II OSK 2835/19

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-05-27

Skład orzekający: sędzia NSA Barbara Adamiak, sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz, sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zastosowanie wykonania zastępczego jako środka egzekucyjnego jest dopuszczalne, gdy wcześniej nałożono grzywnę w celu przymuszenia, a obowiązek egzekwowany dotyczy rozbiórki samowolnie zrealizowanego obiektu budowlanego, a postępowanie jest kontynuowane wobec spadkobiercy zobowiązanego?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że zastosowanie wykonania zastępczego jest dopuszczalne, gdy wcześniejsza grzywna w celu przymuszenia nie doprowadziła do wykonania obowiązku rozbiórki. W przypadku egzekucji obowiązku budowlanego grzywna jest jednorazowa, a po przejściu obowiązku na następcę prawnego, postępowanie jest kontynuowane z zachowaniem dotychczasowych czynności. Wykonanie zastępcze jest wówczas jedynym pozostałym środkiem egzekucyjnym.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej K.P. od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił jej skargę na postanowienie Małopolskiego WINB. Postanowieniem tym utrzymano w mocy decyzję PINB o nieuwzględnieniu zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne dotyczyło obowiązku rozbiórki samowolnie zrealizowanej wiaty, nałożonego na zmarłego męża K.P. Po jego śmierci postępowanie kontynuowano wobec K.P. jako spadkobierczyni. Wcześniej nałożono grzywnę w celu przymuszenia, a następnie zastosowano wykonanie zastępcze. K.P. zarzuciła, że wykonanie zastępcze jest zbyt uciążliwe i że nie zastosowano wobec niej grzywny.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Barbara Adamiak Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz (spr.) sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 stycznia 2019 r. sygn. akt II SA/Kr 1430/18 w sprawie ze skargi K.P. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 29 stycznia 2019 r. sygn. akt II SA/Kr 1430/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę K.P. na postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Wyrok ten został wydany w następującym stanie sprawy: Postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r., wydanym na podstawie art. 34 § 4 w zw. z art. 33 § 1 pkt 8 oraz art. 20 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1201), Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w N. dla powiatu [...] nie uwzględnił zgłoszonego przez zobowiązaną K.P. zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. W uzasadnieniu organ wskazał, że na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r. wszczęto przeciwko zobowiązanemu K.P. postępowanie egzekucyjne w sprawie wykonania obowiązku orzeczonego decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2005 r., a polegającego na dokonaniu rozbiórki wiaty, samowolnie zrealizowanej na działce nr [...] w [...]. Ostatecznym postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r. na zobowiązanego została nałożona grzywna w celu przymuszenia. Następnie, z uwagi na śmierć zobowiązanego, postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone, a dalej podjęte zostało z udziałem spadkobierczyni zobowiązanego – K.P. Organ egzekucyjny poinformował K.P. o prowadzonym postępowaniu i doręczył jej tytuł wykonawczy z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...]. Zobowiązana nie skorzystała z prawa wniesienia zarzutów na prowadzoną egzekucję. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2018 r. organ zastosował kolejny środek egzekucyjny – wykonanie zastępcze. Pismem z dnia 5 marca 2018 r., powołując się na przepis art. 33 § 1 pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zobowiązana wniosła zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Zdaniem organu zarzut ten nie jest zasadny, gdyż środek egzekucyjny w postaci grzywny w celu przymuszenia został już raz nałożony na pierwotnie zobowiązanego, a w sytuacji egzekwowania obowiązku wynikającego z prawa budowlanego grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa. Zobowiązana w każdej chwili może zrealizować obciążający ją nakaz rozbiórki, bez wyczekiwania na wykonanie zastępcze. Zażalenie na powyższe postanowienie organu pierwszej instancji wniosła zobowiązana, podnosząc że nie była stroną postępowania zakończonego nakazem rozbiórki oraz iż nie ma środków na wynajęcie ekipy budowlanej do prac rozbiórkowych, a nadto iż nie podjęto próby zastosowania innych form egzekucji. Zaskarżonym w tej sprawie postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2018 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 oraz art. 23 § 1 i 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2018 r., poz. 1314 ze zm.), Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. utrzymał postanowienie organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy zauważył, że w przypadku przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanego, postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane, a dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy. W związku z tym, że już wcześniej (w stosunku do poprzednika prawnego zobowiązanej) zastosowany był środek w postaci nałożenia grzywny w celu przymuszenia, to organowi pozostał już tylko jeden środek w postaci wykonania zastępczego i ten środek został zastosowany. Skargę na ww. postanowienie z dnia [...] sierpnia 2018 r. wniosła zobowiązana, zarzucając, że narusza ono przepisy prawa. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Podstawę oddalenia skargi stanowił przepis art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". W ocenie Sądu analiza przepisów art. 28a i art. 56 § 1 pkt 2 oraz art. 59 § 1 pkt 6 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji prowadzi do wniosku, że jeśli egzekwowany obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego, postępowanie egzekucyjne powinno dalej się toczyć względem spadkobierców zobowiązanego. Dalej Sąd wyjaśnił, że wykonanie zastępcze obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji administracyjnej jest surowym środkiem egzekucyjnym zmierzającym do wykonania danej decyzji, a więc zmierzającym do respektowania prawa. Zastosowanie tego środka powinno nastąpić wtedy, gdy inne środki egzekucyjne nie odnoszą skutku, a zarazem dany obowiązek może być wykonany przez inną osobę niż zobowiązany. Dokonując wyboru właściwego środka egzekucyjnego w okolicznościach danej sprawy, organ egzekucyjny powinien kierować się zasadami postępowania egzekucyjnego wyrażonymi między innymi w art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zgodnie z którym organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Podniósł także, że przy egzekucji obowiązku dokonania rozbiórki zastosowanie znajdują jedynie dwa środki egzekucyjne: grzywna w celu przymuszenia oraz wykonanie zastępcze. Stosownie do art. 121 § 4 ww. ustawy, jeżeli egzekucja dotyczy spełnienia przez zobowiązanego obowiązku wynikającego z przepisów prawa budowlanego, grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa. Po przejściu obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanego, postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane, a dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy. Oznacza to, że pozostało w mocy ostateczne i prawomocne postanowienie organu egzekucyjnego o nałożeniu na zobowiązanego K.P. grzywny w celu przymuszenia. Jeżeli więc zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia nie doprowadziło do wykonania decyzji administracyjnej, to organowi egzekucyjnemu nie pozostawało nic innego jak tylko zastosowanie środka egzekucyjnego w postaci wykonania zastępczego. Dlatego też nieuzasadniony jest zarzut zastosowania środka zbyt uciążliwego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła K.P., zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik postępowania tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości wobec stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, oraz innych naruszeń przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności niezastosowanie art. 7 § 2, art. 33 § 1 pkt 8, art. 119 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz art. 122 § 2 tej ustawy, natomiast niewłaściwe zastosowanie art. 127 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie postanowień organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz przyznanie pełnomocnikowi skarżącej zwrotu kosztów postępowania za obie instancje wg norm przepisanych, które nie zostały pokryte w całości ani w części. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że w stosunku do niej nie zastosowano grzywny, a od razu zastosowano wykonanie zastępcze. Kontynuowanie postępowania w sprawie w której zobowiązanym był jej zmarły mąż, w miejsce którego wstąpiła, możliwe było z zachowaniem zasad postępowania egzekucyjnego w administracji. Zbyt wąskie interpretowanie przez organy oraz Sąd pierwszej instancji art. 28a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji pozbawiło skarżącą możliwości podnoszenia zarzutów przysługujących pierwotnie zobowiązanemu. Ograniczenie w ten sposób jej roli narusza jej gwarantowane przez Konstytucję prawo do czynnego udziału w sprawie, obrony swoich interesów, a tym samym wymaga uchylenia czynności organów w zakresie w jakim są obarczone wadami. Wskazała także, że w przypadku zastosowania grzywny w celu przymuszenia ma wpływ na wybór wykonawcy, może samodzielnie negocjować koszty usługi. Natomiast wykonanie zastępcze jest przeprowadzane przed podmiot zewnętrzny i w takim przypadku zobowiązany ma mniejsze możliwości decydowania w kwestii kosztów realizacji robót budowlanych. W