taki zamiar już na etapie składania wniosku; zamiar ten wynika z samej chęci budowy budynku mieszkalnego mającego być siedliskiem dla prowadzonego przez niego i jego rodzinę gospodarstwa; - zaniechanie rozstrzygnięcia ewentualnych wątpliwości na korzyść inwestora i bezpodstawne przyjęcie, że planowana inwestycja nie da się pogodzić z funkcją terenu; - bezpodstawnym niezastosowaniu wykładni celowościowej art. 61 ust. 4 u.p.z.p., pomimo że Sąd zaaprobował stanowisko orzecznictwa w tym przedmiocie; 2. przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 151 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie sprawie niniejszej i oddalenie skargi przez Sąd, mimo że zaskarżona decyzja naruszała art. 7, 8, 75, 77, 80 i 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, co powinno skutkować jej uchyleniem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.; b) art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż Sąd przyjął stan faktyczny ustalony przez organ niezgodnie z obowiązującą procedurą, a w szczególności: - Sąd przychylił się do argumentów organu stwierdzając, iż wnioskodawca nie wskazał żadnego logicznego uzasadnienia, dlaczego gospodarstwo rolne prowadzone w [...], nie może być poszerzone o planowaną hodowlę drobiu, a w konsekwencji stwierdził, iż ekonomicznie nieopłacalnym jest dowożenie paszy do [...], zupełnie ignorując dowody przedłożone przez T.W., a w tym fragment planu zagospodarowania przestrzennego Gminy [...], który w sposób jednoznaczny stwierdza, że spośród gruntów, którymi dysponuje T.W., jedynie w [...] może rozpocząć hodowlę, a to z uwagi na wymogi rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie - rozdział 6 § 31.1; minimalna odległość od ujęć wody podziemnej od nieutwardzonych wybiegów dla zwierząt wynosi 70 m. Przedmiotowy wymóg jednoznacznie dyskwalifikuje tereny w [...], jako tereny produkcji zwierzęcej. Wydział Ochrony Środowiska w K. nie wniósł natomiast sprzeciwu w tym zakresie, co pozwala wnioskodawcy na prowadzenie hodowli w [...], zaś organ nie podjął wszystkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego i nie wziął pod uwagę wyżej wskazanych okoliczności, - podzielił stanowisko organu, że wnioskodawca nie przedstawił żadnych logicznych argumentów przemawiających za założeniem hodowli w [...], - uznał, że konieczność zachowania wysokich standardów przyrodniczych tego terenu powoduje brak interesu społecznego w uwzględnieniu wniosku; c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w niniejszej sprawie i oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organ administracyjny przepisów o postępowaniu, tj. art. 7, art. 8, art. 75, art. 77, art. 80 k.p.a. oraz 107 § 3 k.p.a. d) art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 p.p.s.a. poprzez zaniechanie wszechstronnego rozpoznania sprawy, w szczególności przez: zaniechanie odpowiedzi na wszystkie zarzuty postawione we wniesionej skardze, a dotyczące oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego z pominięciem złożonych do akt sprawy dokumentów oraz faktów powszechnie znanych, na które zwracał uwagę wnioskodawca. Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zakwestionowanego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania (w tym kosztów zastępstwa radcowskiego) według norm przepisanych. Jednocześnie skarżąca kasacyjnie wniosła o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W uzasadnieniu zawarto argumenty na poparcie ww. podstaw. W szczególności zaś podkreślono, że Sąd pierwszej instancji ustalając związek funkcjonalny pomiędzy gospodarstwem w Gminie [...] i planowaną inwestycją w [...], znacznie jednak wykroczył poza ramy orzekania w niniejszej sprawie – wyznaczonymi przepisami prawa materialnego. Z uzasadnienia wyroku wynika bowiem, że główną przyczyną dla której skarga została oddalona, są wątpliwości Sądu co do zasadności i rentowności zabudowy zagrodowej w [...] oraz możliwości posiadania przez produkty pochodzące z [...] waloru produktu ekologicznego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do normy art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, więc przeszedł do rozpoznania sprawy w granicach wywiedzionej skargi kasacyjnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego złożona w tej sprawie skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie. Przystępując do wyjaśnienia przesłanek uwzględnienia wniesionej skargi kasacyjnej i w konsekwencji zastosowania konstrukcji prawnej z art. 188 p.p.s.a. zaznaczyć należy, iż w niniejszej sprawie przyczyną odmowy ustalenia warunków zabudowy dla planowanej inwestycji w oparciu o przepis art. 61 ust. 4 u.p.z.p. było przyjęcie przez organ odwoławczy, że inwestycja ta nie spełnia warunków niezbędnych dla uznania jej za zabudowę zagrodową. Ocenę co do braku podstaw do ustalenia warunków zabudowy w oparciu o ww. przepis podzielił Sąd pierwszej instancji, akcentując przede wszystkim brak związku funkcjonalnego pomiędzy gruntami i zabudowaniami planowanymi do zabudowy w ramach zabudowy zagrodowej w związku z planowaną działalnością hodowlaną, a gospodarstwem rolnym prowadzonym w gminie [...]. Dodatkowo Sąd pierwszej instancji ocenił planowaną inwestycje pod kątem jej rentowności, jak i walorów ekologicznych produkcji w mieście [...] - jednej z największych aglomeracji w Polsce borykającej się z zanieczyszczeniem powietrza. Naczelny Sąd Administracyjny mając na uwadze stanowisko wyrażone w zaskarżonym wyroku, a nieuwzględniające skargi, za zasadny uznał zarzut wniesionego środka odwoławczego naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 61 ust. 4 u.p.z.p. co do tego, że w tej konkretnej sprawie wadliwe przyjęto, iż planowana zabudowa nie stanowi zabudowy zagrodowej. Z dyspozycji art. 61 ust. 4 u.p.z.p. wynika, że zasady dobrego sąsiedztwa, o której mowa w art. 61 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, nie stosuje się do zabudowy zagrodowej, w sytuacji gdy "powierzchnia gospodarstwa rolnego związanego z tą zabudową przekracza średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w danej gminie". Wówczas przeprowadzenie inwestycji budowlanej związanej z gospodarstwem rolnym nie wymaga sąsiedztwa działki zabudowanej ani ewentualnego dostosowania do istniejącej zabudowy. Warunkiem zastosowania ust. 4 art. 61 u.p.z.p. jest ustalenie, że: po pierwsze - inwestor planuje zabudowę zagrodową, po drugie - prowadzi on gospodarstwo rolne i po trzecie - gospodarstwo to ma określoną powierzchnię (jest większe niż średnia powierzchnia gospodarstwa w gminie). W toku postępowania nie było kwestionowane, że wnioskodawca jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni przekraczającej średnią powierzchnię gospodarstwa rolnego w gminie. Kwestią sporną jest zaś to, czy planowane zamierzenie stanowi zabudowę zagrodową. Przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie zawierają legalnej definicji zabudowy zagrodowej, natomiast w orzecznictwie ugruntował się pogląd, zgodnie z którym przez zabudowę zagrodową należy rozumieć zespół budynków, z których przynajmniej jeden musi mieć charakter mieszkalny w obrębie jednego podwórza. Zabudowa zagrodowa to w szczególności budynki mieszkalne, gospodarcze lub inwentarskie w rodzinnych gospodarstwach rolnych, hodowlanych bądź w gospodarstwach leśnych. Związanie gospodarstwa rolnego z zabudową zagrodową należy przy tym rozumieć funkcjonalnie, przyjmując cywilistyczne rozumienie gospodarstwa, jako pewnej całości produkcyjnej, obejmującej grunty rolne wraz z gruntami leśnymi, budynkami lub ich częściami, urządzeniami i inwentarzem, jeżeli stanowią lub mogą stanowić zorganizowaną całość gospodarczą, oraz prawami związanymi z prowadzeniem gospodarstwa rolnego - art. 55³ kodeksu cywilnego (por. wyroki NSA: z 21.11.2018 r. II OSK 276/18; z 19.09.2017 r. II OSK 2267/16). A zatem w każdej sprawie, w której zachodzi możliwość zastosowania art. 61 ust. 4 u.p.z.p. rozważenia wymaga, czy planowana inwestycja może być uznana za zabudowę zagrodową w rozumieniu wskazanych przepisów oraz czy i z jaką powierzchnią gospodarstwa rolnego jest ona funkcjonalnie związana, czy ta powierzchnia nawet położona w innej gminie jest większa od średniej powierzchni gospodarstwa rolnego w gminie realizacji inwestycji (por. wyrok NSA z 21.12.2007r. II OSK 1723/06). W niniejszej sprawie, jak już wyżej wskazano, odmowa zastosowania art. 61 ust. 4 ustawy nastąpiła z powodu przyjęcia, iż w istocie w sprawie nie mamy do czynienie z zabudową zagrodową, gdyż brak jest związku funkcjonalnego pomiędzy gospodarstwem rolnym, a planowaną w ramach zabudowy zagrodowej inwestycją. Nie jest sporne w sprawie, że wnioskodawca jest właścicielem gospodarstwa rolnego położonego w zasadniczej części w gminie [...]. Część gruntów rolnych położona jest we wsi [...] (jedna działka) i mieście [...] – działka planowana do zainwestowania. Jak ustalono wnioskodawca prowadzi gospodarstwo rolne nakierowane na ekologiczną produkcję roślinną. Produkcja ta odbywa się na gruntach rolnych położonych w miejscowości [...] i wsi [...], natomiast na działce rolnej położonej w [...] wnioskodawca zamierza prowadzić hodowlę kur w systemie ekologicznym. Jak wynika z akt sprawy, w związku z planowanym rozpoczęciem nowego profilu działalności (chów kur z rodziny zielononóżka kuropatwianka) wnioskodawca zamierza wybudować na działce w [...] budynek mieszkalny jednorodzinny i budynek inwentarsko-gospodarczy. Przy czym, jak wskazuje wnioskodawca, pasza dla kur ma być dostarczana właśnie z części gospodarstwa położonego w miejscowości [...]. Mając na uwadze powyższe uwarunkowania, w realiach tej konkretnej sprawy, brak jest podstaw do odmowy uznania planowanego zamierzenia za zabudowę zagrodową, gdyż - w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - planowana zabudowa pozostaje w związku z prowadzoną działalnością rolniczą i spełnia wymagania zabudowy zagrodowej. Związku tego, w tej konkretnej sprawie, nie niweczy odległość dzieląca gospodarstwo rolne położone w miejscowości [...] z działką planowaną do zainwestowania. Inne przesłanki podnoszone w motywach zaskarżonego wyroku związane z oceną rentowności zabudowy, jej zasadności nie mają wpływu na uznanie planowanego zamierzenia za zabudowę zagrodową. Podobnie bez wpływu na taką ocenę pozostają również kwestie związane z oceną wartości ekologicznej produkcji w mieście K., gdzie jest ogromne zanieczyszczenie, bowiem jak słusznie zaznaczono w skardze kasacyjnej oceny tej nie dokonuje się w oparciu o zasady doświadczenia życiowego, lecz na podstawie odpowiednich uregulowań, a w tym przypadku na podstawie art. 2 pkt 6 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz.U. z 2009 r. Nr 116, poz. 975 ze zm.) w zw. z art. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylające rozporządzenie (EWG) nr 2092/91. W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji bezzasadnie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., wadliwie uznając, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zauważyć przy tym należy, że to iż w sprawie zostały spełnione warunki do uznania planowanej zabudowy za zabudowę zagrodową nie oznacza, że w sprawie musi zostać wydana decyzja pozytywna. Pamiętać bowiem trzeba, że przepis art. 61 ust. 4 u.p.z.p. pozwala jedynie przy zaistnieniu określonych w nim warunków, na odstąpienie od zastosowania ust. 1 pkt 1 art. 61, zaś pozostałe warunki tego przepisu muszą zostać spełnione. Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. wskazać należy, iż o ile nieodniesienie się przez Sąd do zarzutów skargi stanowi uchybienie, o tyle nie zawsze uchybienie to musi skutkować wyeliminowaniem zaskarżonego wyroku z obrotu prawnego z tego powodu. W niniejszej sprawie formalnie Sąd pierwszej instancji wywiązał się z obowiązku sporządzenia uzasadnienia w zgodzie z powyższym przepisem. Niemniej jednak motywy zaskarżonego wyroku pozwalają Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na przyjęcie tezy, że Sąd pierwszej instancji nie przeprowadził prawidłowej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, o czym była mowa wyżej, skoro wadliwie zastosował konstrukcję prawną oddalenia wniesionej skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Przywołane zatem w tym zakresie zarzuty skargi kasacyjnej zasługiwały na uwzględnienie. W związku z tym, że w sprawie zaszła przesłanka do uchylenia zaskarżonego wyroku, a istota sprawy zastała dostatecznie wyjaśniona w rozumieniu art. 188 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał wniesioną skargę. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaskarżona decyzja oraz poprzedzającą ją decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, a to art. 61 ust. 4 u.p.z.p., co już wyżej wyjaśniono. W tej sytuacji zaszła podstawa do uwzględnienia skargi i wyeliminowania ww. decyzji z obrotu prawnego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 135 tej ustawy. Końcowo dodać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie odniósł się do kwestii środowiskowych podniesionych w skardze kasacyjnej, gdyż rozważania w tym zakresie należy uznać za przedwczesne. To, czy inwestycja spełnia wymagania z art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p. będzie przedmiotem ustaleń organów w ponownie prowadzonym postępowaniu. W tym zakresie także i podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania nie mogły zostać uwzględnione. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło