II FSK 1970/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Winiarski (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia NSA Jacek Brolik Sędzia WSA del. Agnieszka Krawczyk po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej T. sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 stycznia 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 1255/18 w sprawie ze skargi T. sp. z o.o na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 31 sierpnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od T. sp. z o.o. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 24 stycznia 2019 r., sygn. akt. I SA/Kr 1255/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę T. Sp.z o.o. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 31 sierpnia 2018 w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Naczelnik Urzędu Skarbowego K. postanowieniem z dnia 21 czerwca 2018 r. uznał za nieuzasadnione zarzuty na postępowanie egzekucyjne. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2018 r. utrzymał w mocy orzeczenie Organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy zaznaczył, że środki egzekucyjne zostały wskazane w tytule wykonawczym, zauważył też, że brak jest obowiązku wskazywania wyłącznie tych środków, które zostaną zastosowane faktycznie. Podzielił stanowisko Organu pierwszej instancji odnośnie zawieszenia biegu terminu przedawnienia, dodatkowo zauważył, że doręczenie zawiadomienia o czynności egzekucyjnej przerwało bieg tego terminu. Uznał, że przesyłka, zawierająca tytuł wykonawczy i zawiadomienie o zajęciu została skutecznie doręczona w trybie zastępczym. W skardze do WSA w Krakowie Skarżąca zarzuciła naruszenie: - art. 27 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r. poz. 599 – dalej: "u.p.e.a.") poprzez uznanie, że tytuł wykonawczy zawiera wszystkie przewidziane prawem elementy, podczas gdy nie zawierał on wskazania środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych; - art. 34 § 4 u.p.e.a. przez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie zarzutów za nieuzasadnione, nieumorzenie postępowania, niezastosowanie mniej uciążliwego środka; - art. 44 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2018 poz 2096; dalej jako: "K.p.a.") przez niezasadne zastosowanie i przyjęcie, że korespondencja została spółce doręczona w sposób prawidłowy; - art. 45 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez uznanie, że dokonanie doręczenia korespondencji mimo braku organu i osoby upoważnionej w Spółce do jej odbioru było działaniem prawidłowym. - art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. przez utrzymanie w mocy postanowienia, które powinno zostać uchylone; - art. 15 K.p.a. przez powielenie przez Organ odwoławczy argumentacji i ustaleń Organu pierwszej instancji bez dokonania szerszej i bardziej szczegółowej analizy przedmiotu sprawy. W odpowiedzi na skargę Organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. WSA w Krakowie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie swoich rozważań Sąd uznał, że najdalej idącym zespołem zarzutów, podniesionych w skardze, są zarzuty, dotyczące braku prawidłowego doręczenia tytułu wykonawczego oraz zawiadomienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego. Brak skutecznego doręczenia powyższej korespondencji przed dniem 1 stycznia 2018 r. oznaczałby, że nie nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia i zobowiązanie podatkowe nie może być już egzekwowane, a postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu. W ocenie Sądu, przeprowadzony sposób doręczenia był prawidłowy i wywarł skutek, o którym mowa w art. 44 § 4 k.p.a. Dokonano go pod adresem, figurującym w Krajowym Rejestrze Sądowym. Umieszczenie w skrzynce pocztowej nie było możliwe, podobnie jak na drzwiach adresata, wobec czego umieszczenie przy domofonie należy uznać za odpowiadające wymogowi pozostawienia w widocznym miejscu, przy wejściu na posesje (art. 44 § 2 k.p.a.). Korespondencja, zgodnie z wymogami prawa, została złożona w urzędzie właściwej gminy. Na przeszkodzie uznaniu doręczenia za skuteczne nie stoi również fakt, że w momencie jego dokonywania Spółka nie posiadała ani organu, uprawnionego do jej reprezentacji ani pracownika, upoważnionego do odbioru korespondencji. Wobec powyższego Sąd uznał, że tytuł wykonawczy został spółce doręczony skutecznie. Odnosząc się do dalszych zarzutów skargi Sąd stwierdził, że tytuł wykonawczy odpowiada wymogowi, wskazanemu w art. 27 § 1 pkt 11 u.p.e.a. Tytuł, w którym określono ogólny katalog dopuszczalnych na gruncie postępowania egzekucyjnego środków egzekucyjnych nie może zostać zatem uznany za wadliwy. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia art. 15 K.p.a. Organ drugiej instancji dokonał kontroli postanowienia, wydanego przez naczelnika urzędu skarbowego, odniósł się do zarzutów zażalenia oraz omówił kwestię prawidłowości doręczenia. Sąd stwierdził, że nie są zasadne także pozostałe zarzuty, dotyczące naruszenia art. 34 § 4 u.p.e.a. poprzez uznanie zarzutów za nieuzasadnione, zaniechanie umorzenia postępowania oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. przez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej jako: "P.p.s.a."), Sąd oddalił skargę. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Strona skarżąca zarzuciła na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a. art. 133 § 1 P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i wydanie zaskarżonego wyroku z pominięciem dokonania analizy zarzutu naruszenia art. 70 § 1 O.p. wskutek czego nie wszystkie zarzuty Skarżącej zostały rozpoznane przez Sąd; b. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób, który nie odpowiada w pełni przepisom prawa, w szczególności poprzez nieodniesienie się przez Sąd do wszystkich zarzutów skarżącej, a tym samym nie zamieszczenie w tym zakresie odpowiedniego uzasadnienia zaskarżonego wyroku; c. art. 151 P.p.s.a. poprzez bezpodstawne oddalenie skargi w całości, pomimo że podniesione w niej zarzuty zasługiwały na uwzględnienie; d. art. 27 § 1 pkt 11 u.p.e.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez jego nieprawidłową wykładnię i uznanie, że sposób wskazania środków egzekucyjnych w przesłanym do Skarżącej tytule wykonawczym był prawidłowy; e. art. 34 § 4 u.p.e.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez uznanie, że rozstrzygnięcie Organu odwoławczego było prawidłowe, pomimo że przebieg postępowania egzekucyjnego, zastosowane środki egzekucyjne, a także sposób doręczenia korespondencji organu egzekucyjnego do Skarżącej były nieprawidłowe; f. art. 44 § 1 pkt 2 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez nieprawidłowe uznanie, że doszło do skutecznego doręczenia Skarżącej odpisu tytułu wykonawczego z 6 grudnia 2017 r. oraz zawiadomienia o dokonaniu czynności egzekucyjnej; g. art. 45 K.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez nieprawidłowe uznanie, że dopuszczalne jest dokonanie skutecznego doręczenia spółce prawa handlowego kierowanej do niej korespondencji; h. art. 138 §1 pkt 1 w zw. z art. 144 K.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że rozstrzygnięcie Organu drugiej instancji było prawidłowe; i. art. 15 K.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez nieprawidłowe i błędne uznanie, że na gruncie sprawy nie doszło do naruszenia przez Organ odwoławczy zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 70 § 1 O.p. poprzez jego niezastosowanie i nieuznanie, że na gruncie niniejszej sprawy doszło do przedawnienia należności podatkowej dochodzonej w toku postępowania egzekucyjnego. Mając powyższe na uwadze autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi, alternatywnie o uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Skarżąca oświadczyła na podstawie art. 176 § 2 P.p.s.a., że zrzeka się rozprawy w niniejszej sprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie na jego rzecz od Skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz oświadczył, że nie występuje z żądaniem przeprowadzenia rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, nie zasługiwała na uwzględnienie. Strona w podstawach skargi kasacyjnej sformułowała szereg zarzutów opartych zarówno na podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 1 P.p.s.a. (naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie), a także z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. (naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy). Przystępując do rozpatrzenia skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu najdalej idącego, tj. przedawnienia zobowiązania podatkowego. Strona bowiem podnosi, że wskutek niezastosowania art. 70 O.p. organ podatkowy nie uznał, iż na gruncie niniejszej sprawy doszło do przedawnienia należności podatkowej w toku postępowania egzekucyjnego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie WSA uznał, iż wobec prawidłowego doręczenia spółce zawiadomienia o zastosowanym środku egzekucyjnym doprowadziło do przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Odnosząca się do opisanego zarzutu kwestia sporna dotyczy rozstrzygnięcia, czy zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia, wysłane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego K. na adres Skarżącej wywołało skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia przedmiotowego zobowiązania podatkowego. W tym kontekście na szczególną uwagę zasługują powołane w odpowiedzi na skargę kasacyjną okoliczności powodujące uznanie doręczenia za skuteczne. Stosownie do treści art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w postępowaniu tym będą miały zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące doręczeń, tj. art. 42-44 K.p.a. Doręczenie tytułu wykonawczego będzie zatem mogło być dokonane w sposób określony w tych przepisach. Skuteczne doręczenie nastąpi zatem wówczas, gdy dokonane zostało z zachowaniem wszystkich warunków wymaganych przepisami prawa dla danego, wykorzystanego w praktyce przez organ sposobu doręczenia. Ocena skuteczności doręczenia pisma zależy zatem od dochowania warunków formalnych ściśle określonych przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, co musi znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy (por. wyrok NSA z 18 grudnia 2019 r. II OSK 1288/17, CBOIS). Organ podnosi bowiem, iż informacja pozostawiona adresatowi przy domofonie o tym, że w Urzędzie [...] pozostawiono dla niego przesyłkę jednoznacznie wskazuje, że można uznać doręczenie za skuteczne. Pracownik organu podjął dwukrotnie próbę doręczenia przesyłki, zawierającej tytuł wykonawczy oraz zawiadomienie o zajęciu wierzytelności, pod adresem spółki wskazanym w Krajowym Rejestrze Sądowym. Dla oceny prawidłowości doręczeń w postępowaniu egzekucyjnym ma ocena, czy były one dokonywane na adres wynikający z urzędowej ewidencji podatników i płatników (por. Wyrok NSA z 10 stycznia 2020 r. II FSK 340/18, CBOSA). Mając na uwadze powyższe to Skarżąca powinna dochować staranności tak aby dane zawarte w Krajowym Rejestrze Sądowym były prawdziwe. To w interesie Skarżącej jest zapewnienie jej sprawnego działania, a zatem powoływanie się zaniechania powołania zarządu lub wyznaczenia osoby do odbioru pism, jest nierelewantne. W tym zakresie Naczelny Sąd Administracyjny podziela argumentacje WSA i takie doręczenie należy uznać za skuteczne i wywołujące skutek o którym mowa w art. 44 K. p. a. Nieuzasadnione jest stanowisko, że tytuł wykonawczy powinien wskazywać, jakie środki będą stosowane w danej, konkretnej egzekucji. Stanowisko to nie ma bowiem oparcia zarówno w art. 27 u.p.e.a., oraz w pozostałych przepisach regulujących administracyjne postępowanie egzekucyjne. Zwrócić należy uwagę, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 11 u.p.e.a., w tytule wykonawczym należy wskazać środki egzekucyjne stosowane w egzekucji należności pieniężnych. Użyte w tym przepisie sformułowanie "środki egzekucyjne stosowane w egzekucji" bez wątpienia oznacza wszystkie środki, jakie mogą być stosowane w egzekucji należności pieniężnych (por. wyrok NSA z 24 lipca 2018 r. sygn akt II FSK 2186/16, CBOSA). Stanowisko skarżącej odnośnie do konieczności skonkretyzowania tych środków jest błędne (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 grudnia 2016 r., II FSK 458/15, z dnia 3 czerwca 2016 r., II FSK 1664/14, z dnia 21 stycznia 2017 r., II FSK 339/15, CBOSA). Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 oraz art. 209 p.p.s.a.