piśmie procesowym z dnia 15 maja 2019 r. pełnomocnik skarżącej kasacyjnie oświadczyła, że zrzeka się rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie godzi się wyjaśnić, że stosownie do brzmienia art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której podstawy zostały ujęte w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak też podstawy odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania przed sądem wojewódzkim (art. 189 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie nie występują te przesłanki, zatem Naczelny Sąd Administracyjny był związany zarzutami skargi kasacyjnej. W niniejszej sprawie ziściły się za to warunki odstępstwa od zasady jawności i bezpośredniości postępowania, a w konsekwencji wydania wyroku na posiedzeniu niejawnym, bowiem pełnomocnik skarżącej kasacyjnie zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony w terminie 14 dni od doręczenia skargi kasacyjnej nie zażądały przeprowadzenia rozprawy (art. 182 § 2 p.p.s.a.). Rozpoznając natomiast wniesioną skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż nie zasługiwała ona na uwzględnienie. Przystępując do wyjaśnienia przesłanek nieuwzględnienia wniesionego w tej sprawie środka odwoławczego zaznaczyć w pierwszej kolejności należy, iż zaskarżony wyrok odpowiada w pełni prawu, natomiast podniesiony w petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia przepisów postępowania poprzez niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. wobec wskazywanych tam naruszeń prawa, a to art. 7 § 2, art. 33 § 1 pkt 8, art. 119 § 1 oraz art. 122 § 1 jak i art. 127 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jako całkowicie nieusprawiedliwiony, nie zasługiwał na uwzględnienie. W pierwszym rzędzie jako nietrafny należy ocenić zarzut samoistnego naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a., albowiem do samoistnego naruszenia tego przepisu mogłoby dojść przede wszystkim wówczas, gdyby z uzasadnienia wyroku wynikało, iż Sąd stwierdził naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mimo to nie uchylił zaskarżonej decyzji czy też postanowienia. Z takim przypadkiem nie mamy jednak do czynienia w tej sprawie. Niezależnie od powyższego wskazać należy, iż przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. jest tzw. przepisem wynikowym, który dochodzi do głosu wówczas, gdy sąd dostrzeże naruszenia przez organy przepisów prawa materialnego lub procesowego. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Naruszenie prawa materialnego może mieć dwojaką postać. Może polegać na błędnej wykładni prawa. Z taką sytuacją mamy do czynienia wówczas, gdy organ błędnie przyjął, że określony przepis prawny obowiązuje lub nie obowiązuje w danej sprawie, albo niewłaściwie zinterpretował treść lub znaczenie tego przepisu. W konsekwencji wadliwie została ustalona norma prawna znajdująca w sprawie zastosowanie. Po drugie - naruszenie prawa może polegać na niewłaściwym zastosowaniu prawa. Będzie to miało miejsce w sytuacji, gdy organ prawidłowo ustalił treść normy prawnej, ale błędnie ją zastosował do ustalonego stanu faktycznego sprawy. Naruszenie prawa materialnego uzasadni uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia tylko wtedy, gdy miało to wpływ na wynik sprawy. Przyjmuje się, że brak takiego wpływu wystąpi w sytuacji, gdy nawet przy prawidłowym zastosowaniu prawa materialnego treść decyzji lub postanowienia byłaby taka sama. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. uchylenie decyzji lub postanowienia nastąpi, jeżeli stwierdzone naruszenie przepisów mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Warunkiem skorzystania przez sąd administracyjny z możliwości, jaką daje omawiany przepis, jest wskazanie, że w okolicznościach danej sprawy, gdyby nie wskazane uchybienia, to mogłoby dojść do wydania decyzji istotnie się różniącej od wydanego orzeczenia. Przez możliwość istotnego wpływania na wynik sprawy należy rozumieć prawdopodobieństwo oddziaływania naruszeń prawa procesowego na treść decyzji lub postanowienia, a więc na ukształtowanie w nich stosunku administracyjnoprawnego materialnego lub procesowego. Warunkiem uwzględnienia skargi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. jest ustalenie przez sąd pierwszej instancji istnienia naruszenia przepisów postępowania przez organ administracji publicznej rozpatrujący daną sprawę oraz stwierdzenie, że naruszenie to miało lub mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a więc gdyby nie było stwierdzonego naruszenia przepisów prawa, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej byłoby inne. W ramach tak przedstawionych kryteriów, zdaniem składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niespornych okolicznościach tej sprawy, Sąd pierwszej instancji nie mógł zastosować przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a., albowiem zaskarżone postanowienie dotyczące nieuwzględnienia zgłoszonego, w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego, zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w pełni odpowiadało prawu, stąd badając legalność tego postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie trafnie zastosował wobec niego konstrukcję prawną z art. 151 p.ps.a. i oddalił wniesioną skargę. W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, iż na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r. wszczęto przeciwko zobowiązanemu K.P. postępowanie egzekucyjne w sprawie wykonania obowiązku orzeczonego decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w N. z dnia [...] stycznia 2005 r., a polegającego na dokonaniu rozbiórki betonowej wiaty garażowej o wymiarach 6,6m x 5,6m samowolnie zrealizowanej na działce nr [...] w [...] przy ul. [...]. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r. na zobowiązanego została nałożona grzywna w kwocie 3000 zł w celu przymuszenia. Ostatecznym postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] września 2013 r. nr [...] utrzymano ww. postanowienie w mocy. Następnie to ostateczne postanowienie zostało skontrolowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, który wyrokiem z dnia 12 lutego 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 1481/13 oddalił wniesioną przez K.P. skargę, zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 stycznia 2016 r. sygn. akt II OSK 1236/14 oddalił wniesioną przez K.P. skargę kasacyjną od wyżej wymienionego wyroku z dnia 12 lutego 2014 r. Następnie, z uwagi na śmierć zobowiązanego, postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone. Podjęte zostało z udziałem spadkobierczyni K.P. – jego żony K.P. Następstwo prawne ustalono na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w N. I Wydział Cywilny, sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku. Organ egzekucyjny następnie doręczył zobowiązanej odpis tytułu wykonawczego z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] wraz z postanowieniem o podjęciu postępowania egzekucyjnego z udziałem spadkobierczyni K.P. K.P. oraz pismem informującym o kontynuowaniu wobec K.P. postępowania egzekucyjnego prowadzonego uprzednio przeciwko K.P. Zobowiązana, co potwierdzają akta sprawy, nie skorzystała z prawa wniesienia zarzutów na prowadzoną egzekucję. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] zastosował kolejny środek egzekucyjny – wykonanie zastępcze – informując, że kwota kosztów wykonania zastępczego wynosi 4.920 zł. Pismem z dnia 5 marca 2018 r., powołując się na przepis art. 33 § 1 pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zobowiązana wniosła zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Słusznie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tej sprawie przyjęto, że skarżąca jako spadkobierczyni zobowiązanego K.P. przejęła jego obowiązki objętego tytułem wykonawczym. Nastąpiło to zgodnie z normą art. 28a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zarzut skargi kasacyjnej zbyt wąskiej interpretacji ww. normy dokonany w sprawie, (patrz: strona 3 skargi kasacyjnej), pozostaje całkowicie niezasadny. Zgodnie z art. 28a powołanej ustawy, w przypadku przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanego, postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane, a dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy. Zastosowanie dalszych środków egzekucyjnych może jednak nastąpić po wystawieniu przez wierzyciela nowego tytułu wykonawczego i skierowaniu go do organu egzekucyjnego wraz z urzędowym dokumentem wykazującym przejście dochodzonego obowiązku na następcę prawnego. Przywołany powyżej przepis nie reguluje kwestii podstaw przejścia egzekwowanego obowiązku na inną osobę, lecz wprowadza możliwość kontynuowania postępowania egzekucyjnego w stosunku do innej osoby, niż ta przeciwko której wystawiony został tytuł wykonawczy, jeżeli na tę inną osobę, jako następcę prawnego zobowiązanego, w toku postępowania egzekucyjnego, przeszedł obowiązek objęty tytułem wykonawczym. Przepis art. 28a omawianej ustawy, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, miał niewątpliwie zastosowania w stanie faktycznym niniejszej sprawy. Szeroka formuła art. 28a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie wprowadza przy tym ograniczeń odnośnie do sposobu przejścia obowiązku objętego tytułem prawnym na następcę prawnego zobowiązanego. Źródłem przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na inny podmiot mogą być czynności o charakterze cywilnoprawnym albo administracyjnoprawnym (W. Piątek/A. Skoczylas, Komentarz do art. 28a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, [red.] R. Hauser, A. Skoczylas, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Warszawa 2011 r., str. 172). W wyniku powołanego wyżej orzeczenia Sądu powszechnego doszło do nabycia spadku, po zobowiązanym K.P., obejmującego również i sporny obiekt betonowej wiaty, z którym jest związany egzekwowany obowiązek. W takich sytuacjach obowiązek rozbiórki przechodzi na następcę prawnego, czyli aktualnego właściciela obiektu budowlanego. Obowiązek rozbiórki jest obowiązkiem wynikającym z norm prawa materialnego administracyjnego. Jeżeli występuje następstwo prawne obowiązek administracyjny przechodzi na następcę prawnego zobowiązanego. Dlatego też właściwie, w realiach tej sprawy, kontynuowano przedmiotowe postępowanie egzekucyjne, z zachowaniem (pozostawieniem w mocy) dokonanych wcześniej czynności egzekucyjnych. Skoro, co jest niesporne w tej sprawie, postępowanie egzekucyjne kontynuowano, a dokonane czynności egzekucyjne pozostały w mocy, to słusznie Sąd pierwszej instancji zaaprobował działania organu administracji, który w takich okolicznościach kontynuując czynności egzekucyjne wydał postanowienie nr [...] na podstawie art. 128 § 1, 1a i 2 w zw. z art. 127 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, o zastosowaniu wykonania zastępczego. Ponieważ już wcześniej, co właściwie zaznaczono w motywach zaskarżonego postanowienia, zastosowany został przez organy egzekucyjne środek w postaci nałożenia grzywny w celu przymuszenia (patrz: ostateczne i prawomocne postanowienie Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] września 2013 r. nr [...]), tym samym organowi pozostał już tylko jeden środek egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym właśnie w postaci wykonania zastępczego i ten środek został zastosowany w realiach niniejszego postępowania. Organ egzekucyjny nie mógł orzec o nałożeniu po raz kolejny grzywny w celu przymuszenia w stosunku do K.P., jak tego domaga się skarga kasacyjna, skoro została już ona nałożona na poprzednika prawnego zobowiązanej, a przy egzekwowaniu obowiązku wynikającego z prawa budowlanego grzywna w celu przymuszenia jest jednorazowa. Powyższa argumentacja pozwala zatem jednoznacznie stwierdzić, iż przepisy wskazywane w skardze kasacyjnej, a dotyczące grzywny w celu przymuszenia tj. art. 119 § 1 i art. 122 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie mogły mieć zastosowania w tej sprawie. Zauważyć należy, że przepis art. 7 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi, że organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Organy powinny w pierwszej kolejności rozważyć, jaki środek egzekucyjny byłby najmniej uciążliwy, a zarazem efektywny. Z istoty zasady racjonalnego działania i zasady niezbędności w postępowaniu egzekucyjnym wynika zatem obowiązek zastosowania takiej dolegliwości, która jest niezbędna do realizacji obowiązku. Zatem może dojść do sytuacji, w której w okolicznościach danej sprawy uzasadnione będzie zastosowanie w pierwszej kolejności wykonania zastępczego. Z przepisu art. 121 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika, że zastosowanie grzywny jest możliwe, jeżeli nie jest celowe zastosowanie innego środka egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym. W okolicznościach tej sprawy, zastosowana na wcześniejszym etapie postępowania egzekucyjnego grzywna w celu przymuszenia nie spełniła swej roli i nie doprowadziła do wykonania obowiązku przedmiotowej rozbiórki, a więc należało kontynuując przedmiotowe postępowanie egzekucyjne, zastosować kolejny środek egzekucyjny obowiązków o charakterze niepieniężnym w postaci wykonania zastępczego o jakim mowa w art. 127 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Takie właśnie działanie jest niezbędne do wykonania przedmiotowej rozbiórki. Zatem zarzut niewłaściwego zastosowania art. 127 omawianej ustawy, na który powołano się w skardze kasacyjnej, nie jest usprawiedliwiony. Konkludując zaznaczyć należy, iż zgłoszony w trybie art. 33 § 1 pkt 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego jawi się jako całkowicie chybiony. Odmienne stanowisko skarżącej w tym zakresie stanowi jedynie nieuzasadnioną polemikę z prawidłowym, zgodnym z prawem, wyrokiem Sądu pierwszej instancji, który w całości jest akceptowany wraz z jego motywami przez skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przedstawione zatem w motywach tego uzasadnienia stanowisko prowadzi do wniosku, że zarzuty skargi kasacyjnej jako nieusprawiedliwione nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny wniesioną skargę kasacyjną oddalił. Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącej kasacyjnie o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, wskazać należy, że wnioski te rozpoznawane są przez wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie art. 258-261 p.p.s.a. Z tych powodów orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło